Zacytowana wy\u017cej wiadomo\u015b\u0107 \u2013 z zachowaniem oryginalnej sk\u0142adni i pisowni \u2013 definitywnie zamyka\u0142a spraw\u0119, kt\u00f3ra przez prawie rok bulwersowa\u0142a krakowian i kt\u00f3r\u0105 trudno uzna\u0107 za dow\u00f3d wiarygodno\u015bci \u00f3wczesnej krakowskiej prasy oraz operatywno\u015bci \u00f3wczesnego wymiaru sprawiedliwo\u015bci.<\/p>\n
Na tropie<\/h3>\n
Wbrew temu, co pisa\u0142 \u201eG\u0142os\u201d, krakowianie dowiedzieli si\u0119 o zbrodni w Przegorza\u0142ach nie w lipcu, lecz pod koniec czerwca 1924 r., a dok\u0142adnie w poniedzia\u0142ek, 23. dnia tego miesi\u0105ca. Wtedy bowiem kilku ch\u0142opc\u00f3w, k\u0105pi\u0105cych si\u0119 w Wi\u015ble na wysoko\u015bci Przegorza\u0142, odkry\u0142o le\u017c\u0105ce na brzegu zw\u0142oki m\u0142odej kobiety. Podczas policyjnych ogl\u0119dzin stwierdzono, \u017ce denatk\u0119 prawdopodobnie uduszono. Mia\u0142a bowiem na szyi \u201ezaci\u015bni\u0119t\u0105 silnie i zawi\u0105zan\u0105 na w\u0119ze\u0142 bia\u0142\u0105 chusteczk\u0119\u201d. Ran\u0119 k\u0142ut\u0105, jak\u0105 znaleziono \u201ew okolicy serca\u201d, zadano prawdopodobnie ju\u017c po \u015bmierci ofiary.<\/p>\n
Niezawodny \u201eG\u0142os Narodu\u201d, dziennik lubi\u0105cy sensacyjne, ale nie zawsze \u015bcis\u0142e informacje, donosi\u0142 26 czerwca 1924 r.: \u201eJak s\u0142ycha\u0107 policja jest na tropie sprawc\u00f3w morderstwa, kt\u00f3rzy rekrutowa\u0107 si\u0119 maj\u0105 z szumowin podmiejskich. W zwi\u0105zku ze zbrodni\u0105 przes\u0142uchano szereg os\u00f3b, z kt\u00f3rych kilka podejrzanych o udzia\u0142 w zbrodni aresztowano\u201d. Tak niekonkretny komunikat oznacza\u0142 tylko jedno: policja dotychczas nie znalaz\u0142a sprawc\u00f3w i nadal ich szuka.<\/p>\n
Czeskie sprawy<\/h3>\n
Nast\u0119pnego dnia czytelnicy \u201eG\u0142osu\u201d otrzymali ju\u017c bardziej konkretne informacje. Przede wszystkim dowiedzieli si\u0119, \u017ce zbrodnia \u201edokonana zosta\u0142a z zemsty, aczkolwiek nie wykluczonem [!] jest, \u017ce morderstwo dokonanem [!] zosta\u0142o na tle seksualnem. Zdaje si\u0119 by\u0107 wykluczonem [!] morderstwo rabunkowe, poniewa\u017c zamordowana posiada\u0142a z\u0142ote kolczyki, srebrny zegarek i t. d., kt\u00f3re zbrodniarz pozostawi\u0142\u201d. Relacj\u0119 t\u0119 ko\u0144czy\u0142a prawdziwie sensacyjna, wr\u0119cz bulwersuj\u0105ca wiadomo\u015b\u0107: \u201eJak si\u0119 w ostatniej chwili dowiadujemy, zamordowana by\u0142a kobiet\u0105 lekkich obyczaj\u00f3w i przebywa\u0142a do niedawna w Czechach z pewnym krakowskim rzezimieszkiem, kt\u00f3ry dokona\u0142 tam licznych kradzie\u017cy. Mia\u0142a ona wyda\u0107 go w r\u0119ce w\u0142adz czeskich, sama za\u015b zbieg\u0142a do Krakowa. Kilka dni temu opryszek, wypuszczony z wi\u0119zienia, wr\u00f3ci\u0142 do Krakowa i tu przy pomocy jakiego\u015b sp\u00f3lnika [!] zwabi\u0142 dziewczyn\u0119 do Przegorza\u0142, gdzie zamordowa\u0142 j\u0105 w wiklinach nad brzegiem Wis\u0142y\u201d. Nawet konserwatywny, powa\u017cny \u201eCzas\u201d w\u0142\u0105czy\u0142 si\u0119 w swoist\u0105 rywalizacj\u0119, kto jest lepiej poinformowany o tajemniczym morderstwie, i w sobot\u0119 28 czerwca zamie\u015bci\u0142 szereg ba\u0142amutnych informacji, \u0142\u0105cznie z rzekomym imieniem, nazwiskiem oraz adresem ofiary.<\/p>\n
