![\"\"](\"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/I-J-PAD-ZONA.png\")
Pobyt w Stanach Zjednoczonych zako\u0144czy\u0142 Paderewski utworzeniem Biura Informacyjnego (dla propagowania kwestii polskiej w prasie ameryka\u0144skiej) oraz Biura Przemys\u0142owo-Handlowego (maj\u0105cego przygotowa\u0107 grunt pod przysz\u0142e polsko-ameryka\u0144skie stosunki ekonomiczne) i w listopadzie 1918 r. uda\u0142 si\u0119 do Europy. Po kr\u00f3tkim pobycie w Wielkiej Brytanii i Francji wyp\u0142yn\u0105\u0142 na pok\u0142adzie brytyjskiego okr\u0119tu wojennego do Polski, kt\u00f3rej niepodleg\u0142o\u015b\u0107 zosta\u0142a notyfikowana 16 listopada 1918 r. i w kt\u00f3rej dzia\u0142a\u0142 ju\u017c rz\u0105d centralny, kierowany przez polityka socjalistycznego J\u0119drzeja Moraczewskiego, a funkcj\u0119 g\u0142owy pa\u0144stwa \u2013 jako Tymczasowy Naczelnik Pa\u0144stwa \u2013 pe\u0142ni\u0142 J\u00f3zef Pi\u0142sudski. Symboliczne znaczenie dla procesu powrotu Polski nad Ba\u0142tyk mia\u0142a wizyta Paderewskiego w Gda\u0144sku (25 i 26 grudnia 1918 r.), gdzie przyj\u0105\u0142 zaproszenie do Poznania, wystosowane przez grup\u0119 dzia\u0142aczy niepodleg\u0142o\u015bciowych z Wielkopolski. Do miasta nad Wart\u0105 dotar\u0142 26 grudnia, witany owacyjnie przez rodak\u00f3w. Pobyt pianisty w Poznaniu sta\u0142 si\u0119 iskr\u0105, kt\u00f3ra doprowadzi\u0142a do wybuchu powstania antyniemieckiego. Szybko obj\u0119\u0142o ono teren prawie ca\u0142ej Wielkopolski i okaza\u0142o si\u0119 jedynym du\u017cym polskim zrywem powsta\u0144czym zako\u0144czonym pe\u0142nym sukcesem: na mocy postanowie\u0144 traktatu wersalskiego Wielkopolska zosta\u0142a przy\u0142\u0105czona do odrodzonego pa\u0144stwa polskiego. Z Poznania Paderewski wyruszy\u0142 do Warszawy, gdzie r\u00f3wnie\u017c by\u0142 owacyjnie witany. Traktowany jak m\u0105\u017c opatrzno\u015bciowy Polski, od razu zosta\u0142 wci\u0105gni\u0119ty w wir wydarze\u0144 politycznych. Wobec trudnej sytuacji wewn\u0119trznej i mi\u0119dzynarodowej pa\u0144stwa zachodzi\u0142a konieczno\u015b\u0107 zmiany dotychczasowego rz\u0105du i powo\u0142ania takiego, na kt\u00f3rego czele stan\u0119\u0142aby osoba ciesz\u0105ca si\u0119 poparciem szerokiego kr\u0119gu stronnictw politycznych w Polsce, a jednocze\u015bnie \u2013 zaufaniem pa\u0144stw zachodnich. Osob\u0105 tak\u0105 by\u0142 Paderewski. Zosta\u0142 desygnowany na premiera (oficjalnie nazywanego w tym okresie prezydentem ministr\u00f3w) i zajmowa\u0142 to stanowisko od 16 stycznia do 9 grudnia 1919 r., kieruj\u0105c tak\u017ce resortem spraw zagranicznych. Najpilniejszymi kwestiami polityki wewn\u0119trznej, wymagaj\u0105cymi wr\u0119cz natychmiastowych decyzji by\u0142y: poprawa trudnej sytuacji finansowej pa\u0144stwa (w tym walka z inflacj\u0105 i zapewnienie p\u0142ynno\u015bci w egzekwowaniu nale\u017cno\u015bci podatkowych), odbudowa handlu i przemys\u0142u, zapewnienie porz\u0105dku i bezpiecze\u0144stwa publicznego. Z kolei w polityce zagranicznej na plan pierwszy wysuwa\u0142y si\u0119 zbrojne konflikty graniczne z s\u0105siadami na po\u0142udniu i wschodzie (z Czechos\u0142owacj\u0105, Zachodnioukrai\u0144sk\u0105 Republik\u0105 Ludow\u0105 i Rosj\u0105 sowieck\u0105) oraz \u2013 rozstrzygni\u0119ty ostatecznie drog\u0105 pokojow\u0105 \u2013 sp\u00f3r z Niemcami. Kluczowe by\u0142y tu ustalenia wersalskiej konferencji pokojowej. Na czele polskiej delegacji na t\u0119 konferencj\u0119 stan\u0119li Paderewski, jako przewodnicz\u0105cy (przyby\u0142 do Wersalu 5 kwietnia), oraz zast\u0119puj\u0105cy go do tego momentu Dmowski. Oni te\u017c 28 czerwca 1919 r. z\u0142o\u017cyli swoje podpisy na dokumencie, kt\u00f3ry przeszed\u0142 do historii jako traktat wersalski. Ich autorytetowi, zaanga\u017cowaniu, darowi przekonywania, jak te\u017c pracy pozosta\u0142ych cz\u0142onk\u00f3w polskiej delegacji, zawdzi\u0119cza\u0142a Rzeczpospolita rozstrzygni\u0119cia dla niej najkorzystniejsze, jakie w \u00f3wczesnej sytuacji mo\u017cna by\u0142o osi\u0105gn\u0105\u0107. Parlament polski zatwierdzi\u0142 traktat 31 lipca 1919 r. Sukcesy na arenie mi\u0119dzynarodowej nie mog\u0142y jednak przys\u0142oni\u0107 trudnej sytuacji na polskiej scenie politycznej i krytyki poczyna\u0144 rz\u0105du Paderewskiego. W efekcie poda\u0142 si\u0119 on do dymisji, zrezygnowa\u0142 te\u017c ze stanowiska ministra spraw zagranicznych. Niebawem uda\u0142 si\u0119 do Szwajcarii. Na kr\u00f3tko wr\u00f3ci\u0142 do czynnej s\u0142u\u017cby w dyplomacji, przyjmuj\u0105c nominacj\u0119 na stanowisko delegata Polski przy Lidze Narod\u00f3w, organizacji maj\u0105cej na celu utrzymanie pokoju na \u015bwiecie. Funkcj\u0119 t\u0119 pe\u0142ni\u0142 od 18 lipca 1920 do 23 maja 1921 r. (na pierwszym uroczystym posiedzeniu Ligi zgotowano mu gor\u0105c\u0105 owacj\u0119), po czym ostatecznie wycofa\u0142 si\u0119 z czynnej dzia\u0142alno\u015bci politycznej. Jednak z uwag\u0105 \u015bledzi\u0142 rozw\u00f3j sytuacji w ojczy\u017anie. W 1936 r. zosta\u0142 wsp\u00f3\u0142za\u0142o\u017cycielem tzw. Frontu Morges \u2013 porozumienia dzia\u0142aczy stronnictw opozycyjnych wobec rz\u0105dz\u0105cego Polsk\u0105 pi\u0142sudczykowskiego obozu sanacyjnego.<\/p>\n
Po wybuchu II wojny \u015bwiatowej zn\u00f3w zaanga\u017cowa\u0142 sw\u00f3j autorytet \u2013 zar\u00f3wno w\u015br\u00f3d rodak\u00f3w, jak i na forum mi\u0119dzynarodowym \u2013 w pomoc sprawie polskiej. Zosta\u0142 przewodnicz\u0105cym Rady Narodowej RP, pe\u0142ni\u0105cej funkcj\u0119 emigracyjnego parlamentu, jednak ze wzgl\u0119du na podesz\u0142y wiek i stan zdrowia wzi\u0105\u0142 udzia\u0142 tylko w jednym posiedzeniu tego gremium. W 1940 r. uda\u0142 si\u0119 do USA, gdzie kontynuowa\u0142 \u2013 w miar\u0119 si\u0142 \u2013 kampani\u0119 na rzecz sprawy polskiej. Zmar\u0142 w czerwcu 1941 r. Nowym Jorku. Zosta\u0142 pochowany z honorami na Cmentarzu Narodowym w Arlington. W 1992 r. jego prochy sprowadzono do Polski i z\u0142o\u017cono w sarkofagu w warszawskiej katedrze \u015bw. Jana Chrzciciela.<\/p>\n
Adam Grzegorz D\u0105browski, Or\u0119downik sprawy polskiej Ignacy Jan Paderewski (1860-1941).\u00a0 \u00a0Tekst pochodzi z numeru 9\/2018 \u201eBiuletynu IPN\u201d<\/span><\/p>\n <\/p>\n SZLAK \u015aLADAMI IGNACEGO JANA PADEREWSKIEGO W KRAKOWIE<\/strong><\/p>\n <\/p>\n [1] Stary Teatr im. Heleny Modrzejewskiej \u2013 Sala Redutowa, r\u00f3g ulic Szczepa\u0144skiej i Jagiello\u0144skiej<\/strong><\/p>\n Przy placu Szczepa\u0144skim stoi budynek najs\u0142awniejszego polskiego teatru \u2013 Starego Teatru w Krakowie. Obecny budynek teatru pochodzi z lat 1841\u201343 i zosta\u0142 zaprojektowany w stylu pa\u0142acu florenckiego przez Tomasza Majewskiego i Karola Kremera. W latach 1903\u20131906 teatr zosta\u0142 przebudowany przez architekt\u00f3w Tadeusza Stryje\u0144skiego i Franciszka M\u0105czy\u0144skiego. Nadano mu dekoracje secesyjne (wed\u0142ug projektu grupy artyst\u00f3w Polskiej Sztuki Stosowanej). Na fasadzie widoczny jest fryz ro\u015blinny autorstwa J\u00f3zefa Gardeckiego. Sala Redutowa Starego Teatru w czasach autonomii galicyjskiej (1866\u20131914) uchodzi\u0142a za najbardziej reprezentacyjn\u0105 sal\u0119 Krakowa. Tu odbywa\u0142y si\u0119 rauty, bale dobroczynne i koncerty najs\u0142ynniejszych artyst\u00f3w krakowskich i zje\u017cd\u017caj\u0105cych do miasta na go\u015bcinne wyst\u0119py. Tu tak\u017ce wyst\u0105pi\u0142 Ignacy Jan Paderewski ju\u017c jako uznany artysta. Da\u0142 dwa koncerty 10 i 25 pa\u017adziernika 1884 r. Niestety po przebudowie teatru Sala Redutowa przesta\u0142a istnie\u0107. Obecnie dzisiejsze foyer teatru obejmuje wi\u0119ksz\u0105 jej cz\u0119\u015b\u0107.