{"id":42935,"date":"2026-07-23T11:10:33","date_gmt":"2026-07-23T09:10:33","guid":{"rendered":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/?p=42935"},"modified":"2026-07-24T10:26:30","modified_gmt":"2026-07-24T08:26:30","slug":"82-rocznica-wymordowania-robotnikow-niemieckiego-obozu-pracy-liban-w-krakowie","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/2026\/07\/23\/82-rocznica-wymordowania-robotnikow-niemieckiego-obozu-pracy-liban-w-krakowie\/","title":{"rendered":"82. rocznica wymordowania robotnik\u00f3w niemieckiego obozu pracy \u201eLiban\u201d"},"content":{"rendered":"

22 lipca 2026 r. na terenie dawnego kamienio\u0142omu \u201eLiban\u201d w Krakowie (ul. Za Torem 22) uczczono pami\u0119\u0107 ponad 20 polskich robotnik\u00f3w istniej\u0105cego tutaj w latach 1942-1944 obozu karnego Baudienstu, kt\u00f3rych Niemcy wymordowali 82 lat temu.<\/p>\n

W uroczysto\u015bci zorganizowanej przez Zrzeszenie \u201eWolno\u015b\u0107 i Niezawis\u0142o\u015b\u0107\u201d Obszar Po\u0142udniowy wzi\u0119\u0142a udzia\u0142 zast\u0119pca dyrektora krakowskiego oddzia\u0142u IPN Cecylia Rado\u0144.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Niemiecki karny ob\u00f3z pracy \u201eLiban\u201d (1942-1944)<\/h5>\n

Realizuj\u0105c program likwidacji polskiej warstwy przyw\u00f3dczej i pozyskania si\u0142y roboczej dla cel\u00f3w wojennych, niemiecki okupant tworzy\u0142 na ziemiach polskich obozy. Najwi\u0119cej by\u0142o oboz\u00f3w pracy. Szczeg\u00f3lnie ci\u0119\u017ckie warunki panowa\u0142y w karnych obozach S\u0142u\u017cby Budowlanej. Organizacja Baudienst stanowi\u0142a jedn\u0105 z form zmuszania Polak\u00f3w do pracy na rzecz III Rzeszy. Rekrutacja do niej odbywa\u0142a si\u0119 na zasadzie obowi\u0105zkowego poboru m\u0142odych m\u0119\u017cczyzn oraz przez dobrowolne zg\u0142oszenia. Komendantem S\u0142u\u017cby Budowlanej w Generalnym Gubernatorstwie Hans Frank mianowa\u0142 Heinricha Hinkela. Dla uchylaj\u0105cych si\u0119 od pracy utworzono karne obozy. Rygor w nich by\u0142 bardzo surowy. Wobec osadzonych stosowano brutalne represje.<\/p>\n

W dystrykcie krakowskim pierwszy karny ob\u00f3z powsta\u0142 w pa\u017adzierniku 1940 r. w D\u0119bie. W czerwcu 1942 r. wi\u0119\u017aniowie tego obozu zostali przeniesieni do Krakowa. Ju\u017c w kwietniu tego roku teren przy ul. Za Torem 22 zacz\u0119to otacza\u0107 drutem kolczastym, przygotowuj\u0105c go do przyj\u0119cia wi\u0119\u017ani\u00f3w. Ob\u00f3z za\u0142o\u017cono w kamienio\u0142omie, kt\u00f3rego nazwa pochodzi\u0142a od nazwiska dawnego w\u0142a\u015bciciela przedsi\u0119biorstwa, krakowskiego przemys\u0142owca Bernarda Libana.<\/p>\n

Stra\u017c obozow\u0105 stanowi\u0142 Sonderdienst, a od ko\u0144ca 1943 r. uzbrojeni Ukrai\u0144cy ze S\u0142u\u017cby Budowlanej. Warunki by\u0142y katastrofalne, a wy\u017cywienie g\u0142odowe. W obozie brakowa\u0142o urz\u0105dze\u0144 sanitarnych. Wi\u0119\u017aniom nie wydawano ubra\u0144, po pewnym czasie chodzili w \u0142achmanach i resztkach obuwia lub boso.<\/p>\n

