![\"\"](\"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/716212_4-1.webp\")
<\/p>\nGmach g\u0142\u00f3wny Akademii G\u00f3rniczo-Hutniczej przy Alei Mickiewicza mijaj\u0105 codziennie tysi\u0105ce Krakowian. Ma\u0142o kto zastanawia si\u0119 jednak, jak powsta\u0142 ca\u0142y zesp\u00f3\u0142 budynk\u00f3w Akademii, dlaczego kampus ma taki uk\u0142ad i jakie wydarzenia, ambicje oraz decyzje sprzed dziesi\u0119cioleci przes\u0105dzi\u0142y o jego obecnym kszta\u0142cie. Nowa ksi\u0105\u017cka \u201eAGH \u2013 architektura i urbanistyka\u201d autorstwa Jerzego Wowczaka pokazuje, \u017ce kampus jednej z najwi\u0119kszych polskich uczelni technicznych jest nie tylko miejscem nauki i pracy, ale tak\u017ce niezwykle interesuj\u0105cym fragmentem historii architektury i urbanistyki Krakowa.<\/p>\n
Ksi\u0105\u017cka to opowie\u015b\u0107 o oko\u0142o stu budynkach, kt\u00f3re powstawa\u0142y przez blisko stulecie \u2013 od monumentalnego gmachu g\u0142\u00f3wnego i innych budynk\u00f3w przedwojennych, przez projekty modernistyczne i socrealistyczne, a\u017c po wsp\u00f3\u0142czesn\u0105 architektur\u0119. Przede wszystkim jest to opowie\u015b\u0107 o tym, jak historia uczelni i miasta, zmieniaj\u0105ce si\u0119 potrzeby, mo\u017cliwo\u015bci finansowe, decyzje polityczne oraz ambicje w\u0142adz i projektant\u00f3w kszta\u0142towa\u0142y przestrze\u0144 kampusu.<\/p>\n
Kiedy w latach 30. XX wieku tereny na p\u00f3\u0142noc od Parku Jordana zosta\u0142y przekazane rozwijaj\u0105cej si\u0119 Akademii G\u00f3rniczej, znajdowa\u0142y si\u0119 tam m.in. podmok\u0142e nieu\u017cytki i grunty poforteczne. W ci\u0105gu kolejnych dekad ten fragment miasta zmieni\u0142 si\u0119 nie do poznania. Powstanie uczelni by\u0142o wa\u017cnym wydarzeniem nie tylko dla polskiego przemys\u0142u i szkolnictwa wy\u017cszego. Lokalizacja nowej akademii na obszarze \u00f3wczesnej Czarnej Wsi sta\u0142a si\u0119 jednym z impuls\u00f3w rozwoju tej cz\u0119\u015bci Krakowa. Zmienia\u0142 si\u0119 uk\u0142ad komunikacyjny wok\u00f3\u0142 uczelni, powstawa\u0142y kolejne budynki mieszkalne i obiekty u\u017cyteczno\u015bci publicznej, a wraz z rozwojem AGH kszta\u0142towa\u0142 si\u0119 jeden z najbardziej charakterystycznych zespo\u0142\u00f3w zabudowy w zachodniej cz\u0119\u015bci miasta.<\/p>\n
Dzi\u015b teren kampusu to ogromny obszar rozci\u0105gaj\u0105cy si\u0119 pomi\u0119dzy ulicami Czarnowiejsk\u0105 i Reymonta, kt\u00f3rego wa\u017cnym elementem jest reprezentacyjny ci\u0105g budynk\u00f3w przy Alei Adama Mickiewicza. Gmach g\u0142\u00f3wny, wraz z s\u0105siaduj\u0105cymi z nim obiektami, jest jednym z najbardziej rozpoznawalnych element\u00f3w tej cz\u0119\u015bci Krakowa. Za jego monumentaln\u0105 fasad\u0105 kryje si\u0119 jednak znacznie wi\u0119ksza i bardziej z\u0142o\u017cona historia.<\/p>\n
\u2013 Architektura kampusu AGH jest swego rodzaju zapisem historii uczelni. Kolejne budynki nie powstawa\u0142y przecie\u017c w oderwaniu od rzeczywisto\u015bci. Ich kszta\u0142t by\u0142 konsekwencj\u0105 potrzeb dydaktycznych i badawczych, mo\u017cliwo\u015bci ekonomicznych, zmieniaj\u0105cych si\u0119 trend\u00f3w w architekturze, decyzji administracyjnych, sytuacji politycznej, a czasem tak\u017ce ogranicze\u0144 wynikaj\u0105cych z istniej\u0105cej zabudowy czy ukszta\u0142towania terenu. Patrz\u0105c wprawnym okiem na kampus, mo\u017cemy wi\u0119c z niego czyta\u0107 histori\u0119 AGH, ale tak\u017ce histori\u0119 Krakowa \u2013 m\u00f3wi autor ksi\u0105\u017cki, dr hab. in\u017c. arch. Jerzy Wowczak.<\/p>\n
<\/p>\n
Jednym z najwi\u0119kszych walor\u00f3w ksi\u0105\u017cki jest pokazanie, \u017ce obecny uk\u0142ad kampusu jest efektem kolejnych projekt\u00f3w, zmian, modyfikacji i niekiedy bardzo \u015bmia\u0142ych wizji rozwoju uczelni. Historia budynk\u00f3w AGH \u015bwiadczy o tym, jak silnie kszta\u0142t teren\u00f3w uczelni zale\u017cy od tego, co dzieje si\u0119 poza ni\u0105. Wojna, powojenna odbudowa, rozw\u00f3j przemys\u0142u, przemiany gospodarcze i polityczne, rozw\u00f3j szkolnictwa wy\u017cszego, zmieniaj\u0105ce si\u0119 modele kszta\u0142cenia i bada\u0144 \u2013 wszystkie te procesy pozostawia\u0142y \u015blad w przestrzeni Akademii.<\/p>\n