<\/p>\n <\/p>\n [2] Pa\u0142ac Sztuki, plac Szczepa\u0144ski 4 <\/strong><\/p>\n Pa\u0142ac Sztuki wzniesiony zosta\u0142 w latach 18981901 wed\u0142ug projektu Franciszka M\u0105czy\u0144skiego z przeznaczeniem na siedzib\u0119 Towarzystwa Przyjaci\u00f3\u0142 Sztuk Pi\u0119knych. Budynek \u0142\u0105czy w sobie cechy dw\u00f3ch styl\u00f3w architektonicznych: klasycyzmu i secesji wiede\u0144skiej. Budynek od pocz\u0105tku swego powstania s\u0142u\u017cy celom wystawienniczym. W 1910 r. na 500 rocznic\u0119 bitwy pod Grunwaldem urz\u0105dzono w gmachu Pa\u0142acu Sztuki wystaw\u0119 pami\u0105tek z epoki jagiello\u0144skiej. Otwarcie wystawy by\u0142o kolejnym punktem bogatych trzydniowych uroczysto\u015bci i nast\u0105pi\u0142o tu\u017c po ods\u0142oni\u0119ciu pomnika Grunwaldzkiego. Wystaw\u0119 uroczy\u015bcie otwar\u0142 prezydent miasta dr Juliusz Leo, a pierwszym zwiedzaj\u0105cym by\u0142 Ignacy Jan Paderewski. Ekspozycja sk\u0142ada\u0142a si\u0119 z ok. 130 eksponat\u00f3w, m.in. zobaczy\u0107 mo\u017cna by\u0142o: akt odnowienia Uniwersytetu Jagiello\u0144skiego, ber\u0142a uniwersyteckie, r\u0119kopis Jana D\u0142ugosza m\u00f3wi\u0105cy o bitwie pod Grunwaldem, przyk\u0142ady sztuki ko\u015bcielnej z epoki \u015bredniowiecza.<\/p>\n <\/p>\n [3] Ulica Ignacego\u00a0 Paderewskiego <\/strong><\/p>\n Ulica \u0142\u0105cz\u0105ca plac Matejki z Rynkiem Kleparskim, architektonicznie ukszta\u0142towana pod koniec XIX wieku, najpierw bezimienna, potem o nazwie Targowisko, od 1903 r. imienia Adama Asnyka, od 1910 r. przemianowana na Ignacego J. Paderewskiego. Rada Miasta Krakowa po uroczysto\u015bciach grunwaldzkich postanowi\u0142a uczci\u0107 osob\u0119 wielkiego dobroczy\u0144cy miasta nazywaj\u0105c jego imieniem jedn\u0105 z ulic w pobli\u017cu ufundowanego przez Ignacego J. Paderewskiego pomnika Grunwaldzkiego. W lipcu 1910\u00a0r. jednomy\u015blnie przeg\u0142osowano nadanie imienia ulicy. Wniosek zg\u0142osi\u0142 radca miejski Jan Godzicki.<\/p>\n <\/p>\n [4] Pa\u0142ac Wielopolskich \u2013 Magistrat, Gmach Urz\u0119du Miasta Krakowa, Plac Wszystkich \u015awi\u0119tych 3\/4<\/strong><\/p>\n Pa\u0142ac Wielopolskich pochodzi z 1 po\u0142. XVI wieku i zbudowany zosta\u0142 przez hr. Jana Zamojskiego w stylu renesansu (do dzi\u015b pozosta\u0142a attyka krenela\u017cowa). W 1561 r. przeszed\u0142 na w\u0142asno\u015b\u0107 rodzin Ostrogskich i Zamojskich. Od ok. 1650 roku w r\u0119kach Wielopolskich. Przebudowany w 1 po\u0142. XVII wieku w stylu wczesnego baroku. W 1850 r. podczas wielkiego po\u017caru Krakowa sp\u0142on\u0105\u0142. W 1864\u00a0r. Gmina Miasta Krakowa odkupi\u0142a budynek i dokona\u0142a kapitalnego remontu przystosowuj\u0105c go na potrzeby Rady Miejskiej. 16 lipca 1910 r. prezydent miasta Krakowa dr Juliusz Leo zaprosi\u0142 Ignacego Jana Paderewskiego wraz z ma\u0142\u017conk\u0105 na uroczyst\u0105 sesj\u0119 Rady Miejskiej. Okazj\u0105 by\u0142y nie tylko uroczysto\u015bci grunwaldzkie i pobyt artysty w Krakowie, ale przede wszystkim ch\u0119\u0107 z\u0142o\u017cenia uszanowania i gor\u0105cych podzi\u0119kowa\u0144 cz\u0142owiekowi, kt\u00f3ry tak hojnie obdarowa\u0142 miasto Krak\u00f3w.<\/p>\n <\/p>\n [5] Ko\u015bci\u00f3\u0142 Mariacki, Rynek G\u0142\u00f3wny <\/strong><\/p>\n Ko\u015bci\u00f3\u0142 Mariacki jako fara miejska by\u0142 \u015bwiadkiem niejednej wa\u017cnej w dziejach miasta i Polski uroczysto\u015bci. W 1410 r. po bitwie pod Grunwaldem w ko\u015bciele tym odprawiono uroczyst\u0105 msz\u0119 dzi\u0119kczynn\u0105 za odniesione przez polskie rycerstwo zwyci\u0119stwo. W 1910 r., kiedy czczono 500 rocznic\u0119 bitwy grunwaldzkiej, w\u0142a\u015bnie w tym ko\u015bciele odprawiono msz\u0119 \u015bwi\u0119t\u0105. Uroczysta celebra zgromadzi\u0142a mn\u00f3stwo os\u00f3b, delegacji i go\u015bci przyby\u0142ych do miasta na trzydniowe obchody grunwaldzkie.<\/p>\n <\/p>\n [6] Droga Kr\u00f3lewska (ul. Floria\u0144ska \u2013 Rynek G\u0142\u00f3wny \u2013 ul. Grodzka) <\/strong><\/p>\n Droga Kr\u00f3lewska prowadz\u0105ca od przedmie\u015bcia Kleparz i ko\u015bcio\u0142a \u015bw. Floriana obok Barbakanu, przez Bram\u0119 Floria\u0144sk\u0105, ulic\u0119 Floria\u0144sk\u0105 na krakowski Rynek i dalej ul. Grodzk\u0105 w kierunku Wawelu jest dzi\u015b najcz\u0119\u015bciej odwiedzanym krakowskim szlakiem. W czasach autonomii galicyjskiej orszaki kr\u00f3lewskie by\u0142y ju\u017c tylko wspomnieniem. W 1910 r. podczas zorganizowanego wielkiego patriotycznego pochodu ulicami miasta przesz\u0142y tysi\u0105ce os\u00f3b. I zn\u00f3w w\u0142a\u015bnie na Drodze Kr\u00f3lewskiej maszerowali sokoli, konnica Krakus\u00f3w, delegaci miast i miasteczek, przedstawiciele Polonii i krakowianie. Poch\u00f3d, kt\u00f3ry wymaszerowa\u0142 z krakowskich B\u0142o\u0144, przeszed\u0142 dumnie Drog\u0105 Kr\u00f3lewsk\u0105 i pokaza\u0142 ca\u0142emu \u015bwiatu, \u017ce Polacy pami\u0119taj\u0105 o swojej historii.<\/p>\n <\/p>\n [7] Grand Hotel, ul. S\u0142awkowska 5\/7 <\/strong><\/p>\n Budynek Grand Hotelu powsta\u0142 z po\u0142\u0105czenia trzech kamienic, jego w\u0142a\u015bcicielami zostali Czartoryscy. Organizowano w nim liczne koncerty. Marceli Czartoryski wydzier\u017cawi\u0142 pa\u0142ac Eustachemu Jaxie Chronowskiemu z przeznaczeniem na hotel. Uroczyste otwarcie Grand Hotelu mia\u0142o miejsce 15 stycznia 1887 r. Hotel przyjmowa\u0142 wycieczki zagraniczne i oferowa\u0142 im wyjazd powozami pod kopiec Ko\u015bciuszki oraz wycieczk\u0119 do Wieliczki. Ze s\u0142awnych go\u015bci wymieni\u0107 mo\u017cna cho\u0107by Henryka Sienkiewicza, \u015bpiewaka Jana Kiepur\u0119, Naczelnika Pa\u0144stwa J\u00f3zefa Pi\u0142sudskiego, Cypriana Godebskiego, Kazimierza Ch\u0142\u0119dowskiego, Jerzego Madeyskiego, J\u00f3zefa Korzeniowskiego, Szymona Askenazego. Na prze\u0142omie 1903 i 1904 r. Ignacy Jan Paderewski przyjecha\u0142 do Krakowa i zatrzyma\u0142 si\u0119 najprawdopodobniej w Grand Hotelu. Artysta dawa\u0142 wtedy trzy koncerty dobroczynne w Sali Towarzystwa \u015bw. Wojciecha graj\u0105c sw\u00f3j sta\u0142y repertuar z\u0142o\u017cony z utwor\u00f3w Bacha, Schumanna, Mendelssohna, Brahmsa i Chopina. W 1910 r. podczas uroczysto\u015bci grunwaldzkich Ignacy J. Paderewski zatrzyma\u0142 si\u0119 tak\u017ce w Grand Hotelu. Tu wydano uroczyste przyj\u0119cie na rzecz Polonii ameryka\u0144skiej, przyby\u0142ej na t\u0119 okazj\u0119 do Krakowa. Uczt\u0119 urz\u0105dzono staraniem Polskiego Towarzystwa Emigracyjnego wieczorem 16 lipca 1910 r. Jako ciekawostk\u0119 wspomnie\u0107 mo\u017cna fakt, i\u017c wyg\u0142oszone podczas uroczysto\u015bci ods\u0142oni\u0119cia pomnika Grunwaldzkiego przem\u00f3wienie Ignacego Jana Paderewskiego zosta\u0142o napisane w\u0142a\u015bnie tu w Grand Hotelu i na jego blankiecie firmowym. Orygina\u0142 r\u0119kopisu zachowa\u0142 si\u0119 do dzi\u015b i jest przechowywany przez Archiwum Narodowe w Krakowie.