Dyrekcja policji nie mog\u0142a w tej sytuacji pozosta\u0107 bierna. Rozes\u0142a\u0142a wi\u0119c do redakcji krakowskich gazet nast\u0119puj\u0105cy komunikat: \u201eW zwi\u0105zku z tocz\u0105cymi si\u0119 dochodzeniami w sprawie morderstwa nieznanej kobiety nad Wis\u0142\u0105, zdo\u0142ano ustali\u0107 dotychczas, \u017ce zamordowan\u0105 jest Natalja [!] Kopold, lat 24, z Krakowa. Morderstwa dokonano prawdopodobnie w sobot\u0119 [czyli 21 czerwca] ko\u0142o po\u0142udnia. Organy \u015bledcze s\u0105 na tropie sprawc\u00f3w, oraz bliskie ustalenia pobudek, kt\u00f3re zbrodniczy czyn spowodowa\u0142y\u201d.<\/p>\n
Szczeg\u00f3\u0142y sprawy<\/h3>\n
Og\u0142oszenie wynik\u00f3w sekcji zw\u0142ok uderzy\u0142o szczeg\u00f3lnie dotkliwie w \u201eG\u0142os Narodu\u201d, kt\u00f3ry nazwa\u0142 ofiar\u0119 \u201ekobiet\u0105 lekkich obyczaj\u00f3w\u201d. Zar\u00f3wno ta informacja, jak i inne podawane przez gazet\u0119 sensacyjne szczeg\u00f3\u0142y by\u0142y \u201ewyssane z palca\u201d. Sekcja wykaza\u0142a, \u017ce ofiara zbrodni by\u0142a dziewic\u0105.<\/p>\n
Na pocz\u0105tku czerwca krakowska prasa donosi\u0142a, \u017ce w sprawie aresztowano ju\u017c dwana\u015bcie os\u00f3b, ale \u015bledztwo nie jest jeszcze zamkni\u0119te. Informowa\u0142a, \u017ce b\u0119dzie to mo\u017cliwe \u201edopiero z chwil\u0105 przes\u0142uchania rodzic\u00f3w zamordowanej, kt\u00f3rych nie mo\u017cna teraz powo\u0142a\u0107 do zezna\u0144, gdy\u017c Koppoldowie odbywaj\u0105 obecnie \u017ca\u0142obn\u0105 pokut\u0119 rytualn\u0105\u201d.<\/p>\n
W trzy tygodnie po pope\u0142nieniu zbrodni krakowskie gazety donios\u0142y, \u017ce sprawa morderstwa przegorzalskiego zosta\u0142a definitywnie wyja\u015bniona. Jak informowa\u0142 \u201eIlustrowany Kuryer Codzienny\u201d, sta\u0142o si\u0119 to mo\u017cliwe dzi\u0119ki \u015bledztwu, jakie z nadzwyczajn\u0105 spr\u0119\u017cysto\u015bci\u0105 przeprowadzi\u0142 komisarz Roma\u0144ski przy wsp\u00f3\u0142udziale wywiadowc\u00f3w policyjnych: Madeja, Przystyna, Symotinka oraz Szczetniaka. Przede wszystkim stwierdzono, \u017ce g\u0142\u00f3wnym sprawc\u0105 zbrodni jest Henryk Seweryn, \u201ekarany ju\u017c kilkakrotnie za kradzie\u017ce i od d\u0142u\u017cszego czasu poszukiwany listami go\u0144czymi. Wsp\u00f3\u0142winni zw\u0105 si\u0119 Stefan Stawiarski, rodem z Krakowa i Ludwika Pietrzyk. Pietrzyk\u00f3wn\u0119 aresztowano jeszcze 24 czerwca, za\u015b Stawiarskiego 4 bie\u017c\u0105cego miesi\u0105ca\u201d.<\/p>\n
Nierozwi\u0105zana sprawa<\/h3>\n
Policja w spos\u00f3b nie do ko\u0144ca jasny przedstawia\u0142a motywy zbrodni. Jak czytamy w \u201eKuryerze\u201d, \u201ekomisarz Roma\u0144ski stan\u0105\u0142 w obliczu nie daj\u0105cej [!] si\u0119 prawie wyja\u015bni\u0107 zagadki. Dopiero aresztowanie Pietrzyk\u00f3wnej i jej zeznania rzuci\u0142y pewne aczkolwiek bardzo md\u0142e \u015bwiat\u0142o na ca\u0142\u0105 spraw\u0119. Okaza\u0142o si\u0119 bowiem, \u017ce Seweryn, jako znany notoryczny z\u0142odziej kieszonkowy, mia\u0142 wiele tego rodzaju spraw na sumieniu \u2013 o kt\u00f3rych Koppold\u00f3wna mimo ca\u0142ej swej \u00bbskromno\u015bci\u00ab [i] wstydliwo\u015bci rzekomej \u2013 wiedzia\u0142a. Wobec tego S. postanowi\u0142 si\u0119 jej pozby\u0107\u201d.<\/p>\n
