\u00a0<\/strong>\u201eAugust Emil Fieldorf urodzi\u0142 si\u0119 20 marca 1895 r. w Krakowie w domu przy ulicy Lubicz 24 (obecnie 32) […] August Emil by\u0142 najm\u0142odszym synem Agnieszki z domu Szwanda i Andrzeja Franciszka Fieldorfa, bratem Emmy, J\u00f3zefa i Jana\u201c (M. Fieldorf, L. Zachuta, 2013, s. 9)<\/p>\n Dziadek Augusta od strony ojca – Andrzej Fieldorf by\u0142 saperem w armii austriackiej, potem zawiadowc\u0105 stacji Kecskemet le\u017c\u0105cej oko\u0142o stu kilometr\u00f3w na po\u0142udniowy wsch\u00f3d od Budapesztu. Po \u015blubie z Eleonor\u0105 Gazd\u0105 zamieszkali w 1854 roku w Krzeszowicach. Tam urodzi\u0142 si\u0119 Andrzej Franciszek – ojciec Augusta Emila oraz dwie jego siostry Maria, Eleonora Katarzyna i brat Jan. Rodzina przeprowadzi\u0142a si\u0119 do Krakowa. [2] Kamienica przy ulicy Lubicz 34 <\/strong><\/p>\n \u00a0<\/strong>\u201eWiele czasu [August Emil – dop. MJ] sp\u0119dza\u0142 w zawsze szeroko otwartym dla m\u0142odzie\u017cy domu profesora Odona Feliksa Bujwida, s\u0105siada z kamienicy nr 28 przy ulicy Lubicz (obecnie 34). S\u0142ynny lekarz bakteriolog i immunolog, tw\u00f3rca mikrobiologii polskiej, obok pracy naukowej z upodobaniem zajmowa\u0142 si\u0119 prac\u0105 spo\u0142eczn\u0105 w\u015br\u00f3d m\u0142odzie\u017cy. Zami\u0142owan\u0105 spo\u0142ecznic\u0105 by\u0142a r\u00f3wnie\u017c \u017cona profesora Kazimiera. W domu Bujwid\u00f3w Emil zetkn\u0105\u0142 si\u0119 z ch\u0142opcami, kt\u00f3rzy jako skauci (p\u00f3\u017aniej cz\u0142onkowie organizacji \u201eStrzelec\u201c) z zainteresowaniem czytali ksi\u0105\u017cki historyczne s\u0142awi\u0105ce dzieje or\u0119\u017ca pidami obcholskiego.\u201c (M. Fieldorf, L. Zachuta, 1993, s. 7-8)<\/p>\n Odo Bujwid urodzi\u0142 si\u0119 w Wilnie w 1857 roku. Rodzina jego przenios\u0142a si\u0119 do Warszawy, gdzie Odo jeszcze jako ucze\u0144 gimnazjum musia\u0142 podj\u0105\u0107 prac\u0119 zawodow\u0105. Sytuacja na tyle sta\u0142a si\u0119 uci\u0105\u017cliwa, \u017ce m\u0142ody cz\u0142owiek zrezygnowa\u0142 ze szko\u0142y, jednak nie zarzuci\u0142 nauki i samodzielnie przygotowa\u0142 si\u0119 do egzaminu maturalnego. W 1879 roku rozpocz\u0105\u0142 studia na Wydziale Medycznym Cesarskiego Uniwersytetu Warszawskiego, kt\u00f3re uko\u0144czy\u0142 w 1886 roku. Dzi\u0119ki pomocy finansowej Tytusa Cha\u0142ubi\u0144skiego i Kasy im. J\u00f3zefa Mianowskiego wyjecha\u0142 do Berlina, gdzie uczestniczy\u0142 w kursie bakteriologii prowadzonym przez znakomitego badacza Roberta Kocha. Po powrocie do Warszawy za\u0142o\u017cy\u0142 pierwsz\u0105 w Polsce pracowni\u0119 bakteriologiczn\u0105. Po odkryciach Ludwika Pasteura uda\u0142 si\u0119 do niego do Pary\u017ca, aby pozna\u0107 spos\u00f3b produkcji szczepionki przeciw w\u015bciekli\u017anie. W 1890 roku Bujwid ponownie uda\u0142 si\u0119 do Kocha, gdy tylko dowiedzia\u0142 si\u0119 o utworzeniu szczepionki przeciw gru\u017alicy. Chocia\u017c niemiecki badacz nie poda\u0142 jej sk\u0142adu, Bujwid opracowa\u0142 w\u0142asn\u0105, kt\u00f3r\u0105 nazwa\u0142 \u201etuberkulin\u0105\u201d. W 1893 roku Odo Bujwid z ma\u0142\u017conk\u0105 Kazimier\u0105 oraz z trzema c\u00f3rkami przenie\u015bli si\u0119 do Krakowa, gdzie profesor otrzyma\u0142 nominacj\u0119 na kierownika Zak\u0142adu Bada\u0144 \u015arodk\u00f3w Spo\u017cywczych. Zorganizowa\u0142 Zak\u0142ad Higieny oraz Zak\u0142ad Szczepie\u0144 Pasteurowskich, w kt\u00f3rym rozpocz\u0105\u0142 produkcj\u0119 pierwszej polskiej surowicy przeciw b\u0142onicy. W 1905 r. we w\u0142asnej kamienicy przy ul. Lubicz 34 otworzy\u0142 Zak\u0142ad Szczepie\u0144 Przeciwko W\u015bciekli\u017anie i Zak\u0142ad Produkcji Surowic i Szczepionek. \u017bona Kazimiera zajmowa\u0142a si\u0119 administrowaniem instytucji. Ma\u0142\u017conkowie anga\u017cowali si\u0119 w aktywn\u0105 dzia\u0142alno\u015b\u0107 o\u015bwiatow\u0105, a tak\u017ce i niepodleg\u0142o\u015bciow\u0105. W kamienicy Bujwid\u00f3w znajdowa\u0142o si\u0119 jedno z miejsc szkole\u0144 Organizacji Bojowej PPS. W czasie I wojny \u015bwiatowej Bujwid by\u0142 lekarzem w armii austriackiej, kt\u00f3ry zajmowa\u0142 si\u0119 problemami epidemiologicznymi, a tak\u017ce produkcj\u0105 i dystrybucj\u0105 szczepionek dla wojska. Dzia\u0142a\u0142 z zaanga\u017cowaniem na rzecz polskich \u017co\u0142nierzy s\u0142u\u017c\u0105cych w Legionach, przekazywa\u0142 im bezp\u0142atnie szczepionki oraz otworzy\u0142 dla nich szpital. Oskar\u017cony jednak zosta\u0142 przez Austriak\u00f3w o zawy\u017canie cen szczepionek i usuni\u0119ty z armii austriackiej. Zosta\u0142 tak\u017ce zawieszony przez Senat UJ w prawach profesora. W 1920 roku polskie w\u0142adze zrehabilitowa\u0142y Bujwida przywr\u00f3ci\u0142y mu stopie\u0144 pu\u0142kownika i powierzy\u0142y zadanie zorganizowania w Warszawie Dzia\u0142u Higieny przy Wojskowej Szkole Sanitarnej. Do pracy na Uniwersytecie Jagiello\u0144skim nie chcia\u0142 wr\u00f3ci\u0107. W 1932 roku profesorowi Bujwidowi zmar\u0142a \u017cona, bardzo mocno to prze\u017cy\u0142, a \u017cal i smutek \u0142agodzi\u0142 pisaniem do niej list\u00f3w, a\u017c do ko\u0144ca swojego \u017cycia (do Bo\u017cego Narodzenia 1942 roku) W swoim mieszkaniu, w czasie II wojny \u015bwiatowej profesor Bujwid wytwarza\u0142 surowic<\/a>\u0119 i szczepionki przeciwko durowi plamistemu. Obecnie tam znajduje si\u0119 muzeum Bujwid\u00f3w, pomys\u0142u c\u00f3rki Zofii a za\u0142o\u017cone w 1964 roku przez wnuk\u00f3w Jerzego i Czes\u0142awa Mostowskich. O wp\u0142ywie profesora Odona Bujwida i jego \u017cony Kazimiery na Augusta Emila pisa\u0142a w nast\u0119puj\u0105cy spos\u00f3b Janina Fieldorf: \u201eW tym okresie zaprzyja\u017ani\u0142 si\u0119 z rodzin\u0105 Bujwid\u00f3w. On by\u0142 znanym lekarzem weterynarii, mia\u0142 par\u0119 c\u00f3rek i atmosfera tego domu wywar\u0142a decyduj\u0105cy wp\u0142yw na Emila. Tam zetkn\u0105\u0142 si\u0119 z lud\u017ami, kt\u00f3rzy ukszta\u0142towali jego pogl\u0105dy polityczne, tam te\u017c dowiedzia\u0142 si\u0119 o Zwi\u0105zku Strzeleckim i w latach 1912-1913 wst\u0105pi\u0142 w szeregi tych oddzia\u0142\u00f3w. Nareszcie znalaz\u0142 uj\u015bcie dla swej niespo\u017cytej energii, nareszcie znalaz\u0142 si\u0119 w gronie ludzi, kt\u00f3rzy tak jak on wierzyli, \u017ce niepodleg\u0142o\u015bci nikt Polakom nie podaruje, \u017ce musz\u0105 j\u0105 wywalczy\u0107 or\u0119\u017cnie. Jak\u017ce gorliwie biega\u0142 na zbi\u00f3rki, wys\u0142uchiwa\u0142 wyk\u0142ad\u00f3w, uczy\u0142 si\u0119 pos\u0142ugiwa\u0107 broni\u0105. Organizowa\u0142 wsp\u00f3lnie z Bujwodami i uroczysto\u015bci patriotyczne. Wci\u0105gn\u0105\u0142 do \u201eStrzelca\u201d r\u00f3wnie\u017c brata Janka. Najstarszy J\u00f3zek nie da\u0142 si\u0119 nam\u00f3wi\u0107\u201d (J. Fieldorf, 2012, s.26)<\/p>\n [3] Budynek przy ulicy Bosackiej 26 <\/strong>\u00a0(obecnie nieistniej\u0105cy)<\/strong><\/span><\/p>\n \u201eFieldorfowie przeprowadzili si\u0119 z ulicy Lubicz 24 (obecnie 32) do nowo zbudowanego domu dla pracownik\u00f3w kolejowych przy ulicy Bosackiej 12 (p\u00f3\u017aniej 26).