11 lutego 2026 r., w 22. rocznicę śmierci Ryszarda Kuklińskiego, honorowego obywatela Krakowa, przy pomniku na pl. Nowaka-Jeziorańskiego odbyła się patriotyczna uroczystość.
W swoim wystąpieniu dyrektor krakowskiego oddziału IPN dr hab. Filip Musiał zwrócił uwagę na długoletnią, samotną walkę Ryszarda Kuklińskiego z komunistycznym imperium, w czasach, gdy karano za to śmiercią. Mówił o rozterkach, które pułkownik musiał przeżywać, zwłaszcza wobec konieczności zachowania absolutnej tajemnicy na temat kontaktów z Amerykanami.
Ryszard Kukliński (ur. 1930) był pułkownikiem ludowego Wojska Polskiego, który w 1971 r. z własnej inicjatywy podjął współpracę z amerykańską Centralną Agencją Wywiadowczą. W latach 1971-1981 przekazał Amerykanom dziesiątki tysięcy tajnych planów Układu Warszawskiego, m.in. ataku na państwa NATO. Zdawał sobie sprawę, że ewentualny konflikt zbrojny w Europie, który w czasach zimnej wojny groził użyciem broni jądrowej, zmiecie Polskę z powierzchni ziemi.
W obawie przed dekonspiracją w listopadzie 1981 r. Kukliński został wraz z rodziną potajemnie wywieziony z Polski przez CIA. W 1984 r. PRL-owski sąd wojskowy zaocznie skazał go na karę śmierci. Jedenaście lat później, już po upadku komunistycznego państwa, wyrok uchylono, a w 1996 r. minister obrony narodowej przywrócił Kuklińskiemu stopień pułkownika. Ostatecznie został uniewinniony i zrehabilitowany. W Stanach Zjednoczonych otrzymał stopień pułkownika armii USA i został ekspertem departamentów obrony oraz stanu.
Polskę odwiedził w 1998 r. Przyjął wtedy honorowe obywatelstwo Krakowa. „To najwyższe wyróżnienie mojego życia” – powiedział podczas uroczystej sesji Rady Miasta Krakowa.
Zmarł w 2004 r. na Florydzie. W 2016 r. został przez Prezydenta RP pośmiertnie awansowany na stopień generała brygady. W 2018 r. na pl. Jana Nowaka-Jeziorańskiego przy Dworcu Głównym w Krakowie odsłonięto pomnik upamiętniający Kuklińskiego.
Tekst: IPN Kraków/Fot. Janusz Ślęzak (IPN)