Praca w obozie by\u0142a wyj\u0105tkowo ci\u0119\u017cka. Polega\u0142a na wydobywaniu kamienia, wypalaniu wapna i przygotowaniu kruszywa do budowy dr\u00f3g. Towarzyszy\u0142o jej poganianie i bicie, nierzadkie by\u0142y \u015bmiertelne wypadki. W przypadku ucieczki wi\u0119\u017ania stosowano kar\u0119 ch\u0142osty. Z oddzia\u0142u wybierano co dziesi\u0105tego wi\u0119\u017ania i bito na oczach wszystkich.<\/p>\n

Dopiero od po\u0142owy 1943 r. warunki w obozie uleg\u0142y pewnej poprawie. Za\u0142o\u017cono instalacj\u0119 do mycia. Wi\u0119\u017ani\u00f3w zacz\u0119to zaopatrywa\u0107 w ubrania. Informacje o ich liczbie s\u0105 bardzo rozbie\u017cne. Og\u00f3ln\u0105 liczb\u0119 wi\u0119\u017ani\u00f3w, kt\u00f3rzy przeszli przez ob\u00f3z szacuje si\u0119 na oko\u0142o dw\u00f3ch tysi\u0119cy.<\/p>\n

W lipcu 1944 r., w zwi\u0105zku ze zbli\u017caj\u0105cym si\u0119 frontem, w obozie zapanowa\u0142a panika. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 ukrai\u0144skiej stra\u017cy uciek\u0142a. Masowo zbiegli r\u00f3wnie\u017c wi\u0119\u017aniowie. Pozosta\u0142a grupa 23 os\u00f3b, w wi\u0119kszo\u015bci chorych, kt\u00f3rzy nie byli w stanie sami uciec. W nocy z 21 na 22 lipca Niemcy dokonali masakry pozosta\u0142ych w obozie ludzi. Razem z nimi zastrzelony zosta\u0142 Franciszek Bobek, kt\u00f3ry przypadkowo znalaz\u0142 si\u0119 w pobli\u017cu obozu. Prawdopodobnie sprawcy mordu uznali go za niepotrzebnego \u015bwiadka zbrodni. Tylko trzej wi\u0119\u017aniowie zdo\u0142ali si\u0119 uratowa\u0107.<\/p>\n

Komendant obozu Bruno Benecke wys\u0142a\u0142 prze\u0142o\u017conym meldunek o tym, \u017ce w czasie ucieczki zastrzelono 21 os\u00f3b. Cia\u0142a zamordowanych pogrzebano u st\u00f3p ska\u0142y obok dawnego budynku mieszkalnego wi\u0119\u017ani\u00f3w.<\/p>\n

Po zako\u0144czeniu II wojny \u015bwiatowej ob\u00f3z \u201eLiban\u201d i pope\u0142nione tutaj czyny sta\u0142y si\u0119 przedmiotem dochodzenia prokuratury oraz \u015bledztwa G\u0142\u00f3wnej Komisji Badania Zbrodni Niemieckich w Polsce. Ustalono, \u017ce mord zosta\u0142 przygotowany przez komendanta obozu, kt\u00f3ry chcia\u0142 unikn\u0105\u0107 odpowiedzialno\u015bci za dopuszczenie do ucieczki ukrai\u0144skich stra\u017cnik\u00f3w i wi\u0119\u017ani\u00f3w obozu.<\/p>\n

Dzi\u015b w kamienio\u0142omie \u201eLiban\u201d znajduje si\u0119 zbiorowa mogi\u0142a, wykuty w skale pomnik z 1948 r. z tablic\u0105 pami\u0105tkow\u0105, krzy\u017c postawiony przez \u201eSolidarno\u015b\u0107\u201d w 1981 r. oraz resztki piec\u00f3w i transporter\u00f3w. Miejsce to jest po\u0142o\u017cone na obszarze u\u017cytkowanym przez Zarz\u0105d Zieleni Miejskiej W Krakowie.<\/p>\n

Fot. Janusz \u015al\u0119zak\/tekst: IPN Krak\u00f3w.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

22 lipca 2026 r. na terenie dawnego kamienio\u0142omu \u201eLiban\u201d w Krakowie (ul. Za Torem 22) uczczono pami\u0119\u0107 ponad 20 polskich robotnik\u00f3w istniej\u0105cego tutaj w latach 1942-1944 obozu karnego Baudienstu, kt\u00f3rych … <\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":42936,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3,2,62,1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/42935"}],"collection":[{"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=42935"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/42935\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":42946,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/42935\/revisions\/42946"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/42936"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=42935"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=42935"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=42935"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}