\u201c (M. Fieldorf, L. Zachuta, 2013, s. 41)<\/p>\n Wraz z powstaniem dworca kolejowego w 1847 roku powsta\u0142y dwa pierwsze budynki mieszkalne dla pracownik\u00f3w kolei, kt\u00f3re rozebrane zosta\u0142y w 1892 roku. Od 1869 roku powstawaly kolejne przy ulicy Lubicz. Nast\u0119pna grupa budynk\u00f3w powsta\u0142a przy ulicy Bosackiej, z kt\u00f3rych wi\u0119kszo\u015b\u0107 si\u0119 zachowa\u0142a. W 1910 roku do nowo wybudowanego budynku przy ulicy Bosackiej przeprowadzili si\u0119 Fieldorfowie. W 1984 roku budynek ten wraz z drugim bli\u017aniaczym zosta\u0142 zburzony w zwi\u0105zku z przygotowaniem terenu pod budow\u0119 Krakowskiego Centrum Komunikacyjnego. Janina Fieldorf tak pisa\u0142a o \u015brodowisku z ulicy Bosackiej, w kt\u00f3rym doras\u0142 jej m\u0105\u017c: \u201eMieszka\u0142 przy ulicy Bosackiej 6 [chodzi\u0142o najpierw o numer 12 a potem 26 – dop. MJ] od wielu lat. Ulica ta, po\u0142o\u017cona tu\u017c przy kolei cieszy\u0142a si\u0119 nienajlepsz\u0105 s\u0142aw\u0105. Zdarza\u0142y si\u0119 nieraz powa\u017cne b\u00f3jki pomi\u0119dzy ch\u0142opcami, zw\u0142aszcza przy kopaniu pi\u0142ki-szmacianki, i ch\u0142opcy wracali do domu w takim stanie, \u017ce zirytowana matka zmuszona by\u0142a ucieka\u0107 si\u0119 do interwencji ojca, kt\u00f3ry nie \u017ca\u0142owa\u0142 pasa. Czasem, nie pytaj\u0105c nawet \u017cony, po powrocie z nocnej s\u0142u\u017cby sprawia\u0142 ch\u0142opakom lanie w przekonaniu, \u017ce na pewno zas\u0142u\u017cyli sobie na nie. Emil z wielkim uznaniem wyra\u017ca\u0142 si\u0119 o metodach swego ojca. (Kiedy by\u0142 w wi\u0119zieniu na Mokotowie przy ka\u017cdym widzeniu zapytywa\u0142 o ojca. Nie chcia\u0142 wierzy\u0107, \u017ce \u017cyje, nawet jak zapewnia\u0142am, \u017ce dobrze si\u0119 trzyma. Dopiero jak ojciec do niego napisa\u0142, a list mu dali \u2013 uwierzy\u0142. Zreszt\u0105 ojciec go prze\u017cy\u0142)\u201d. (J. Fieldorf, 2012, s. 25)<\/p>\n [4] Ko\u015bci\u00f3\u0142 parafialny \u015bw. Miko\u0142aja, ul. Kopernika 9<\/strong><\/p>\n \u201eDziewi\u0119ciomiesi\u0119czny ch\u0142opiec, jak wynika z ksi\u0119gi narodzin i chrzt\u00f3w, zosta\u0142 ochrzczony w katolickim ko\u015bciele p.w. \u015bw. Miko\u0142aja w Krakowie 25 grudnia 1895 r. Jego rodzicami chrzestnymi byli Eleonora Szwanda oraz Franciszek Zaj\u0105czkowski\u201c (P. Sztama, 2016, s. 13)<\/p>\n Ko\u015bci\u00f3\u0142 parafialny \u015bw. Miko\u0142aja ulokowany zosta\u0142 przy trakcie prowadz\u0105cycm z Ratyzbony przez Krak\u00f3w, Sandomierz do Kijowa. Najstarsza wzmianka o nim pochodzi z 1229 roku. Papie\u017c Grzegorza IX w dokumencie skierowanym do benedyktyn\u00f3w tynieckich okre\u015bli\u0142 ich \u015bwi\u0105tyni\u0119, jako kaplic\u0119 (\u201ecapella\u201d). Inny dokument arcybiskupa Jerozolimy Bazylego z 1298 roku wskazuje, \u017ce \u015bwi\u0105tynia zmieni\u0142a status na ko\u015bci\u00f3\u0142: \u201eecclesia Sancti Nicolai prope civitatem Cracoviensem\u201d (\u201eko\u015bci\u00f3\u0142 \u015bw. Miko\u0142aja obok miasta Krakowa\u201d). W 1327 roku by\u0142 on ju\u017c \u015bwi\u0105tyni\u0105 parafialn\u0105. Prawdopodobnie wtedy powsta\u0142a szko\u0142a parafialna. W XV wieku do parafii nale\u017ca\u0142y wsie Pr\u0105dnik, Grzeg\u00f3rzki, D\u0105bie, G\u0142\u0119bin\u00f3w, \u0141\u0119g, Rybitwy, Rakowice, przedmie\u015bcie za Bram\u0105 Miko\u0142ajsk\u0105 oraz folwar Hanusbork po\u0142o\u017cony w obr\u0119bie dzisiejszych ulic J. Brodowicza, Olszyny i Pilot\u00f3w a Warszawsk\u0105 i 29 listopada. W 1456 roku benedyktyni z Ty\u0144ca przekazali ko\u015bci\u00f3\u0142 \u015bw. Miko\u0142aja Uniwersytetowi Krakowskiemu. Wtedy to ko\u015bci\u00f3\u0142 zosta\u0142 powi\u0119kszony w wiekach XV i XVI.\u00a0 W 1578 roku z inicjatywy proboszcza Marcina Radomskiego powsta\u0142 przy ko\u015bciele po drugiej stronie traktu murowany budynek szpitala dla ubogich. By\u0142 to budynek murowany. W lipcu 1652 roku po ulewnych deszczach ko\u015bci\u00f3\u0142 zosta\u0142 zalany, a podczas potopu szwedzkiego w 1656 roku zniszczony wraz z s\u0105siednimi budynkami. Parafia zacz\u0119\u0142a funkcjonowa\u0107 na nowo w 1662 roku. Dzi\u0119ki staraniom proboszcza Jana Kopciowicza \u015bwi\u0105tynia zosta\u0142a odbudowana i konsekrowana w 1682 roku. Kolejna katastrofa przysz\u0142a na parafi\u0119 w 1768 roku podczas walk konfederat\u00f3w barskich z wojskami rosyjskimi. Wtedy to ogie\u0144 strawi\u0142 plebani\u0119, wikar\u00f3wk\u0119 i szko\u0142\u0119, \u015bwi\u0105tynia za\u015b zosta\u0142a ograbiona przez Rosjan. Proboszcz Karol Marxen doprowadzi\u0142 do odbudowy zniszczonych budynk\u00f3w oraz wyposa\u017cy\u0142 ko\u015bci\u00f3\u0142. Pod konec XIX wieku renowacj\u0119 \u015bwi\u0105tyni przeprowadzi\u0142 proboszcz Piotr Strzelichowski. W latach 1906-1907 do ko\u015bcio\u0142a dobudowana zosta\u0142a nawa po\u0142udniowa oraz zakrystia przedsionkiem. Do dzisiaj \u015bwiatyni\u0119 nie spotka\u0142y ju\u017c niszcz\u0105ce wydarzenia, uda\u0142o si\u0119 jej przetrwa\u0107 I i II wojn\u0119 \u015bwiatow\u0105, chocia\u017c wysadzenie pobliskiego mostu kolejowego w styczniu 1945 roku nad ulic\u0105 Kopernika by\u0142o dla budynku gro\u017ane. Jako ciekawostk\u0119 mo\u017cna poda\u0107, \u017ce w czasie kiedy August Emil Fieldorf mia\u0142 pi\u0119tna\u015bcie lat, 10 listopada 1910 roku w \u015bwi\u0105tyni parafialnej \u015bw. Miko\u0142aja bra\u0142 \u015blub, wtedy jeszcze ujawniaj\u0105cy przekonania i wra\u017cliwo\u015b\u0107 chrze\u015bcija\u0144sk\u0105 Feliks Dzier\u017cy\u0144ski z dzia\u0142aczk\u0105 rewolucyjn\u0105 Zofi\u0105 Muszkat. Dzier\u017cy\u0144ski to p\u00f3\u017aniejszy organizator sowieckich s\u0142u\u017cb bezpiecze\u0144stwa Czeka, GPU, OGPU oraz wsp\u00f3\u0142organizator tzw. czerwonego terroru (masowych mord\u00f3w dokonywanych przez komunist\u00f3w w latach 1918-1922 w Rosji) w wyniku kt\u00f3rego mog\u0142o zgin\u0105\u0107 nawet p\u00f3\u0142tora miliona ludzi.<\/p>\n [5] Park Strzelecki, ul. Lubicz 16<\/strong><\/p>\n \u201e\u2026dnia 21 czerwca 1837 r. Maurycy Samelsohn sprzedaje Towarzystwu Strzeleckiemu Krakowskiemu na w\u0142asno\u015b\u0107 realno\u015b\u0107 sw\u0105 Ogr\u00f3d Steinkellerowski, z wszelkimi zabudowaniami, w Krakowie na przedmie\u015bciu Weso\u0142a-Lubicz, w Gminie VIII, pod liczb\u0105 202\u2013203 stoj\u0105c\u0105, za sum\u0119 30 000 z\u0142.p.\u201d (J. Torowska, 2019, s. 13)<\/p>\n Od ko\u0144ca lat trzydziestych XIX w. historia Parku Strzeleckiego zwi\u0105zana jest z Bractwem Kurkowym lub inaczej Towarzystwem Strzeleckim. Bractwo to powsta\u0142o w \u015bredniowieczu, a do jego zada\u0144 nale\u017ca\u0142a obrona mur\u00f3w miejskich. Cz\u0142onkowie rekrutowali si\u0119 z mieszczan r\u00f3\u017cnych profesji, kt\u00f3rzy w ramach wsp\u00f3lnej organizacji odbywali szkolenie z zakresu strzelania i sztuki obronnej. Poch\u0142oni\u0119ci codziennymi niemilitarnymi zadaniami, musieli \u0107wiczy\u0107 i te militarne umiej\u0119tno\u015bci. Bractwo Kurkowe powsta\u0142o prawdopodobnie pod koniec XIII wieku lub na pocz\u0105tku XIV wieku. Jego tradycja przeplatana by\u0142a nied\u0142ugimi okresami niebytu oraz p\u00f3\u017aniejszych reaktywacji. Kiedy wi\u0119c kupowa\u0142o ono ogr\u00f3d steinkellerowski w 1837 roku by\u0142o niezwykle nobliwym i zas\u0142u\u017conym dla miasta.\u00a0 Park Strzelecki by\u0142 trzecim w kolejno\u015bci miejscem \u0107wicze\u0144 Bractwa Kurkowego, po ogrodzie znajduj\u0105cym si\u0119 w okolicy ko\u015bcio\u0142a \u015bw. Miko\u0142aja oraz po parku le\u017c\u0105cym przy Pa\u0142acu Kr\u00f3lewskim w \u0141obzowie. Ulokowany pomi\u0119dzy obecnymi ulicami: Bosack\u0105, Lubicz, Rakowick\u0105 i Topolow\u0105. Ogr\u00f3d steinkellerowski wymieniony w umowie kupna, nawi\u0105zywa\u0142 swoj\u0105 nazw\u0105 do jednego ze swych poprzednich w\u0142a\u015bcicieli Piotra Steinkellera – przedsi\u0119biorcy i inwestora, dzia\u0142aj\u0105cego w Krakowie, Warszawie i na \u015al\u0105sku, kt\u00f3rego \u015bmia\u0142o mo\u017cna okre\u015bli\u0107 jako jednego z ojc\u00f3w polskiego kapitalizmu. Kiedy Jan Louis kr\u00f3l kurkowy i krakowski kupiec kupowa\u0142 park, nosi\u0142 w sobie zamiar stworzenia miejsca przeznaczonego do \u0107wicze\u0144 strzeleckich dla Braci Kurkowych, ale tak\u017ce b\u0119d\u0105cego o\u015brodkiem kultury i wypoczynku dla krakowian. Opr\u00f3cz wi\u0119c strzelnicy powsta\u0142a kawiarnia i restauracja. W 1840 roku zorganizowano w budynku Bractwa tzw. Celestacie pierwsz\u0105 w Krakowie publiczn\u0105 zabaw\u0119 sylwestrow\u0105, kt\u00f3ra jednak nie cieszy\u0142a si\u0119 du\u017cym powodzeniem. Powstanie krakowskie w 1846 roku spowodowa\u0142o, \u017ce budynek zosta\u0142 zamieniony na szpital i przej\u0119ty przez wojsko. Oddany do u\u017cytku cywilinegozosta\u0142 dopiero w 1850 roku, powoli odbudowywa\u0142 swoj\u0105 klienteli\u0119, do czego szczeg\u00f3lnie przyczyni\u0142y si\u0119 koncerty orkiestr wojskowych oraz dzia\u0142alno\u015b\u0107 takich os\u00f3b jak przedsi\u0119biorcy Bernreiter oraz Kasznica, kt\u00f3rzy starali si\u0119 przyci\u0105ga\u0107 krakowian smaczn\u0105 kuchni\u0105, podan\u0105 w odpowiedni spos\u00f3b. Za atrakcj\u0119 s\u0142u\u017cy\u0142y przez jaki\u015b czas wyst\u0119py teatr\u00f3w (w tym Teatru Starego w sezonie w 1875 roku). Zdarza\u0142y sie tak\u017ce wyst\u0119py cyrku. Najwa\u017cniejszym go\u015bciem w Parku Strzeleckim czas\u00f3w zabor\u00f3w by\u0142 cesarz austriacki a potem austro-w\u0119gierski Franciszek J\u00f3zef, kt\u00f3ry