{"id":39377,"date":"2024-12-19T11:28:09","date_gmt":"2024-12-19T10:28:09","guid":{"rendered":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/?p=39377"},"modified":"2024-12-19T11:28:09","modified_gmt":"2024-12-19T10:28:09","slug":"koronacja-boleslawa-chrobrego-nie-bylaby-mozliwa-gdyby-nie-chrzescijanstwo","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/2024\/12\/19\/koronacja-boleslawa-chrobrego-nie-bylaby-mozliwa-gdyby-nie-chrzescijanstwo\/","title":{"rendered":"Koronacja Boles\u0142awa Chrobrego nie by\u0142aby mo\u017cliwa, gdyby nie chrze\u015bcija\u0144stwo"},"content":{"rendered":"

Rozmowa z prof. dr. hab. Krzysztofem Oz\u0307ogiem, mediewist\u0105 z Uniwersytetu Jagiello\u0144skiego, badaczem dziej\u00f3w Polski Piast\u00f3w, Andegawen\u00f3w i pierwszych Jagiellon\u00f3w oraz historii Ko\u015bcio\u0142a w Polsce \u015bredniowiecznej.<\/strong><\/p>\n

Czy decyzja o przyj\u0119ciu chrztu przez Mieszka I wynika\u0142a g\u0142\u00f3wnie z politycznej kalkulacji, czy jednak by\u0142 w niej komponent autentycznej wiary \u2013 ch\u0119ci p\u00f3j\u015bcia za Chrystusem?<\/strong><\/em><\/p>\n

– Obydwa czynniki by\u0142y istotne. Zaczn\u0119 od pierwszego. Piastowie my\u015bleli o przysz\u0142o\u015bci swojego pa\u0144stwa, a decyzja o przyj\u0119ciu chrztu zapad\u0142a w momencie, gdy jego istnienie by\u0142o zagro\u017cone ze strony poga\u0144skich Wielet\u00f3w. W jednej z bitew z Wieletami w 963 roku zgin\u0105\u0142 brat Mieszka I.
\nMieszko potrzebowa\u0142 oparcia w chrze\u015bcija\u0144skim sojuszniku, kt\u00f3rym by\u0142y Czechy na czele z ksi\u0119ciem Boles\u0142awem I Srogim. Ziemie Piast\u00f3w mia\u0142y z Czechami styczno\u015b\u0107 terytorialn\u0105, \u015al\u0105sk i Ma\u0142opolska znajdowa\u0142y si\u0119 pod w\u0142adz\u0105 czeskich Przemy\u015blid\u00f3w. Oczywi\u015bcie Mieszko m\u00f3g\u0142 podj\u0105\u0107 tak\u017ce inn\u0105 decyzj\u0119, szuka\u0107 sojuszu z innymi w\u0142adcami \u2013 np. z o wiele pot\u0119\u017cniejszym s\u0105siadem, Rusi\u0105 Kijowsk\u0105. Prze\u017cywa\u0142a ona wtedy szczyt swojej pot\u0119gi. Innym potencjalnym sojusznikiem mogli by\u0107 poga\u0144scy Madziarzy, kt\u00f3rzy w\u00f3wczas ju\u017c przechodzili do osiad\u0142ego trybu \u017cycia, a wcze\u015bniej trz\u0119\u015bli ca\u0142\u0105 Europ\u0105, naje\u017cd\u017caj\u0105c poszczeg\u00f3lne ludy i bezlito\u015bnie je \u0142upi\u0105c. Cen\u0105 sojuszu z nimi by\u0142oby uzale\u017cnienie, poza tym Madziarzy byli nieobliczalni, mogli z\u0142upi\u0107 ziemie piastowskie. Mieszko zdecydowa\u0142 si\u0119 zatem na przymierze z Boles\u0142awem I i r\u00f3wnocze\u015bnie na wej\u015bcie do chrze\u015bcija\u0144skiego \u015bwiata. A ten by\u0142 niezwykle atrakcyjny \u2013 pod wzgl\u0119dem cywilizacyjnym sta\u0142 najwy\u017cej, dawa\u0142 wiele pozytywnych wzorc\u00f3w administracji, organizacji dworu, tak\u017ce wzorce militarne.<\/p>\n