<\/p>\n \u00a0<\/strong><\/p>\n [8] Hotel Saski, ul. S\u0142awkowska 3 <\/strong><\/p>\n W tym miejscu od 1801 r. istnia\u0142a ober\u017ca \u201ePod Kr\u00f3lem W\u0119gierskim\u201d prowadzona przez zamo\u017cnego i zr\u0119cznego W\u0119gra Macieja Knotza. Jako jedyna w mie\u015bcie posiada\u0142a w tym czasie sal\u0119 balow\u0105; bale wydawa\u0142 tu mi\u0119dzy innymi hr Artur Potocki. Hotel Saski sw\u00f3j pocz\u0105tek datuje na lata 20. XIX wieku, kiedy to z po\u0142\u0105czenia kilku kamienic przy ul. S\u0142awkowskiej oraz istniej\u0105cej ober\u017cy \u201ePod Kr\u00f3lem W\u0119gierskim\u201d utworzono jeden obiekt. Autorem przebudowy w stylu neoklasycystycznym by\u0142 znany architekt Szczepan Humbert. Nazwa wywodzi si\u0119 od Sali Saskiej \u2013 w kt\u00f3rej w tamtym czasie dawno koncerty i bale. W Sali Saskiej hotelu koncertowa\u0142y najwi\u0119ksze s\u0142awy \u015bwiata muzycznego, m.in. Johann Brahms, Ferenc Liszt, Artur Rubinstein, Henryk Wieniawski i Ignacy Jan Paderewski. Do lat 60. XX w. sala s\u0142u\u017cy\u0142a jako scena teatralna Teatru Kameralnego i Teatru \u201eGroteska\u201d. Obecnie pe\u0142ni rol\u0119 obiektu hotelowego. W Hotelu Saskim znajdowa\u0142a si\u0119 druga po Sali Redutowej reprezentacyjna balowa i koncertowa sala autonomicznego Krakowa. To w\u0142a\u015bnie tutaj odby\u0142y si\u0119 dwa szczeg\u00f3lne koncerty Ignacego Paderewskiego, pierwszy \u2013 przy niemal\u017ce pustej sali i drugi, kt\u00f3ry zawa\u017cy\u0142 na jego dalszej karierze. Po raz pierwszy Paderewski go\u015bci\u0142 w Krakowie przy okazji swojego koncertu, kt\u00f3ry odby\u0142 si\u0119 23 lutego 1883 r. w Sali Saskiej. Wyst\u0105pi\u0142 wtedy z W\u0142adys\u0142awem G\u00f3rskim, uznanym ju\u017c skrzypkiem i doskona\u0142ym kompozytorem. Niestety nawet s\u0142awa uznanego na estradach koncertowych Europy G\u00f3rskiego nie pomog\u0142a w zape\u0142nieniu sali. Na szcz\u0119\u015bcie chocia\u017c pisz\u0105cy recenzje wa\u017cniejszych koncert\u00f3w W\u0142adys\u0142aw \u017bele\u0144ski stan\u0105\u0142 na wysoko\u015bci zadania i dostrzeg\u0142 \u015bwietnie zapowiadaj\u0105cego si\u0119 pianist\u0119 i kompozytora. Drugi koncert w 1884 r. mia\u0142 zgo\u0142a inny scenariusz. Ignacy Jan Paderewski jako m\u0142ody, nieznany jeszcze artysta pozna\u0142 podczas pobytu w Zakopanem uznan\u0105 i podziwian\u0105 przez publiczno\u015b\u0107 aktork\u0119 Helen\u0119 Modrzejewsk\u0105. Modrzejewska doceni\u0142a talent muzyczny m\u0142odego pianisty i zaproponowa\u0142a mu wsp\u00f3lny koncert w Krakowie. Pewne by\u0142o powodzenie i doch\u00f3d z koncertu. Modrzejewska wyst\u0105pi\u0142a recytuj\u0105c Glossy \u015bw. Teresy oraz wiersze Adama Asnyka i Adama Mickiewicza. Paderewski gra\u0142 kompozycje w\u0142asne, Fryderyka Chopina i Paula Pabsta. Koncert przyni\u00f3s\u0142 Paderewskiemu znaczne honorarium, kt\u00f3re umo\u017cliwi\u0142o mu wyjazd na studia do Wiednia oraz pierwsze bardzo pozytywne recenzje. Pomoc Modrzejewskiej Paderewski wysoko ceni\u0142 i wiele lat p\u00f3\u017aniej zrewan\u017cowa\u0142 si\u0119 urz\u0105dzaj\u0105c benefi s artystki w Nowym Jorku.<\/p>\n <\/p>\n [9] Pomnik Grunwaldzki, Plac Matejki <\/strong><\/p>\n Na centralnym miejscu na Placu Matejki wznosi si\u0119 monument upami\u0119tniaj\u0105cy bitw\u0119 pod Grunwaldem Na postumencie g\u00f3ruje zwyci\u0119zca spod Grunwaldu \u2013 kr\u00f3l W\u0142adys\u0142aw Jagie\u0142\u0142o siedz\u0105cy na koniu, poni\u017cej cztery grupy fi gur, na przodzie fi gura konaj\u0105cego mistrza krzy\u017cackiego Ulricha von Jungingen, po prawej stronie grupa litewska, po prawej grupa polska, z ty\u0142u ch\u0142op zrywaj\u0105cy p\u0119ta. Pomnik, kt\u00f3ry obecnie stoi na placu Matejki, jest powojenn\u0105 rekonstrukcj\u0105 pomnika ods\u0142oni\u0119tego w 1910\u00a0r. Zosta\u0142 on postawiony w 1976 r. Autorem rekonstrukcji jest krakowski rze\u017abiarz Marian Konieczny. Pomnik Grunwaldzki w Krakowie to dar Ignacego Jana Paderewskiego dla naszego miasta. Zamys\u0142 ufundowania pomnika powsta\u0142 w okresie dzieci\u0144stwa artysty po lekturze Krzy\u017cak\u00f3w Henryka Sienkiewicza. Wtedy to dziesi\u0119cioletni Paderewski powzi\u0105\u0142 my\u015bl upami\u0119tnienia tego wielkiego polskiego zwyci\u0119stwa pomnikiem. Gdy dysponowa\u0142 ju\u017c funduszami na tak wielkie przedsi\u0119wzi\u0119cie i by\u0142 osobisto\u015bci\u0105 znan\u0105 na ca\u0142ym \u015bwiecie, postanowi\u0142 zrealizowa\u0107 sw\u00f3j pomys\u0142. Ostateczn\u0105 inspiracj\u0105 sta\u0142a si\u0119 przypadaj\u0105ca wtedy pi\u0119\u0107setna rocznica bitwy pod Grunwaldem. Jedynym zaborem, w kt\u00f3rym mo\u017cna by\u0142o ufundowa\u0107 pomnik i zorganizowa\u0107 patriotyczne uroczysto\u015bci, by\u0142 zab\u00f3r austriacki, a jedynym miastem predestynowanym do tego rodzaju fundacji by\u0142a dawna stolica Polski \u2013 Krak\u00f3w. Miasto to Paderewski lubi\u0142 i podziwia\u0142. Przygotowania do wykonania pomnika artysta przedsi\u0119wzi\u0105\u0142 ju\u017c w 1908 r. Wtedy to b\u0119d\u0105c z wizyt\u0105 u pa\u0144stwa Mickiewicz\u00f3w (u rodziny W\u0142adys\u0142awa, syna Adama) w Pary\u017cu pozna\u0142 m\u0142odego i ubogiego artyst\u0119 z Kres\u00f3w Antoniego Wiwulskiego. Jego to poprosi\u0142 o wst\u0119pne szkice pomnika. Po obejrzeniu tych rysunk\u00f3w powierzy\u0142 mu wykonanie pomnika dla Krakowa, a swoj\u0105 oran\u017ceri\u0119 w Morges zamieni\u0142 na pracowni\u0119 rze\u017abiarsk\u0105. Nast\u0119pnym etapem by\u0142 wyb\u00f3r miejsca, w kt\u00f3rym mia\u0142 stan\u0105\u0107 pomnik. Poniewa\u017c ta kwestia zawsze budzi\u0142a w Krakowie gor\u0105ce emocje, Paderewski zwr\u00f3ci\u0142 si\u0119 do krakowskiego architekta Jana Sasa-Zubrzyckiego o wykonanie rysunk\u00f3w przedstawiaj\u0105cych pomnik w mo\u017cliwych do realizacji miejscach. Na ich podstawie artysta wybra\u0142 najkorzystniejsze usytuowanie pomnika na placu Matejki. Figury by\u0142y rze\u017abione w paryskiej pracowni Wiwulskiego, a odlane w s\u0142ynnej fi rmie Mallesset, szczyc\u0105cej si\u0119 wykonaniem najs\u0142awniejszych europejskich pomnik\u00f3w. Wmurowanie aktu erekcyjnego nast\u0105pi\u0142o 22 kwietnia 1910 r. na \u017cyczenie Paderewskiego w w\u0105skim gronie os\u00f3b. Uroczyste ods\u0142oni\u0119cie 15 lipca 1910 r. inaugurowa\u0142o trzydniowe uroczysto\u015bci grunwaldzkie (15\u201317.07.1910 r.) Pomnik ods\u0142ania\u0142 hr. Badeni, a przemawiali tak\u017ce fundator i \u00f3wczesny prezydent miasta Krakowa dr Juliusz Leo. W czasie ceremonii od\u015bpiewano po raz pierwszy Rot\u0119 do s\u0142\u00f3w Marii Konopnickiej. Na uroczysto\u015bci zjecha\u0142o do 100-tysi\u0119cznego Krakowa ok. 150 tysi\u0119cy os\u00f3b. By\u0142y to najwi\u0119ksze uroczysto\u015bci patriotyczne autonomicznego Krakowa.<\/p>\n <\/p>\n [10] Muzeum Krakowa \u2013 Celestat, ul. Lubicz 16 <\/strong><\/p>\n Od 1983 r. w budynku Celestatu mo\u017cna ogl\u0105da\u0107 unikatow\u0105 wystaw\u0119 sta\u0142\u0105 pt. Z dziej\u00f3w Krakowskiego Bractwa Kurkowego. Jest to jedyna na \u015bwiecie ekspozycja muzealna pokazuj\u0105ca dzieje wywodz\u0105cego sw\u00f3j rodow\u00f3d jeszcze z czas\u00f3w \u015bredniowiecza Bractwa Kurkowego \u2013 Towarzystwa Strzeleckiego Krakowskiego. Ta ponadcechowa organizacja powo\u0142ana do \u017cycia w ko\u0144cu XIII wieku mia\u0142a za zadanie wy\u0107wiczenie mieszczan do obrony mur\u00f3w miejskich. Corocznie w oktaw\u0119 Bo\u017cego Cia\u0142a Bractwo organizowa\u0142o konkursy strzeleckie. Zwyci\u0119zca, str\u0105ciwszy ostatni kawa\u0142ek drewnianego kura, kt\u00f3ry s\u0142u\u017cy\u0142 braciom za cel, zostawa\u0142 kr\u00f3lem kurkowym. Bractwo Kurkowe uczestniczy\u0142o i do dzi\u015b uczestniczy we wszelkiego rodzaju uroczysto\u015bciach patriotycznych. Nie mog\u0142o go te\u017c zabrakn\u0105\u0107 na uroczysto\u015bciach grunwaldzkich w 1910 r. W wielkim patriotycznym pochodzie, kt\u00f3ry przeszed\u0142 ulicami Krakowa od B\u0142o\u0144 do Wawelu, Bractwo uczestniczy\u0142o w ostatniej grupie maszeruj\u0105c wraz z Ko\u0142em Mieszcza\u0144skim, Kongregacj\u0105 Kupieck\u0105, delegacjami miast i powiat\u00f3w galicyjskich. 