go\u015bci\u0142 dwukrotnie 14 czerwca 1855 roku oraz 3 wrze\u015bnia 1880 roku. Park odwiedzi\u0142 r\u00f3wnie\u017c niedosz\u0142y nast\u0119pca tronu austro-w\u0119gierskiego arcyksi\u0105\u017c\u0119 Rudolf w 1887 roku. Powstanie kolejnych park\u00f3w miejskich: Parku Krakowskiego w 1885 roku oraz Parku Jordana w 1889 roku zmieni\u0142o preferencje mieszka\u0144c\u00f3w miasta. Krakowian m\u0119czy\u0142 coraz wi\u0119kszy ha\u0142as przeje\u017cdzaj\u0105cych poci\u0105g\u00f3w, kt\u00f3ry zak\u0142\u00f3ca\u0142 wypoczynek. Kiedy frekwencja zacz\u0119\u0142a spada\u0107 a wzros\u0142y koszty utrzymania Bractwo Kurkowe sprzeda\u0142o cz\u0119\u015b\u0107 terenu parku od strony ulicy Rakowickiej, na kt\u00f3rego cz\u0119\u015bci powsta\u0142y kamienice a tak\u017ce [6] \u201eOgr\u00f3d Angielski\u201c przy ul. Lubicz 23-25<\/strong><\/p>\n \u201ePo raz si\u00f3dmy szko\u0142a zmienia swoj\u0105 siedzib\u0119 w 1892 roku. Nowy rok szkolny rozpoczyna si\u0119 w barokowym budynku w \u201eOgrodzie Angielskim\u201d przy ul. Lubicz. Szko\u0142a posiada 6 klas i kancelari\u0119 dzi\u0119ki czemu uruchomiono dwa oddzia\u0142y klas I ch\u0142opc\u00f3w i jeden dziewcz\u0105t. W sumie og\u00f3lna liczba uczni\u00f3w wzros\u0142a do 380. [\u2026] W 1903 roku szko\u0142a powi\u0119ksza si\u0119 jeszcze o jeden oddzia\u0142 klasowy. Z braku miejsca wynaj\u0119to przy ul. Topolowej nr 22 jedn\u0105 obszern\u0105 izb\u0119. Na koniec 3 X 1904 roku szko\u0142a wprowadza si\u0119 ju\u017c na sta\u0142e do budynk\u00f3w: przy ul. Lubomirskiego (dziewi\u0119\u0107 klas ch\u0142opc\u00f3w) oraz przy ul. Topolowej (jedena\u015bcie klas dziewcz\u0105t).\u201c (https:\/\/www.sp3.krakow.pl\/historia-szkoly\/)<\/p>\n Notatka ta m\u00f3wi o przenosinach III Szko\u0142y Pospolitej im. \u015bw. Miko\u0142aja mi\u0119dzy innymi do \u201eOgrodu Angielskiego\u201c. Byt to obszar le\u017c\u0105cy mi\u0119dzy ulicami Lubicz a Miko\u0142aja Kopernika, kt\u00f3ry zwi\u0105zany jest przede wszyskim z osob\u0105 hrabiny Kamili Bystrzynowskiej. Kiedy sta\u0142a si\u0119 jego w\u0142a\u015bcicielk\u0105 w latach dwudziestych XIX wieku postanowi\u0142a za\u0142o\u017cy\u0107 ogr\u00f3d w stylu angielskim. Styl ten pojawi\u0142 si\u0119 w XVIII wieku, za spraw\u0105 takich os\u00f3b jako William Kent i Charles Bridgeman, jako alternatywa dla symetrycznych i uporz\u0105dkowanych ogrod\u00f3w francuskich. Charakteryzowa\u0142 si\u0119 swobod\u0105 uk\u0142adu ro\u015blin, kr\u0119tymi alejkami, nier\u00f3wnomiernie po\u0142o\u017conymi trawnikami i rabatami, cz\u0119sto wkomponowanymi w ca\u0142o\u015b\u0107 jeziorami b\u0105d\u017a stawami oraz elementami architektonicznym np. mosty, altany, niewielkie budowle. Na terenie ogrodu z polecenia w\u0142a\u015bcicielki powsta\u0142 budynek mieszkalny oraz zabudowania gospodarcze.\u00a0 Na posesji sta\u0142 pa\u0142ac wzniesiony jeszcze przez Jacka Kluszewskiego w latach dziewi\u0119\u0107dziesi\u0105tych XVIII wieku. W 1873 roku po tym jak hrabina Bystrzanowska podarowa\u0142a miastu sw\u00f3j maj\u0105tek na rzecz utworzenia Zak\u0142adu dla Kalek i Rekonwalescent\u00f3w, postanowiono podzieli\u0107 go na dwie cz\u0119\u015bci. Podzia\u0142 ten mo\u017cna sobie jako\u015b przybli\u017cy\u0107 patrz\u0105c na granic\u0119 teren\u00f3w mi\u0119dzy obecnymi budynkami: prokuratury a biurowcem, oznaczonymi odpowiednio nr 25 oraz 23. Obszar oznaczony nr 23 to teren zachodni na kt\u00f3rym powsta\u0142 Ogr\u00f3d Miejski, inaczej nazywany ogrodem Plantacyjnym. Ta druga nazwa odnosi\u0142a si\u0119 do tego, \u017ce uprawiano w nim kwiaty sadzone potem na krakowskich Plantach. Powsta\u0142 te\u017c budynek mieszkalny dla ogrodnika miejskiego, kt\u00f3ry mia\u0142 zajmowa\u0107 si\u0119 nadzorem nad upraw\u0105 roslin ale i nad maj\u0105tkiem w postaci budynk\u00f3w takich jak szopy, wozownie, stajnie dla koni, szklarnie. Jednocze\u015bnie po wschodniej cz\u0119\u015bci maj\u0105tku dzi\u015b oznaczonej nr 25 istnia\u0142 budynek mieszkalny dla os\u00f3b kalekich i chorych, a w 1885 roku powsta\u0142 kolejny pe\u0142ni\u0105cy funkcj\u0119 kuchni i pralni dla ich potrzeb. W budynku na terenie \u201eOgrodu Angielskiego\u201c od 1892 do 1904 roku mie\u015bci\u0142a si\u0119 siedziba czteroklasowej III Szko\u0142y Pospolitej im. \u015bw. Miko\u0142aja. To w\u0142a\u015bnie w nim August Emil Fieldorf rozpocz\u0105\u0142 nauk\u0119 w roku szkolnym 1901\/1902. Szko\u0142a znajdowa\u0142a si\u0119 po drugiej stronie ulicy niemal naprzeciw kamienicy, gdzie mieszka\u0142 przysz\u0142y genera\u0142.<\/p>\n [7] Budynek Szko\u0142y Podstawowej nr 131 ul. Lubomirskiego 21\u00a0 \u00a0 [8] <\/strong>Budynek Szko\u0142y Podstawowej z OI nr 3 ul. Topolowa 22<\/strong><\/p>\n \u201eOd 1 wrze\u015bnia 1901 roku, Emil ucz\u0119szcza\u0142 do czteroklasowej III Szko\u0142y Pospolitej im. \u015bw. Miko\u0142aja, przy ulicy Aleksandra Lubomirskiego 19 w Krakowie\u201c (P. Sztama, 2016, s. 13)<\/p>\n III Szko\u0142a Pospolita im. \u015bw. Miko\u0142aja powsta\u0142a w 1863 r. Przez ponad 40 lat wielokrotnie zmienia\u0142a swoj\u0105 siedzib\u0119. Najpierw go\u015bci\u0142a w kamienicy Szarej przy Rynku G\u0142\u00f3wnym. Od wrze\u015bnia 1864 roku znajdowa\u0142a si\u0119 w budynku przy ul. \u015bw. Jana. W 1872 roku trafi\u0142a do budynku przy ulicy Go\u0142\u0119biej a w 1875 roku na ulic\u0119 \u015bw. Krzy\u017ca, wtedy zyska\u0142a nazw\u0119: III Szko\u0142y Czteroklasowej Pospolitej. W 1882 roku szko\u0142a mia\u0142a swoj\u0105 siedzib\u0119 w gmachu poszpitalnym na placu \u015bw. Ducha. a od 1892 roku, w budynku znajduj\u0105cym w \u201eOgrodzie Angielskim\u201d przy ul. Lubicz. To w\u0142a\u015bnie w tym budynku (nie przy ulicy Lubomirskiego) rozpocz\u0105\u0142 swoj\u0105 edukacj\u0119 m\u0142ody August Emil Fieldorf. W budynku przy ulicy Lubomirskiego uczy\u0142 si\u0119 w roku szkolnym 1904\/1905. Budynek szkolny dla dziewcz\u0105t przy ulicy Topolowej, kt\u00f3ry powsta\u0142 o rok wcze\u015bniej, ani\u017celi ten przy ulicy Lubomirskiego m\u00f3g\u0142 przyjmowa\u0107 grupy ch\u0142opc\u00f3w z budynku znajduj\u0105cego si\u0119 przy ulicy Lubicz. Obydwa budynki powsta\u0142y na podstawie projekt\u00f3w Jana Zawiejskiego, kt\u00f3ry mi\u0119dzy innymi zaprojektowa\u0142 budynek Teatru im. Juliusza S\u0142owackiego w Krakowie oraz liczne kamienice i budynki szkolne. Budynek przy ulicy Lubomirskiego na pocz\u0105tku I wojny \u015bwiatowej zosta\u0142 na rok przekszta\u0142cony w koszary. Ch\u0142opc\u00f3w przeniesiono do budynku na ulic\u0119 Topolow\u0105, ale i ten zosta\u0142 zaj\u0119ty przez wojsko, dlatego kierownictwo szko\u0142y musia\u0142o szuka\u0107 pomieszcze\u0144 w innych miejscach. Po trzynastu miesi\u0105cach uczniowie mogli wr\u00f3ci\u0107 do szko\u0142y. Po odzyskaniu niepodleg\u0142o\u015bci, na pocz\u0105tku lat dwudziestych w wyniku reorganizacji powsta\u0142a siedmioklasowa szko\u0142a powszechna. Par\u0119 lat p\u00f3\u017aniej na skutek kolejnych zmian powsta\u0142a III Szko\u0142a Powszechna 8-klasowa M\u0119ska im. \u015aw. Miko\u0142aja, a w 1938 roku jej nazwa brzmia\u0142a: Publiczna Szko\u0142a Powszechna Stopnia III- go nr 3 w Krakowie. W czasie II wojny \u015bwiatowej budynek przej\u0119\u0142o wojsko, chocia\u017c w ograniczonym stopniu prowadzone by\u0142y zaj\u0119cia. Po wojnie szko\u0142a by\u0142a siedmioklasowa, natomiast na mocy ustawy z 1961 roku o rozwoju systemu o\u015bwiaty pierwszy rocznik rozpocz\u0105\u0142 nauk\u0119 w klasie \u00f3smej w roku szkolnym 1966\/1967. Na skutek ideologizacji szkolnictwa przez komunist\u00f3w szko\u0142a utraci\u0142a imi\u0119 patrona \u015bw. Miko\u0142aja a otrzyma\u0142a imi\u0119 nowego: Andrzeja Frycza Modrzewskiego. Od 1 wrze\u015bnia 1971 roku szko\u0142a przenios\u0142a si\u0119 do budynku przy ul. Topolowej 22 i to ona jest jest kontynuatork\u0105 czteroletniej III Szko\u0142y Powszechnej im. \u015bw. Miko\u0142aja, do kt\u00f3rej ucz\u0119szcza\u0142 August Emil Fieldorf. Budynek przy ulicy Lubomirskiego sta\u0142 si\u0119 siedzib\u0105 Szko\u0142y Podstawowej Specjalnej nr 131. W 1991 roku nadano szkole imi\u0119 \u015bwi\u0119tego Miko\u0142aja. W roku 2013 roku powo\u0142any zosta\u0142 Zesp\u00f3\u0142 Szk\u00f3\u0142 i Plac\u00f3wek Specjalnych w Krakowie skupiaj\u0105cy Szko\u0142\u0119 Podstawow\u0105 nr 131 dla dzieci ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi, Szko\u0142a Podstawowa nr 17 dla dzieci zagro\u017conych niedostosowaniem spo\u0142ecznym oraz M\u0142odzie\u017cowy O\u015brodek Socjoterapii. Szko\u0142y te pomimo odmiennych adres\u00f3w s\u0105 ze sob\u0105 po\u0142\u0105czone i posiadaj\u0105 dziedziniec, podzielony na dwie cz\u0119\u015bci, dla ka\u017cdej ze szk\u00f3\u0142. August Emil Fieldorf sko\u0144czy\u0142 swoj\u0105 pierwsz\u0105 szko\u0142\u0119 w 1905 roku. W roku szkolnym 1905\/06 kontynuowa\u0142 nauk\u0119 w C.K. Gimnazjum nr II im. \u015bw. Jacka.