Krakuska \u2013 rogatywka \u2013 jest jednym z najbardziej charakterystycznych element\u00f3w krakowskiego stroju. Kojarzymy j\u0105 z Krakowem tak mocno, \u017ce trudno wyobrazi\u0107 sobie Krakowiaka bez czerwonej czapki z pawimi pi\u00f3rami. A jednak ten pi\u0119kny element naszego dziedzictwa niemal znikn\u0105\u0142 z codziennego krajobrazu miasta. A szkoda, bo krakusk\u0119 mo\u017cna nie tylko podziwia\u0107 i nosi\u0107 od parady.<\/p>\n
Czerwona, z otokiem z czarnego futerka i charakterystycznymi pawimi pi\u00f3rami \u2013 rogatywka to jeden z najbardziej rozpoznawalnych element\u00f3w stroju krakowskiego. Ale czy zawsze nazywano j\u0105 rogatywk\u0105? I czy rzeczywi\u015bcie by\u0142a wy\u0142\u0105cznie krakowska?<\/p>\n
Mieszka\u0144cy podkrakowskich wsi m\u00f3wili o niej po prostu \u201ecerwona copka\u201d. Rogatywka by\u0142a m\u0119skim nakryciem g\u0142owy noszonym zar\u00f3wno do stroju codziennego, jak i \u015bwi\u0105tecznego. W stroju krakowskim szyto j\u0105 przede wszystkim z sukna we\u0142nianego, cho\u0107 \u2013 jak podawa\u0142 etnograf Seweryn Udziela \u2013 zdarza\u0142y si\u0119 r\u00f3wnie\u017c nakrycia z aksamitu.<\/p>\n
Chocia\u017c dzi\u015b kojarzymy j\u0105 przede wszystkim z Krakowem, rogatywka wyst\u0119powa\u0142a w wielu regionach Polski. Spotykano j\u0105 m.in. w strojach piotrkowskim, \u015bwi\u0119tokrzyskim, sieradzkim, kieleckim, zamojskim czy lachowskim. W zale\u017cno\u015bci od regionu mog\u0142a mie\u0107 r\u00f3\u017cne kolory \u2013 od czerwieni i zieleni, przez granat i b\u0142\u0119kit, a\u017c po biel, szaro\u015b\u0107 czy czer\u0144.<\/p>\n
Krakowska \u201ecerwona copka\u201d mia\u0142a zazwyczaj niezbyt wysoki otok z czarnego baranka, czasem ozdobiony powy\u017cej z\u0142otymi ta\u015bmami galonowymi. Charakterystycznym dodatkiem by\u0142y pawie pi\u00f3ra przypinane z lewej strony. Pi\u00f3ra szczeg\u00f3lnie kojarzono z kawalerami i dru\u017cbami weselnymi, cho\u0107 zachowane fotografie z lat 30. XX wieku pokazuj\u0105, \u017ce zwyczaj ten z czasem przestawa\u0142 by\u0107 tak rygorystyczny \u2013 w rogatywkach z pi\u00f3rami mo\u017cna zobaczy\u0107 r\u00f3wnie\u017c starszych m\u0119\u017cczyzn.<\/p>\n
Jej historia si\u0119ga poza tradycyjny str\u00f3j ch\u0142opski. W XVIII wieku pojawi\u0142a si\u0119 jako wojskowe nakrycie g\u0142owy w\u015br\u00f3d konfederat\u00f3w barskich, a z czasem zacz\u0119\u0142a nabiera\u0107 znaczenia symbolu narodowego. W kolejnych dekadach by\u0142a obecna tak\u017ce w polskich formacjach wojskowych podczas powsta\u0144 narodowowyzwole\u0144czych. Kojarzymy j\u0105 r\u00f3wnie\u017c z wizerunkiem Tadeusza Ko\u015bciuszki \u2013 w ch\u0142opskiej sukmanie i czerwonej czapce\u2013rogatywce.<\/p>\n
Warto pami\u0119ta\u0107, \u017ce rogatywka nigdy nie by\u0142a jedynym nakryciem g\u0142owy Krakowiak\u00f3w. Noszono r\u00f3wnie\u017c celandry przypominaj\u0105ce form\u0105 cylindry, we\u0142niane, plecione magierki, kapelusze z rondem, a latem s\u0142omiane kapelusze. Zim\u0105 chroniono si\u0119 przed mrozem czapami z baraniego futra.<\/p>\n
Dzi\u015b rogatywka jest jednym z tych element\u00f3w krakowskiego stroju, kt\u00f3re naj\u0142atwiej rozpozna\u0107, ale najrzadziej spotka\u0107 na ulicy. Stowarzyszenie Gorset Krakowski chce to zmieni\u0107, dlatego w sobot\u0119, 26 wrze\u015bnia zapraszaj\u0105 na plac targowy \u201eUnitarg\u201d ko\u0142o Hali Targowej na wydarzenie \u201eKrak\u00f3w zak\u0142ada Krakusk\u0119!\u201d. Przy wsp\u00f3lnym stole b\u0119dzie mo\u017cna uszy\u0107 w\u0142asn\u0105 krakusk\u0119, a najm\u0142odsi wykonaj\u0105 krakowskie korale. Zagra kapela ludowa, odb\u0119dzie si\u0119 prezentacja tradycyjnych stroj\u00f3w i zabytkowych gorset\u00f3w oraz rozmowy o historii i symbolice krakowskiego stroju.<\/p>\n
B\u0119dzie te\u017c mo\u017cna si\u0119 ubra\u0107 po krakowsku \u2013 przymierzy\u0107 gorset, korale, krakusk\u0119 i inne elementy stroju, a nast\u0119pnie zrobi\u0107 sobie fotografi\u0119 w stylizowanym, retro klimacie. Nie trzeba mie\u0107 w\u0142asnego stroju \u2013 dla odwiedzaj\u0105cych zostan\u0105 przygotowane elementy stroju zar\u00f3wno dla kobiet, jak i m\u0119\u017cczyzn.<\/p>\n
A je\u015bli macie w domu gorset, korale, chust\u0119, krakusk\u0119 albo inny element stroju krakowskiego \u2013 koniecznie przyjd\u017acie w nim na plac targowy \u201eUnitarg\u201d ko\u0142o Hali Targowej (ul. Grzeg\u00f3rzecka 3).<\/p>\n
Wi\u0119cej informacji na Facebooku wydarzenia.<\/p>\n
Fot. Stowarzyszenie Gorset Krakowski<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Krakuska \u2013 rogatywka \u2013 jest jednym z najbardziej charakterystycznych element\u00f3w krakowskiego stroju. Kojarzymy j\u0105 z Krakowem tak mocno, \u017ce trudno wyobrazi\u0107 sobie Krakowiaka bez czerwonej czapki z pawimi pi\u00f3rami. A … <\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":43096,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3,11,2],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/43095"}],"collection":[{"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=43095"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/43095\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":43097,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/43095\/revisions\/43097"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/43096"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=43095"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=43095"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=43095"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}