{"id":43039,"date":"2026-09-11T12:13:45","date_gmt":"2026-09-11T10:13:45","guid":{"rendered":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/?p=43039"},"modified":"2026-09-11T12:14:41","modified_gmt":"2026-09-11T10:14:41","slug":"pamiec-ofiar-pierwszej-niemieckiej-zbiorowej-egzekucji-w-krakowie","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/2026\/09\/11\/pamiec-ofiar-pierwszej-niemieckiej-zbiorowej-egzekucji-w-krakowie\/","title":{"rendered":"Krakowski IPN uczci\u0142 pami\u0119\u0107 ofiar pierwszej niemieckiej zbiorowej egzekucji w Krakowie"},"content":{"rendered":"

Pod pomnikiem przy ul. Abrahama (przy wej\u015bciu na teren niemieckiego obozu zag\u0142ady KL Plaszow w Podg\u00f3rzu), w miejscu niemieckiej zbrodni, 10 wrze\u015bnia 2026 r. odby\u0142a si\u0119 uroczysto\u015b\u0107 po\u015bwi\u0119cona 13 mieszka\u0144com Krakowa, zamordowanym przez Niemc\u00f3w 87 lat temu. W wydarzeniu wzi\u0105\u0142 udzia\u0142 dr hab. Filip Musia\u0142, dyrektor IPN w Krakowie oraz dr Maciej Korku\u0107, naczelnik krakowskiego Biura Upami\u0119tniania Walk i M\u0119cze\u0144stwa IPN.<\/p>\n

Po przem\u00f3wieniu dyrektora krakowskiego IPN dr hab. Filipa Musia\u0142a i modlitwie w intencji ofiar niemieckiego terroru, kt\u00f3r\u0105 odm\u00f3wi\u0142 ks. por. Jaros\u0142aw Chlebda, kapelan 111 Batalionu Lekkiej Piechoty Wojsk Obrony Terytorialnej, delegacje z\u0142o\u017cy\u0142y wie\u0144ce i znicze przy pomniku.<\/p>\n

Nast\u0119pnie na cmentarzu Podg\u00f3rskim, po\u015bwi\u0119cono dwa nowe nagrobki (na terenie kwatery XIV) w miejscach poch\u00f3wku Wojciecha Gwo\u017adzia i Franciszka Nawrota, ofiar tej niemieckiej zbrodni. Zapalili\u015bmy znicze r\u00f3wnie\u017c w miejscach spoczynku pozosta\u0142ych ofiar tego mordu.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Instytut Pami\u0119ci Narodowej sfinansowa\u0142 wykonanie nowych nagrobk\u00f3w.<\/p>\n

Niemiecka zbrodnia z 10 wrze\u015bnia 1939<\/h5>\n

10 wrze\u015bnia 1939 r., cztery dni po wkroczeniu Wehrmachtu do Krakowa, przy murze \u00f3wczesnego nowego cmentarza \u017cydowskiego przy ulicy Jerozolimskiej w Podg\u00f3rzu, Niemcy przeprowadzili pierwsz\u0105 zbiorow\u0105 egzekucj\u0119 na terenie zaj\u0119tego miasta. Rozstrzelali 13 krakowian \u2013 mieszka\u0144c\u00f3w dom\u00f3w na obszarze pomi\u0119dzy ulicami Wielick\u0105, Robotnicz\u0105 i Zamkni\u0119t\u0105 oraz osoby zatrzymane na tym\u017ce terenie, zablokowanym uprzednio przez Niemc\u00f3w (najpierw Niemcy zatrzymali wszystkich m\u0119\u017cczyzn przebywaj\u0105cych na zamkni\u0119tym terenie, nast\u0119pnie kolejnych m\u0119\u017cczyzn zatrzymano w budynkach mieszkalnych).<\/p>\n

Cia\u0142a ofiar egzekucji pochowano w p\u0142ytkim grobie w miejscu zbrodni. Mogi\u0142a zosta\u0142a przypadkowo odkryta w po\u0142owie lipca 1940 r. przez mieszka\u0144ca spaceruj\u0105cego w tym miejscu z psem. Okupacyjne w\u0142adze niemieckie zezwoli\u0142y na ekshumacj\u0119 zw\u0142ok i ich zbadanie przez Zak\u0142ad Medycyny S\u0105dowej. Nast\u0119pnie szcz\u0105tki ofiar egzekucji spocz\u0119\u0142y w grobach indywidualnych i rodzinnych na terenie cmentarza parafialnego podg\u00f3rskiej parafii \u015bw. J\u00f3zefa (obecnie Cmentarz Podg\u00f3rski).<\/p>\n

