{"id":39305,"date":"2024-12-04T13:34:26","date_gmt":"2024-12-04T12:34:26","guid":{"rendered":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/?p=39305"},"modified":"2024-12-09T10:45:28","modified_gmt":"2024-12-09T09:45:28","slug":"chrobry-byl-fundamentem-myslenia-o-polsce-rozmowa-z-prof-dr-hab-andrzejem-marcem","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/2024\/12\/04\/chrobry-byl-fundamentem-myslenia-o-polsce-rozmowa-z-prof-dr-hab-andrzejem-marcem\/","title":{"rendered":"Chrobry by\u0142 fundamentem my\u015blenia o Polsce"},"content":{"rendered":"

Rozmowa z prof. dr. hab. Andrzejem Marcem, mediewist\u0105 z Instytutu Historii Uniwersytetu Jagiello\u0144skiego<\/span><\/h2>\n
\n
<\/div>\n

Czym by\u0142o Kr\u00f3lestwo Boles\u0142awa Chrobrego? Co mo\u017cemy o\u00a0nim powiedzie\u0107, pos\u0142uguj\u0105c si\u0119 poj\u0119ciami bliskimi odbiorcy z\u00a0XXI wieku?<\/strong><\/p>\n

– To pytanie fundamentalne, poniewa\u017c wszystkim nam si\u0119 wydaje, \u017ce skoro w\u0142adca si\u0119 koronowa\u0142, to powsta\u0142o kr\u00f3lestwo. Wyobra\u017camy sobie pr\u0119\u017cny organizm polityczny, kt\u00f3rym rz\u0105dzi monarcha w\u00a0koronie. Przyk\u0142adamy miary, do jakich jeste\u015bmy przyzwyczajeni, czyli perspektyw\u0119 nowo\u017cytnego patrzenia na suwerenno\u015b\u0107, na organizm pa\u0144stwowy.<\/p>\n

Jakie drogi prowadzi\u0142y Boles\u0142awa do koronacji? Ani kroniki Galla Anonima i\u00a0Wincentego Kad\u0142ubka, ani czeska kronika Kosmasa, ani znane nam latopisy, nie daj\u0105 satysfakcjonuj\u0105cej odpowiedzi. Przede wszystkim podkre\u015blany jest rok 1000, czyli Zjazd Gnie\u017anie\u0144ski. I\u00a0u Galla, i\u00a0p\u00f3\u017aniej u\u00a0Kad\u0142ubka, zosta\u0142 on podniesiony do rangi jednego z\u00a0najwa\u017cniejszych epizod\u00f3w z\u00a0\u017cycia Chrobrego, ju\u017c w\u00f3wczas przedstawianego jako wybitny w\u0142adca.<\/p>\n

 <\/p>\n

Kiedy analizujemy wsp\u00f3\u0142czesn\u0105 polityk\u0119, wiemy \u017ce za przyw\u00f3dcami stoi elita, kt\u00f3rej przedstawiciele pe\u0142ni\u0105 formalne funkcje albo s\u0105 lud\u017ami cienia. Wp\u0142ywaj\u0105 na decyzje w\u0142adcy, maj\u0105 swoje interesy, rywalizuj\u0105 ze sob\u0105. Czy wtedy by\u0142o podobnie?<\/p>\n

– My\u015bl\u0119, \u017ce spo\u015br\u00f3d wszystkich element\u00f3w, kt\u00f3re mo\u017cemy por\u00f3wnywa\u0107 do wsp\u00f3\u0142czesno\u015bci, natura ludzka jest najbardziej podobna. Te same ambicje i\u00a0po\u017c\u0105dania kieruj\u0105 cz\u0142owieczymi dzia\u0142aniami. Niestety \u017ar\u00f3d\u0142a nie wzmiankuj\u0105 konkretnych ludzi z\u00a0otoczenia Chrobrego. Nie mo\u017cemy prze\u015bledzi\u0107 ich karier, zarysowa\u0107 mapy wp\u0142yw\u00f3w.<\/p>\n