<\/p>\n <\/p>\n [8] Budynek C.K. II Gimnazjum \u015bw. Jacka, ul. Sienna 13<\/strong><\/p>\n “Po uko\u0144czeniu szko\u0142y powszechnej August Emil Fieldorf \u201eod 1905 roku nauk\u0119 kontynuowa\u0142 w klasie Ic krakowskiego Cesarsko-Kr\u00f3lewskiego (C.K.) Gimnazjum II im. \u015bw. Jacka\u201c (P. Sztama, 2016, s. 13)<\/p>\n Krakowskie gimnazja w czasie autonomii galicyjskiej sta\u0142y si\u0119 o\u015brodkami naukowymi, o\u015bwiatowymi i kulturalnymi. Wyk\u0142adowcami byli ludzie dobrze wykszta\u0142ceni, cz\u0119sto pracownicy naukowi wy\u017cszych uczelni, co gwarantowa\u0142o wysoki poziom nauczania i u\u0142atwia\u0142o potem uczniom rozw\u00f3j oraz realizacj\u0119 kariery zawodowej. Gimnazjum \u015bw. Jacka mia\u0142o swoje pocz\u0105tki w czteroletnim gimnazjum z j\u0119zykiem niemieckim jako wyk\u0142adowym. W 1866 roku zaj\u0119\u0142o budynek dominika\u0144ski przy ulicy Siennej 13. W 1868 roku zosta\u0142o przekszta\u0142cone w szko\u0142\u0119 o\u015bmioklasow\u0105, odt\u0105d by\u0142o ono II Gimnazjum. Od 1876 roku nosi\u0142o tytu\u0142 Cesarsko-Kr\u00f3lewskie (C.K.) II Gimnazjum \u015bw. Jacka. By\u0142a to plac\u00f3wka o charakterze klasycznym, to jest z nauk\u0105 kultury antycznej oraz j\u0119zyk\u00f3w \u0142aciny i greki. Obecnie pozosta\u0142o\u015bci\u0105 po nim jest VI Liceum Og\u00f3lnokszta\u0142c\u0105ce im. Adama Mickiewicza w Krakowie, kt\u00f3re powsta\u0142o z przekszta\u0142cenia filii Gimnazjum \u015bw. Jacka powsta\u0142ej w 1902 roku.<\/p>\n [9] Budynek Gimnazjum nr V, ul. Jana Kochanowskiego 5<\/strong><\/p>\n \u00a0<\/strong>\u201eW roku szkolnym 1906\/1907 [August E. Fieldorf] kontynuowa\u0142 nauk\u0119 w nowo otwartym\u00a0 Gimnazjum nr V w Krakowie. Jak zapisa\u0142 dyrektor w sprawozdaniu: \u201eOtwarcie zak\u0142adu – na mocy postanowienia Jego C.K. Apost[olskiej] Mo\u015bci z dnia 27 maja 1906 r. – nast\u0105pi\u0142o w dniu 4 wrze\u015bnia po nabo\u017ce\u0144stwie w kaplicy S\u0142u\u017cebnic Serca Jezusowego\u201c. August Fieldorf wymieniony zosta\u0142 w sprawozdaniu w\u015br\u00f3d uczni\u00f3w klasy II B, kt\u00f3rzy uzyskali w nauce stopie\u0144 pierwszy\u201c (M. Fieldorf, L. Zachuta, 1993, s. 7)<\/p>\n Siedziba Gimnazjum V w Krakowie mie\u015bci\u0142a si\u0119 przy ul. Stanis\u0142awa Stachowskiego 5 (p\u00f3\u017aniejszej ul. Jana Kochanowskiego 5). By\u0142o to gimnazjum klasyczne, m\u0119skie, w kt\u00f3rym nauka trwa\u0142a osiem lat. W 1918 roku, po odzyskaniu przez Polsk\u0119 niepodleg\u0142o\u015bci, gimnazjum podzielono na trzyletnie gimnazjum ni\u017csze oraz pi\u0119cioletnie wy\u017csze. Otrzyma\u0142o wtedy nazw\u0119 V Pa\u0144stwowe Gimnazjum Neoklasyczne, aby w 1937 roku sta\u0107 si\u0119 V Pa\u0144stwowym Liceum i Gimnazjum im. Jana Kochanowskiego w Krakowie. W czasie wojny plac\u00f3wka zosta\u0142a zamkni\u0119ta przez niemieckich okupant\u00f3w, nauczyciele jednak kszta\u0142cili swoich uczni\u00f3w na tajnych kompletach. Po II wojnie \u015bwiatowej zosta\u0142a Szko\u0142\u0105 Og\u00f3lnokszta\u0142c\u0105c\u0105 stopnia licealnego Towarzystwa Przjaci\u00f3\u0142 Dzieci nr 3 a w roku szkolnym 1953\/54 przemianowano j\u0105 na na III Liceum Og\u00f3lnokszta\u0142c\u0105ce im. Jana Kochanowskiego. Od 1968 roku siedziba szko\u0142y znajduje si\u0119 na osiedlu Wysokim 6.<\/p>\n \u00a0[10] <\/strong>Budynek C.K. IV Gimnazjum w Krakowie, ul. Podwale 7<\/strong><\/p>\n \u201eJednak wedle informacji Marii Fieldorf i Leszka Zachuty p\u00f3\u017aniejszy genera\u0142 zaniecha\u0142 dalszej nauki\u00a0 b\u0119d\u0105c uczniem C.K. IV Gimnazjum w Krakowie\u201c (P. Sztama, 2016, s. 13)<\/p>\n 3 grudnia 1900 cesarz Austro-W\u0119gier Franciszek J\u00f3zef I da\u0142 pozwolenie na powstanie C. K. IV Gimnazjum w Krakowie. Rozpocz\u0119\u0142o dzia\u0142alno\u015b\u0107 w roku szkolnym 1901\/1902. W czasie mi\u0119dzywojennym plac\u00f3wka dzia\u0142a\u0142a jako Pa\u0144stwowe IV Gimnazjum im. Henryka Sienkiewicza. Pod koniec lat trzydziestych szko\u0142a funkcjonowa\u0142a w budynku przy ulicy Krupniczej 2. W czasie II wojny \u015bwiatowej zosta\u0142a zamkni\u0119ta, a dzia\u0142alno\u015b\u0107 wznowi\u0142a w 1945 roku, jako IV Pa\u0144stwowe Liceum Przyrodnicze i Gimnazjum im. Henryka Sienkiewicza, z siedzib\u0119 przy ulicy Krupniczej. Zosta\u0142o ono zlikwidowane w 1950 roku.<\/p>\n \u00a0[11] <\/strong>Budynek C.K. Gimnazjum III w Krakowie, ul. Sobieskiego 9<\/strong><\/p>\n \u201eW niekt\u00f3rych dokumentach przewija si\u0119 informacja, \u017ce ostatni\u0105 szko\u0142\u0105 \u015bredni\u0105 do kt\u00f3rej ucz\u0119szcza\u0142 Fieldorf by\u0142o C.K. Gimnazjum III. Podobnie uwa\u017cali dwaj wybitni polscy historycy \u2013 nie\u017cyj\u0105cy ju\u017c Andrzej Przewo\u017anik oraz prof. Wies\u0142aw Jan Wysocki\u201c (P. Sztama, 2016, s. 13)<\/p>\n 9 listopada 1882 roku cesarz Franciszek J\u00f3zef zezwoli\u0142 na utworzenie w Krakowie trzeciego gimnazjum pa\u0144stwowego, kt\u00f3re otrzyma\u0142o nazw\u0119 C.K. Gimnazjum Pa\u0144stwowe im. Kr\u00f3la Jana Sobieskiego. Zapisy uczni\u00f3w rozpocz\u0119to w sierpniu 1883 roku. 4 wrze\u015bnia nast\u0105pi\u0142o uroczyste po\u015bwi\u0119cenie budynku szko\u0142y le\u017c\u0105cego u zbiegu ulic Krupniczej i Podwale, kt\u00f3ry mia\u0142 sta\u0107 si\u0119 tymczasow\u0105 siedzib\u0105 plac\u00f3wki. W 1897 roku szko\u0142a przenios\u0142a si\u0119 do budynku przy ulicy Sobieskiego. Formowanie m\u0142odzie\u017cy w duchu mi\u0142o\u015bci ojczyzny przynios\u0142o rezultaty. M\u0142odzi ludzie nie uchylili si\u0119 od obowi\u0105zku. W czasie I wojny \u015bwiatowej wielu absolwent\u00f3w i uczni\u00f3w w\u0142\u0105czy\u0142o si\u0119 w walk\u0119 o niepodleg\u0142o\u015b\u0107 Polski, nara\u017caj\u0105c swoje zdrowie i \u017cycie.\u00a0 W okresie mi\u0119dzywojennym funkcjonowa\u0142o Gimnazjum im. Kr\u00f3la Jana Sobieskiego, kt\u00f3re kontynuowa\u0142o misj\u0119 swego poprzednika. W czasie wojny polsko-bolszewickiej m\u0142odzie\u017c gimnazjalna ponownie wzi\u0119\u0142a udzia\u0142 w walkach. W czasie II wojny \u015bwiatowej Niemcy zamkn\u0119li szko\u0142\u0119 a z budynku uczynili biurowiec. Nauczyciele podj\u0119li si\u0119 jednak tajnego nauczania. Po wyrzuceniu Niemc\u00f3w z miasta w styczniu 1945 roku, szko\u0142a rozpocz\u0119\u0142a dzia\u0142alno\u015b\u0107. Budynek do potrzeb edukacyjnych wsp\u00f3lnym wysi\u0142kiem przygotowali uczniowie, rodzice i nauczyciele. Przez pewien czas by\u0142o ono tak\u017ce siedzib\u0105 Kuratorium, a w cz\u0119\u015bci wynaj\u0119tych sal uczy\u0142a si\u0119 m\u0142odzie\u017c Liceum Nowodworskiego. Szko\u0142a dzia\u0142a nieprzerwanie do czas\u00f3w dzisiejszych, jako II Liceum Og\u00f3lnokszta\u0142c\u0105ce im. Kr\u00f3la Jana III Sobieskiego w Krakowie.<\/p>\n [12] Seminarium Nauczycielskie M\u0119skie, ul. Straszewskiego 22 <\/strong><\/p>\n \u00a0<\/strong>\u201eNie pami\u0119tam do jakiego gimnazjum oddali rodzice Emila, wiem tylko, \u017ce miewa\u0142 ci\u0105g\u0142e utarczki z nauczycielem-wychowawc\u0105. Jak opowiada\u0142 Emil \u2013 w szkole panowa\u0142 bezduszny rygor, jaka\u015b zat\u0119ch\u0142a atmosfera. Sko\u0144czy\u0142o si\u0119 na tym, \u017ce Emila przenie\u015bli do Seminarium Nauczycielskiego.