16 lipca 1910 r., w drugim dniu uroczysto\u015bci grunwaldzkich, Bracia Kurkowi zaprosili fundatora pomnika Grunwaldzkiego wraz z ma\u0142\u017conk\u0105 do swojej siedziby w Celestacie. Na powitanie urz\u0105dzono arty\u015bcie owacj\u0119. W programie wieczoru by\u0142o te\u017c strzelanie do drewnianego kura. Helena Paderewska odda\u0142a trzy strza\u0142y, a za najlepszy z nich, tzw. pi\u0105tk\u0119, otrzyma\u0142a od Braci Kurkowych nagrod\u0119 honorow\u0105 \u2013 szczeroz\u0142otego kura b\u0119d\u0105cego kopi\u0105 god\u0142a Towarzystwa Strzeleckiego. Spotkanie zako\u0144czy\u0142a uczta, podczas kt\u00f3rej Bracia obwo\u0142ali Ignacego Jana Paderewskiego cz\u0142onkiem honorowym swojego bractwa. Na marginesie trzeba wspomnie\u0107, \u017ce dyplom cz\u0142onka honorowego wr\u0119czony wtedy arty\u015bcie jest przechowywany w zbiorach Muzeum Narodowego w Warszawie. Wspomniana biesiada przed\u0142u\u017cy\u0142a si\u0119 \u2013 jak donosi\u0142a prasa \u2013 do p\u00f3\u017anych godzin nocnych, a w zbiorach Muzeum na Celestacie pozosta\u0142o po niej kilka cennych pami\u0105tek. Pierwsz\u0105 i najwa\u017cniejsz\u0105 z nich jest pami\u0105tkowa winieta, kt\u00f3r\u0105 Bracia Kurkowi zam\u00f3wili jeszcze przed uroczysto\u015bci\u0105, autorstwa malarza Tadeusza Korpala. Przedstawiono na niej podobizny Ignacego Paderewskiego oraz Braci Kurkowych na tle Ogrodu Strzeleckiego i stoj\u0105cego w nim pomnika Zygmunta Augusta, zawiera tak\u017ce podpisy zgromadzonych na uczcie os\u00f3b i okoliczno\u015bciowy tekst. Wspomnienie opisywanych wydarze\u0144 znajdziemy te\u017c w eksponowanej w Muzeum Ksi\u0119dze Pami\u0105tkowej Bractwa Kurkowego oraz w Ksi\u0119dze Kr\u00f3lewskiej.<\/p>\n <\/p>\n [11] Muzeum Krakowa, Pa\u0142ac Krzysztofory, Rynek G\u0142\u00f3wny 35 <\/strong><\/p>\n Muzeum Historyczne Miasta Krakowa wyodr\u0119bni\u0142o si\u0119 z istniej\u0105cego od wielu lat Archiwum Akt\u00f3w Dawnych Miasta Krakowa, kt\u00f3re wraz z archiwaliami dotycz\u0105cymi historii Krakowa przejmowa\u0142o te\u017c eksponaty typowo muzealne. W obecnym gmachu Pa\u0142acu Krzysztofory istnia\u0142 niegdy\u015b pierwszy krakowski teatr prowadzony przez Jacka Kluszewskiego (w po\u0142\u0105czonych budynkach Pa\u0142acu Spiskiego i Krzysztofory). Muzeum Krakowa prezentuje sta\u0142\u0105 ekspozycj\u0119 po\u015bwi\u0119con\u0105 historii miasta, na kt\u00f3rej obejrze\u0107 mo\u017cna pami\u0105tki pozosta\u0142e po uroczysto\u015bciach grunwaldzkich z 1910\u00a0r. S\u0105 tam: okoliczno\u015bciowe plakiety, wie\u0144ce, pami\u0105tkowy kubek. Znajduje si\u0119 tu tak\u017ce makieta pomnika Grunwaldzkiego wykonana po II wojnie przez Franciszka Blacka \u2013 jednego z wsp\u00f3\u0142pracownik\u00f3w Antoniego Wiwulskiego, kiedy po raz pierwszy przygotowywano si\u0119 do rekonstrukcji pomnika Grunwaldzkiego. Dodatkowo w zbiorach fotograficznych muzeum przechowuje fotografie ilustruj\u0105ce przebieg uroczysto\u015bci grunwaldzkich z 1910 r. i 1976 r. oraz wydane publikacje okoliczno\u015bciowe z 1910\u00a0r., a tak\u017ce archiwalia Komitetu Grunwaldzkiego, zajmuj\u0105cego si\u0119 organizacj\u0105 rekonstrukcji pomnika Grunwaldzkiego w 1976 r.<\/p>\n <\/p>\n [12] Biblioteka Jagiello\u0144ska, Al. Mickiewicza 22 <\/strong><\/p>\n Biblioteka Jagiello\u0144ska pierwotnie mie\u015bci\u0142a si\u0119 w budynku Collegium Maius Uniwersytetu Jagiello\u0144skiego. Jej historia si\u0119ga XIV wieku, kiedy to poszczeg\u00f3lne kolegia Akademii Krakowskiej kompletowa\u0142y potrzebne do edukacji ksi\u0119gi. W pocz\u0105tkowym okresie eksponaty pochodzi\u0142y z dar\u00f3w profesor\u00f3w Alma Mater i kr\u00f3l\u00f3w polskich (m.in. Jana D\u0142ugosza i kr\u00f3la Zygmunta II Augusta) oraz wychowank\u00f3w uczelni. Od 1538 r. stale zatrudniony by\u0142 w Bibliotece Jagiello\u0144skiej etatowy bibliotekarz, a od 1812 prowadzi og\u00f3lnie dost\u0119pn\u0105 czytelni\u0119. Obecny budynek zosta\u0142 zaprojektowany na potrzeby stale i szybko powi\u0119kszaj\u0105cych si\u0119 uniwersyteckich zbior\u00f3w bibliotecznych w latach trzydziestych XX w. Autorem projektu by\u0142 Wac\u0142aw Krzy\u017canowski. Budow\u0119 oddano w 1939 r., a przeniesienie jej zbior\u00f3w mia\u0142o miejsce w czasie okupacji hitlerowskiej. Biblioteka posiada w swoim zasobie najwi\u0119ksz\u0105 w Polsce kolekcj\u0119 inkunabu\u0142\u00f3w. Do najcenniejszych eksponat\u00f3w nale\u017c\u0105 m. in.: Kodeks Baltazara Behema (1505) i r\u0119kopis dzie\u0142a Miko\u0142aja Kopernika De revolutionibus (1543). W Bibliotece Jagiello\u0144skiej zainteresowany osob\u0105 Ignacego Jana Paderewskiego badacz znajdzie ciekawe dokumenty dotycz\u0105ce tego artysty. Ostatnim nabytkiem Biblioteki jest komplet list\u00f3w m\u0142odego Ignacego J. Paderewskiego, przekazany dla Uniwersytetu Jagiello\u0144skiego przez pani\u0105 Ann\u0119 Strakacz-Appleton \u2013 chrzestn\u0105 c\u00f3rk\u0119 mistrza. Wcze\u015bniej do Biblioteki trafi \u0142a tak\u017ce korespondencja rodzic\u00f3w pani Starkacz \u2013 Anieli i Sylwina. Sylwin Strakacz by\u0142 d\u0142ugoletnim sekretarzem Paderewskiego i utrwalone w jego korespondencji fakty doskonale uzupe\u0142niaj\u0105 biografi\u0119 artysty znan\u0105 z podr\u0119cznik\u00f3w i ksi\u0105\u017cek.<\/p>\n <\/p>\n [13] Pa\u0142ac Pus\u0142owskich, ul. Westerplatte 10<\/strong><\/p>\n W Pa\u0142acu Pus\u0142owskich istnieje obecnie Instytut Muzykologii Uniwersytetu Jagiello\u0144skiego, siedziba dzia\u0142aj\u0105cego przy Instytucie O\u015brodka Dokumentacji \u017bycia i Tw\u00f3rczo\u015bci Ignacego J. Paderewskiego, Pa\u0142ac zosta\u0142 wzniesiony w latach 1885\u20131886 dla hrabiego Zygmunta Pus\u0142owskiego wed\u0142ug projektu Tadeusza Stryje\u0144skiego i W\u0142adys\u0142awa Ekielskiego w stylu neorenesansowym z wydatn\u0105 naro\u017cn\u0105 loggi\u0105 arkadow\u0105. Willa z ogrodem przeznaczona by\u0142a na rodowe zbiory muzealne. W pi\u0119knych neobarokowych wn\u0119trzach podziwia\u0107 mo\u017cna by\u0142o gda\u0144skie meble, francuskie kominki, gobeliny, liczne rze\u017a by gotyckie i renesansowe oraz kolekcj\u0119 obraz\u00f3w najwybitniejszych mistrz\u00f3w polskich i zagranicznych: Artura Grottgera, Jacka Malczewskiego, Jana Matejki, Lucasa Cranacha, Petera Paula Rubensa czy Delacroix. Zbiory przetrwa\u0142y okupacj\u0119, ich w\u0142a\u015bciciel Ksawery Pus\u0142owski w 1953 r. podarowa\u0142 pa\u0142ac Uniwersytetowi Jagiello\u0144skiemu. Pocz\u0105tki krakowskiego Wydzia\u0142u Muzykologii Uniwersytetu Jagiello\u0144skiego si\u0119gaj\u0105 1911 r., kiedy to prof. Zdzis\u0142aw Jachimecki za\u0142o\u017cy\u0142 Seminarium Historii i\u00a0Teorii Muzyki UJ. O\u015brodek Dokumentacji \u017bycia i Tw\u00f3rczo\u015bci Ignacego Jana Paderewskiego dzia\u0142aj\u0105cy w strukturach Wydzia\u0142u powsta\u0142 w 1974 r. z inicjatywy dr El\u017cbiety Dzi\u0119bowskiej. Od tego czasu gromadzi i przechowuje liczne pami\u0105tki oraz dokumentacj\u0119 zwi\u0105zan\u0105 z osob\u0105 artysty. G\u0142\u00f3wny nacisk O\u015brodek k\u0142adzie na opracowywaniu dorobku muzycznego Paderewskiego. Od kilku lat wydawane s\u0105 Dzie\u0142a wszystkie I.J. Paderewskiego w opracowaniu dr Ma\u0142gorzaty Perkowskiej-Waszek oraz korespondencja mistrza. O\u015brodek uczestniczy we wszystkich przedsi\u0119wzi\u0119ciach naukowych i spo\u0142ecznych zwi\u0105zanych z osob\u0105 Paderewskiego (obchody rocznicowe, wystawy, prelekcje). Posiada bogat\u0105 dokumentacj\u0119 fotografi czn\u0105 dzia\u0142alno\u015bci muzycznej i politycznej I.J. Paderewskiego. Szczeg\u00f3lnie cenna jest ozdobiona ekslibrisami biblioteka artysty \u2013 pierwotnie w testamencie zapisana jego bliskim wsp\u00f3\u0142pracownikom Sylwinowi Strakaczowi i Henrykowi Opie\u0144skiemu. Uniwersytet Jagiello\u0144ski w trakcie sprawy spadkowej wynegocjowa\u0142 ten legat ksi\u0105\u017ckowy. Niestety z uwagi na okres PRL-u, niesprzyjaj\u0105cy pami\u0119ci wielkiego rodaka, biblioteka artysty przez prawie 20 lat przechowywana by\u0142a w magazynach Biblioteki Jagiello\u0144skiej. Dopiero po utworzeniu O\u015brodka Dokumentacji \u017bycia i Tw\u00f3rczo\u015bci Ignacego Jana Paderewskiego biblioteka zosta\u0142a przekazana temu\u017c, jest obecnie przechowywana i udost\u0119pniana w\u0142a\u015bnie w Pa\u0142acu Pus\u0142owskich. Wa\u017cne dla historii s\u0105 tak\u017ce listy kierowane do Paderewskiego od 1940\u00a0r. a\u017c do \u015bmierci artysty, z pro\u015bb\u0105 o pomoc w odnalezieniu bliskich cz\u0142onk\u00f3w rodzin \u2013 zw\u0142aszcza zaginionych je\u0144c\u00f3w, internowanych, zes\u0142a\u0144c\u00f3w w g\u0142\u0105b Rosji i przede wszystkim oficer\u00f3w z Kozielska i Starobielska (zwane potocznie listami katy\u0144skimi Paderewskiego).