Spo\u015br\u00f3d zamordowanych uda\u0142o si\u0119 zidentyfikowa\u0107 nast\u0119puj\u0105ce osoby: J\u00f3zef Bere\u017anicki, Andrzej Bilski, Karol G\u00f3rski, Wojciech Gw\u00f3\u017ad\u017a, Stanis\u0142aw Masny, Franciszek Nawrot, J\u00f3zef Owsiany, Andrzej Pietryka, Wawrzyniec Pietryka, Czes\u0142aw R\u00f3wnanyk, Jan Ziembi\u0144ski. Nazwiska 2 os\u00f3b zamordowanych 10 wrze\u015bnia 1939 r. pozostaj\u0105 nieznane.<\/p>\n

Sprawcami egzekucji byli prawdopodobnie cz\u0142onkowie Einsatzgruppen.<\/p>\n

W 1984 r. w miejscu niemieckiej zbrodni wzniesiono pomnik po\u015bwi\u0119cony ofiarom egzekucji.<\/p>\n

W latach 70. Okr\u0119gowa Komisja Badania Zbrodni Hitlerowskich w Krakowie prowadzi\u0142a \u015bledztwo w sprawie egzekucji z 10 wrze\u015bnia 1939 r. Nie uda\u0142o si\u0119 jednak ustali\u0107, co by\u0142o przyczyn\u0105 rozstrzelania 13 mieszka\u0144c\u00f3w Krakowa. Wed\u0142ug cz\u0119\u015bci \u015bwiadk\u00f3w zeznaj\u0105cych w czasie \u015bledztwa, m\u0119\u017cczy\u017ani zostali aresztowani przez Niemc\u00f3w \u201ew zamian\u201d za poszukiwane osoby, znajduj\u0105ce si\u0119 na \u201eczarnej li\u015bcie\u201d. Inni \u015bwiadkowie zeznawali, \u017ce aresztowania i egzekucja by\u0142y odwetem za ostrzelanie niemieckiej ci\u0119\u017car\u00f3wki wojskowej.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Wojciech Gw\u00f3\u017ad\u017a i Franciszek Nawrot<\/h5>\n

Wojciech Gw\u00f3\u017ad\u017a urodzi\u0142 si\u0119 30 wrze\u015bnia 1913 r. w Krakowie (na terenie parafii \u015bw. J\u00f3zefa w Podg\u00f3rzu) jako syn Kazimierza i J\u00f3zefy z domu Niezgoda. Zamieszkiwa\u0142 przy ulicy Wielickiej 29 (na obszarze zamkni\u0119tym przez Niemc\u00f3w bezpo\u015brednio przed egzekucj\u0105), pracowa\u0142 jako \u015blusarz.<\/p>\n

Franciszek Nawrot urodzi\u0142 si\u0119 4 pa\u017adziernika 1877 r. w Dziekanowicach ko\u0142o Krakowa (na terenie parafii w Raciborowicach) jako syn Jakuba i Marii z domu Sad\u0142o. W 1929 r. w krakowskiej parafii \u015bw. Miko\u0142aja po\u015blubi\u0142 Katarzyn\u0119 Bryniarsk\u0105. Zamieszkiwa\u0142 przy podg\u00f3rskim Placu Przystanek, pod numerem 3 (w bezpo\u015brednim s\u0105siedztwie obszaru zamkni\u0119tego przez Niemc\u00f3w bezpo\u015brednio przed egzekucj\u0105). Ze sporz\u0105dzonej karty zgonu wynika, \u017ce m\u00f3g\u0142 by\u0107 emerytowanym tramwajarzem.<\/p>\n

Tekst: IPN Krak\u00f3w\/Fot. \u017baneta Wierzgacz (IPN)<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Pod pomnikiem przy ul. Abrahama (przy wej\u015bciu na teren niemieckiego obozu zag\u0142ady KL Plaszow w Podg\u00f3rzu), w miejscu niemieckiej zbrodni, 10 wrze\u015bnia 2026 r. odby\u0142a si\u0119 uroczysto\u015b\u0107 po\u015bwi\u0119cona 13 mieszka\u0144com … <\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":43040,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3,2,62,1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/43039"}],"collection":[{"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=43039"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/43039\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":43044,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/43039\/revisions\/43044"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/43040"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=43039"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=43039"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=43039"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}