![\"\"](\"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/82-1228403-724x1024.jpg\")
<\/p>\nZapraszamy uczni\u00f3w szk\u00f3\u0142 podstawowych i \u015brednich oraz nauczycieli \u2013 opiekun\u00f3w merytorycznych do udzia\u0142u w projekcie edukacyjnym \u201eZiemianie polscy w XX wieku\u201d edycja 2025\/2026 \u2013 \u201e\u015alady ziemia\u0144stwa w krajobrazie, kulturze, spo\u0142ecze\u0144stwie\u201d.<\/p>\n
Celem projektu jest zainspirowanie m\u0142odych ludzi do odkrywania \u015blad\u00f3w ziemia\u0144stwa we wsp\u00f3\u0142czesnej Polsce. W granicach przedwojennej Rzeczypospolitej znajdowa\u0142o si\u0119 oko\u0142o 20 tys. dwor\u00f3w i pa\u0142ac\u00f3w nale\u017c\u0105cych do rodzin ziemia\u0144skich. Tragiczny los ziemian spleciony jest nierozerwalnie z histori\u0105 Polski w trakcie II wojny \u015bwiatowej oraz w PRL. W wyniku ustale\u0144 przyw\u00f3dc\u00f3w zwyci\u0119skich mocarstw w Ja\u0142cie, ZSRS zagarn\u0105\u0142 wschodni\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 Polski, w tym oko\u0142o 10 tys. maj\u0105tk\u00f3w ziemskich. W pozosta\u0142ej cz\u0119\u015bci kraju ziemianie zostali pozbawieni siedzib rodzinnych i warsztatu pracy w wyniku uchwalonego przez komunist\u00f3w w 1944 r. dekretu o reformie rolnej.<\/p>\n
<\/p>\n
Wyrzuceni z dom\u00f3w cz\u0142onkowie rodzin ziemia\u0144skich, cho\u0107 nie rozwijali si\u0119 wed\u0142ug dawnych mo\u017cliwo\u015bci i aspiracji, przechowali tradycje i etos swej warstwy przekazuj\u0105c je nast\u0119pnym pokoleniom, niejednokrotnie dzia\u0142aj\u0105c spo\u0142ecznie, osi\u0105gaj\u0105c znacz\u0105ce pozycje w \u015bwiecie kultury i nauki. Ich gniazda rodzinne zmieni\u0142y swe funkcje, trac\u0105c znaczenie centr\u00f3w kulturowych. W komunistycznej Polsce reszt\u00f3wki podworskie stanowi\u0142y sta\u0142y element krajobrazu powojennej wsi. W wi\u0119kszo\u015bci pozosta\u0142y w posiadaniu w\u0142adz pa\u0144stwowych, pe\u0142ni\u0105c funkcje sp\u00f3\u0142dzielni rolniczych, o\u015brodk\u00f3w zdrowia, szk\u00f3\u0142, stadnin, gospodarstw rybnych, siedzib administracji maj\u0105tk\u00f3w nale\u017c\u0105cych do Pa\u0144stwowych Nieruchomo\u015bci Ziemskich, Pa\u0144stwowych Gospodarstw Rolnych, uczelni wy\u017cszych. Ka\u017cde z nich ulega\u0142o stopniowej degradacji, kt\u00f3ra post\u0119powa\u0142a wraz z up\u0142ywem czasu, tak\u017ce po 1989 r., kiedy to w\u0142adze samorz\u0105dowe nie potrafi\u0142y, a niekiedy nie chcia\u0142y ratowa\u0107 lokalnych zabytk\u00f3w architektury i kultury.<\/p>\n
Wed\u0142ug ustale\u0144 polskich w\u0142adz przetrwa\u0142o 2737 dwor\u00f3w i pa\u0142ac\u00f3w, kt\u00f3re zachowa\u0142y si\u0119 w r\u00f3\u017cnym stanie. \u015awiadectwem istnienia o\u015brodk\u00f3w dworskich i roli spo\u0142ecznej ziemian s\u0105 tak\u017ce pozosta\u0142o\u015bci park\u00f3w, zabudowa\u0144 folwarcznych lub fundowane przez dawnych w\u0142a\u015bcicieli maj\u0105tk\u00f3w remizy stra\u017cackie, zak\u0142ady przetw\u00f3rstwa rolniczego, o\u015brodki zdrowia czy inne budynki u\u017cyteczno\u015bci publicznej. Stanowi\u0105 \u015blady ziemia\u0144stwa w krajobrazie, ale przede wszystkim \u017ar\u00f3d\u0142o wiedzy opartej na ciekawo\u015bci dla pasjonat\u00f3w historii. Te miejsca t\u0119tni\u0142y bowiem \u017cyciem, ziemia\u0144skie dwory stanowi\u0142y punkt odniesienia dla miejscowej ludno\u015bci, kt\u00f3ra czerpa\u0142a z nich wzorce kulturowe, wiedz\u0119 i praktyk\u0119 zawodow\u0105, inspiracj\u0119 do nauki, ale tak\u017ce pomaga\u0142y w budowaniu poczucia godno\u015bci narodowej i oporu wobec zaborc\u00f3w i okupant\u00f3w. Przedwojenni mieszka\u0144cy tych dom\u00f3w przetrwali nie tylko w nowej rzeczywisto\u015bci komunistycznej Polski, czy na emigracji, ale przede wszystkim w pami\u0119ci lokalnej spo\u0142eczno\u015bci.<\/p>\n
Dlatego proponujemy przygod\u0119 odkrywania tajemnic, badania przesz\u0142o\u015bci, szukania \u015blad\u00f3w ziemia\u0144stwa w krajobrazie, kulturze i przestrzeni. Ka\u017cde muzeum, biblioteka, dom kultury, ale tak\u017ce ko\u015bci\u00f3\u0142 czy cmentarz mog\u0105 pos\u0142u\u017cy\u0107 jako drogowskaz do poznania prawdy o roli i znaczeniu ziemia\u0144stwa w ma\u0142ych ojczyznach uczni\u00f3w i ich opiekun\u00f3w. Zapraszamy do udzia\u0142u w projekcie i konkursie.<\/p>\n
Zg\u0142oszenia szk\u00f3\u0142 do udzia\u0142u w tej edycji konkursu ziemia\u0144skiego przyjmujemy do 2 marca 2026 r. Nale\u017cy je przes\u0142a\u0107 do og\u00f3lnopolskiego koordynatora projektu dr. Paw\u0142a Mazura z Oddzia\u0142u IPN w Krakowie, e-mail: pawel.mazur@ipn.gov.pl<\/p>\n
Regulamin i za\u0142\u0105czniki na: krakow.ipn.gov.pl<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Zapraszamy uczni\u00f3w szk\u00f3\u0142 podstawowych i \u015brednich oraz nauczycieli \u2013 opiekun\u00f3w merytorycznych do udzia\u0142u w projekcie edukacyjnym \u201eZiemianie polscy w XX wieku\u201d edycja 2025\/2026 \u2013 \u201e\u015alady ziemia\u0144stwa w krajobrazie, kulturze, spo\u0142ecze\u0144stwie\u201d. … <\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":40986,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3,4,2,1,10],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/40985"}],"collection":[{"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=40985"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/40985\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":40987,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/40985\/revisions\/40987"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/40986"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=40985"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=40985"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=40985"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}