<\/p>\n <\/p>\n [14] Archiwum Uniwersytetu Jagiello\u0144skiego, budynek Biblioteki Jagiello\u0144skiej al. Mickiewicza 22, wej\u015bcie od ul. Oleandry 3<\/strong><\/p>\n Archiwum Uniwersytetu Jagiello\u0144skiego posiada swoj\u0105 siedzib\u0119 w budynku Biblioteki Jagiello\u0144skiej w Krakowie. W Archiwum UJ przechowywany jest bardzo cenny i szczeg\u00f3lny dokument. Jest nim dyplom doktora honoris causa Uniwersytetu Jagiello\u0144skiego Ignacego Jana Paderewskiego. Tytu\u0142 ten otrzyma\u0142 artysta \u2013 jako pierwszy muzyk w historii uczelni \u2013 w 1919 r. Niestety ze wzgl\u0119du na liczne obowi\u0105zki, a w szczeg\u00f3lno\u015bci pe\u0142nion\u0105 wtedy przez Paderewskiego funkcj\u0119 premiera i ministra spraw zagranicznych, pomimo swoich licznych zapewnie\u0144 o ch\u0119ci osobistego odebrania dyplomu nigdy jednak nie uda\u0142o mu si\u0119 tego dokona\u0107. Dyplom pozosta\u0142 \u2013 co si\u0119 niezmiernie rzadko zdarza \u2013 w archiwum uczelni. Przytoczy\u0107 trzeba w tym miejscu s\u0142owa podzi\u0119kowania I.J. Paderewskiego po otrzymaniu informacji o doktoracie. Artysta \u2013 b\u0119d\u0105cy ju\u017c przecie\u017c doktorem honorowym Uniwersytetu im. Jana Kazimierza we Lwowie (1912) i Yale (1917) napisa\u0142: Zaszczyt to wielki, jakim najczcigodniejsza, najstaro\u017cytniejsza Wszechnica Nasza tak wspania\u0142omy\u015blnie obdarzy\u0107 mi\u0119 raczy\u0142a. Zaszczyt to wprawdzie niezas\u0142u\u017cony, ale zbyt szczodry i pon\u0119tny, by r\u0119ka Polaka nie wyci\u0105gn\u0119\u0142a si\u0119 ku niemu z radosnym wzruszeniem. Nie ma przecie\u017c wi\u0119kszej nagrody i trwalszej nad t\u0119 godno\u015b\u0107 dla polskiego umys\u0142u. Z kronikarskiego obowi\u0105zku wyliczy\u0107 warto inne uczelnie, kt\u00f3re nada\u0142y Paderewskiemu doktorat honoris causa. S\u0105 to Oxford (1920), Columbia \u2013 Nowy York (1922), Uniwersytet Po\u0142udniowej Kalifornii w Los Angeles (1923), Uniwersytet Pozna\u0144ski (1924), Glasgow (1925), Cambrigde (1926), Uniwersytet Warszawski (1926), Uniwersytet Loza\u0144ski (1932) i Uniwersytet Nowojorski (1933). W Archiwum UJ przechowywana jest tak\u017ce korespondencja uczelni i jej profesor\u00f3w z Paderewskim. Uniwersytet, w zwi\u0105zku z zaliczeniem artysty do grona doktor\u00f3w honoris causa, czuje si\u0119 zobowi\u0105zany do kultywowania pami\u0119ci po tym wielkim Polaku. Nie tylko zreszt\u0105 fakt uhonorowania artysty jest tu brany pod uwag\u0119. Jest bowiem Paderewski dobrodziejem krakowskiej Alma Mater. W swoim testamencie przekaza\u0142 sw\u00f3j maj\u0105tek na rzecz Uniwersytetu (o sprawie testamentu wi\u0119cej przy Collegium Paderevianum). Dokumentacja sprawy spadkowej prowadzonej przez Uniwersytet tak\u017ce znajduje si\u0119 w zasobie Archiwum uczelni. Z kronikarskiego obowi\u0105zku wspomnie\u0107 tak\u017ce nale\u017cy, \u017ce portret Paderewskiego zdobi gabinet rektora Uniwersytetu Jagiello\u0144skiego.<\/p>\n <\/p>\n [15] Muzeum Uniwersytetu Jagiello\u0144skiego, Collegium Maius, ul. \u015bw. Anny 8\u201310 <\/strong><\/p>\n Budynek Collegium Maius jest najstarszym gmachem krakowskiej uczelni. Zosta\u0142 on zakupiony na potrzeby uczelni ju\u017c w XIV wieku. W gmachu tym mie\u015bci\u0142a si\u0119 Biblioteka Jagiello\u0144ska, mieszkania profesor\u00f3w. Na dziedzi\u0144cu Collegium Maius sta\u0142 dawniej pomnik innego s\u0142awnego Polaka Miko\u0142aja Kopernika (obecnie znajduje si\u0119 na Plantach przed budynkiem Collegium Witkowskiego, mieszcz\u0105cego Instytut Historii UJ). Niestety ze wzgl\u0119du na ogromne zbiory Muzeum oraz szczup\u0142o\u015b\u0107 miejsca pami\u0105tki zwi\u0105zane z Paderewskim s\u0105 udost\u0119pniane tylko przy wystawach okoliczno\u015bciowych. Muzeum posiada kilka ciekawych eksponat\u00f3w zwi\u0105zanych z mistrzem, s\u0105 to mi\u0119dzy innymi niema klawiatura do \u0107wicze\u0144, s\u0142u\u017c\u0105ca arty\u015bcie w czasie licznych podr\u00f3\u017cy oraz zestaw waliz podr\u00f3\u017cnych. W 1960 r. po staraniach prof. Karola Estreichera z Berna w Szwajcarii zosta\u0142y przekazane do Muzeum Uniwersytetu Jagiello\u0144skiego cenne pami\u0105tki po arty\u015bcie, jak fotografie, ksi\u0119ga go\u015bci z autografami wybitnych znajomych odwiedzaj\u0105cych pa\u0144stwa Paderewskich, serwety, makaty itp. Muzeum posiada tak\u017ce kosztowno\u015bci nale\u017c\u0105ce do \u017cony artysty \u2013 Heleny Paderewskiej.<\/p>\n <\/p>\n [16] Katedra Wawelska, Muzeum Katedralne <\/strong><\/p>\n Katedra wawelska to miejsce koronacji kr\u00f3l\u00f3w Polski od 1320 r. i poch\u00f3wku prawie wszystkich w\u0142adc\u00f3w od W\u0142adys\u0142awa I \u0141okietka do Stanis\u0142awa Leszczy\u0144skiego. To tak\u017ce miejsce spoczynku cz\u0142onk\u00f3w rodzin kr\u00f3lewskich, biskup\u00f3w, w tym \u015bwi\u0119tego Stanis\u0142awa, wieszczy narodowych, wodz\u00f3w, prezydenta RP i jego ma\u0142\u017conki. Wraz z zamkiem oraz zabudowaniami stanowi najwa\u017cniejsze miejsce narodowej pami\u0119ci. W Muzeum Katedralnym przechowywane s\u0105 pami\u0105tki po licznych uroczysto\u015bciach patriotycznych, kt\u00f3re mia\u0142y miejsce na Wawelu. S\u0105 tu te\u017c wie\u0144ce i szarfy z opisywanych wcze\u015bniej uroczysto\u015bci grunwaldzkich. W okresie powojennym, kiedy w Krakowie ods\u0142aniano rekonstrukcj\u0119 pomnika Grunwaldzkiego, w Katedrze Wawelskiej poza oficjalnymi uroczysto\u015bciami odprawiona zosta\u0142a msza \u015bw. w intencji Jadwigi i W\u0142adys\u0142awa Jagie\u0142\u0142y. Jej pomys\u0142odawc\u0105 i celebransem by\u0142 \u00f3wczesny metropolita krakowski ks. Karol Wojty\u0142a, p\u00f3\u017aniejszy papie\u017c Jan Pawe\u0142 II, obecnie \u015awi\u0119ty Jan Pawe\u0142\u00a0II. Tak\u017ce i w dzisiejszych czasach podczas uroczysto\u015bci patriotycznych zwi\u0105zanych z fundacj\u0105 pomnika i osob\u0105 Paderewskiego \u015bwi\u0119tuj\u0105cy odwiedzaj\u0105 to w\u0142a\u015bnie miejsce.<\/p>\n <\/p>\n [17] Budynek Towarzystwa Gimnastycznego \u201eSok\u00f3\u0142\u201d, ul. Pi\u0142sudskiego 27 <\/strong><\/p>\n Budynek Krakowskiego \u201eSoko\u0142a\u201d zosta\u0142 wybudowany tu\u017c przy dawnej rogatce miejskiej i s\u0105siaduje z krakowskimi B\u0142oniami. Zaprojektowa\u0142 go w 1889\u00a0r. w stylu neogotyku architekt krakowski Karol Knaus. W 1894 r. dobudowano ze strony zachodniej drug\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 zaprojektowan\u0105 przez Teodora Talowskiego (eklektyzm). Polskie Towarzystwo Gimnastyczne \u201eSok\u00f3\u0142\u201d powsta\u0142o w 1885 r. z inicjatywy m\u0142odzie\u017cy uniwersyteckiej. Pierwszym prezesem nowo powsta\u0142ego towarzystwa zosta\u0142 znany komediopisarz, prozaik, poeta i publicysta Micha\u0142 Ba\u0142ucki. Celem towarzystwa by\u0142o kultywowanie tradycji narodowo-patriotycznych przez fi zyczne i duchowe odrodzenie spo\u0142ecze\u0144stwa. PTG \u201eSok\u00f3\u0142\u201d by\u0142o organizacj\u0105 paramilitarn\u0105. W 1910 r. drugi dzie\u0144 uroczysto\u015bci grunwaldzkich by\u0142 po\u015bwi\u0119cony sokolstwu polskiemu. Na B\u0142oniach wybudowano estrad\u0119, z kt\u00f3rej znaczniejsi go\u015bcie mogli obserwowa\u0107 pokazy soko\u0142\u00f3w, sokolic i zaproszonych przez nich go\u015bci. Doda\u0107 nale\u017cy, i\u017c Paderewski zosta\u0142 cz\u0142onkiem honorowym Towarzystwa Gimnastycznego \u201eSok\u00f3\u0142\u201d.