Ze \u017ar\u00f3de\u0142 wiemy jednak, \u017ce Mieszko nie traktowa\u0142 chrztu instrumentalnie. Jego nawr\u00f3cenie mia\u0142o charakter autentyczny, a potwierdzi\u0142y to p\u00f3\u017aniejsze dzia\u0142ania w\u0142adcy. Dosz\u0142o do kolejnego starcia z Wieletami. Oddzia\u0142y Mieszka, wsparte przez czeskie posi\u0142ki, pokona\u0142y pogan. We wrze\u015bniu 967 roku zgin\u0105\u0142 ich dow\u00f3dca, saski graf Wichman. Zatem zagro\u017cenie ze strony Wielet\u00f3w min\u0119\u0142o. Mieszko m\u00f3g\u0142 w\u00f3wczas \u201eodpu\u015bci\u0107\u201d chrystianizacj\u0119, ale nie zrobi\u0142 tego \u2013 wr\u0119cz przeciwnie.<\/p>\n

Jeszcze mocniej zwi\u0105za\u0142 si\u0119 z chrze\u015bcija\u0144skim \u015bwiatem?<\/strong><\/em><\/p>\n

– Wichman w swojej ostatniej woli poprosi\u0142, \u017ceby odda\u0107 jego miecz cesarzowi, przeciwko kt\u00f3remu wcze\u015bniej si\u0119 buntowa\u0142. Poselstwo o \u015bmierci Wichmana oraz jego bro\u0144 wys\u0142a\u0142 Ottonowi I w\u0142a\u015bnie Mieszko I. Cesarz ucieszy\u0142 si\u0119 z wie\u015bci o \u015bmierci buntownika i na pro\u015bb\u0119 polskiego w\u0142adcy wyrazi\u0142 zgod\u0119 na utworzenie biskupstwa w jego pa\u0144stwie. Papie\u017c Jan XIII faktycznie erygowa\u0142 biskupstwo i konsekrowa\u0142 Jordana na pierwszego polskiego biskupa. By\u0142 to ogromny sukces naszego w\u0142adcy. Biskup m\u00f3g\u0142 teraz prowadzi\u0107 systematyczn\u0105 chrystianizacj\u0119 z pomoc\u0105 ksi\u0119cia, kt\u00f3ry wznosi\u0142 pierwsze ko\u015bcio\u0142y i je wyposa\u017ca\u0142. Mieszko da\u0142 tak\u017ce dowody osobistej wiary, bo po postrzy\u017cynach swojego pierworodnego syna Boles\u0142awa, odbytych zgodnie ze s\u0142owia\u0144skim obyczajem, gdy mia\u0142 on 7 lat, a wi\u0119c w 974 roku, odda\u0142 go pod opiek\u0119 \u015bw. Piotra.<\/p>\n

Czy historia zna wi\u0119cej dowod\u00f3w na to, \u017ce Mieszko faktycznie uwierzy\u0142 w nauczanie Chrystusa?<\/strong><\/em><\/p>\n

– Kiedy w 985 lub 986 roku Mieszko zosta\u0142 ci\u0119\u017cko ranny w walce z poga\u0144skimi Po\u0142abianami, z\u0142o\u017cy\u0142 \u015blub \u015bwi\u0119temu Udalrykowi, biskupowi Augsburga. Za wstawiennictwem tego \u015bwi\u0119tego Mieszko odzyska\u0142 zdrowie. Jego \u017cycie wisia\u0142o na w\u0142osku, bo zosta\u0142 raniony w rami\u0119 zatrut\u0105 strza\u0142\u0105. Dlatego p\u00f3\u017aniej, jako wotum wdzi\u0119czno\u015bci, z\u0142o\u017cy\u0142 w Augsburgu odlane ze srebra rami\u0119. To z pewno\u015bci\u0105 akt osobistej wiary w\u0142adcy.<\/p>\n

Mieszko wspiera\u0142 chrystianizacj\u0119 swoich poddanych poprzez budow\u0119 ko\u015bcio\u0142\u00f3w, sprowadzanie duchownych, tworzenie warunk\u00f3w do ich dzia\u0142alno\u015bci. Pod koniec panowania Mieszko odda\u0142 swoje w\u0142adztwo pod opiek\u0119 \u015bw. Piotra. Dosz\u0142o do tego w 990 lub najp\u00f3\u017aniej w 991 roku. Co wa\u017cne, Stolica Apostolska nie odgrywa\u0142a wtedy \u017cadnej roli politycznej, a tym bardziej militarnej w \u015bwiecie chrze\u015bcija\u0144skim, bowiem w\u00f3wczas to w\u0142adza cesarza by\u0142a uznawana w nim za najwy\u017csz\u0105. Dlatego oddanie pa\u0144stwa polskiego \u015bw. Piotrowi by\u0142o bez w\u0105tpienia aktem autentycznej wiary Mieszka.<\/p>\n