Paradoksalnie wi\u0119cej wiemy o\u00a0dawnych doradcach Mieszka I: Odylenie i\u00a0Przybywoju. Po \u015bmierci ksi\u0119cia, kt\u00f3remu s\u0142u\u017cyli, zostali zniszczeni przez Chrobrego \u2013 o\u015blepieni, aby uczyni\u0107 ich niezdolnymi do publicznej dzia\u0142alno\u015bci. By\u0107 mo\u017ce Chrobry wygna\u0142 ich z\u00a0kraju razem z\u00a0wdow\u0105 po Mieszku I, Od\u0105 i\u00a0jej dzie\u0107mi. Jak pami\u0119tamy, pierwszy kr\u00f3l Polski w\u00a0radykalny spos\u00f3b pozbawi\u0142 macoch\u0119 i\u00a0przyrodnie rodze\u0144stwo wp\u0142ywu na dalsze losy pa\u0144stwa piastowskiego.<\/p>\n

Ka\u017cdy, kto dochodzi do w\u0142adzy, chce odsun\u0105\u0107 rywali i\u00a0postawi\u0107 na swoich ludzi.<\/strong><\/p>\n

– I\u00a0nie inaczej by\u0142o wtedy. Monarcha sta\u0142 na czele dobrze zorganizowanej, skutecznej w\u00a0dzia\u0142aniu dru\u017cyny woj\u00f3w, kt\u00f3rzy stanowili podstawowy aparat w\u0142adzy. Ci dru\u017cynnicy, kt\u00f3rych by\u0142o zapewne dosy\u0107 sporo, stawali si\u0119 zaczynem elity politycznej. W\u0142adza oparta by\u0142a o\u00a0system grodowy. Grody, kt\u00f3rych relikty mo\u017cemy jeszcze dzisiaj ogl\u0105da\u0107, stanowi\u0142y swoiste centra zarz\u0105du administracyjnego.<\/p>\n

Rywalizowa\u0142y mi\u0119dzy sob\u0105?<\/strong><\/p>\n

– Mo\u017ce to zbyt daleko id\u0105ce sformu\u0142owanie, ale bez w\u0105tpienia kontrola nad grodami lub ich ewentualne zniszczenie, je\u017celi kontroli nie da\u0142o si\u0119 utrzyma\u0107, by\u0142y dzia\u0142aniami kluczowymi dla sprawowania w\u0142adzy. Wiadomo, \u017ce w\u00a0Wielkopolsce i\u00a0na Kujawach grod\u00f3w by\u0142o wi\u0119cej ni\u017c w\u00a0ziemi krakowskiej czy ziemi sandomierskiej. Konsolidacja wewn\u0119trzna rodz\u0105cego si\u0119 pa\u0144stwa piastowskiego nie do ko\u0144ca jest jasna. Na pewno terytorialna jedno\u015b\u0107 i\u00a0unitarno\u015b\u0107 nie by\u0142y czym\u015b bezdyskusyjnym.<\/p>\n

Ju\u017c sam fakt przy\u0142\u0105czenia Ma\u0142opolski i\u00a0\u015al\u0105ska w\u00a0p\u00f3\u017anym okresie panowania Mieszka I\u00a0spowodowa\u0142, \u017ce te prowincje wesz\u0142y w\u00a0sk\u0142ad pa\u0144stwa piastowskiego jako samodzielnie ju\u017c uformowane terytoria. Mia\u0142y przesz\u0142o\u015b\u0107 ukszta\u0142towan\u0105 wcze\u015bniejsz\u0105 przynale\u017cno\u015bci\u0105 do w\u0142adztwa Przemy\u015blid\u00f3w. To powodowa\u0142o wewn\u0119trzne podzia\u0142y. Prowincje by\u0142y do\u015b\u0107 wyrazi\u015bcie od siebie odr\u00f3\u017cnialne i\u00a0w pewien spos\u00f3b samodzielne w\u00a0zarz\u0105dzaniu. Ze \u017ar\u00f3de\u0142 p\u00f3\u017aniejszych, dwunastowiecznych, wiemy, \u017ce zarz\u0105dcy prowincji dysponowali du\u017c\u0105 w\u0142adz\u0105.<\/p>\n

Recept\u0105 na os\u0142abianie zbyt du\u017cych wp\u0142yw\u00f3w w\u0142asnego zaplecza jest zawsze posi\u0142kowanie si\u0119 doradcami z\u00a0zewn\u0105trz.<\/strong><\/p>\n