<\/p>\n <\/p>\n [18] Restauracja Hawe\u0142ka, Pa\u0142ac Spiski, Rynek G\u0142\u00f3wny 34<\/strong><\/p>\n Restauracja Hawe\u0142ka wzi\u0119\u0142a sw\u00f3j pocz\u0105tek od prowadzonego od 1876 r. przez Antoniego Hawe\u0142k\u0119 sklepu kolonialnego. Sklep ten mie\u015bci\u0142 si\u0119 w Pa\u0142acu Pod Krzysztofory (kamienica s\u0105siaduj\u0105ca z Pa\u0142acem Spiskim). Przy sklepie istnia\u0142o miejsce spotka\u0144 \u015bniadaniowych (popularny w\u00f3wczas tzw. \u201ehandelek \u015bniadaniowy\u201d), na kt\u00f3re przychodzili profesorowie Uniwersytetu Jagiello\u0144skiego i gdzie odbywa\u0142y si\u0119 szopki satyryczne. Z czasem miejsce to przybra\u0142o form\u0119 restauracji, kt\u00f3r\u0105 przeniesiono do s\u0105siedniego Pa\u0142acu Spiskiego (w 1913\u00a0r.). Obecnie istniej\u0105 w Pa\u0142acu Spiskim dwa lokale: Restauracja Hawe\u0142ka i Restauracja Tetmajerowska. Szczeg\u00f3lnie warta obejrzenia jest ta ostatnia, mieszcz\u0105ca si\u0119 na I pi\u0119trze Pa\u0142acu Spiskiego. Jej stylowe pomieszczenia zdobi fryz ilustruj\u0105cy legend\u0119 o czarnoksi\u0119\u017cniku Twardowskim (wed\u0142ug Pani Twardowskiej A. Mickiewicza) autorstwa W\u0142odzimierza Przerwy-Tetmajera. Pa\u0142ac Spiski, b\u0119d\u0105cy jedn\u0105 z ciekawszych kamienic po\u0142o\u017conych przy krakowskim Rynku, ma swoj\u0105 histori\u0119. W obecnym kszta\u0142cie powsta\u0142 ok. po\u0142 XVIII w. z po\u0142\u0105czenia dw\u00f3ch kamienic: Pa\u0142acu Spiskiego i kamienicy Szedl\u00f3w. W ko\u0144cu XVIII i na pocz. XIX wieku dzia\u0142a\u0142 tu pierwszy krakowski teatr prowadzony przez Jacka Kluszewkiego. Nast\u0119pnie budynek przeznaczono pod siedzib\u0119 w\u0142adz austriackich, po 1847 r. w\u0142adz rz\u0105dowych (Komisja Gubernialna i Rz\u0105d Krajowy). W Pa\u0142acu mie\u015bci\u0142y si\u0119 tak\u017ce salon wystawowy Zwi\u0105zku Artyst\u00f3w Polskim i sklep papierniczy znanego krakowskiego kupca Jana Franciszka Fischera. Ze s\u0142ynnych go\u015bci, kt\u00f3rzy odwiedzili Pa\u0142ac Spiski, wymieni\u0107 nale\u017cy cho\u0107by kr\u00f3la polskiego Jana III Sobieskiego. Nazwa pa\u0142acu pochodzi od funkcji starosty spiskiego, kt\u00f3r\u0105 dzier\u017cyli w swych r\u0119kach w\u0142a\u015bciciele pa\u0142acu \u2013 rodzina Lubomirskich. Znany i lubiany w Krakowie lokal Antoniego Hawe\u0142ki go\u015bci\u0142 tak\u017ce w swoich progach Ignacego Jana Paderewskiego. By\u0142o to notabene w czasie pierwszej wizyty m\u0142odego i nieznanego jeszcze artysty w podwawelskim grodzie. 19 Plac \u015bw. Ducha Nazwa placu \u015bw. Ducha pochodzi od istniej\u0105cego tam do ko\u0144ca XIX wieku Szpitala Duchak\u00f3w. Szpital ten mieszcz\u0105cy si\u0119 w zabudowaniach \u015bredniowiecznych zosta\u0142 wyburzony pod budow\u0119 nowego teatru miejskiego \u2013 Teatru im. Juliusza S\u0142owackiego. W prote\u015bcie po tym wydarzeniu Jan Matejko, gor\u0105cy or\u0119downik pozostawienia \u015bredniowiecznych budynk\u00f3w, odda\u0142 dyplom Honorowego Obywatela miasta Krakowa. Opr\u00f3cz budynku teatru przy placu stoi tak\u017ce gotycki ko\u015bci\u00f3\u0142 \u015bw. Krzy\u017ca. Wewn\u0105trz warto zobaczy\u0107 sklepienie palmowe nawy wsparte na centralnym fi larze symbolizuj\u0105cym biblijne Drzewo \u017bycia i sklepienie sieciowe prezbiterium (XVI w.). Ko\u015bci\u00f3\u0142 dekorowany jest renesansow\u0105 polichromi\u0105, przy kt\u00f3rej prace konserwatorskie wykonywali Stanis\u0142aw Wyspia\u0144ski i Antoni Tuch. W \u015bwi\u0105tyni znajduje si\u0119 te\u017c epitafium po\u015bwi\u0119cone Helenie Modrzejewskiej. Na placu \u015bw. Ducha 11 lipca 1910 r. w czasie uroczysto\u015bci grunwaldzkich zosta\u0142a otwarta dla szerokiej publiczno\u015bci diorama grunwaldzka. Diorama to \u00f3wczesny spos\u00f3b na przedstawienie wielkich obraz\u00f3w \u2013 w tym wypadku rocznicowej bitwy grunwaldzkiej. Namalowana na prze\u017aroczystej materii, pod\u015bwietlona i ogl\u0105dana w ciemno\u015bci sprawia\u0142a wra\u017cenie tr\u00f3jwymiarowego przedstawienia s\u0142awnej bitwy. Tw\u00f3rcami dioramy byli dwaj malarze Zygmunt Rozwadowski i Tadeusz Popiel \u2013 stworzyli oni bardzo sugestywne i r\u00f3wnie mocno edukuj\u0105ce \u00f3wczesn\u0105 publiczno\u015bci przedstawienie historyczne. Dla dioramy wzniesiono na placu \u015bw. Ducha prowizoryczny drewniany budynek wg projektu architekta Maurycego Tlachmy. Budynek posiada\u0142 dwa wej224\u015bcia, front z pylonami, ca\u0142o\u015b\u0107 ozdobiono kopiami banderia prutenorum oraz herbami krzy\u017cackimi zdobytymi na Krzy\u017cakach pod Grunwaldem. Budynek zosta\u0142 rozebrany po uroczysto\u015bciach grunwaldzkich, dzi\u015b nie ma po nim na placu \u015bw. Ducha \u017cadnych \u015blad\u00f3w \u2013 pozosta\u0142 tylko na archiwalnych fotografiach i planach.<\/p>\n <\/p>\n [19] Plac \u015bw. Ducha<\/strong><\/p>\n Nazwa placu \u015bw. Ducha pochodzi od istniej\u0105cego tam do ko\u0144ca XIX wieku Szpitala Duchak\u00f3w. Szpital ten mieszcz\u0105cy si\u0119 w zabudowaniach \u015bredniowiecznych zosta\u0142 wyburzony pod budow\u0119 nowego teatru miejskiego \u2013 Teatru im. Juliusza S\u0142owackiego. W prote\u015bcie po tym wydarzeniu Jan Matejko, gor\u0105cy or\u0119downik pozostawienia \u015bredniowiecznych budynk\u00f3w odda\u0142 dyplom Honorowego Obywatela miasta Krakowa. Opr\u00f3cz budynku teatru przy placu stoi tak\u017ce gotycki ko\u015bci\u00f3\u0142 \u015bw. Krzy\u017ca. Wewn\u0105trz warto zobaczy\u0107 sklepienie palmowe nawy wsparte na centralnym filarze symbolizuj\u0105cym biblijne Drzewo \u017bycia i sklepienie sieciowe prezbiterium (XVI w.). Ko\u015bci\u00f3\u0142 dekorowany jest renesansow\u0105 polichromi\u0105, przy kt\u00f3rej prace konserwatorskie wykonywali Stanis\u0142aw Wyspia\u0144ski i Antoni Tuch. W \u015bwiatyni znajduje si\u0119 te\u017c epitafium po\u015bwi\u0119cone Helenie Modrzejewskiej. Na placu \u015bw. Ducha 11 lipca 1910 r. w czasie uroczysto\u015bci grunwaldzkich zosta\u0142a otwarta dla szerokiej publiczno\u015bci diorama grunwaldzka. Diorama to \u00f3wczesny spos\u00f3b na przedstawienie wielkich obraz\u00f3w \u2013 w tym wypadku rocznicowej bitwy grunwaldzkiej. Namalowana na prze\u017aroczystej materii, pod\u015bwietlona i ogl\u0105dana w ciemno\u015bci sprawia\u0142a wra\u017cenie tr\u00f3jwymiarowego przedstawienia s\u0142awnej bitwy. Tw\u00f3rcami dioramy byli dwaj malarze Zygmunt Rozwadowski i Tadeusz Popiel \u2013 stworzyli oni bardzo sugestywne i r\u00f3wnie mocno edukuj\u0105ce \u00f3wczesn\u0105 publiczno\u015bci przedstawienie historyczne. Dla dioramy wzniesiono na placu \u015bw. Ducha prowizoryczny drewniany budynek wg projektu architekta Maurycego Tlachmy. Budynek posiada\u0142 dwa wej\u015bcia, front z pylonami, ca\u0142o\u015b\u0107 ozdobiono kopiami banderia prutenorum oraz herbami krzy\u017cackimi zdobytymi na Krzy\u017cakach pod Grunwaldem. Budynek zosta\u0142 rozebrany po uroczysto\u015bciach grunwaldzkich, dzi\u015b nie ma po nim na placu \u015bw. Ducha \u017cadnych \u015blad\u00f3w \u2013 pozosta\u0142 tylko na archiwalnych fotografiach i planach.