Krakowianie, \u017c\u0105dni ostatecznego wyja\u015bnienia sensacyjnej sprawy, musieli si\u0119 uzbroi\u0107 w cierpliwo\u015b\u0107. Rozprawa \u201eo zbrodni\u0119 morderstwa w Przegorza\u0142ach\u201d rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 dopiero pod koniec lutego 1925 r. Zeznawali m.in. biegli s\u0105dowi. Jak relacjonowa\u0142a prasa, zw\u0142aszcza zeznania funkcjonariuszy policji obci\u0105\u017ca\u0142y oskar\u017conego. Sytuacja w sali s\u0105dowej uleg\u0142a raptownej zmianie oko\u0142o godziny trzeciej po po\u0142udniu, kiedy prokurator, dr Hubl, za\u017c\u0105da\u0142 \u201eodszukania klasycznego \u015bwiadka mordu[,] Pietrzyk\u00f3wnej, kt\u00f3ra gdzie\u015b w tajemniczy spos\u00f3b znik\u0142a i kt\u00f3rej organa policyjne w \u017caden spos\u00f3b wyszuka\u0107 nie mog\u0105\u201d.<\/p>\n
W tej sytuacji rozpraw\u0119 musiano odroczy\u0107. Poszukiwania Pietrzyk\u00f3wny jako\u015b nie mog\u0142y si\u0119 zako\u0144czy\u0107. Krakowska prasa posuwa\u0142a si\u0119 nawet do stawiania hipotez, \u017ce \u201eklasyczny \u015bwiadek\u201d albo zbieg\u0142 za granic\u0119, albo \u201ezosta\u0142 unieszkodliwiony\u201d. Dopiero pod koniec kwietnia 1925 r. \u201eG\u0142os Narodu\u201d doni\u00f3s\u0142, \u017ce \u201ePietrzyk\u00f3wn\u0119 zdo\u0142ano ostatnio odszuka\u0107 listami go\u0144czymi\u201d.<\/p>\n
Mo\u017cna wi\u0119c by\u0142o kontynuowa\u0107 rozpraw\u0119. Trwa\u0142a ona trzy dni, toczy\u0142a si\u0119 przy drzwiach zamkni\u0119tych i zako\u0144czy\u0142a si\u0119 kl\u0119sk\u0105 prokuratury. Oskar\u017cyciel nie potrafi\u0142 przekona\u0107 przysi\u0119g\u0142ych, \u017ce na \u0142awie oskar\u017conych rzeczywi\u015bcie zasiad\u0142 morderca. Dalsze losy Pietrzyk\u00f3wny, Seweryna oraz Stawiarskiego ci\u0105gle czekaj\u0105 na dociekliwych badaczy.<\/p>\n
Micha\u0142 Kozio\u0142<\/em><\/p>\n W sobot\u0119 9 maja 1925 r. dziennik \u201eG\u0142os Narodu\u201d zamie\u015bci\u0142 nast\u0119puj\u0105c\u0105 notatk\u0119: \u201eWczoraj, po 3-dniowej tajnej rozprawie przed \u0142aw\u0105 przysi\u0119g\u0142ych w s\u0105dzie okr. karnym zapad\u0142 wyrok w sprawie g\u0142o\u015bnego mordu … <\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":40323,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3,11,2,1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/40322"}],"collection":[{"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=40322"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/40322\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":40324,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/40322\/revisions\/40324"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/40323"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=40322"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=40322"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=40322"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"