Przed I wojn\u0105 \u015bwiatow\u0105 zburzono star\u0105, jednopi\u0119trow\u0105 kamienic\u0119. W nowym budynku, kt\u00f3ry powsta\u0142 na jej miejscu, ulokowa\u0142a si\u0119 te\u017c nowa Teatralna. O jej otwarciu tak donosi\u0142a w grudniu 1912 r. krakowska prasa: \u201eKawiarnia po\u0142\u0105czona jest z barem, a kierownictwo znajduje si\u0119 w r\u0119ku fachowca, kt\u00f3ry ju\u017c w mie\u015bcie naszem z\u0142o\u017cy\u0142 dowody umiej\u0119tnego, fachowego prowadzenia kawiarni i restauracji i zyska\u0142 uznanie, kt\u00f3re mu niezawodnie tak\u017ce w nowym lokalu towarzyszy\u0107 b\u0119dzie\u201d. Owym fachowcem by\u0142 pan Wo\u017aniak, kt\u00f3ry prowadzi\u0142 lokal do czerwca 1914 r., kiedy sprzeda\u0142 Teatraln\u0105 nowemu w\u0142a\u015bcicielowi o nazwisku Wetstein. W\u0142a\u015bnie za czas\u00f3w pan Wetsteina mia\u0142 miejsce \u00f3w incydent, kt\u00f3ry zbulwersowa\u0142 krakowian i szerokim echem odbi\u0142 si\u0119 w krakowskiej prasie.<\/p>\n
W pi\u0105tek 24 stycznia bardzo poczytny \u201eIlustrowany Kuryer Codzienny\u201d zamie\u015bci\u0142 tak\u0105 oto informacj\u0119: \u201eProwokacja w kawiarni Teatralnej. Przedwczoraj oko\u0142o godz. 10 wieczorem w kawiarni Teatralnej p. Wetsteina, przy ulicy Szpitalnej, zaszed\u0142 niebywa\u0142y fakt prowokacji, kt\u00f3ry publicznie napi\u0119tnowa\u0107 nale\u017cy. Pianista \u2013 Niemiec \u2013 niewiadomo po co jeszcze trzymany w naszym mie\u015bcie, ubra\u0142 si\u0119 w b\u0142aze\u0144ski kostium, mianowicie mask\u0119 \u015bwi\u0144sk\u0105 z d\u0142ugim ryjem i koszul\u0119 koloru bia\u0142o-czerwonego i zacz\u0105\u0142 z estrady \u015bpiewa\u0107 arcyg\u0142upie kuplety w j\u0119zyku niemieckim (!) przy w\u0142asnym akompaniamencie. Nieliczna zreszt\u0105 publiczno\u015b\u0107 polska na wezwanie jednego z oficer\u00f3w natychmiast lokal opu\u015bci\u0142a\u201d. Autor zacytowanej wy\u017cej notatki pisa\u0142 r\u00f3wnie\u017c: \u201eNale\u017cy \u017c\u0105da\u0107, by w\u0142a\u015bciciel kawiarni natychmiast da\u0142 satysfakcj\u0119 przez usuni\u0119cie prowokatora, kt\u00f3ry ponadto winien by\u0107 policyjnie wydalony z miasta. Jak si\u0119 dowiadujemy, w\u0142adze policyjne zarz\u0105dzi\u0142y wczoraj zamkni\u0119cie tej kawiarni. Przedtem jeszcze w\u0142adze wojskowe wyda\u0142y rozkaz, zakazuj\u0105cy oficerom i \u017co\u0142nierzom ucz\u0119szczania do tego lokalu. Prowokacja, za kt\u00f3r\u0105 odpowiedzialny jest w\u0142a\u015bciciel, wywo\u0142a\u0142a og\u00f3lne oburzenie w mie\u015bcie\u201d.<\/p>\n
