Broszury edukacyjne i dodatki prasowe do pobrania (PDF)<\/p>\n
Z wprowadzenia<\/em><\/p>\n Jednym z filar\u00f3w komunistycznej w\u0142adzy instalowanej przez Sowiet\u00f3w w powojennej Polsce sta\u0142 si\u0119 aparat represji. Jego geneza si\u0119ga czas\u00f3w wojny, a kadrowym kr\u0119gos\u0142upem uczyniono polskich komunist\u00f3w przeszkolonych przez Sowiet\u00f3w.<\/p>\n Ca\u0142y mechanizm tworzenia struktur bezpieki nie by\u0142 skomplikowany. W PKWN powo\u0142ano najpierw Resort Bezpiecze\u0144stwa Publicznego, a p\u00f3\u017aniej, po przekszta\u0142ceniu PKWN w Rz\u0105d Tymczasowy, przemianowano go na Ministerstwo Bezpiecze\u0144stwa Publicznego. Nast\u0119pnie rozbudowywano struktury \u201ew d\u00f3\u0142\u201d poprzez stworzenie urz\u0119d\u00f3w bezpiecze\u0144stwa wojew\u00f3dzkich, powiatowych i pocz\u0105tkowo tak\u017ce gminnych (ostatecznie jednak zrezygnowano z ich powo\u0142ywania). W \u015blad za zajmuj\u0105c\u0105 terytorium Rzeczypospolitej Armi\u0105 Czerwon\u0105 przemieszcza\u0142y si\u0119 tzw. grupy operacyjne Urz\u0119du Bezpiecze\u0144stwa, kt\u00f3rych zadaniem by\u0142o sformowanie urz\u0119d\u00f3w wojew\u00f3dzkich i powiatowych.<\/p>\n R\u00f3wnolegle z tworzeniem terenowych struktur UB do polskiego aparatu represji wnika\u0142o coraz wi\u0119cej funkcjonariuszy sowieckiego NKWD, kt\u00f3rych w resorcie nazywano instruktorami, a p\u00f3\u017aniej doradcami. W \u017cargonie wewn\u0119trznym okre\u015blano ich mianem sowietnik\u00f3w. Sowieccy bezpieczniacy odgrywali kluczow\u0105 rol\u0119 w pierwszych miesi\u0105cach funkcjonowania komunistycznego aparatu represji.<\/p>\n Formalnie komunistyczna bezpieka zosta\u0142a utworzona 21 lipca 1944 r., kiedy to w PKWN powo\u0142ano Resort Bezpiecze\u0144stwa Publicznego. 1 stycznia 1945 r. zosta\u0142 on przekszta\u0142cony w Ministerstwo Bezpiecze\u0144stwa Publicznego (MBP) i w tej formie dzia\u0142a\u0142 do grudnia 1954 r.<\/p>\n Wstrz\u0105sem dla bezpieki sta\u0142 si\u0119 d\u0142ugotrwa\u0142y proces \u201eodwil\u017cy\u201d, zapocz\u0105tkowany w bloku wschodnim \u015bmierci\u0105 Stalina w marcu 1953 r. Jeszcze w tym samym roku na Zach\u00f3d zbieg\u0142 J\u00f3zef \u015awiat\u0142o \u2013 jeden z wysokich funkcjonariuszy MBP. Rok p\u00f3\u017aniej, jesieni\u0105 1954 r., na falach Radia Wolna Europa nadano cykl audycji \u201eZa kulisami bezpieki i partii\u201d, w kt\u00f3rych \u015awiat\u0142o obna\u017ca\u0142 istot\u0119 systemu komunistycznego w Polsce \u201eludowej\u201d i demaskowa\u0142 zbrodnie bezpieki. Audycje te by\u0142y na tyle silnym wstrz\u0105sem, \u017ce w porozumieniu z Moskw\u0105 podj\u0119to decyzj\u0119 o zreformowaniu komunistycznej policji politycznej, co przyspieszy\u0142o proces, kt\u00f3ry mniej wi\u0119cej w tym samym czasie zachodzi\u0142 w krajach bloku sowieckiego. W grudniu 1954 r. MBP zosta\u0142o rozwi\u0105zane, a jego kompetencje podzielono mi\u0119dzy Ministerstwo Spraw Wewn\u0119trznych (MSW) i Komitet do spraw Bezpiecze\u0144stwa Publicznego (KdsBP).<\/p>\n