4 czerwca 2026 r., w Narodowym Dniu Pamięci Ofiar Niemieckich Nazistowskich Obozów Koncentracyjnych i Obozów Zagłady, przed pomnikiem na pl. Axentowicza w Krakowie odbyła się uroczystość z wojskową asystą honorową, zorganizowana przez krakowski oddział IPN.
Gdy słyszeli wymawiane przez strażników słowo Auschwitz, jeszcze nic im to nie mówiło. Trzeba było następnych transportów, żeby to słowo zaczęło siać grozę wśród Polaków. A trzy miesiące po pierwszym transporcie jeden z żołnierzy podziemia, Witold Pilecki, sam dostał się do obławy, żeby sprawdzić, co tak naprawdę w tym złowrogim, tajemniczym miejscu się dzieje. […] Przez pierwsze dwa lata Polacy stanowili większość więźniów obozu Auschwitz. Zesłano ich tam łączenie około 140 tysięcy, a połowa z nich zginęła – powiedział w swoim wystąpieniu zastępca dyrektora Oddziału IPN w Krakowie dr Michał Wenklar.
Na pl. Axentowicza przez dwa tygodnie można oglądać wystawę IPN „Pierwszy masowy transport Polaków do Auschwitz”. Przedstawia ona historię sprzed 86 lat oraz losy pierwszych więźniów KL Auschwitz na tle polityki terroru realizowanej przez Niemców w okupowanej Polsce. Kopię wystawy zaprezentowaliśmy w Tarnowie, przed Regionalnym Centrum Edukacji o Pamięci im. gen. bryg. Zdzisława Baszaka – Muzeum Ziemi Tarnowskiej (ul. Mościckiego 29).