\u201c (J. Fieldorf, 2012, s. 26)<\/p>\n Powo\u0142anie Seminarium Nauczycielskiego M\u0119skiego w Krakowie by\u0142o wynikiem reformy o\u015bwiatowej w pa\u0144stwie austro-w\u0119gierskim w latach 1867-1869. Prezydent Krakowa J\u00f3zef Dietl chcia\u0142, aby szko\u0142y nauczycielskie by\u0142y: \u201ezak\u0142adami naukowymi wy\u017cszego rz\u0105du, z wyk\u0142adami wi\u0119cej umiej\u0119tnymi, obejmuj\u0105cymi wszystkie dzia\u0142y nauki, do zawodu nauczycielskiego wchodz\u0105ce\u201d. Seminaria nauczycielskie mia\u0142y by\u0107 szko\u0142ami czteroletnimi, z podzia\u0142em na p\u0142cie, dost\u0119pne dla wszystkich, kt\u00f3rzy uko\u0144czyli 15 lat i zdali egzaminy. Seminarium Nauczycielskie M\u0119skie w Krakowie zosta\u0142o powo\u0142ane do \u017cycia decyzj\u0105 Rady Szkolnej Krajowej z 24 kwietnia 1871 roku Pierwszym dyrektorem plac\u00f3wki zosta\u0142 Andrzej J\u00f3zefczyk. Siedzib\u0105 plac\u00f3wki zosta\u0142 pa\u0142ac Larischa na rogu placu Wszystkich \u015awi\u0119tych i ulicy Brackiej, kt\u00f3ry by\u0142 ni\u0105 przez trzydzie\u015bci lat. Od pocz\u0105tku roku szkolnego 1871\/1872 Seminarium po\u0142\u0105czono z dwuletni\u0105 Szko\u0142a Ludow\u0105, kt\u00f3r\u0105 przekszta\u0142cono w Szko\u0142\u0119 \u0106wicze\u0144. Szko\u0142a ta z czasem sta\u0142a si\u0119 czteroklasowa. Ze wzgl\u0119du na rozw\u00f3j Seminarium w\u0142adze postanowi\u0142y zmieni\u0107 siedzib\u0119. W 1903 roku przeprowadzi\u0142y one szko\u0142\u0119 do kamienicy przy ulicy Straszewskiego 22 powsta\u0142ej w 1878 roku wed\u0142ug projektu Jacka Matusi\u0144skiego. Niezwyk\u0142ym paradoksem a mo\u017ce wyrazem bezradno\u015bci rodzic\u00f3w by\u0142o umieszczenie m\u0142odego Augusta Emila w Seminarium Nauczycielkim M\u0119skim. Ch\u0142opiec, kt\u00f3ry nie znosi\u0142 porz\u0105dku szkolnego mia\u0142 w przysz\u0142o\u015bci sta\u0107 si\u0119 jego cz\u0119\u015bci\u0105. Do Seminari\u00f3w Nauczycielskich przyjmowano ch\u0119tnie z polecenia nauczycieli oraz ich absolwent\u00f3w. Nie by\u0142o mo\u017cliwe, aby kt\u00f3ry\u015b z nauczycieli poleci\u0142 Augusta, dlatego te\u017c wydaje si\u0119, \u017ce do jego przyj\u0119cia przyczyni\u0142a si\u0119 siostra Emma, kt\u00f3ra uko\u0144czy\u0142a Seminarium Nauczycielskie \u017benskie. Jak wynika to z dalszego biegu \u017cycia, August nie by\u0142 zwyk\u0142ym buntownikiem, sprzeciwiaj\u0105cym si\u0119 porz\u0105dkowi szkolnemu, a potem ka\u017cdemu innemu. W szkole m\u0119czy\u0142a go bezwgl\u0119dno\u015b\u0107 w egzekwowaniu porz\u0105dku, brak zrozumienia. \u015awiadczy to o jego wra\u017cliwo\u015bci. W swojej ksi\u0105\u017cce Weronika Juroszek opisuje Augusta Emila Fieldorfa, jako cz\u0142owieka umiej\u0105cego zdoby\u0107 pos\u0142uch i maj\u0105cego autorytet, a jednocze\u015bnie z szacunkiem traktuj\u0105cego swoich podw\u0142adnych. Pisa\u0142a: \u201eFieldorf by\u0142 przez swoich \u017co\u0142nierzy lubiany. Mimo, \u017ce nie stosowa\u0142 wobec nich polityki \u201etwardej r\u0119ki\u201c to jednak cieszy\u0142 si\u0119 pos\u0142uchem i autorytetem. Personalistyczny stosunek do podleg\u0142ego mu \u017co\u0142nierza objawia\u0142 si\u0119 mi\u0119dzy innymi tym, \u017ce nie wykorzystywa\u0142 swojej dominuj\u0105cej pozycji zwierzchnika w celu poni\u017cania, lekcewa\u017cenia, upokarzania. Cz\u0119sto zdarza si\u0119, \u017ce g\u0142\u00f3wnie w organizacjach \u015bcisle zhierarchizowanych, takich jak wojsko, prze\u0142o\u017cony ma poczucie, i\u017c jest \u201epanem \u017cycia i \u015bmierci\u201c swojego podw\u0142adnego, zw\u0142aszcza gdy du\u017cemu nasileniu w\u0142adczo\u015bci i dominacji towarzysz\u0105 bezwzgl\u0119dno\u015b\u0107 i makiawelizm przejawiaj\u0105cy si\u0119 instrumentalnym podej\u015bciem do drugiego (najczesciej s\u0142abszego, zale\u017cnego, podopiecznego) i z przekonaniem, \u017ce cel u\u015bwi\u0119ca \u015brodki (\u015brodkiem tym jest drugi cz\u0142owiek).\u201c (W. Juroszek, 2013, s. 58).<\/p>\n [13] Magazyny kolejowe (obecna) ul. Pawia<\/strong><\/p>\n \u201eNiemniej pewne jest, \u017ce Fieldorf zako\u0144czy\u0142 nauk\u0119 gimnazjaln\u0105 ju\u017c w 1910 roku, trzy lata przed matur\u0105. [\u2026] Po uko\u0144czeniu gimnazjum Emil pracowa\u0142 sezonowo na terenie Krakowa jako robotnik budowlany oraz ziemny, a tak\u017ce pracownik na kolei, pomagaj\u0105c przy roz\u0142adunku wagon\u00f3w.\u201c (P. Sztama, 2016, s. 14)<\/p>\n Opr\u00f3cz transportu ludzi, kolej spe\u0142nia tak\u017ce wa\u017cn\u0105 funkcj\u0119 polegaj\u0105c\u0105 na przewozie towar\u00f3w.\u00a0 W 1859 roku przy terenie dworca g\u0142\u00f3wnego powsta\u0142y dwa magazyny, kt\u00f3re w 1892 roku zosta\u0142y po\u0142\u0105czone ze sob\u0105. Obiekt ten zosta\u0142 rozebrany przed 1920 rokiem. Najwi\u0119kszy magazyn\u00a0 powsta\u0142 w 1873 roku. By\u0142 to d\u0142ugi na 172 metry budynek w kt\u00f3rym gromadzono towary. Istnia\u0142 do 2003 roku. Zajmowa\u0142 wraz z bocznicami przestrze\u0144 pomi\u0119dzy torami a ulic\u0105 Warszawsk\u0105. W 1913 roku zosta\u0142 otwarty dworzec towarowy w Krakowie, po\u0142o\u017cony na p\u00f3\u0142nocny zach\u00f3d od Dworca G\u0142\u00f3wnego.<\/p>\n [14] Magazyny wojskowe, ul. Wita Stwosza <\/strong><\/p>\n \u201ePotem zatrudniony zosta\u0142 w magazynach wojskowych, gdzie jak sam p\u00f3\u017aniej wspomina\u0142 dosy\u0107 dobrze zarabia\u0142. Dzi\u0119ki zarobionym pieni\u0105dzom usamodzielni\u0142 si\u0119 i m\u00f3g\u0142 kontynuowa\u0107 nauk\u0119. Od 1911 roku ucz\u0119szcza\u0142 na prywatne kursy prof. Karwackiego, kt\u00f3re uko\u0144czy\u0142 w 1914 roku\u201c (P. Sztama, 2016, s. 14)<\/p>\n Niedaleko Dworca G\u0142\u00f3wnego, mi\u0119dzy obecnymi ulicami Wita Stwosza a Rakowick\u0105\u00a0 zaborca austriacki zdecydowa\u0142 o budowie zaplecza, kt\u00f3rego celem by\u0142o zabezpieczenie funkcjonowania ci\u0105gle rozwijaj\u0105cej si\u0119 w Krakowie i jego okolicach Twierdzy Krak\u00f3w. Powsta\u0142a ona jako jeden z wa\u017cnych punkt\u00f3w obronnych przeciw ewentualnej napa\u015bci wojsk carskiej Rosji. Powsta\u0142y tam magazyny, warsztaty naprawcze sprz\u0119tu wojskowego, ku\u017anie, ale i zak\u0142ady produkuj\u0105ce w\u0119dliny oraz konserwy, piekarnia.<\/p>\n [15] C.K. Uprzywilejowana Krajowa Fabryka Maszyn Rolniczych i Narz\u0119dzi Ludwika Zieleniewskiego ul. \u015bw. Krzy\u017ca 16<\/strong><\/p>\n \u201ePo powrocie do Krakowa w 1884 r. [Andrzej Franciszek- ojciec Augusta dop. M.J.] pracowa\u0142 w fabryce maszyn i narz\u0119dzi Ludwika Zieleniewskiego\u2026\u201c (M. Fieldorf, L. Zachuta, 2013, s. 9)<\/p>\n Firma Ludwika Zieleniewskiego by\u0142a pierwsz\u0105 w Krakowie, a jedn\u0105 z pierwszych w Polsce produkuj\u0105c\u0105 maszyny. Powsta\u0142a ona na bazie ku\u017ani, kt\u00f3r\u0105 prowadzi\u0142 Antoni Zieleniewski ojciec Ludwika. By\u0142 on kowalem, kt\u00f3ry przeni\u00f3s\u0142 si\u0119 z Warszawy. Pracowa\u0142 najpierw w ku\u017ani Paw\u0142a Nowakowskiego znajduj\u0105cej si\u0119 w okolicach dzisiejszego placu Dominika\u0144skiego. Po \u015bmierci w\u0142a\u015bciciela ku\u017ani Antoni Zieleniewski o\u017ceni\u0142 si\u0119 z wdow\u0105 po nim i w ten spos\u00f3b przej\u0105\u0142 zak\u0142ad. W 1806 roku zosta\u0142 mistrzem sztuki kowalskiej. Po \u015bmierci Antoniego Zieleniewskiego ku\u017ani\u0119 przej\u0105\u0142 jego syn Ludwik, kt\u00f3ry uczy\u0142 si\u0119 kowalstwa u ojca. W latach czterdziestych XIX wieku poszerzy\u0142 ofert\u0119, opr\u00f3cz produkcji i napraw powoz\u00f3w, zacz\u0105\u0142 wytwarza\u0107 maszyny rolnicze. Po zakupie terenu, przy ulicy \u015bw. Marka 31 wybudowa\u0142 jednopi\u0119trowy budynek mieszkalny oraz budynek fabryczny, stoj\u0105cy przy ulicy \u015bw. Krzy\u017ca 16. Zieleniewski jako pierwszy w Krakowie wykorzysta\u0142 maszyn\u0119 parow\u0105 i kocio\u0142 parowy, tak\u017ce jako pierwszy posiad\u0142 odlewni\u0119 \u017celaza, modelarni\u0119 i piec do topienia metali. W czasie powstania styczniowego zak\u0142ad odlewa\u0142 armaty dla powsta\u0144c\u00f3w. W 1865 roku rozpocz\u0105\u0142 produkcj\u0119 dla powstaj\u0105cego polskiego przemys\u0142u naftowego, mi\u0119dzy innymi dla Ignacego \u0141ukasiewicza. W 1871 roku Zieleniewski uruchomi\u0142 odlewni\u0119 \u017celaza przy ulicy Krowoderskiej w Krakowie. Dosta\u0142 tak\u017ce zlecenia na wykonanie r\u00f3\u017cnych konstrukcji przy realizacji Galicyjskiej Kolei Transwersalnej, biegn\u0105cej przez obecne Polsk\u0119, Ukrain\u0119, S\u0142owacj\u0119.