{"id":7038,"date":"2018-02-05T12:23:02","date_gmt":"2018-02-05T11:23:02","guid":{"rendered":"http:\/\/patriotycznykrakow.pl\/?p=7038"},"modified":"2018-02-05T12:23:02","modified_gmt":"2018-02-05T11:23:02","slug":"stary-krakow-i-aktor","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/2018\/02\/05\/stary-krakow-i-aktor\/","title":{"rendered":"Stary Krak\u00f3w i aktor"},"content":{"rendered":"

Micha\u0142 Kozio\u0142<\/strong><\/p>\n

Stwierdzenie, \u017ce wszystko p\u0142ynie i wszystko si\u0119 zmienia, nie jest zbyt odkrywcze. Podobnie banalne b\u0119dzie stwierdzenie, \u017ce Krak\u00f3w si\u0119 zmienia. Szczeg\u00f3lnie wyra\u017anie widz\u0105 to ludzie z wi\u0119kszym baga\u017cem lat, do\u015bwiadcze\u0144 i wspomnie\u0144.<\/p>\n

<\/p>\n

Lubi\u0105 oni wspomina\u0107, roztkliwia\u0107 si\u0119 nad dawno minionymi czasami, wskrzesza\u0107 czasy, gdy m\u0142odzi i podobno pi\u0119kni siadywali w Fafiku, w Lili, u \u201eWarszawianek\u201d. Bardziej rozmi\u0142owani w przedmiejskiej atmosferze wspominaj\u0105 nawet mityczny Bar na Stawach. \u015ap. Antoni Wasilewski (kto go jeszcze dzi\u015b pami\u0119ta?) nazywa\u0142 takich mi\u0142o\u015bnik\u00f3w czas\u00f3w dawno minionych \u201ej\u0119czarami\u201d. G\u0142\u00f3wnym grzechem owych \u201ej\u0119czar\u00f3w\u201d jest nie samo wspominanie, lecz ja\u0142owo\u015b\u0107 i bezproduktywno\u015b\u0107 ich wspomnie\u0144. Godzinami opowiadaj\u0105 o dawnych czasach, ale nie potrafi\u0105 napisa\u0107 jednej strony, nie umiej\u0105 zatrzyma\u0107 pi\u00f3rem albo klawiatur\u0105 przygwo\u017adzi\u0107 czasu odchodz\u0105cego bezpowrotnie w przesz\u0142o\u015b\u0107.<\/p>\n

Zapiski aktora<\/strong><\/p>\n

Na szcz\u0119\u015bcie s\u0105 chlubne wyj\u0105tki. Mo\u017cna si\u0119 by\u0142o o tym przekona\u0107 niedawno, bo 23 stycznia 2018 r. w Lo\u017cy, czyli klubie aktora funkcjonuj\u0105cym przy krakowskim Rynku G\u0142\u00f3wnym. Tego dnia odby\u0142o si\u0119 tam \u201ewieczorne czytanie fragment\u00f3w prawie codziennych \u201ezapisk\u00f3w\u201d aktora Henryka Majcherka. W wydarzeniu tym wzi\u0119li udzia\u0142 krakowscy arty\u015bci Beata Paluch, Jakub Kosiniak i Edward Wnuk oraz sam tw\u00f3rca zapisk\u00f3w. Oprawa muzyczna wieczoru by\u0142a dzie\u0142em Mieczys\u0142awa Mejzy.<\/p>\n

