Oczywi\u015bcie w instytucji tak powa\u017cnej jak Towarzystwo Naukowe praca kursora nie ogranicza\u0142a si\u0119 do \u201eobiegania\u201d uczonych m\u0119\u017c\u00f3w z kurend\u0105, czyli okolnikiem vel ok\u00f3lnikiem. Dba\u0142 m.in. tak\u017ce o bezpiecze\u0144stwo biblioteki, od kt\u00f3rej nale\u017ca\u0142o \u201eodgania\u0107 m\u0105dre szczury\u201d.<\/p>\n
Sk\u0105d o tym wiemy? Ot\u00f3\u017c co roku pan Jak\u00f3b przygotowywa\u0142 \u017cyczenia noworoczne dla \u201eSzanownych Cz\u0142onk\u00f3w Towarzystwa\u201d. Trudno dzi\u015b stwierdzi\u0107, czy sam trudzi\u0142 si\u0119 pisaniem rymowanej oracji, czy te\u017c prosi\u0142 o pomoc kt\u00f3rego\u015b z luminarzy krakowskiej nauki. Nie mo\u017cna tego wykluczy\u0107, cho\u0107 rymy nie s\u0105 najwy\u017cszego lotu. Maria Estreichr\u00f3wna wspomina\u0142a, \u017ce jej ojciec profesor Karol Estreicher \u201episywa\u0142 \u017cyczenia\u201d dla bryftregera (czyli listonosza) swej dzielnicy.<\/p>\n
Wydrukowanie noworocznej oracji pan Ka\u0142uzi\u0144ski powierza\u0142 Drukarni Uniwersyteckiej. \u017byczenia szcz\u0119\u015bliwego Nowego Roku 1868 ko\u0144czy\u0142o stwierdzenie, \u017ce przed adresatami, czyli krakowskimi uczonymi \u201edroga wielka, na Olimp otwarta\u201d oraz smutna konstatacja, \u017ce on \u201ezawsze tylko zostanie kursorem!\u201d. Nieweso\u0142a to by\u0142a refleksja, ale jest pewien spos\u00f3b na jej os\u0142odzenie. Czytamy wi\u0119c:<\/p>\n
Dola ta sm\u0119tna, to\u017c os\u0142ody warta
\nUczonych kiesze\u0144 wprawdzie nie obszerna
\nAle doczesnych d\u00f3br wzgarda niema\u0142a:
\nPanowie moi: Wieczysta wam chwa\u0142a
\nA mnie na dzisiaj \u0142ap\u00f3wka \u2013 cho\u0107 mierna.<\/p>\n
Przywilej sk\u0142adania noworocznych \u017cycze\u0144<\/strong><\/p>\n Dla wsp\u00f3\u0142czesnych krakowian postaci\u0105 r\u00f3wnie zdumiewaj\u0105c\u0105 jak kursor mo\u017ce by\u0107 niew\u0105tpliwie teatralny lo\u017cmajster. Wspomniana ju\u017c Maria Estreicher\u00f3wna, autorka nieocenionego \u201e\u017bycia towarzyskiego i obyczajowego Krakowa w latach 1848\u20131863\u201d, pisze, \u017ce Wawrzyniec Majtyka, \u201eznany tyran publiczno\u015bci\u201d, nie tylko otwieraj\u0105cy lo\u017ce, lecz tak\u017ce \u2013 ku rozpaczy wielbicieli sztuki teatralnej \u2013 konfiskuj\u0105cy bukiety i bombonierki, kt\u00f3rych artystki nie raczy\u0142y przyj\u0105\u0107, w dniu 1 stycznia \u201erozdawa\u0142 widzom od siebie drukowane powinszowania, za kt\u00f3re zbiera\u0142 datki\u201d. Owe powinszowania, adresowane do \u201emi\u0142o\u015bnik\u00f3w sceny ojczystej\u201d, ko\u0144czy\u0142y si\u0119 zwrotk\u0105 \u201eNiech Wam ka\u017cdy dzie\u0144 otwiera, pasmo powab\u00f3w i zalet, \u015bpiewaj\u0105cy jak opera i ta\u0144cuj\u0105cy jak balet\u201d.