\u00a0 Kolej t\u0119 otwarto w 1884 roku. Ludwik Zieleniewski zmar\u0142 rok p\u00f3\u017aniej, a jego firm\u0119 przej\u0119li synowie Leon i Edmund. W 1886 roku spaleniu uleg\u0142a stolarnia oraz warsztat mechaniczny przy ulicy \u015bw. Krzy\u017ca. Firma jednak dalej funkcjonowa\u0142a, poszerzy\u0142a ofert\u0119, osi\u0105gn\u0119\u0142a du\u017ce zyski. W 1907 bracia Zieleniewscy podj\u0119li decyzj\u0119 o budowie na Grzeg\u00f3rzkach du\u017cej fabryki, bocznicy kolejowej oraz portu firmowego na Wi\u015ble. Do 1939 roku firma rozwija\u0142a si\u0119, sta\u0142a si\u0119 pot\u0119\u017cnym polskim koncernem. W czasie II wojny \u015bwiatowej Niemcy wykorzystywali j\u0105 dla swoich cel\u00f3w. Po wojnie zosta\u0142a znacjonalizowana. Po przemianach ustrojowych w 1989 roku nast\u0105pi\u0142 podzia\u0142, wiele firm wykupi\u0142o poszczeg\u00f3lne jej cz\u0119\u015bci, reszta zosta\u0142a przeniesiona do Niepo\u0142omic.<\/p>\n [16] Dworzec G\u0142\u00f3wny im. J\u00f3zefa Pi\u0142sudskiego<\/strong><\/p>\n \u201e[Andrzej Franciszek ojciec Augusta \u2013 dop. M.J.] pracowa\u0142 w fabryce maszyn i narz\u0119dzi Ludwika Zieleniewskiego, a od stycznia 1890 roku podj\u0105\u0142 prac\u0119 w C.K. Uprzywilejowanej Kolei P\u00f3lnocnej Cesarza Ferdynanda, rok p\u00f3\u017aniej awansowa\u0142 na stanowisko maszynisty (Lokomotivf\u00fchrer). W 1918 roku zosta\u0142 kierownikem parowozowni.\u201c (M. Fieldorf, L. Zachuta, 2013, s. 9)<\/p>\n Andrzej Franciszek Fieldorf rozpocz\u0105\u0142 prac\u0119 na kolei w styczniu 1890 roku. Jako \u015blusarz m\u00f3g\u0142 pracowa\u0107 w warsztatach, jednak bardziej prawdopodobne jest to, \u017ce przygotowywa\u0142 si\u0119 do zawodu maszynisty, skoro ju\u017c rok p\u00f3\u017aniej awansowa\u0142 na to stanowisko. Zaw\u00f3d ten wykonywa\u0142 przez dwadzie\u015bcia siedem lat. Pracowa\u0142 do 1918 roku, potem zosta\u0142 kierownikiem parowozowni. Pierwsze obiekty przeznaczone do obs\u0142ugi parowoz\u00f3w powsta\u0142y w rejonie stacji Krak\u00f3w G\u0142\u00f3wny oko\u0142o 1855 roku. By\u0142y to dwie prostok\u0105tne hale, przez kt\u00f3re przebiega\u0142y 3 tory. Zachowa\u0142y si\u0119 do 1935 roku, wtedy to zosta\u0142y zburzone, w zwi\u0105zku z przebudow\u0105 przebiegu tor\u00f3w. W 1873 roku wybudowano w Krakowie now\u0105 hal\u0119 parowozowni. By\u0142 to budynek, w kt\u00f3rym stanowiska u\u0142o\u017cone by\u0142y promieni\u015bcie obs\u0142ugiwane przez zewn\u0119trznie ulokowan\u0105 obrotnic\u0119. tor\u00f3w obs\u0142ugowych na zewn\u0105trz znajdowa\u0142a si\u0119 obrotnica. W roku 1935 nast\u0105pi\u0142a rozbudowa hali a w czasie okupacji niemieckiej dobudowano parowozowni\u0119 prostok\u0105tn\u0105. W 1962 roku zaprzestano obs\u0142ugi parowoz\u00f3w.<\/p>\n [17] Budynek dyrekcji kolei, pl. Matejki 12<\/strong><\/p>\n \u201eRodzina kolejarska [\u2026] Brat J\u00f3zef \u2013 urz\u0119dnik w Dyrekcji PKP w Krakowie\u201c (J. Fieldorf, 2012, s. 25)<\/p>\n Pierwsze biuro Kolei P\u00f3\u0142nocnej mie\u015bci\u0142o si\u0119 prawdopodobnie w kamienicy \u201ePod Jeleniem\u201c\u00a0 Karola Treutlera na Rynku G\u0142\u00f3wnym 36, nast\u0119pnie w pa\u0142acu prof. J\u00f3zefa Brodowicza (na jego miejscu stoi pa\u0142ac Wo\u0142odkowic\u00f3w) obecnie ul. Lubicz 4. Od 1889 roku dyrekcja kolei mie\u015bci\u0142a si\u0119 przy pl. Jana Matejki 12 w gmachu powsta\u0142ym wed\u0142ug projektu J\u00f3zefa Nied\u017awiedzkiego. Od tego czasu, a\u017c po dzie\u0144 dziesiejszy budynek go\u015bci\u0142 i go\u015bci w\u0142adze kolei zar\u00f3wno austraickiej, polskiej, niemieckiej a potem zn\u00f3w polskiej. Pierwotny w\u0142a\u015bciciel to C.K. Uprzywilejowana Kolej P\u00f3\u0142nocna Cesarza Ferdynanda [k.u.k. Privilegierte Kaiser-Ferdinands-Nordbahn], nieoficjalnie Kolej P\u00f3\u0142nocna. Zosta\u0142a stworzona w granicach pa\u0144stwa Austro-W\u0119gierskiego, kt\u00f3ra mia\u0142a \u0142\u0105czy\u0107 mi\u0119dzy innymi Wiede\u0144 z Krakowem. W 1830 roku Franz Xaver Riepl austriacki geolog i ekspert g\u00f3rniczy wpad\u0142 na pomys\u0142 stworzenia linii kolejowej prowadz\u0105cej z Wiednia do z\u0142\u00f3\u017c \u017celaza i w\u0119gla na Morawach oraz do huty \u017celaza Witkowicach le\u017cacych w pobli\u017cu Ostrawy. Odga\u0142\u0119zieniem mia\u0142a by\u0107 trasa do kopalni soli w Bochni i Wieliczce. Riepl swoim pomys\u0142em zainteresowa\u0142 finansist\u0119 Salomona von Rothschilda. Cesarz austriacki Ferdynanda I wyda\u0142 zgod\u0119 na przywilej nieograniczony budowy kolei mi\u0119dzy Wiedniem a Bochni\u0105. Do budowy linii kolejowej powo\u0142ano sp\u00f3\u0142k\u0119 akcyjn\u0105, ostatecznie nosi\u0142a nazw\u0119 C.K. Uprzywilejowana Kolej P\u00f3\u0142nocna Cesarza Ferdynanda. W planach by\u0142a to jedna z najd\u0142u\u017cszych kolei w Europie. Na polskich terenach powsta\u0142y: w 1847 roku jako Kolej G\u00f3rno\u015bl\u0105ska trasa Krak\u00f3w \u2013 Trzebinia \u2013 Mys\u0142owice oraz odnoga Szczakowa \u2013 Maczki, w 1855 roku Bogumin (Czechy) \u2013 Czechowice Dziedzice oraz Czechowice Dziedzice \u2013 Bielsko-Bia\u0142a, w 1856 roku Trzebinia \u2013 O\u015bwi\u0119cim, O\u015bwiecim \u2013 Czechowice Dziedzice, w 1857 roku Krak\u00f3w \u2013Wieliczka,\u00a0 w 1858 roku Pod\u0142\u0119\u017ce \u2013Niepo\u0142omice, w 1861 roku Kolej galicyjska im. Karola Ludwika na trasie Krak\u00f3w \u2013 Lw\u00f3w, w 1878 roku Bielsko-Bia\u0142a \u2013 \u017bywiec, w 1888 roku Krak\u00f3w \u2013 Krak\u00f3w Podg\u00f3rze (P\u0142asz\u00f3w) \u2013 Krak\u00f3w Bonarka, Frydek-Mistek (Czechy) \u2013 Bielsko-Bia\u0142a, Bielsko-Bia\u0142a \u2013 Kalwaria Zebrzydowska, Golesz\u00f3w \u2013 Ustro\u0144. W 1899 roku powsta\u0142a trasa do Zakopanego. Trasy te by\u0142y po\u0142\u0105czone z innymi odcinkami w Czechach, w Austrii a tak\u017ce z kolej\u0105 prusk\u0105. Po odzyskaniu niepodleg\u0142o\u015bci przed Polsk\u0105 stan\u0119\u0142o zadanie scalenia kolei z trzech zabor\u00f3w oraz budowa Centralnej Magistrali Kolejowej (CMK) \u0142\u0105cz\u0105cej Warszaw\u0119 z G\u00f3rnym \u015al\u0105skiem oraz z Krakowem. Projekt CMK rozpoczeto w 1936 roku a zako\u0144czono po czterdziestu latach. J\u00f3zef Fieldorf by\u0142 pracownikiem dyrekcji kolei i w jaki\u015b spos\u00f3b uczestniczy\u0142 w tych ambitnych zadaniach.<\/p>\n [18] Budynek przy ulicy Bosackiej 11<\/strong><\/p>\n \u00a0<\/strong>\u201eW ramach swych licznych obowi\u0105zk\u00f3w konspiracyjnych Fieldorf bywa\u0142 wielokrotnie w Krakowie. Zawsze znajdowa\u0142 czas, by odwiedzi\u0107 rodzic\u00f3w i rodzin\u0119 brata. [\u2026] Ci\u0119\u017cko chory w pa\u017adzierniku 1947 r. zosta\u0142 zwolniony i powr\u00f3ci\u0142 do Polski. Zarejestrowa\u0142 si\u0119 jako Walenty Gdanicki w Punkcie Przyj\u0119cia Pa\u0144stwowego Urz\u0119du Repatriacyjnego w Bia\u0142ej Podlaskiej, sk\u0105d uda\u0142 si\u0119 do Warszawy, gdzie u znajomego z czas\u00f3w wile\u0144skich sier\u017c. Stanis\u0142awa Jasi\u0144skiego znalaz\u0142 schronienie i opieke ze strony jego rodziny. Po wyleczeniu z zapalenia p\u0142uc przyjecha\u0142 do Krakowa aby dowiedzie\u0107 si\u0119, gdzie przebywaj\u0105 jego najbli\u017csi. Mocna wie\u017a jaka \u0142\u0105czy\u0142a go z bratem by\u0142a tak widoczna dla otoczenia, \u017ce znalaz\u0142a odbicie nawet w liscie go\u0144czym rozes\u0142anym za \u201eprzest\u0119pc\u0105 politycznym\u201c Emilem Fieldorfem \u201ekt\u00f3ry zamieszkuje prawdopodobnie w Krakowie u swego brata Fieldorfa J\u00f3zefa przy ul. Bosackiej 6 wzgl\u0119dnie 11, z zawodu kolejarz. W przypadku gdyby tam nie zamieszkiwa\u0142, brat jego musi zna\u0107 dok\u0142adny adres, poniewa\u017c do niego wyjecha\u0142 w pierwszych dniach m[iesi\u0105]ca grudnia 1947 r. \u201c (M. Fieldorf, L. Zachuta, 2013, s. 21 i 28)<\/p>\n Wi\u0119zy w rodzinie Fieldorf\u00f3w by\u0142y bardzo mocne. Mi\u0142o\u015b\u0107 wzajemna i troska rodzic\u00f3w o dzieci oraz wspania\u0142e relacje rodze\u0144stwa ze sob\u0105, powodowa\u0142y to, \u017ce gdy wszyscy osi\u0105gn\u0119li ju\u017c doros\u0142o\u015b\u0107 i posiadali w\u0142asne rodziny, to pami\u0119tali o sobie i wzajemnie si\u0119 wspierali. \u015awiadczy o tym cho\u0107by fakt, \u017ce gdy August Emil Fieldorf przyje\u017cd\u017ca\u0142 w czasie wojny do Krakowa zawsze stara\u0142 si\u0119 odwiedzi\u0107 swoich rodzic\u00f3w i rodzin\u0119 brata.