Pisanie pami\u0119tnik\u00f3w, a zw\u0142aszcza systematycznie, dzie\u0144 po dniu, prowadzonych dziennik\u00f3w, jest u nas zjawiskiem bardzo rzadkim, trafiaj\u0105 si\u0119 jednak chlubne wyj\u0105tki. Jednym z nich jest w\u0142a\u015bnie bohater wieczoru z 23 stycznia, czyli Henryk Majcherek, aktor o ciekawym i d\u0142ugim teatralnym \u017cyciorysie. Cho\u0107 karier\u0119 sceniczn\u0105 zaczyna\u0142 do\u015b\u0107 daleko od Krakowa, bo w \u0141odzi, Toruniu i Bydgoszczy, to jednak od 40 lat zwi\u0105zany jest z Krakowem. Gra\u0142 w Starym Teatrze. Uczestniczy\u0142 w przedstawieniach re\u017cyserowanych przez Jerzego Jarockiego, Krystiana Lup\u0119, Andrzeja Wajd\u0119, a jednocze\u015bnie notowa\u0142. Notowa\u0142 wszystko, co uzna\u0142 za godne utrwalenia. Fikcyjny \u2013 cho\u0107 pi\u0119kny \u2013 \u015bwiat, kreowany na scenie Teatru imienia Heleny Modrzejewskiej, nie przes\u0142oni\u0142 mu prawdziwego \u017cycia.<\/p>\n

Wspomnienia sprzed lat<\/strong><\/p>\n

Czytelnik, kt\u00f3ry otworzy jeden z przesz\u0142o 80 zeszyt\u00f3w, kt\u00f3re przez wiele lat zapisa\u0142 pan Henryk, znajdzie tam bezcenne opisy rzeczywisto\u015bci, jak\u0105 tak ch\u0119tnie chcieliby\u015bmy ukry\u0107 w najdalszym zak\u0105tku lamusa historii. Ju\u017c ma\u0142a pr\u00f3bka, zapis dokonany w sierpniu 1981 r. jest dzi\u015b bezcennym \u015bwiadectwem nastroj\u00f3w, a przede wszystkim reali\u00f3w tamtych lat. W niedziel\u0119 16 sierpnia autor dziennika opisa\u0142 taki oto obraz Krakowa: \u201ePozorowane remonty\u2026 zanik \u017cycia \u2013 uniki dystrybucyjne. Po prostu bieda\u2026 Najgorsze jednak s\u0105 brudne ulice Krakowa\u2026 Dzisiaj, w upalny duszny dzie\u0144, ile \u015bmieci na jezdniach, chodnikach, zaniedbane ziele\u0144ce\u2026 skwerki, szczeg\u00f3lnie u\u015bwiadamiaj\u0105 rozpr\u0119\u017cenie organizacyjne\u2026 zaniedbanie jest oznak\u0105, poczucie rezygnacji, oj, Galicja, Galicja\u201d.<\/p>\n

Zatroskanie autora notatek i jego zaduma nad \u00f3wczesnym upadkiem Krakowa s\u0105 tak szczere, \u017ce musimy mu wybaczy\u0107 ton leciutkiego lekcewa\u017cenia dla \u201egalicjok\u00f3w\u201d, tak\u017ce i dzi\u015b tak charakterystyczny dla mieszka\u0144c\u00f3w by\u0142ego zaboru pruskiego.<\/p>\n

Czytajmy jednak dalej zapiski z sierpnia 1981 r.: \u201ePod pomnikiem Mickiewicza, Krakowiaczek ci ja, w kostiumie z Cepelii sprzedaje pawie pi\u00f3ra. Przecie\u017c to symbol nieszcz\u0119\u015bcia. Czy oni o tym nie wiedz\u0105? W Barze Mlecznym na Siennej by\u0142a tylko zupa jarzynowa i koszmarne, niewypieczone, blade, stare, bu\u0142ki\u2026 Kioski zamkni\u0119te. Brak myd\u0142a, \u017cyletek, papieros\u00f3w, zapa\u0142ek, papieru toaletowego, kopert, papeterii, spirytusu salicylowego, krem\u00f3w, gazet. \u2026Tramwaje jeszcze kursuj\u0105. \u2026Jab\u0142ka na straganie na Ma\u0142ym Rynku po 70 i 55 z\u0142otych. \u2026\u015aliwki, s\u0142odkie, zielone 70, pomidory 35 i 40. \u2026W kawiarniach podaj\u0105 herbat\u0119 bez cukru. \u2026Brak jakichkolwiek napoj\u00f3w ch\u0142odz\u0105cych\u201d.<\/p>\n

