Ród Kościuszków należał do średniej szlachty. Posługiwał się herbem Roch III. Jego opis: „W polu czerwonym lilia na trzech gradusach srebrna, w klejnocie takaż sama lilia.” Gradusy to stopnie, w przypadku herbu Roch III o różnej długości, gdzie najkrótszy znajduje się na dole. Roch III wywodzi się z herbu Roch jednak znacznie odbiega od pierwowzoru, na którym na czerwonym polu znajduje się zamiast gradusów i lilii, wieża zwieńczona koroną. Genealogią rodu Kościuszków zajmował się historyk Tadeusz Korzon (1839-1918).
Pierwszym znanym antenatem Naczelnika Kościuszki był Fedor. Imię to przytacza Szymon Okolski jednak choć Tadeusz Korzon nie zanegował Fedora, stwierdził, że trudno go zidentyfikować gdyż wtedy na dworze królestwo-książęcym było wielu o takim imieniu. Fedor miał w 1458 roku otrzymać on od króla polskiego i wielkiego księcia litewskiego Kazimierza IV Jagiellończyka (1427-1492) prawa szlacheckie oraz posiadłość Siechnowicze (obecnie w obwodzie brzeskim, w granicach państwa białoruskiego), która stała się kolebką linii rodowej. W majątku tym urodził się Fedorowi syn Konstanty, którego zdrobniale nazywano Kostiuszką. Po latach, zdrobnienie to stało się rodowym nazwiskiem. Konstanty należał do elity w Księstwie Litewskim. W latach 1492-1509 był sekretarzem na dworze wielkoksiążęcym. Konstantyn był także horodniczym Kamieńca Litewskiego. Ten litewski urząd nazywano horodnictwem i służył ochronie miasta. Według „Encyklopedii staropolskiej” Zbigniewa Glogera urząd ten: „był rodzajem starosty grodowego i komendanta fortecy”. O ile druga funkcja jest oczywista, o tyle pierwsza starosty skupiała w sobie nadzór administracyjny nad skarbem miasta, nad strażą miejską, sądownictwem oraz egzekucją wyroków sądowych.
Konstanty ożenił się z księżniczką Anną Olszańską (Holszańską), córką kniazia Jurija Siemionowicza Holszańskiego i kuzynką Zofii Holszańskiej, żony króla polskiego Władysława Jagiełły. Miał z nią dwóch synów: Iwana oraz Fedora. Tadeusz Kościuszko urodził się w linii Fedora. 25 kwietnia 1509 roku Zygmunt I Stary (1467-1548) potwierdził Konstantemu prawo do Siechnowicz. Majątek ten był ze wszystkich stron otoczony królewskimi nadaniami, co powodowało konflikty z sąsiadami, szczególnie z rodem Pociejów, na rzecz których utracił część gruntów oraz ze Zdzitowieckimi i Sasinami-Kalejczyckimi. Konstantemu jak i jego synowi Fedorowi nie udało się załagodzić sporu, dopiero to jeden z synów Fedora Mikołaj doprowadził w 1599 roku do odpowiedniej ugody ze zwaśnionymi rodami. Już wówczas ród oficjalnie używał nazwiska Kostiuszko, z czasem spolonizowane na Kościuszko.