<\/p>\n <\/p>\n \u00a0[19] <\/strong>Sukiennice, Rynek G\u0142\u00f3wny<\/strong><\/p>\n \u00a0<\/strong>\u201eOd 26 pa\u017adziernika 1941 r. rozgrywa\u0142y si\u0119 otoczone g\u0142\u0119bok\u0105 tajemnic\u0105 wydarzenia zwi\u0105zane z powrotem i pobytem w kraju marsz. Edwarda \u015amig\u0142ego-Rydza. Pu\u0142kownik August Emil Fieldorf odegra\u0142 znacz\u0105c\u0105 rol\u0119 w tej sprawie. Po przyje\u017adzie do Krakowa, przed udaniem si\u0119 do Warszawy, marsza\u0142ek skontaktowa\u0142 si\u0119 z bratem Emila J\u00f3zefem, kt\u00f3ry w Sukiennicach mia\u0142 kram z pasmanteri\u0105, b\u0119d\u0105cy zakonspirowanym punktem Obozu Polski Walcz\u0105cej. W Warszawie p\u0142k Fieldorf przygotowa\u0142 marsza\u0142kowi pierwsz\u0105 kwater\u0119 przy ulicy Marsza\u0142kowskiej 53, a potem spotyka\u0142 si\u0119 z nim w mieszkaniach Jadwigi Maxymowicz-Raczy\u0144skiej i doktora Mariana Piaseckiego\u201c (M. Fieldorf, L. Zachuta, 2013, s. 21)<\/p>\n \u00a0<\/strong>Informacja zamieszczona przez Mari\u0119 Fieldorf i Leszka Zachut\u0119 na temat pomocy jakiej mieli udzieli\u0107 marsza\u0142kowi Edwardowi Rydzowi-\u015amig\u0142emu bracia Fieldorfowie, opiera si\u0119 na notatce jak\u0105 dla nich przygotowa\u0142 Dariusz Baliszewski. Pawe\u0142 Sztama w swej biografii wojskowej genera\u0142a \u201eNila\u201c zakwestionowa\u0142 udzia\u0142 braci Fieldorf\u00f3w w pomoc udzielon\u0105 marsza\u0142kowi. Opar\u0142 swoje twierdzenie na protokole z przes\u0142uchania genera\u0142a Fieldorfa z 8 marca 1951 roku, z kt\u00f3rego wynika, \u017ce o przybyciu do Polski Rydza-\u015amig\u0142ego dowiedzia\u0142 si\u0119 on od Juliana Piaseckiego. Po kilku dniach spotka\u0142 si\u0119 z by\u0142ym Naczelnym Wodzem w mieszkaniu Mariana Piaseckiego, brata Juliana przy ulicy Marsza\u0142kowskiej w Warszawie. By\u0142o to jedyne wtedy ich spotkanie. Sztama ponadto uzasadni\u0142 sw\u00f3j wniosek tym, \u017ce Antoni Dudzi\u0144ski bezpo\u015brednio zaanga\u017cowany w przerzut marsza\u0142ka do kraju, a tak\u017ce genera\u0142owie Zygmunt Walter-Janke oraz Edward Radwan-Pfeifer nie napisali o udziale w nim braci Fieldorf\u00f3w a ponadto we wspomnieniach Janiny Maximowicz-Raczy\u0144skiej tak\u017ce nie ma o nich s\u0142owa. Warto by prze\u015bledzi\u0107 ten w\u0105tek w biografii genera\u0142a \u201eNila\u201c albowiem Dariusz Baliszewski musia\u0142 na czym\u015b oprze\u0107 swoj\u0105 notatk\u0119, a ponadto Maria Fieldorf – c\u00f3rka J\u00f3zefa, z jakich\u015b powod\u00f3w musia\u0142a uzna\u0107 j\u0105 za wiarygodn\u0105. W relacji Marii Fieldorf i Leszka Zachuty znajduje si\u0119 informacja, \u017ce marsza\u0142ek by\u0142 bliski genera\u0142owi \u201eNilowi\u201c najpierw jako jego dow\u00f3dca pu\u0142kowy w Legionach, potem dow\u00f3dca operacyjny na froncie litewsko-bia\u0142oruskim, gdzie August Emil Fieldorf walczy\u0142. Znali si\u0119 wi\u0119c dobrze, w tej sytuacji nie chodzi o pytanie, czy genera\u0142 Fieldorf pom\u00f3g\u0142by swemu by\u0142emu prze\u0142o\u017conemu, ale o to, czy wiedza\u0142 o jego przerzucie i czy zaistnia\u0142a potrzeba takiej pomocy?\u00a0 Je\u017celi by\u0142a taka potrzeba to mo\u017cna r\u00f3wnie\u017c zapyta\u0107, z jakiego powodu genera\u0142 \u201eNil\u201c mia\u0142 informowa\u0107 Urz\u0105d Bezpiecze\u0144stwa o udziale swojego brata w udzieleniu pomocy marsza\u0142kowi, b\u0119d\u0105c przez te s\u0142u\u017cby aresztowanym.<\/p>\n \u00a0[20] <\/strong>Budynek przy ul. Lubomirskiego 3<\/strong><\/p>\n \u201eJan Fieldorf urodzi\u0142 si\u0119 w Krakowie 2 maja 1893 r. Rodzicami jego byli Andrzej Fieldorf z zawodu maszynista kolejowy i Agnieszka z domu Szwanda. Fieldorfowie mieli czworo dzieci: Emm\u0119, J\u00f3zefa, Jana i Augusta Emila. Wszyscy bracia chodzili do czteroklasowej III Szko\u0142y M\u0119skiej im. \u015aw. Miko\u0142aja przy ul. Lubomirskich nr 19 w Krakowie. W czasie I wojny \u015bwiatowej Jan by\u0142 podoficerem w s\u0142u\u017cbie lotniczej i mechanikiem Wraz z bratem Emilem w ramach I Brygady Legion\u00f3w Polskich bra\u0142 udzia\u0142 w walkach. W czasie II wojny \u015bwiatowej mieszka\u0142 w Kielcach. W dost\u0119pnym materiale brak jest informacji dotycz\u0105cych daty, miejsca i powodu aresztowania. Wiadomo, \u017ce zosta\u0142 osadzony w obozie koncentracyjnym Sachsenhausen, gdzie oznaczono go numerem 27541 i umieszczono w bloku 37 B. Nast\u0119pnie zosta\u0142 skierowany do filii KL Sachsenhausen \u2013 Gross-Rosen. Jego nazwisko figuruje na sporz\u0105dzonej 25.04.1941 r. li\u015bcie 300 wi\u0119\u017ani\u00f3w tej filii. 1.05.1941 r. Gross-Rosen przesta\u0142 by\u0107 fili\u0105 KL Sachsenhausen i sta\u0142 si\u0119 samodzielnym obozem koncentracyjnym, a Jan Fieldorf jednym z pierwszych jego wi\u0119\u017ani\u00f3w. Otrzyma\u0142 numer 157. W ramach akcji \u201e14 f 13\u201d (kryptonim ten oznacza\u0142 tajn\u0105 akcj\u0119 \u201eoczyszczania\u201d oboz\u00f3w z chorych i nie nadaj\u0105cych si\u0119 do pracy wi\u0119\u017ani\u00f3w) w KL Gross-Rosen wst\u0119pnie wyselekcjonowano 293 niezdolnych do pracy wi\u0119\u017ani\u00f3w, kt\u00f3rzy mieli zosta\u0107 przewiezieni do Zak\u0142adu Eutanazji w Bernburgu. Na sporz\u0105dzonej w tym celu li\u015bcie z 16.12.1941 r. znajduje si\u0119 nazwisko Johann (Jan) Fieldorf.” (<\/span>https:\/\/www.gross-rosen.eu\/jan-fieldorf\/<\/a>) <\/span>W zbiorach archiwum Muzeum Gross-Rosen znajduj\u0105 si\u0119 listy Jana Fieldorfa, kt\u00f3re wys\u0142a\u0142 do \u017cony Jadwigi oraz orygina\u0142 ksi\u0119gi zgon\u00f3w z wpisem \u015bmierci Jana Fieldorfa. Pisa\u0142 je po niemiecku. Na kopertach widnieje adres Lubomirskiego 3 mieszkania 12.<\/p>\n [21] Cmentarz Rakowicki<\/strong><\/p>\n \u201eAndrzej Fieldorf [dziadek Augusta Emila \u2013 dop. M.J.] zmar\u0142 8 pa\u017adziernika 1881 r. w Krakowie, zosta\u0142 pochowany na Cmentarzu Rakowickim. [\u2026] W ramach swych licznych obowi\u0105zk\u00f3w konspiracyjnych Fieldorf bywa\u0142 wielokrotnie w Krakowie. Zawsze znajdowa\u0142 czas, by odwiedzi\u0107 rodzic\u00f3w i rodzin\u0119 brata. W 1941 r. by\u0142 [\u2026] w lipcu na pogrzebie matki (M. Fieldorf, L. Zachuta, 2013, s. 9 oraz 21)<\/p>\n Cmentarz Rakowicki to krakowska nekropolia powsta\u0142a na pocz\u0105tku XIX wieku, na terenie zakupionym przez gmin\u0119 od zakonu karmelit\u00f3w bosych. Pierwszy pogrzeb mia\u0142 miejsce w styczniu 1803 roku, pochowano wtedy osiemnastoletni\u0105 dziewczyn\u0119 Apoloni\u0119 Bursikow\u0105. Powierzchnia cmentarza ulega\u0142a systematycznemu powi\u0119kszeniu, aby osi\u0105gn\u0105\u0107 obiecnie wielko\u015b\u0107 35 hektar\u00f3w. W pa\u017adzierniku 1881 roku zmar\u0142 dziadek Augusta, Andrzej. Zosta\u0142 pochowany na Cmentarzu Rakowickim w zbiorczej mogile. 11 lipca 1941 roki zmar\u0142a mu matka a pogrzeb mia\u0142 miejsce 14 lipca na Cmentarzu Rakowickim. Ze wzgl\u0119d\u00f3w konspiracyjnych August nie by\u0142 w\u015br\u00f3d uczestnik\u00f3w poch\u00f3wku, przygl\u0105da\u0142 mu z oddali. 10 pa\u017adziernika 1954 roku zmar\u0142 Andrzej Franciszek Fieldorf ojciec Augusta. Genera\u0142 \u201eNil\u201c w tym czasie nie \u017cy\u0142 od ponad p\u00f3\u0142tora roku. Rodzice jego zostali pochowani w grobowcu ulokowanym w kwaterze: XV A, w rz\u0119dzie po\u0142udniowym, na miejscu 12. Na cmentarzu Rakowickim spoczywaj\u0105 tak\u017ce brat J\u00f3zef zmar\u0142y w 1962 roku, siostra Emma K\u0119ska i jej rodzina, szwagierka Maria Fieldorf zmar\u0142a w 1961 roku w grobowcu po\u0142o\u017conym w kwaterze: FD, rz\u0119dzie: 6 miejscu: 11 oraz bratanica Maria zmar\u0142a w 2012 roku i jej m\u0105\u017c Leszek Zachuta zmar\u0142y w 2020 roku, Pochowani zostali w grobowcu znajduj\u0105cym si\u0119 w kwaterze: XXXVI, rz\u0119dzie: p\u0142n, miejsce:7. <\/p>\n Test z ksi\u0105\u017cki Arkadiusza B\u0105ka i Mariusza Jab\u0142o\u0144skiego pt.: “\u015aladami genera\u0142a Augusta Emila Fieldorfa “Nila” w Ma\u0142opolsce”, Krak\u00f3w 2025<\/p>\n <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" August Emil Fieldorf \u201eNil\u201c przyszed\u0142 na \u015bwiat 20 marca 1895 r. w Krakowie w rodzinie kolejarskiej Andrzeja i Agnieszki Fieldorf\u00f3w. W m\u0142odo\u015bci zwi\u0105za\u0142 si\u0119 z ruchem strzeleckim.W 1914 r. wyruszy\u0142 … <\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":42767,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3,11,2,77],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/42737"}],"collection":[{"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=42737"}],"version-history":[{"count":8,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/42737\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":42906,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/42737\/revisions\/42906"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/42767"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=42737"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=42737"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=42737"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