Powa\u017cniejsza, liberalnie nastawiona \u201eNowa Reforma\u201d okaza\u0142a si\u0119 nie tylko pismem o bardziej wywa\u017conej opinii, lecz tak\u017ce szybciej reaguj\u0105cym, bo ju\u017c w czwartek 23 stycznia donios\u0142a: \u201ePolicja krakowska zarz\u0105dzi\u0142a wczoraj zamkni\u0119cie kawiarni Teatralnej. Przyczyn\u0105 tego zarz\u0105dzenia by\u0142a gorsz\u0105ca scena, jaka w tej kawiarni rozegra\u0142a si\u0119 w nocy z wtorku na \u015brod\u0119 ko\u0142o godziny 12. Oto jeden z cz\u0142onk\u00f3w produkuj\u0105cej si\u0119 tam orkiestry Gr\u00fcnberga wyst\u0105pi\u0142 w niesmacznym jakim\u015b kostiumie i w j\u0119zyku niemieckim wy\u015bpiewywa\u0107 pocz\u0105\u0142 piosenki, kt\u00f3remi obra\u017ceni si\u0119 czuli obecni w sali go\u015bcie polscy. Przysz\u0142o z tego powodu do burzliwych protest\u00f3w. Policja, zawiadomiona o zaj\u015bciu, wdro\u017cy\u0142a energiczne \u015bledztwo w kierunku obrazy narodowo\u015bci polskiej i zak\u0142ad zamkni\u0119to\u201d. Natomiast socjalistyczny \u201eNaprz\u00f3d\u2019 pisa\u0142: \u201eW kawiarni Teatralnej (Wettsteina naprzeciw teatru) zaszed\u0142 onegdaj godny najwy\u017cszego napi\u0119tnowania wypadek prowokacji ze strony jednego z muzykant\u00f3w, kt\u00f3ry w przebraniu b\u0142azna \u015bpiewa\u0142 ohydne kuplety w j\u0119zyku niemieckim, obra\u017caj\u0105ce uczucia polskie…\u201d.<\/p>\n
Inaczej do sprawy podszed\u0142 katolicki \u201eG\u0142os Narodu\u201d. W numerze z soboty 25 stycznia ukaza\u0142a si\u0119 notatka zatytu\u0142owana \u201eMuzyka w lokalach polskich w Krakowie\u201d. Powo\u0142ywano si\u0119 w niej na list, jaki redakcja otrzyma\u0142a od grona krakowskich muzyk\u00f3w. Autorzy tego pisma ubolewali, \u017ce w\u0142a\u015bciciele lokali \u201etrzymaj\u0105 muzyk\u00f3w przede wszystkim \u017cyd\u00f3w i Czech\u00f3w, podczas gdy Polacy tutejsi cz\u0119stokro\u0107 trac\u0105 ten zarobek na korzy\u015b\u0107 obcych i wrogich \u017cywio\u0142\u00f3w\u201d. T\u0119 praktyk\u0119, zdaniem redakcji, potwierdza\u0142 incydent z kawiarni Teatralnej, kt\u00f3rego \u201edopu\u015bci\u0142 si\u0119 znany i od 10 lat jedz\u0105cy chleb polski w Krakowie polako\u017cerca\u201d. Notatka ko\u0144czy\u0142a si\u0119 uwag\u0105, \u017ce \u201erych\u0142a sanacja stosunk\u00f3w jest nieodzowna, bo stan obecny w wysokim stopniu oburza opini\u0119 publiczn\u0105\u201d.<\/p>\n
Zwyk\u0142y \u017cart?<\/em><\/strong><\/p>\n Bardzo ciekawie odni\u00f3s\u0142 si\u0119 do incydentu w kawiarni Teatralnej krakowski \u201eCzas\u201d. W pi\u0105tek 24 stycznia ukaza\u0142a si\u0119 lakoniczna notatka, w kt\u00f3rej czytamy: \u201eJak si\u0119 dowiadujemy z autentycznego \u017ar\u00f3d\u0142a \u015bledztwo przeciwko muzykantowi, kt\u00f3rego wyst\u0119p w kawiarni Teatralnej wywo\u0142a\u0142 protest publiczno\u015bci, nie jest jeszcze uko\u0144czone\u201d. W sobot\u0119 redakcja tego konserwatywnego dziennika musia\u0142a ju\u017c dysponowa\u0107 bardziej obszernymi informacjami, gdy\u017c niedzielne wydanie donosi\u0142o: \u201eKawiarnia Teatralna zamkni\u0119ta przez policj\u0119 po g\u0142o\u015bnem zaj\u015bciu przed kilku dniami, b\u0119dzie otwarta w poniedzia\u0142ek, poniewa\u017c \u015bledztwo ustali\u0142o, \u017ce zaj\u015bcie ca\u0142e polega\u0142o jedynie na nieporozumieniu. Muzykant, kt\u00f3ry mia\u0142 rzekomo \u015bpiewa\u0107 piosenki niemieckie o antypolskiej tendencji przybrany w kostium o barwach narodowych polskich, jako imitator g\u0142os\u00f3w kobiecych, \u015bpiewa\u0142 falsetem, imituj\u0105c g\u0142os kobiecy, znane powszechnie piosenki z popularnych operetek jak: \u201eHr. Luksemburg\u201d, \u201eKr\u00f3lowa Kina\u201d, itd., granych stale w krak. teatrach, kinach i kawiarniach. Przybrany by\u0142 przytem w kostium Arlekina bia\u0142o-\u017c\u00f3\u0142to-czerwono-czarny, co razem z mask\u0105 \u015bwini na twarzy by\u0142o zwyk\u0142ym \u017cartem karnawa\u0142owym. Dopiero ju\u017c po zaj\u015bciu powsta\u0142a wersja o rzekomej \u00bbprowokacji\u00ab \u015bpiewaniu piosenek ubli\u017caj\u0105cych narodowo\u015bci polskiej i.t.p.\u201d.<\/p>\n Opinia \u201eCzasu\u201d nie by\u0142a jednak wi\u0105\u017c\u0105c\u0105 dla w\u0142adz. Dlatego te\u017c w 27 stycznia w dzienniku tym ukaza\u0142a si\u0119 informacja, \u017ce \u015bledztwo przeciwko autorowi \u201ezwyk\u0142ego \u017cartu karnawa\u0142owego\u201d nie jest jeszcze uko\u0144czone i \u201ew\u0142adze nie powzi\u0119\u0142y jeszcze decyzji co do otwarcia kawiarni\u201d. Dopiero 18 lutego ukaza\u0142o si\u0119 w \u201eCzasie\u201d lakoniczne, ale z\u0142o\u017cone bardzo du\u017c\u0105 czcionk\u0105, og\u0142oszenie \u201eKawiarnia Teatralna otwarta\u201d.<\/p>\n Lokal przetrwa\u0142 wiele dziesi\u0119cioleci. Po II wojnie \u015bwiatowej, zamieniony w restauracj\u0119, ju\u017c tylko nazw\u0105 \u201eCyganeria\u201d odwo\u0142ywa\u0142 si\u0119 do swojej chlubnej, artystycznej przesz\u0142o\u015bci z pocz\u0105tk\u00f3w dwudziestego stulecia, czyli epoki Przybyszewskich oraz Wyspia\u0144skiego. Czas bywa nieub\u0142agany, dlatego nie dziwmy si\u0119, \u017ce w ko\u0144cu zatar\u0142 ostatnie \u015blady przesz\u0142o\u015bci, zmieniaj\u0105c dawn\u0105 Teatraln\u0105 w sklep spo\u017cywczy.<\/p>\n Tekst:\u00a0Micha\u0142 Kozio\u0142<\/strong><\/p>\n Pocz\u0105tek roku 1919 obfitowa\u0142 w wa\u017cne wydarzenia. 26 stycznia odby\u0142y si\u0119 pierwsze w niepodleg\u0142ej Polsce wybory sejmowe. Toczy\u0142y si\u0119 walki z Czechami i Ukrai\u0144cami. Pod koniec grudnia wybuch\u0142o powstanie wielkopolskie. … <\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":9198,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3,11],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9197"}],"collection":[{"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=9197"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9197\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/9198"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=9197"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=9197"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=9197"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}![\"\"](\"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/01\/4-1.png\")
<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"