Kilka zda\u0144, a ile\u017c w nich informacji bezcennych dla przysz\u0142ych historyk\u00f3w. Informacji tych pr\u00f3\u017cno szuka\u0107 b\u0119dziemy w \u00f3wczesnej krakowskiej prasie codziennej, nie tyle cenzurowanej, ile wr\u0119cz dyktowanej (Chlubnym wyj\u0105tkiem od tej regu\u0142y by\u0142a w tamtych czasach \u201eGazeta Krakowska\u201d redagowana przez Macieja Szumowskiego).<\/p>\n

Musimy jednak pami\u0119ta\u0107, \u017ce autor tych notatek by\u0142 i jest artyst\u0105. Nie m\u00f3g\u0142 wi\u0119c ograniczy\u0107 si\u0119 do refleksji na temat braku \u017cyletek i aktualnych cen owoc\u00f3w. Teatr musia\u0142 by\u0107 stale obecny w jego \u015bwiadomo\u015bci i jego notatkach. Te codzienne zapiski s\u0105 bezcennym \u017ar\u00f3d\u0142em informacji dla historyk\u00f3w teatru, ale tak\u017ce dla jego mi\u0142o\u015bnik\u00f3w, dla ludzi zakochanych w polskim teatrze.<\/p>\n

Juwenalia \u201987<\/strong><\/p>\n

Autor pami\u0119tnika widzi i skrupulatnie zapisuje wszystko, w czym uczestniczy, i wszystko, co widzi. Ciekawe s\u0105 np. refleksje z dnia 1 maja 1979 r. W zapiskach z tego dnia czytamy: \u201eZimno. Deszcz jednak nie pada. Jestem na zbi\u00f3rce o 10.00. Idziemy na miejsce wymarszu. Jest nas zaledwie kilkunastu. Potem nieco wi\u0119cej. Poch\u00f3d\u2026 nie za radosny. Podobno w Krakowie tak zawsze. Po pochodzie z Sadeckim, Cebulskim i kim\u015b jeszcze w SPATIFIE\u201d. Warto zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 na kwesti\u0119, czy poch\u00f3d pierwszomajowy m\u00f3g\u0142 by\u0107 w tamtych czasach radosny? Najwyra\u017aniej m\u00f3g\u0142, skoro ch\u0142\u00f3d krakowskiej manifestacji zadziwi\u0142 przybysza z p\u00f3\u0142nocnej Polski. Mo\u017ce rzeczywi\u015bcie mia\u0142 racj\u0119 Stefan Kisielewski, kt\u00f3ry przed laty stwierdzi\u0142, \u017ce Krak\u00f3w, w przeciwie\u0144stwie do innych polskich miast, ci\u0105gle sprawia wra\u017cenie miasta okupowanego.<\/p>\n

Mistrzowskim opisem krakowskich reali\u00f3w ostatnich dni przed stanem wojennym jest notatka z soboty 28 listopada 1981 r.: \u201eSobota, sobota, wiem co to znaczy. Zamkni\u0119te sklepy. Kolejki przed otwartymi. Nie wiadomo, czy czynny Jubilat, czy sklep na Zwierzynieckiej. Czy w barze mlecznym b\u0119dzie co\u015b do zjedzenia opr\u00f3cz bu\u0142ek i mleka, czy mo\u017ce b\u0119dzie, po prostu zamkni\u0119ty, a otwarty b\u0119dzie jutro, w niedziel\u0119, bo kt\u00f3ry\u015b bar musi by\u0107 w niedziel\u0119 otwarty\u2026 Kupi\u0142em chleb i serek homogenizowany\u2026 Siedz\u0119 w domu i czekam na zbli\u017caj\u0105cy si\u0119 wiecz\u00f3r. Premiera\u2026 Nieoficjalna, jednak ta najwa\u017cniejsza dla Hamlet\u00f3w i Halabardnik\u00f3w\u201d.<\/p>\n