\nW 1872 roku na \u015bwiat przysz\u0142a najm\u0142odsza siostra Andrzeja Franciszka Amalia, kt\u00f3ra jednak zmar\u0142a rok po urodzeniu. Andrzej Fieldorf zmar\u0142 w 1881 roku i zosta\u0142 pochowany na Cmentarzu Rakowickim, a jego \u017cona Eleonora w Wiedniu w 1912 roku. Ojciec Augusta Emila – Andrzej Franciszek z zawodu by\u0142 \u015blusarzem. Fachu tego wyuczy\u0142 si\u0119 w Wiedniu. Po powrocie do Krakowa w 1884 roku pracowa\u0142 w fabryce maszyn i narz\u0119dzi Ludwika Zieleniewskiego, a od stycznia 1890 roku tak jak jego ojciec w C.K. Uprzywilejowanej Kolei P\u00f3\u0142nocnej Cesarza Ferdynanda. Rok p\u00f3\u017aniej zosta\u0142 maszynist\u0105. O\u017ceni\u0142 si\u0119 z Agnieszk\u0105 Szwand\u0105. Z tego zwi\u0105zku urodzi\u0142y si\u0119 dzieci: Emma, J\u00f3zef, Jan oraz najm\u0142odszy August Emil. \u017bona genera\u0142a \u201eNila\u201c Janina, tak opisa\u0142a rodzin\u0119 Fieldorf\u00f3w: \u201eRodzin\u0119 mojego m\u0119\u017ca pozna\u0142am, kiedy Emil mnie zawi\u00f3z\u0142 po \u015blubie w 1919 r. do Krakowa. Rodzina kolejarska; matka Agnieszka, ur. Szwanda, ojciec Andrzej maszynista kolejowy. Brat J\u00f3zef – urz\u0119dnik w Dyrekcji PKP w Krakowie, drugi brat Jan \u2013 podoficer w s\u0142u\u017cbie lotniczej, mechanik. Najstarsza z rodze\u0144stwa Emma [K\u0119ska \u2013 dop. MJ.] \u2013 nauczycielka, a w tym okresie jako \u017cona kierownika szko\u0142y w Alwerni. Z J\u00f3zkiem \u0142\u0105czy\u0142a Emila, poza przywi\u0105zaniem rodzinnym najszczersza przyja\u017a\u0144, z t\u0105 r\u00f3\u017cnic\u0105, \u017ce J\u00f3zek darzy\u0142 niemal uwielbieniem swego brata, a Emil pokwipiwa\u0142 z niego i ustawicznie nabiera\u0142. Wszyscy trzej byli okropnymi urwisami, a najgorszym, wed\u0142ug s\u0142\u00f3w matki, by\u0142 w\u0142a\u015bnie Emil.\u201c
\n(J. Fieldorf\u00a0 2012, s. 25).<\/p>\n![\"\"](\"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/xc-scaled-1.jpg\")
![\"\"](\"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/KOKB-1024x973.jpg\")
![\"\"](\"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/Bud.-26-951x1024.jpg\"){kind=spacer}
![\"\"](\"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/Kosciol-sw.-Mikolaja-1024x723.jpg\")
\nw latach 1901-1903 neoklasycystyczny pa\u0142ac Leona Ma\u0144kowskiego indologa i wyk\u0142adowcy sanskrytu. Granic\u0105 parku sta\u0142a si\u0119 wtedy ulica Zygmunta Augusta. Wielka uroczysto\u015b\u0107 odby\u0142a si\u0119 w Parku Strzeleckim w 1910 roku, wtedy to 15 lipca na placu Matejki ods\u0142oni\u0119ty zosta\u0142 pomnik upami\u0119tniaj\u0105cy zwyci\u0119stwo pod Grunwaldem. W ten dzie\u0144 Bracia Kurkowi go\u015bcili u siebie kilkaset znacz\u0105cych go\u015bci, w tym fundatora pomnika Jana Ignacego Paderewskiego z ma\u0142\u017conk\u0105 oraz tw\u00f3rc\u0119 Antoniego Wiwulskiego. 30 czerwca 1912 roku w Parku Strzeleckim go\u015bci\u0142 nast\u0119pca tronu austriackiego arcyksi\u0105\u017c\u0119 Karol, kt\u00f3ry koron\u0119 cesarsk\u0105 na\u0142o\u017cy\u0142 w listopadzie 1916 roku. Kiedy wybuch\u0142a I wojna \u015bwiatowa a J\u00f3zef Pi\u0142sudski wezwa\u0142 do mobilizacji wszelkie organizacje strzeleckie, cz\u0142onkowie Bractwa Kurkowego przeznaczyli budynki do kwaterunku przyby\u0142ych. Po uformowaniu Legion\u00f3w Polskich wspierali je finansowo czy organizacyjnie, wielu z nich zaci\u0105gn\u0119\u0142o si\u0119 do oddzia\u0142\u00f3w. Przez kilka miesi\u0119cy w 1914 i 1915 obiekty w Parku Strzeleckim wykorzystywa\u0142y formacje c.k. armii w tym strzelnic\u0119. Potem Bractwo Kurkowe dysponowa\u0142o budynkiem Celestatu a strzelnic\u0119 i ogr\u00f3d dzier\u017cawi\u0142o organizacji YMCA. Dopiero w 1921 roku wr\u00f3ci\u0142y one do w\u0142a\u015bcicieli. W pa\u017adzierniku 1919 roku obiekt odwiedzi\u0142 Naczelnik J\u00f3zef Pi\u0142sudski, 13 maja 1923 marsza\u0142ek Francji Ferdynand Foch, 16 czerwca 1923 roku Prezydent RP Stanis\u0142aw Wojciechowski a 1 pa\u017adziernika 1927 roku Prezydent RP Ignacy Mo\u015bcicki. W czasie II wojny \u015bwiatowej zakazano dzia\u0142alno\u015bci Bractwu i odebrano mu maj\u0105tek, za\u015b po niej w\u0142adza ludowa skonfiskowa\u0142a w majestacie prawa maj\u0105tek Bractwa, kt\u00f3ry zwr\u00f3cono dopiero w 1991 roku, na mocy decyzji ministra spraw wewn\u0119trzych. W Celestacie dzia\u0142a od 1997 roku oddzia\u0142 Muzeum Krakowa a park zosta\u0142 u\u017cyczony gminie Krak\u00f3w w 2000 roku. Chocia\u017c nie uda\u0142o si\u0119 znale\u017a\u0107 zapisk\u00f3w o tym w jakich okoliczno\u015bciach August Emil Fieldorf przebywa\u0142 w Parku Strzeleckim, mo\u017cna mie\u0107 pewno\u015b\u0107, \u017ce blisko\u015b\u0107 i dost\u0119pno\u015b\u0107 parku powodowa\u0142y, i\u017c sp\u0119dza\u0142 w nim czas na zabawach, grach w pi\u0142k\u0119, na koncertach i by\u0142 swiadkiem wielu wydarze\u0144, cho\u0107by tych z 15 lipca 1910 roku.<\/p>\n![\"\"](\"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/pst-scaled.jpg\")
![\"\"](\"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/6.-Ogord-Angielski-Mapa-z-1872-roku.jpg\")
![\"\"](\"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/sp-lubomirskiego-768x1024.jpg\")
![\"\"](\"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/SP-nr-3-779x1024.jpg\")
![\"\"](\"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/sw.-Jacek-959x1024.jpg\")
![\"\"](\"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/Gimnazjalista-August-693x1024.jpg\")
![\"\"](\"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/10.-Kochanowskiego-5-628x1024.jpg\")
![\"\"](\"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/Podwale-IV-Gimnazjum-1024x683.jpg\")
![\"\"](\"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/II-LO-UL-SOBIESKIEGO-1024x1024.jpg\")
![\"\"](\"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/straszewskiego-1024x768.jpg\")
![\"\"](\"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/14.-Magazyny-kolejowe.jpg\")
![\"\"](\"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/xsd-scaled.jpg\")
![\"\"](\"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/16.-Sw.-Marka-16-1024x911.jpg\")
![\"\"](\"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/17.-Parowozownia-dworzec-Glowny-Krakow-1024x666.jpg\")
![\"\"](\"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/bdk-1024x748.jpg\")
![\"\"](\"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/Bosacka-11-1024x836.jpg\")
![\"\"](\"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/20.-Sukiennice-scaled.jpg\")
![\"\"](\"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/21.-Lubomirskiego-3-866x1024.jpg\")
\nOpr\u00f3cz cz\u0142onk\u00f3w rodziny genera\u0142a \u201eNila\u201d na Cmentarzu Rakowickim spoczywaj\u0105 r\u00f3wnie\u017c Legioni\u015bci \u2013 jego towarzysze broni. Obok monumentalnego pomnika ofiar I wojny \u015bwiatowej znajduje si\u0119 aleja legionowa, przy kt\u00f3rej spoczywaj\u0105 \u017co\u0142nierze walcz\u0105cy w r\u00f3\u017cnych oddzia\u0142ach. Przy niej stoi pomnik po\u015bwi\u0119cony Legionistom oraz obelisk upami\u0119tniaj\u0105cy Boles\u0142awa Wieniaw\u0119-D\u0142ugoszowskiego. Na cmentarzu znajduje si\u0119 tak\u017ce mogi\u0142a poleg\u0142ych pod Rokitn\u0105 oraz odnowiciela polskiej kawalerii W\u0142adys\u0142awa Beliny-Pra\u017cmowskiego. W innych miejscach cmentarnych tak\u017ce znajduj\u0105 si\u0119 groby Legionist\u00f3w. Na cmentarzu znajduje si\u0119 r\u00f3wnie\u017c grobowiec kapitana Antoniego Stawarza, inicjatora akcji wyzwolenia Krakowa z r\u0105k Austro-W\u0119gier, w kt\u00f3rym uczestniczy\u0142 August Emil Fieldorf.<\/p>\n![\"\"](\"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/IMG_20251023_145303-1024x768.jpg\")