Dodatek prasowy IPN z 20 grudnia 2024 r. do \u201eDziennika Polskiego\u201d i \u201eGazety Krakowskiej\u201d \u2013 do pobrania.<\/p>\n
W numerze:<\/p>\n
dr hab. Filip Musia\u0142, Sprzeciw wobec dyktatury<\/em><\/strong><\/p>\n Polacy, kt\u00f3rzy sprzeciwiali si\u0119 re\u017cimowi komunistycznemu, wykorzystywali wszelkie dost\u0119pne narz\u0119dzia, szukaj\u0105c skutecznej metody pozwalaj\u0105cej odrzuci\u0107 czerwony re\u017cim. Jednym z nich by\u0142o pisanie list\u00f3w do komunistycznych w\u0142adz.<\/p>\n dr hab. Maciej Zakrzewski, Od petycji do kr\u00f3la do list\u00f3w do partii<\/em><\/strong><\/p>\n W systemie demokracji ludowej, w kt\u00f3rej rozd\u017awi\u0119k pomi\u0119dzy ludem a w\u0142adz\u0105 teoretycznie mia\u0142 znikn\u0105\u0107, nie uwzgl\u0119dniano \u017cadnych form dialogu, prawa do odmienno\u015bci. Inicjatyw otwartych list\u00f3w nie by\u0142o wiele, ale przy takiej konstrukcji socjopolitycznej systemu dzia\u0142a\u0142y w strategicznym centrum, i dzia\u0142a\u0142y skutecznie!<\/p>\n dr Micha\u0142 Wenklar, List do partii, czyli program rewolucji robotniczej<\/em><\/strong><\/p>\n \u201eList do partii\u201d nie mia\u0142 niepodleg\u0142o\u015bciowego ani antykomunistycznego charakteru. Czy by\u0142 to program demokratyczny? Tylko cz\u0119\u015bciowo. Czy realizacja tego programu \u2013 pomijaj\u0105c utopijny charakter \u2013 przynios\u0142aby korzy\u015b\u0107 spo\u0142ecze\u0144stwu? Tak, postulowano w nim bowiem cz\u0119\u015bciowe przywr\u00f3cenie procedur demokratycznych.<\/p>\n dr hab. Cecylia Kuta, List 34 \u2013 g\u0142os sprzeciwu polskich intelektualist\u00f3w<\/em><\/strong><\/p>\n 14 marca 1964 r. poeta Antoni S\u0142onimski z\u0142o\u017cy\u0142 w kancelarii premiera J\u00f3zefa Cyrankiewicza petycj\u0119 podpisan\u0105 przez 34 wybitnych intelektualist\u00f3w. W kr\u00f3tkim, dwuzdaniowym li\u015bcie, autorzy wyrazili protest przeciw ograniczeniom w przydziale papieru i nasilaj\u0105cym si\u0119 restrykcjom cenzury, podkre\u015blaj\u0105c, \u017ce te dzia\u0142ania zagra\u017caj\u0105 kulturze narodowej.<\/p>\n dr Monika Komaniecka-\u0141yp, Zbiorowy sprzeciw wobec zmian w konstytucji PRL w latach 1975-1976. List 59 i inne…<\/strong><\/p>\n Na VI Zje\u017adzie PZPR w grudniu 1971 r. pojawi\u0142a si\u0119 zapowied\u017a zmian ustrojowych w Polsce. Ostatecznie do tego zagadnienia powr\u00f3cono w po\u0142owie lat 70. przed VII Zjazdem PZPR. W opublikowanych w lipcu 1976 r. tezach na VII Zjazd znalaz\u0142y si\u0119 zapisy o \u201esocjalistycznym charakterze pa\u0144stwa\u201d, \u201ekierowniczej roli PZPR w pa\u0144stwie\u201d, \u201enierozerwalnych wi\u0119ziach\u201d ze Zwi\u0105zkiem Sowieckim oraz powi\u0105zaniu praw bywatelskich z wykonywaniem obowi\u0105zk\u00f3w wobec pa\u0144stwa.<\/p>\n dr hab. Henryk G\u0142\u0119bocki, Listy (i telefony) na Kreml w PRL<\/em><\/strong><\/p>\n lat 70. XX wieku odrodzi\u0142a si\u0119 w PRL jawna, cho\u0107 nielegalna opozycja. Pr\u00f3cz postulat\u00f3w reform i demokratyzacji systemu, w jej kr\u0119gu, szczeg\u00f3lnie w m\u0142odszym pokoleniu, coraz \u015bmielej podejmowano ide\u0119 niepodleg\u0142o\u015bci. Jako pierwsza wysun\u0119\u0142a je oficjalnie w swym programie powsta\u0142a we wrze\u015bniu 1979 r. Konfederacja Polski Niepodleg\u0142ej. W oczekiwaniu na coraz bardziej prawdopodobny wybuch spo\u0142eczny, na tle zaostrzaj\u0105cego si\u0119 kryzysu ekonomicznego, pojawia\u0142y si\u0119 jednak tak\u017ce argumenty \u201erealist\u00f3w\u201d, m.in. hipotetyczna propozycja \u201eszukania numeru telefonu na Kreml\u201d. dr Rafa\u0142 Opulski, Partia listy pisze… Epistolarna tw\u00f3rczo\u015b\u0107 propagandyst\u00f3 z KC<\/em><\/strong><\/p>\n W Polsce \u201eludowej\u201d \u2013 tak jak w innych pa\u0144stwach komunistycznych \u2013 nie uznawano \u017cadnej formy dialogu, kt\u00f3ra nie by\u0142aby w pe\u0142ni kontrolowana przez parti\u0119.<\/p>\n
\nprof. dr hab. Miros\u0142aw Szumi\u0142o, Listy i petycje jako forma opozycji w komunistycznej Czechos\u0142owacji
\nJednym z pierwszych przejaw\u00f3w opozycji epistolarnej w Czechos\u0142owacji by\u0142 list politycznego dysydenta V\u00e1clava Havla do \u00f3wczesnego sekretarza generalnego KC Komunistycznej Partii Czechos\u0142owacji Gust\u00e1va Hus\u00e1ka.<\/p>\n