<\/p>\n <\/p>\n [20] Collegium Paderevianum, al. Mickiewicza 9, oraz popiersie Ignacego Jana Paderewskiego stoj\u0105ce na dziedzi\u0144cu wewn\u0119trznym<\/strong><\/p>\n Budynek Collegium Paderevianum powsta\u0142 w latach 60. XX wieku (1964) z funduszy pozostawionych w spadku dla Uniwersytetu Jagiello\u0144skiego przez Ignacego Jana Paderewskiego. Projekt Collegium Paderevianum i wystr\u00f3j jego wn\u0119trz przygotowali Zbigniew Olszakowski przy wsp\u00f3\u0142pracy z J\u00f3zefem Go\u0142\u0105bem oraz Zbigniew Szpyrkowski (wn\u0119trza). Budynek powsta\u0142 z okazji jubileuszu 600-lecia Uniwersytetu Jagiello\u0144skiego, w zamierzeniu mia\u0142 by\u0107 siedzib\u0105 w\u0142adz administracyjnych uczelni, ale ostatecznie pomie\u015bci\u0142 Wydzia\u0142 Filologiczny UJ. Decyzj\u0119 o jego rozbudowie podj\u0119to w 2004 r. Uroczyste otwarcie nowej cz\u0119\u015bci nast\u0105pi\u0142o 28 pa\u017adziernika 2015 r. Ignacy Paderewski ju\u017c w 1930 r. w zwi\u0105zku z zaplanowan\u0105 operacj\u0105 sporz\u0105dzi\u0142 testament, w kt\u00f3rym znaczn\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 swojego maj\u0105tku zapisa\u0142 na rzecz Uniwersytetu Jagiello\u0144skiego. Uczelnia opr\u00f3cz konkretnych kwot otrzyma\u0142a tak\u017ce prawa autorskie i tantiemy muzyczne, kt\u00f3re tylko do\u017cywotnio artysta zapisa\u0142 swojej jedynej krewnej \u2013 siostrze Antoninie Wilko\u0144skiej. W zapisie testamentowym czytamy o maj\u0105tku artysty: Pieni\u0105dze te uwa\u017cam za w\u0142asno\u015b\u0107 Narodu i dlatego prosz\u0119, by je przekazano Uniwersytetowi Jagiello\u0144skiemu w Krakowie. \u017byczeniem jest moim, a\u017ceby po wyga\u015bni\u0119ciu do\u017cywoci, a raczej w miar\u0119 ich wygasania, Wszechnica Jagiello\u0144ska w Krakowie ustanowi\u0142a coroczne nagrody dla m\u0142odzie\u0144c\u00f3w, Polak\u00f3w \u2013 chrze\u015bcijan, w wieku od lat 18 do 22, za wykazanie w drodze konkursu najlepszej znajomo\u015bci j\u0119zyka polskiego<\/em>. Artysta zmar\u0142 29 czerwca 1941 r., jego siostra trzy miesi\u0105ce p\u00f3\u017aniej. Dopiero po wojnie rozpocz\u0119to post\u0119powanie spadkowe. Fundusze zosta\u0142y jednak znacznie uszczuplone z uwagi na r\u00f3\u017cnic\u0119 system\u00f3w politycznych <\/p>\n <\/p>\n [21] Polska Akademia Umiej\u0119tno\u015bci, ul. S\u0142awkowska 17 <\/strong><\/p>\n Akademia Umiej\u0119tno\u015bci zosta\u0142a utworzona w 1872 r., uroczy\u015bcie otwarta rok p\u00f3\u017aniej w obecno\u015bci cesarza Franciszka J\u00f3zefa. Ta polska instytucja naukowa powsta\u0142a na bazie istniej\u0105cego od 1815 r Towarzystwa Naukowego Krakowskiego. W 1918 r. przekszta\u0142cona zosta\u0142a w Polsk\u0105 Akademi\u0119 Umiej\u0119tno\u015bci. Pierwszymi prezesami AU byli J\u00f3zef Majer, Stanis\u0142aw Tarnowski i Kazimierz Morawski, sekretarzami generalnymi za\u015b J\u00f3zef Szujski, Stanis\u0142aw Tarnowski i Stanis\u0142aw Smolka. Cz\u0142onkami AU byli m.in. Aleksander Fredro, Jan Kar\u0142owicz, Lucjan Rydel, Tadeusz Stryje\u0144ski, Aleksander Br\u00fcckner. W 1948 r. w\u0142adze powo\u0142a\u0142y konkurencyjn\u0105 Polsk\u0105 Akademi\u0119 Nauk, przekazuj\u0105c jej zbiory i maj\u0105tek PAU. Reaktywacja dzia\u0142alno\u015bci PAU nast\u0105pi\u0142a dopiero po 1989 r. W 1919 r. opr\u00f3cz uzyskania tytu\u0142u doktora honoris causa Uniwersytetu Jagiello\u0144skiego Ignacego Jana Paderewskiego uhonorowa\u0142a tak\u017ce krakowska Akademia Umiej\u0119tno\u015bci. Artysta otrzyma\u0142 nagrod\u0119 Fundacji im. Erazma i Anny Jerzmanowskich. Erazm J\u00f3zef Jerzmanowski by\u0142 powsta\u0144cem styczniowym, dzia\u0142aczem spo\u0142ecznym <\/p>\n [22] Ogr\u00f3d Strzelecki, pomnik Ignacego J. Paderewskiego, ul. Lubicz 16 <\/strong><\/p>\n Park miejski w Krakowie wielko\u015bci 1,4 ha podarowany krakowskiemu Bractwu Kurkowemu przez jednego z jego cz\u0142onk\u00f3w J\u00f3zefa Loiusa w 1836 r. Obszar zamkni\u0119ty jest ulicami Rakowick\u0105, Topolow\u0105, Bosack\u0105 i Lubicz na przedmie\u015bciu Weso\u0142a. Urz\u0105dzono tutaj strzelnic\u0119 i zbudowano pa\u0142acyk w stylu neogotyckim z baszt\u0105 widokow\u0105 wed\u0142ug projektu Tadeusza Majewskiego. Strzelnic\u0119 uroczy\u015bcie otwarto 15\u00a0pa\u017adziernika 1837 r. Park s\u0142u\u017cy\u0142 tak\u017ce jako miejsce koncert\u00f3w orkiestr wojskowych. W parku postawiono tak\u017ce liczne pomniki: Jana III Sobieskiego (1883), Zygmunta Augusta (1883) \u2013 oba projektu Walerego Gadomskiego, wykonane przez Micha\u0142a Korpala; Wincentego Bogdanowskiego (1997), Jana Paw\u0142a II (2000), I.J. Paderewskiego (2010), J\u00f3zefa Louisa (2014), Odsieczy Wiede\u0144skiej (2016) \u2013 autorstwa prof. Czes\u0142awa D\u017awigaja. Ignacy Jan Paderewski w 1910 r. zosta\u0142 honorowym cz\u0142onkiem krakowskiego Bractwa Kurkowego. Dopiero jednak w 2010 r., na 100-lecie fundacji pomnika Grunwaldzkiego, 600-lecie bitwy pod Grunwaldem, 600-lecie Krakowskiej Kongregacji Kupieckiej i 150-lecie urodzin kompozytora Bracia Kurkowi postawili arty\u015bcie pomnik. Monument przedstawia Paderewskiego w trakcie gry, na cokole widnieje napis: IGNACY JAN PADEREWSKI ARTYSTA-M\u0104\u017b STANU 1860\u20131941 oraz pi\u0119ciolinia z pocz\u0105tkowymi taktami i s\u0142owami pie\u015bni Hej, Orle Bia\u0142y<\/em>. Pie\u015b\u0144 ta to hymn bojowy skomponowany przez Paderewskiego do s\u0142\u00f3w w\u0142asnych. Powsta\u0142 w Chicago na cze\u015b\u0107 ochotnik\u00f3w do powstaj\u0105cej Armii Polskiej we Francji w 1917 r. U podstawy pomnika znajduje si\u0119 niewielka plakietka z symbolem Bractwa \u2013 Srebrnym Kurem. Pomnik ufundowa\u0142 Marsza\u0142ek Bractwa Kurkowskiego J\u00f3zef Hojda, po\u015bwi\u0119ci\u0142 kapelan Bractwa ks. infu\u0142at Jerzy Bry\u0142a. Pomnik ods\u0142oni\u0119to 17 lipca 2010 roku. Ods\u0142oni\u0119cia dokonali Prezydent Miasta prof. Jacek Majchrowski i starszy Bractwa Leszek Go\u0142da.<\/p>\n <\/p>\n [23] Pomnik Ignacego J. Paderewskiego, Park Jordana <\/strong><\/p>\n Pocz\u0105tki Parku dr. Henryka Jordana si\u0119gaj\u0105 1888 r., kiedy to wybitny lekarz \u2013 propagator higieny i wychowania fizycznego ustanowi\u0142 fundacj\u0119 dla za\u0142o\u017cenia pierwszego na ziemiach polskich publicznego ogrodu dla gier i zabaw ruchowych. Od jego nazwiska ogrody takie zwano ogr\u00f3dkami jordanowskimi. Projekt krakowskiego ogrodu wykona\u0142 Boles\u0142aw Malecki. Dr Henryk Jordan zobowi\u0105za\u0142 si\u0119 w\u0142asnym sumptem ozdobi\u0107 park 40 popiersiami zas\u0142u\u017conych Polak\u00f3w. W Galerii Wielkich Polak\u00f3w stan\u0119li m.in. Jan Kochanowski, Tadeusz Rejtan, Tadeusz Ko\u015bciuszko, Jan D\u0142ugosz, Piotr Skarga, Miko\u0142aj Kopernik, Adam Mickiewicz. Dodatkowo 21 czerwca 1914 r. w Parku Jordana stan\u0119\u0142o popiersie samego dr. Jordana autorstwa rze\u017abiarza Jana Szczepkowskiego. W czasie okupacji pomniki przeznaczono do zniszczenia, ostatecznie przetrwa\u0142o do dzi\u015b tylko 26 z nich. W 1998 r. na 110. rocznic\u0119 utworzenia Parku podj\u0119to inicjatyw\u0119 uzupe\u0142nienia parkowej galerii wielkimi postaciami XX wieku. Pomnik Ignacego Jana Paderewskiego ods\u0142oni\u0119to 11 listopada 2003 r. Autorem rze\u017aby jest Piotr Ochelski. Ods\u0142oni\u0119cie pomnika sta\u0142o si\u0119 cz\u0119\u015bci\u0105 obchod\u00f3w \u015awi\u0119ta Niepodleg\u0142o\u015bci w roku 2003. Obchodom towarzyszy\u0142y wystawy Ignacy Jan Paderewski \u2013 artysta, polityk, patriota i Marsza\u0142ek J\u00f3zef Pi\u0142sudski w fotografi i, urz\u0105dzone w salach kawiarni Jordan\u00f3wka, usytuowanej przy g\u0142\u00f3wnym wej\u015bciu do parku.