W ksi\u0105\u017cce mo\u017cna znale\u017a\u0107 r\u00f3wnie\u017c historie projekt\u00f3w, kt\u00f3re nigdy nie zosta\u0142y zrealizowane. Jednym z najbardziej niezwyk\u0142ych przyk\u0142ad\u00f3w jest plan budowy reaktora j\u0105drowego w samym sercu kampusu AGH. Pomys\u0142, kt\u00f3ry dzi\u015b mo\u017ce wydawa\u0107 si\u0119 wr\u0119cz niewiarygodny, by\u0142 elementem powa\u017cnych plan\u00f3w rozwoju zaplecza badawczego uczelni. Ostatecznie reaktor nie powsta\u0142, ale sama historia pokazuje skal\u0119 ambicji, jakie towarzyszy\u0142y rozwojowi Akademii.<\/p>\n
Bardzo istotn\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 kampusu, bez kt\u00f3rej trudno sobie dzisiaj wyobrazi\u0107 AGH, jest Miasteczko Studenckie, kt\u00f3rego budowa w latach 60. i 70. XX wieku by\u0142a wa\u017cnym wydarzeniem w historii polskiej architektury. By\u0142 to nie tylko zesp\u00f3\u0142 dom\u00f3w studenckich, lecz przemy\u015blany projekt urbanistyczny, kt\u00f3ry odpowiada\u0142 na zupe\u0142nie nowe potrzeby powojennego szkolnictwa wy\u017cszego. Jego powstanie wp\u0142yn\u0119\u0142o na spos\u00f3b my\u015blenia o przestrzeni przeznaczonej dla student\u00f3w i sta\u0142o si\u0119 jednym z najbardziej charakterystycznych element\u00f3w krajobrazu tej cz\u0119\u015bci Krakowa.<\/p>\n
Na terenie AGH mo\u017cna znale\u017a\u0107 przyk\u0142ady wielu nurt\u00f3w architektonicznych XX i XXI wieku. Monumentalny gmach g\u0142\u00f3wny s\u0105siaduje z powojennymi obiektami dydaktycznymi, modernistycznymi realizacjami z okresu socrealizmu, za\u0142o\u017ceniem Miasteczka Studenckiego oraz najnowszymi budynkami. Architektura kampusu m\u00f3wi r\u00f3wnie\u017c wiele o samej Akademii. Rozw\u00f3j przestrzenny uczelni odzwierciedla zmieniaj\u0105c\u0105 si\u0119 skal\u0119 jej dzia\u0142alno\u015bci, pojawianie si\u0119 nowych dyscyplin naukowych, rosn\u0105ce potrzeby laboratori\u00f3w i zaplecza badawczego, ale tak\u017ce aspiracje kolejnych pokole\u0144 cz\u0142onk\u00f3w spo\u0142eczno\u015bci akademickiej.<\/p>\n
\u201eAGH \u2013 architektura i urbanistyka\u201d zosta\u0142a przygotowana na podstawie materia\u0142\u00f3w archiwalnych. Publikacja zawiera ponad 160 wysokiej jako\u015bci ilustracji, w\u015br\u00f3d kt\u00f3rych znalaz\u0142y si\u0119 wsp\u00f3\u0142czesne i archiwalne fotografie, plany oraz rysunki architektoniczne, w tym materia\u0142y dotychczas niepublikowane. Czytelnik mo\u017ce dzi\u0119ki nim prze\u015bledzi\u0107 nie tylko histori\u0119 poszczeg\u00f3lnych budynk\u00f3w, ale r\u00f3wnie\u017c kolejne koncepcje zagospodarowania terenu Akademii i zmiany, jakim podlega\u0142 kampus.<\/p>\n
Publikacja Jerzego Wowczaka mo\u017ce zainteresowa\u0107 nie tylko historyk\u00f3w architektury, urbanist\u00f3w czy osoby zwi\u0105zane z AGH. To tak\u017ce propozycja dla wszystkich, kt\u00f3rzy chc\u0105 lepiej zrozumie\u0107 Krak\u00f3w.<\/p>\n
Fot. Akademia G\u00f3rniczo-Hutnicza im. Stanis\u0142awa Staszica w Krakowie<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Gmach g\u0142\u00f3wny Akademii G\u00f3rniczo-Hutniczej przy Alei Mickiewicza mijaj\u0105 codziennie tysi\u0105ce Krakowian. Ma\u0142o kto zastanawia si\u0119 jednak, jak powsta\u0142 ca\u0142y zesp\u00f3\u0142 budynk\u00f3w Akademii, dlaczego kampus ma taki uk\u0142ad i jakie wydarzenia, … <\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":43321,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3,2,1,17,10],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/43320"}],"collection":[{"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=43320"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/43320\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":43323,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/43320\/revisions\/43323"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/43321"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=43320"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=43320"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=43320"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}