<\/p>\n Oczywi\u015bcie przywilej sk\u0142adania noworocznych \u017cycze\u0144 nie by\u0142 wy\u0142\u0105cznym prawem kursor\u00f3w i lo\u017cmajstr\u00f3w. Potwierdza to notatka, kt\u00f3ra ukaza\u0142a si\u0119 w \u201eCzasie\u201d 2 stycznia 1912 r.: \u201eRano zacz\u0119\u0142a si\u0119 inna procesja: tysi\u0105ce s\u0142u\u017cby wszelkiego rodzaju puka\u0142o do drzwi \u201epo kol\u0119d\u0119\u201d. Petenci wyrastali, jakby z pod ziemi: str\u00f3\u017ce dom\u00f3w, kominiarze, kanalarze sk\u0142adali \u017cyczenia pomy\u015blnego nowego roku. Do\u015bwiadczenie okazuje, \u017ce obecnie bezskuteczne staj\u0105 si\u0119 nalepione na drzwiach mieszkania karty magistrackie, uwalniaj\u0105ce od datk\u00f3w\u201d.<\/p>\n \u201eCzas\u201d by\u0142 pismem powa\u017cnym, konserwatywnym, \u201eIlustrowany Kuryer Codzienny\u201d adresowany by\u0142 do innego czytelnika. St\u0105d nie dziwmy si\u0119, \u017ce jego sympatia zdecydowanie by\u0142a po stronie sk\u0142adaj\u0105cych \u017cyczenia i oczekuj\u0105cych paru cent\u00f3w. W noworocznym numerze \u201eIKC\u201d z 1914 r. znajdujemy wierszyk zatytu\u0142owany: \u201ePan Bur\u017cujski z Nowym Rokiem\u201d.<\/p>\n W dzie\u0144 ten s\u0142u\u017cbie par\u0119 cent\u00f3w \u017byczenia firmowe<\/strong><\/p>\n Sk\u0142adanie \u017cycze\u0144 noworocznych nie by\u0142o wy\u0142\u0105cznym przywilejem kursor\u00f3w, str\u00f3\u017c\u00f3w, kominiarzy czy wo\u017anych z bank\u00f3w. Tak\u017ce i firmy sk\u0142ada\u0142y \u017cyczenia swoim klientom oraz wsp\u00f3\u0142pracownikom. Niekiedy owe noworoczne powinszowania by\u0142y chytrym wybiegiem chroni\u0105cym przed natarczywymi mi\u0142o\u015bnikami napiwk\u00f3w. Na przyk\u0142ad firma \u201eHawe\u0142ka\u201d og\u0142asza\u0142a, \u017ce w zwi\u0105zku z Nowym Rokiem ofiarowa\u0142a pewne kwoty na r\u00f3\u017cne cele dobroczynne.<\/p>\n Niekiedy noworoczne \u017cyczenia mia\u0142y wr\u0119cz \u201eprofetyczny\u201d charakter. W \u201eIlustrowanym Kuryerze Codziennym\u201d 1 stycznia 1914 r. ukaza\u0142 si\u0119 taki oto inserat pana Be\u0142dowskiego, w\u0142a\u015bciciela Fabryki Tutek i Bibu\u0142ek Cygaretowych: \u201eMin\u0105\u0142 rok ci\u0119\u017cki \u2013 sia\u0142 on zniszczenie w kraju i materialne i moralne \u2013 wi\u0119c z Nowym Rokiem, kt\u00f3ry \u2013 oby rany zabli\u017ani\u0142 i d\u017awign\u0105\u0142 nas materialnie \u2013 \u017cyczy wszystkim moim Przyjacio\u0142om i Odbiorcom szcz\u0119\u015bcia i pomy\u015blno\u015bci!\u201d. Los strasznie zakpi\u0142 z autora tych noworocznych \u017cycze\u0144. Rok 1914 przyni\u00f3s\u0142 przecie\u017c Wielk\u0105 Wojn\u0119, kt\u00f3rej negatywne skutki odczuwamy do dzi\u015b.<\/p>\n Warto przypomnie\u0107, \u017ce jeszcze w pierwszych latach po II wojnie \u015bwiatowej na \u0142amach \u201eDziennika Polskiego\u201d ukazywa\u0142y si\u0119 noworoczne \u017cyczenia krakowskich firm. Dzi\u015b s\u0105 one ciekawym \u015bwiadectwem powojennego odradzania si\u0119 \u017cycia gospodarczego, energii spo\u0142ecze\u0144stwa, kt\u00f3re szybko otrz\u0105sn\u0119\u0142o si\u0119 z wojennej traumy. Niestety ze wzgl\u0119d\u00f3w, kt\u00f3re mo\u017cemy nazwa\u0107 \u201eideowymi\u201d, \u017cywot tych firm mia\u0142 by\u0107 bardzo kr\u00f3tki.