Linia rodowa Tadeusza Kościuszki wiodła od innego syna Fedora – Hrehorego. Matką Hrehorego była Sosnowska, kobieta, której imię nie jest znane, była to druga żona Fedora. Obok Mikołaja i Hrehorego urodziła jeszcze Adama i Jarosza. Hrehory poślubił Halszkę Maliszewską, z która miał syna Jana i córkę Zofię. Dzieci te posługiwały się językiem polskim a na dokumentach widnieją ich podpisy w języku polskim. Przyjęli też herb Roch III. Jan Kościuszko był żonaty dwukrotnie. Z pierwszą żoną Konstancją Orzeszkówną miał córkę Annę Zuzannę, synów Stefana oraz Aleksandra Jana. Z drugą żoną Zuzanną Rakowską miał syna Jędrzeja. Do linii Tadeusza Kościuszki należał Aleksander Jan. Istnieją o nim bogatsze informacje aniżeli o poprzednikach. Urodził się 29 grudnia 1629 roku, pracował jako podsędek brzeski. Urząd podsędka to funkcja zastępcza dla sędziego ziemskiego, urząd ten wraz z sędziowskim i pisarza ziemskiego stanowił komplet sądowy. Oprócz tego zajmował się majątkiem Siechnowicze. Ożenił się z Teresą Denisewiczówną. Urodziła mu bliźniaków Michała i Stanisława a potem Konstancję, Augustyna Dominika, Ambrożego Kazimierza, Faustyna Benedykta, Franciszka Kazimierza, Klarę i Urszulę. Potrzeba utrzymania rodziny mobilizowała go zakupu dodatkowych majątków między innymi w Brześciu Litewskim. Zapisał majątek synowi Ambrożemu Kazimierzowi, nakazał mu wypłacenie rodzeństwu odpowiednie kwoty zadośćuczynienia. Zmarł prawdopodobnie w 1711 roku.
Ambroży Kazimierz – dziadek Tadeusza odziedziczył cały majątek w Siechnowiczach. Ożenił się z majętną Barbarą Glewską. Okazał się bardzo aktywnym działaczem politycznym. Uczestniczył w posiedzeniach sejmów walnych, przewodniczył szlachcie Ziemi Brzeskiej, był sędzią grodzkim brzeskim i wreszcie pisarzem ziemskim. Nie był jednak dobrym gospodarzem, marnotrawił pieniądze, nie umiał pomnożyć majątku rodowego. Zmarł prawdopodobnie w 1722 roku.
Synem Ambrożego Kazimierza był Ludwik Tadeusz Kościuszko, któremu ojciec pozostawił majątek zaniedbany i zadłużony o czym świadczą dokumenty dłużne podpisane przez ojca. W takiej sytuacji Ludwik zdecydował się sprzedać majątek Siechnowicki stryjowi Faustynowi Benedyktowi i stryjence Wiktorii (po latach odkupił majątek od ich syna Jana Nepomucena). Sam natomiast przejął jako zastaw od Jana Sapiehy folwark Mereczowszczyznę, na którym gospodarzył do śmierci, a także majątek Ździtów, koło Siechnowic. Ludwik Tadeusz w 1740 roku ożenił się z Teklą Ratomską. Małżeństwo to miało czworo dzieci: Annę, Józefa, Katarzynę i Andrzeja Tadeusza Bonawenturę.
Warto dodać, że Józef był ojcem Aleksandra, któremu urodziła się córka Antonina – żona dyktatora powstania styczniowego Romualda Traugutta. Małżeństwo to miało dwie córki Annę Innocentę (1853-1938) oraz Alojzę (1857-1907).
Ludwikowi Tadeuszowi i Tekli Kościuszko urodziło się w lutym 1746 roku ostatnie dziecko Andrzej Tadeusz Bonawentura Kościuszko, który przez swoje zasługi został bohaterem walk o zachowanie niepodległości Rzeczypospolitej Obojga Narodów oraz walk o niepodległości Stanów Zjednoczonych.
Opracowanie Mariusz Jabłoński
Źródło:
Tadeusz Korzon, Kościuszko: biografia z dokumentów wysnuta, Kraków 1894
Bartłomiej Szyndler, Tadeusz Kościuszko 1746-1817, wyd. I Warszawa 1991
Linia rodowa Tadeusza Kościuszki
Fedor + ?
Konstanty (Kostiuszko) + Anna Holszańska
Fedor + 2 żona – imię? Sosnowska
Hrehory +Halszka Maliczewska
Jan + 1. żona – Konstancja Orzeszkówna
Aleksander Jan + Teresa Denisewiczówna
Ambroży Kazimierz + Barbara Glewska
Ludwik Tadeusz + Tekla z domu Ratomska
Andrzej Tadeusz Bonawentura