Ciekawe s\u0105 refleksje autora na temat Juwenali\u00f3w, jednej z krakowskich tradycji, ju\u017c starej, bo przecie\u017c narodzonej tu\u017c po Pa\u017adzierniku, w 1957 r., kiedy to m\u0142odzie\u017c zach\u0142ysn\u0119\u0142a si\u0119 wolno\u015bci\u0105. W maju 1987 r., 30 lat po pierwszych Juwenaliach, powsta\u0142a taka oto notatka: \u201ePo spektaklu poszed\u0142em na chwil\u0119 na Rynek. Juwenalia. Chcia\u0142em to zobaczy\u0107. Wielkie rozczarowanie. Wprawdzie Rynek pe\u0142en student\u00f3w, ale nie do\u015bwiadczy\u0142em ducha m\u0142odo\u015bci, zabawy i rado\u015bci. Smutni przebiera\u0144cy z butelkami wina w gar\u015bci. Troch\u0119 gitar. Jakie\u015b grupki dziennikarzy. Krzyk. Dzieci\u0119ce, infantylne zabawy w k\u00f3\u0142ko graniaste. Pod Wie\u017c\u0105 Ratuszow\u0105, na estradzie wyst\u0119puje jaki\u015b modny kabaret czy teatrzyk studencki. Witano go\u015bcia z Kosmosu w Krakowie. Piszcza\u0142 przez 20 minut jakie\u015b pi, pi, pi z godnym innej sprawy uporem. Dali mu krakusk\u0119 i sta\u0142 si\u0119 jednym z nich. Potem, akuratny, do\u015b\u0107 precyzyjny wyst\u0119p zespo\u0142u regionalnego Krakus. Ta\u0144czyli bez ko\u0144ca. \u2026Nikt nie zwraca\u0142 na to uwagi. Oni sobie, a grupki m\u0142odzie\u017cy sobie. Zauwa\u017cy\u0142em Murzyna prowadzonego na linie przez Kolonizatora z pejczem w r\u0119ku. \u2026 Zabaw\u0105 nr 1 pierwszego dnia Juwenali\u00f3w by\u0142o puszczanie po g\u0142adkiej, \u015bliskiej, wypolerowanej, granitowej posadzce Rynku rozbitych butelek i denek do szklanek. \u2026Poszed\u0142em \u015bpiesznie do domu\u201d.<\/p>\n

Jak wida\u0107, autor, krakowianin z wyboru, nie obawia si\u0119 by\u0107 obiektywnym, a nawet krytycznym wobec tego, co zobaczy\u0142 i czego do\u015bwiadczy\u0142 w Krakowie. Takie spojrzenie jest przywilejem ludzi, kt\u00f3rzy przybyli z zewn\u0105trz i staj\u0105c si\u0119 krakowianami, nie przestali jednocze\u015bnie by\u0107 zdolni do krytycyzmu wobec tutejszych tradycji i tutejszych \u015bwi\u0119to\u015bci.<\/p>\n

Swoimi pami\u0119tnikami Henryk Majcherek zainteresowa\u0142 krakowskie Archiwum Narodowe. Negocjacje zosta\u0142y ju\u017c sfinalizowane i mo\u017cna mie\u0107 nie tylko nadziej\u0119, ale wr\u0119cz pewno\u015b\u0107, \u017ce dzienniki b\u0119d\u0105 dost\u0119pne dla profesjonalnych historyk\u00f3w i mi\u0142o\u015bnik\u00f3w dziej\u00f3w Krakowa oraz krakowskiego teatru, kt\u00f3ry kiedy\u015b dobrze zas\u0142u\u017cy\u0142 si\u0119 miastu, a i dzi\u015b nadal buduje wiecznie \u017cyw\u0105 legend\u0119 miejsca nazwanego Cracovia totius Poloniae urbs celeberrima.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Micha\u0142 Kozio\u0142 Stwierdzenie, \u017ce wszystko p\u0142ynie i wszystko si\u0119 zmienia, nie jest zbyt odkrywcze. Podobnie banalne b\u0119dzie stwierdzenie, \u017ce Krak\u00f3w si\u0119 zmienia. Szczeg\u00f3lnie wyra\u017anie widz\u0105 to ludzie z wi\u0119kszym baga\u017cem … <\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":7039,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3,2,1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7038"}],"collection":[{"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=7038"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7038\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/7039"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=7038"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=7038"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=7038"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}