<\/p>\n Firma \u201eKryszta\u0142\u201d Parowa Fabryka Cukr\u00f3w i Czekolady Sp\u00f3\u0142ka z o.o., maj\u0105ca siedzib\u0119 przy ul. Lwowskiej 30 \u201ez Nowym Rokiem Wszystkim Swoim Odbiorcom i Dostawcom\u201d sk\u0142ada\u0142a najserdeczniejsze \u017cyczenia. Natomiast firma Bielec z ul. Karmelickiej nie tylko swoim wszystkim Mi\u0142ym Klientom \u017cyczy\u0142a szcz\u0119\u015bliwego Nowego Roku, lecz tak\u017ce donosi\u0142a, \u201e\u017ce z Nowym Rokiem do\u0142o\u017cymy wszelkich stara\u0144, aby jeszcze podnie\u015b\u0107 poziom naszych fotografii i zadowoli\u0107 najbardziej wybrednych naszych Klient\u00f3w\u201d.<\/p>\n \u201eWP. Architekci, In\u017cynierowie, Instytucje Samorz\u0105dowe oraz Szanowna Klientela\u201d byli adresatami \u017cycze\u0144 szcz\u0119\u015bliwego Nowego Roku Sp\u00f3\u0142dzielni Malarzy i Lakiernik\u00f3w \u201eWz\u00f3r\u201d, ul. Krzywa 5.<\/p>\n Krakowscy malarze i lakiernicy, dzia\u0142aj\u0105cy w ramach \u201eWzoru, dotrwali razem do 1952 r. Wiadomo, \u017ce czas niesie zmiany. \u017byczmy wi\u0119c Krakowowi i krakowianom, aby zawsze by\u0142y to zmiany na lepsze.<\/p>\n Micha\u0142 Kozio\u0142<\/p>\n Fot. Bogus\u0142aw \u015awierzowski \/ krakow.pl<\/p>\n O Jak\u00f3bie Ka\u0142uzi\u0144skim wiemy niewiele. Wiadomo, \u017ce zmar\u0142 5 grudnia 1883 r. w wieku 75 lat, a wcze\u015bniej przez d\u0142ugi czas pe\u0142ni\u0142 odpowiedzialn\u0105 funkcj\u0119 kursora c.k. Towarzystwa Naukowego Krakowskiego, przekszta\u0142conego … <\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":40975,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3,11,2],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/40973"}],"collection":[{"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=40973"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/40973\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":40976,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/40973\/revisions\/40976"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/40975"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=40973"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=40973"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=40973"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
\nDaje ka\u017cdy na zach\u0119t\u0119 \u2013
\nLecz u pana Bur\u017cujskiego
\nW Nowy Rok s\u0105 drzwi zamkni\u0119te.
\nPuka do nich str\u00f3\u017c, kominiarz,
\nI listonosz pi\u0119\u015bci\u0105 wali,
\nWo\u017any z banku, ch\u0142opak szewski
\nI tak dalej i tak dalej\u2026
\nI na r\u00f3\u017cne tony krzycz\u0105
\n\u201eJa\u015bnie panie, niech pan pu\u015bci!\u201d
\nPan Bur\u017cujski u drzwi czyha
\nM\u00f3wi\u0105c sobie w duchu \u201eJu\u015bci!\u201d
\n\u201eWszyscy dzisiaj si\u0119 uwzi\u0119li
\nW swej dyabelskiej z\u0142o\u015bliwo\u015bci,
\nBy zrujnowa\u0107 ubogiego
\nW\u0142a\u015bciciela realno\u015bci!<\/p>\n![\"\"](\"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/345325_4.png\")
<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"