<\/p>\n <\/p>\n [24] Zesp\u00f3\u0142 klasztorny oo. cysters\u00f3w w Mogile, ul. Klasztorna 11 <\/strong><\/p>\n W roku 1222 biskup krakowski Iwo Odrow\u0105\u017c podj\u0105\u0142 decyzj\u0119 o budowie klasztoru oo. cysters\u00f3w w Mogile \u2013 wtedy wiosce po\u0142o\u017conej kilkana\u015bcie kilometr\u00f3w na wsch\u00f3d od Krakowa. Ko\u015bci\u00f3\u0142 wybudowano w stylach roma\u0144skim i gotyckim. Zachowa\u0142y si\u0119 prezbiterium, transept, dwie kaplice \u015bw. Bernarda oraz \u015bwi\u0119tych Roberta Albertyka i Stefana. Stalle \u2013 miejsce modlitw wsp\u00f3lnoty, wykonane s\u0105 w okresie p\u00f3\u017aniejszym \u2013 w baroku. Polichromia nawy g\u0142\u00f3wnej oraz bocznych pochodzi z 1918 roku, natomiast freski z prezbiterium oraz transeptu s\u0105 renesansowe. Los nie oszcz\u0119dzi\u0142 ko\u015bcio\u0142a. Najazdy hord tatarskich, wojska szwedzkiego, liczne po\u017cary niszczy\u0142y \u015bwi\u0105tyni\u0119, ale zawsze by\u0142a odbudowywana. W ko\u015bciele w Mogile znajduje si\u0119 \u0142askami s\u0142yn\u0105cy wizerunek Chrystusa Ukrzy\u017cowanego. Ju\u017c w 1246 roku za \u0142ask\u0119 uzdrowienia wota dzi\u0119kczynne z\u0142o\u017cy\u0142 biskup Jan Prandota. Do Boga modlili si\u0119 tutaj polscy kr\u00f3lowie i przyszli \u015bwi\u0119ci, jak Karol Wojty\u0142a, Adam Chmielowski, b\u0142. Aniela Salawa, rycerze, \u017co\u0142nierze i t\u0142umy wiernych. 3 wrze\u015bnia 1896\u00a0roku Paderewski przyjecha\u0142 do Krakowa po kolejnym tourn\u00e9e w Stanach Zjednoczonych. Bra\u0142 udzia\u0142 w uroczysto\u015bciach \u015blubnych swojego przyjaciela J\u00f3zefa Adamowskiego i Antoniny Szumowskiej. Nabo\u017ce\u0144stwo w\u00a0intencji m\u0142odej pary odprawione zosta\u0142o w ko\u015bciele w Mogile, wtedy znajduj\u0105cej si\u0119 pod Krakowem, 3 wrze\u015bnia 1896 r., dwa dni po \u015blubie, kt\u00f3ry mia\u0142 miejsce w Warszawie. Przyj\u0119cie zorganizowano w Hotelu Saskim. 24 Iwona Fischer \u2013 tekst oraz materia\u0142 ikonograficzny szlaku \u015aladami Ignacego Paderewskiego w Krakowie<\/p>\n <\/p>\n Tekst Pani Iwona Fischer:<\/strong> fot. Mariusz\u00a0 Jab\u0142o\u0144ski , o ile nie zaznaczono inaczej<\/p>\n Ignacy Jan Paderewski urodzi\u0142 si\u0119\u00a0 6 listopada\u00a0 1860 (lub 1859) roku i dzieci\u0144stwo sp\u0119dzi\u0142\u00a0 w Kury\u0142\u00f3wce na Podolu (ziemie I Rzeczpospolitej zagrabione przez Rosj\u0119 w II rozbiorze Polski). Tam odebra\u0142 … <\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":42722,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3,11,2,77],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/42672"}],"collection":[{"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=42672"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/42672\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":42726,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/42672\/revisions\/42726"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/42722"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=42672"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=42672"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=42672"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}![\"\"](\"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/TS-1024x768.jpg\")
![\"\"](\"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/PSz-1024x750.jpg\")
![\"\"](\"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/ul.-Pader-1024x521.jpg\")
![\"\"](\"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/Magistrat-1024x768.jpg\")
![\"\"](\"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/km-1024x768.jpg\")
![\"\"](\"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/Trasa.jpg\")
![\"\"](\"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/bud.-Grand-Hotelu-1024x896.jpg\")
![\"\"](\"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/Hotel_Saski_w_Krakowie-779x1024.jpg\")
![\"\"](\"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/pomnik-i-ijpad-1024x768.png\")
![\"\"](\"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/Celestat-1024x768.jpg\")
![\"\"](\"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/pkrzysz-1024x865.jpg\")
![\"\"](\"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/Krakow_Biblioteka_Jagiellonska_2023-1024x682.jpg\")
![\"\"](\"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/Palac-Puslowskich-1024x710.jpg\")
![\"\"](\"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/BJag-1024x664.jpg\")
![\"\"](\"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/CM-1-1024x801.jpg\")
![\"\"](\"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/Wawel-1024x609.jpg\")
![\"\"](\"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/Budynek-Sokola-1024x768.jpg\")
![\"\"](\"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/DSC00973-1024x842.jpg\")
![\"\"](\"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/Budynek-dla-dioramy-1024x766.png\")
\ni finansowych oraz liczne niesnaski przy rozliczaniu spadku. Podkre\u015bli\u0107 trzeba, \u017ce okres powojenny nie sprzyja\u0142 kultywowaniu pami\u0119ci Ignacego Jana Paderewskiego. Ostatecznie Uniwersytet zagospodarowa\u0142 legat na r\u00f3\u017cne sposoby \u2013 najtrwalszym i najbardziej widocznym z tych przedsi\u0119wzi\u0105\u0107 by\u0142a budowa Collegium Paderevianum oraz zakup specjalistycznej aparatury naukowej dla wydzia\u0142\u00f3w nauk \u015bcis\u0142ych. Dodatkowo przeznaczono cz\u0119\u015b\u0107 pieni\u0119dzy na fundacj\u0119 pomnika Paderewskiego, kt\u00f3ry stan\u0105\u0142 przed Collegium Paderevianum w 1974 r. Autorem rze\u017aby stoj\u0105cej na granitowym postumencie jest artysta Andrzej Pity\u0144ski. Obecnie po zmianach architektonicznych i dobudowaniu drugiej cz\u0119\u015bci budynku pomnik zosta\u0142 odrestaurowany i ustawiony na zielonym patio urz\u0105dzonym pomi\u0119dzy oboma cz\u0119\u015bciami kompleksu.<\/p>\n![\"\"](\"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/copad-1024x649.jpg\")
\ni filantropem, w\u0142a\u015bcicielem ogromnego maj\u0105tku, posiadaczem trzeciej co do wielko\u015bci fortuny
\nw Stanach Zjednoczonych. Nazywany by\u0142 te\u017c \u201epolskim Noblem\u201d. W roku 1873 wyjecha\u0142 do USA, gdzie zajmowa\u0142 si\u0119 sprawami gazyfikacji i produkcji karbidu, m.in. opatentowa\u0142 17 wynalazk\u00f3w w dziedzinie gazownictwa. Ustanowi\u0142 fundacj\u0119, kierowan\u0105 przez Akademi\u0119 Umiej\u0119tno\u015bci, kt\u00f3ra przyznawa\u0107 mia\u0142a nagrody katolikom narodowo\u015bci polskiej, najlepiej urodzonym w granicach przedrozbiorowej Polski, przez swoj\u0105 dzia\u0142alno\u015b\u0107 artystyczn\u0105, naukow\u0105 lub spo\u0142eczn\u0105 przynosz\u0105cym po\u017cytek krajowi. Wspomnie\u0107 trzeba, \u017ce Paderewski by\u0142 przedstawiany do nagrody Jerzmanowskich dwukrotnie: w 1916 i 1919 r. W 1916 r. przegra\u0142 rywalizacj\u0119 z p\u00f3\u017aniejszym laureatem literackiej Nagrody Nobla, autorem Ch\u0142op\u00f3w, pisarzem W\u0142adys\u0142awem Reymontem. Innymi s\u0142awnymi laureatami nagr\u00f3d tej fundacji s\u0105 m.in.: Jan Kasprowicz, Adam Stefan Sapieha, Henryk Sienkiewicz, Benedykt Dybowski, Oswald Balzer, Jerzy Nowosielski, Krzysztof Penderecki.<\/p>\n![\"\"](\"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/BPAU-1024x774.jpg\")
![\"\"](\"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/Pomnik-I.J.Pad_-891x1024.jpg\"){kind=spacer}
![\"\"](\"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/pop-ijpader-1024x682.jpg\")
![\"\"](\"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/Mog-1024x768.jpg\")
\nz publikacji: Rola Krakowa w odzyskaniu niepodleg\u0142o\u015bci. Znaczenie Rady Regencyjnej w uformowaniu ustroju pa\u0144stwa polskiego,<\/em> [opr. red. Mariusz Jab\u0142o\u0144ski},\u00a0 Krak\u00f3w 2017<\/p>\n![\"\"](\"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/mapa-szlaku.jpg\")