Jak poddani Mieszka I reagowali na chrystianizacj\u0119? Na czym polega\u0142 ten proces w praktyce?<\/strong><\/em><\/p>\n

– Niestety nie mamy \u017ar\u00f3de\u0142, kt\u00f3re pozwoli\u0142yby nam szczeg\u00f3\u0142owo odpowiedzie\u0107 na to pytanie. Wiemy z kroniki Thietmara, \u017ce Jordan, kt\u00f3ry zosta\u0142 biskupem dla ca\u0142ego w\u0142adztwa Mieszka w 968 roku, wiele si\u0119 z nimi (tj. poddanymi Mieszka) napoci\u0142, zanim \u2013 niezmordowany w wysi\u0142kach \u2013 nak\u0142oni\u0142 ich s\u0142owem i czynem do uprawy winnicy Pa\u0144skiej.<\/p>\n

Trzeba spr\u00f3bowa\u0107 wnikn\u0105\u0107 w mentalno\u015b\u0107 cz\u0142owieka tamtego czasu. Gdyby\u015bmy chcieli oceni\u0107 chrystianizacj\u0119 wed\u0142ug wsp\u00f3\u0142czesnych kategorii, z pewno\u015bci\u0105 uznaliby\u015bmy, \u017ce ludzie zostali zmuszeni do przyj\u0119cia nowej wiary. Natomiast w\u00f3wczas kluczowe znaczenie mia\u0142 autorytet, jakim cieszy\u0142 si\u0119 w\u0142adca w\u015br\u00f3d poddanych. W\u0142adz\u0119 rozumiano bardzo dos\u0142ownie. Mo\u017cna pos\u0142u\u017cy\u0107 si\u0119 nieco p\u00f3\u017aniejsz\u0105 analogi\u0105 z Madziarami. Kiedy ich przyw\u00f3dca Gejza przyj\u0105\u0142 chrzest z r\u0105k biskupa Brunona-Prunwarda, w \u015blad za nim posz\u0142o pi\u0119\u0107 tysi\u0119cy w\u0119gierskich mo\u017cnych. Kilka wiek\u00f3w wcze\u015bniej dosz\u0142o do podobnej sytuacji z Chlodwigiem I \u2013 w\u0142adc\u0105 Frank\u00f3w. Zatem chrystianizacja rozpoczyna\u0142a si\u0119 od elity \u2013 grupy ludzi zwi\u0105zanych z monarch\u0105. Jego dw\u00f3r przyjmowa\u0142 now\u0105 wiar\u0119 i to stawa\u0142o si\u0119 podstaw\u0105 chrystianizacji.<\/p>\n

Mieszko stawia\u0142 ko\u015bcio\u0142y w g\u0142\u00f3wnych grodach, takich jak Gniezno, a tak\u017ce Pozna\u0144, Ostr\u00f3w Lednicki, Giecz, Grzybowo. Dba\u0142 o to, by centrum jego w\u0142adztwa, czyli Wielkopolska, by\u0142o chrze\u015bcija\u0144skie. P\u00f3\u017aniej widzimy kontynuacj\u0119 dzia\u0142a\u0144 Mieszka w wysi\u0142kach podejmowanych przez Boles\u0142awa Chrobrego. Stara\u0142 si\u0119 on intensywnie wprowadzi\u0107 w \u017cycie spo\u0142eczne chrze\u015bcija\u0144skie zasady, przede wszystkim Dekalog.<\/p>\n

Czy spotyka\u0142 si\u0119 z oporem?<\/strong><\/em><\/p>\n

– Odpowiem na to pytanie, podaj\u0105c pewien przyk\u0142ad. Boles\u0142aw Chrobry wyd\u0142u\u017cy\u0142 o dwa tygodnie Wielki Post, dodaj\u0105c przed nim dwa tygodnie przedpo\u015bcia. Zwyczaj ten, nieznany w innych pa\u0144stwach, by\u0142 kontynuowany przez wieki po \u015bmierci Chrobrego. U os\u00f3b, kt\u00f3re przybywa\u0142y do Polski \u2013 np. w XIII czy XIV wieku \u2013 budzi\u0142 zdziwienie. Przybysze nie chcieli si\u0119 podporz\u0105dkowywa\u0107 d\u0142u\u017cszemu postowi, kt\u00f3rego przestrzega\u0142a miejscowa ludno\u015b\u0107.<\/p>\n

Jaki z tego wniosek? Mo\u017cemy sobie wyobrazi\u0107, \u017ce lud by\u0142 przyzwyczajony do swoich tradycyjnych wierze\u0144 poga\u0144skich. Jednak si\u0142a autorytetu w\u0142adcy i elity zgromadzonej wok\u00f3\u0142 niego by\u0142a wi\u0119ksza i sk\u0142ania\u0142a do podporz\u0105dkowania si\u0119 nowym nakazom, w tym przypadku zwi\u0105zanych z wiar\u0105.<\/p>\n

W swojej ksi\u0105\u017cce 966. Chrzest Polski sporo miejsca po\u015bwi\u0119ca Pan Boles\u0142awowi Chrobremu i jego koronacji w 1025 roku. Czy mo\u017cna te zdarzenia rozpatrywa\u0107 roz\u0142\u0105cznie? Czy w \u00f3wczesnej Europie koronacja by\u0142aby w og\u00f3le mo\u017cliwa bez wcze\u015bniejszego przyj\u0119cia chrze\u015bcija\u0144stwa?<\/strong><\/em><\/p>\n

– Nie, w\u00f3wczas koronacje z namaszczeniem odbywa\u0142y si\u0119 wy\u0142\u0105cznie w obr\u0119bie \u015bwiata chrze\u015bcija\u0144skiego. Cho\u0107 nie ulega w\u0105tpliwo\u015bci, \u017ce poganie znali w\u0142adz\u0119 typu monarszego. Jest to przecie\u017c jeden z najstarszych sposob\u00f3w sprawowania w\u0142adzy. Zreszt\u0105 tak\u017ce u pogan by\u0142 obecny element sakralizacji. Wiemy z historii staro\u017cytnych imperi\u00f3w, \u017ce monarcha czasem uwa\u017ca\u0142 si\u0119 za syna bo\u017cego lub wr\u0119cz za boga.<\/p>\n

W \u015bwiecie chrze\u015bcija\u0144skim tradycja namaszczania kr\u00f3l\u00f3w ukszta\u0142towa\u0142a si\u0119 na bazie tradycji biblijnej, historii starego Izraela. Prorok Samuel namaszcza Saula, wylewaj\u0105c r\u00f3g oliwy na jego g\u0142ow\u0119. Tym samym Saul zostaje naznaczony przez Boga do sprawowania w\u0142adzy. Kiedy Saul po kilkunastu latach panowania zostaje odrzucony przez Boga jako kr\u00f3l Izraela, ten sam Samuel z nakazu Bo\u017cego idzie do Jessego Betlejemity, wybiera Dawida, najm\u0142odszego z jego syn\u00f3w i wylewa na jego g\u0142ow\u0119 oliw\u0119. Obydwa namaszczenia zosta\u0142y bardzo dobrze opisane w Pierwszej Ksi\u0119dze Samuela. Tradycja nie przenikn\u0119\u0142a jednak szybko do \u015bwiata chrze\u015bcija\u0144skiego. Dopiero w 672 roku pierwszym spo\u015br\u00f3d w\u0142adc\u00f3w chrze\u015bcija\u0144skich, kt\u00f3ry zastosowa\u0142 rytua\u0142 namaszczenia dla podkre\u015blenia, \u017ce jest wybra\u0144cem Bo\u017cym do sprawowania w\u0142adzy, sta\u0142 si\u0119 Wamba, kr\u00f3l Wizygot\u00f3w.<\/p>\n

Natomiast w 751 roku, po og\u0142oszeniu Pepina Ma\u0142ego kr\u00f3lem Frank\u00f3w, zosta\u0142 on w Soissons namaszczony przez \u015bwi\u0119tego Winfryda Bonifacego. Potem, w 754 roku, sam papie\u017c Stefan II namaszcza w Saint-Denis po raz drugi Pepina oraz jego syn\u00f3w: Karola \u2013 czyli p\u00f3\u017aniejszego Karola Wielkiego i Karlomana. Nast\u0119pnie akt namaszczenia poprzez Karoling\u00f3w rozpowszechnia si\u0119 w ca\u0142ej Europie, ale tylko w odniesieniu do w\u0142adc\u00f3w chrze\u015bcija\u0144skich. Podsumowuj\u0105c, bez chrze\u015bcija\u0144stwa nie by\u0142oby mo\u017cliwe wyniesienie Boles\u0142awa Chrobrego do w\u0142adzy kr\u00f3lewskiej poprzez koronacj\u0119 z namaszczeniem.<\/p>\n

Boles\u0142aw Chrobry by\u0142 cz\u0142owiekiem autentycznej wiary, ale te\u017c zr\u0119cznym graczem w polityce?<\/strong><\/em><\/p>\n

– Mia\u0142 wyczucie i potrafi\u0142 w mistrzowski spos\u00f3b wykorzystywa\u0107 sprzyjaj\u0105ce okoliczno\u015bci. Taka okazja nadarzy\u0142a si\u0119, gdy pra\u017canie po raz drugi wyp\u0119dzili biskupa Wojciecha. Ten zajmowa\u0142 si\u0119 g\u0142oszeniem Dobrej Nowiny ludom poga\u0144skim. Zanim przyby\u0142 na ziemie w\u0142adztwa Boles\u0142awowego, by\u0142 na W\u0119grzech, gdzie te\u017c istnia\u0142a potrzeba umacniania chrze\u015bcija\u0144stwa \u2013 Gejza przyj\u0105\u0142 chrzest kilka lat p\u00f3\u017aniej ni\u017c Mieszko. Wojciech waha\u0142 si\u0119, czy wyruszy\u0107 do Po\u0142abian, Wielet\u00f3w czy Prus\u00f3w. Ostatecznie zdecydowa\u0142 si\u0119 na Prusy, a Boles\u0142aw delikatnie go w tej misji wspiera\u0142. Jego oddzia\u0142 30 woj\u00f3w pom\u00f3g\u0142 dotrze\u0107 bezpiecznie Wojciechowi do Gda\u0144ska, sk\u0105d wyruszy\u0142 on tylko z przyrodnim bratem Radzimem-Gaudentym i Bogusz\u0105 na misj\u0119 do Prus\u00f3w.<\/p>\n

Tym, co zbli\u017cy\u0142o Wojciecha do Boles\u0142awa by\u0142 fakt, \u017ce brat biskupa, Sobies\u0142aw, po rzezi S\u0142awnikowic\u00f3w w Libicach w 995 roku znalaz\u0142 schronienie w\u0142a\u015bnie u Boles\u0142awa. Poza tym po matce Chrobry sam by\u0142 Przemy\u015blid\u0105, co tak\u017ce mia\u0142o spore znaczenie.<\/p>\n

Dlaczego Boles\u0142awowi zale\u017ca\u0142o na relacji z Wojciechem?<\/strong><\/em><\/p>\n

– Biskup by\u0142 przyjacielem cesarskim, doskonale znanym w Rzymie. Da\u0142 si\u0119 pozna\u0107 jako cz\u0142owiek wyj\u0105tkowej pobo\u017cno\u015bci, obdarzony duchem misyjno\u015bci. Kiedy rozesz\u0142a si\u0119 wie\u015b\u0107 o m\u0119cze\u0144skiej \u015bmierci Wojciecha, jego przyjaciel Otton III od razu zacz\u0105\u0142 przygotowywa\u0107 kilka fundacji ku czci biskupa. Tymczasem Boles\u0142aw nie tylko zadba\u0142 o to, by wykupi\u0107 cia\u0142o m\u0119czennika \u2013 wiedz\u0105c, \u017ce relikwie \u015bwi\u0119tego s\u0105 czym\u015b bezcennym, lecz r\u00f3wnie\u017c dokona\u0142 uroczystej translacji jego cia\u0142a do Gniezna. To akt, kt\u00f3ry wed\u0142ug \u00f3wczesnych poj\u0119\u0107 znamionowa\u0142 kanonizacj\u0119. Boles\u0142aw, maj\u0105c cia\u0142o \u015bwi\u0119tego m\u0119czennika, m\u00f3g\u0142 zyska\u0107 metropoli\u0119 \u2013 niezale\u017cn\u0105 prowincj\u0119 ko\u015bcieln\u0105 z arcybiskupstwem gnie\u017anie\u0144skim i podleg\u0142ymi mu biskupstwami.<\/p>\n

Tekst: malopolska.pl\/fot. Domena publiczna<\/p>\n

\"\"<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Rozmowa z prof. dr. hab. Krzysztofem Oz\u0307ogiem, mediewist\u0105 z Uniwersytetu Jagiello\u0144skiego, badaczem dziej\u00f3w Polski Piast\u00f3w, Andegawen\u00f3w i pierwszych Jagiellon\u00f3w oraz historii Ko\u015bcio\u0142a w Polsce \u015bredniowiecznej. Czy decyzja o przyj\u0119ciu chrztu … <\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":39378,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3,11,2,70],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/39377"}],"collection":[{"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=39377"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/39377\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":39382,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/39377\/revisions\/39382"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/39378"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=39377"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=39377"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=39377"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}