– W\u00a0dobie intensywnego chrystianizowania w\u0142adztwa na pewno przybywali z\u00a0Europy duchowni, kt\u00f3rzy liczyli, \u017ce zrealizowanie kariery w\u00a0takim miejscu b\u0119dzie \u0142atwiejsze i\u00a0bardziej efektywne, przybywali niesieni te\u017c poczuciem misji ewangelizacyjnej. Rola takich zewn\u0119trznych doradc\u00f3w mog\u0142a by\u0107 i\u00a0niejednokrotnie by\u0142a du\u017ca. Konsolidowanie w\u0142adzy w\u00a0r\u0119kach jednego ksi\u0119cia, kt\u00f3ry si\u0119gn\u0105\u0107 chcia\u0142 po kr\u00f3lewsk\u0105 godno\u015b\u0107, stanowi\u0142o szans\u0119 dla inteligentnych i\u00a0ambitnych jednostek… Z\u00a0drugiej strony przy jednym w\u0142adcy mog\u0142o zabrakn\u0105\u0107 miejsca dla wszystkich ambitnych, mog\u0142o to rodzi\u0107 niepok\u00f3j i\u00a0d\u0105\u017cenie do zabezpieczenia jakiego\u015b udzia\u0142u we w\u0142adzy dla innych cz\u0142onk\u00f3w dynastii. Wtedy by\u0142a szansa na utrzymanie wp\u0142yw\u00f3w przez szerszy kr\u0105g elity politycznej.<\/p>\n

Pisa\u0142 Pan o\u00a0tym przed laty w\u00a0\u201eTeologii Politycznej\u201d:\u00a0<\/strong>Kr\u00f3lewsko\u015b\u0107 piastowskiej w\u0142adzy i\u00a0d\u0105\u017cenia do zdobycia korony przez przedstawicieli dynastii ulega\u0142y daleko id\u0105cej ewolucji, kt\u00f3ra by\u0142a \u015bci\u015ble zwi\u0105zana z\u00a0g\u0142\u0119bokimi, szczeg\u00f3lnie w\u00a0stuleciu XII, przemianami ca\u0142ej \u0142aci\u0144skiej Europy. Pierwsze pr\u00f3by osi\u0105gni\u0119cia kr\u00f3lewskiej korony przez potomk\u00f3w Mieszka I\u00a0natrafi\u0142y, zdaje si\u0119, przede wszystkim na op\u00f3r ich wsp\u00f3\u0142ziomk\u00f3w, kt\u00f3rzy nie widzieli powodu, \u017ceby zmienia\u0107 istniej\u0105cy zwyczaj w\u0142adzy dzielonej mi\u0119dzy wszystkich przedstawicieli rodu panuj\u0105cego. Ka\u017cdy z\u00a0nich mia\u0142 prawo do wsp\u00f3\u0142udzia\u0142u w\u00a0panowaniu, cho\u0107 w\u00a0praktyce nier\u00f3wnego, a\u00a0zdanie to podzielali tak\u017ce mo\u017cni tworz\u0105cy zaplecze w\u0142adzy Piast\u00f3w. Kr\u00f3l wprowadza\u0142 powa\u017cne zamieszanie w\u00a0tym niestabilnym, ale uznanym powszechnie systemie.\u00a0<\/em><\/strong>\u00a0Sk\u0105d ta hipoteza? Czy to tylko koncepcja intelektualna, czy analiza znajduj\u0105ca twarde oparcie w\u00a0\u017ar\u00f3d\u0142ach?<\/strong><\/p>\n

– Jest to interpretacja nielicznych \u015blad\u00f3w, jakimi dysponujemy, oparta tak\u017ce na obserwacji por\u00f3wnawczej. Przede wszystkim pa\u0144stwa Przemy\u015blid\u00f3w, na kt\u00f3re zawsze warto zwraca\u0107 uwag\u0119, my\u015bl\u0105c o\u00a0pa\u0144stwie Piast\u00f3w, poniewa\u017c oba te organizmy rozwija\u0142y si\u0119 niemal\u017ce r\u00f3wnolegle w\u00a0podobny spos\u00f3b. I\u00a0napotyka\u0142y na podobne problemy.<\/p>\n

W przypadku korony piastowskiej i\u00a0Boles\u0142aw Chrobry, i\u00a0Mieszko II cieszyli si\u0119 ni\u0105 kr\u00f3tko. Chrobry zmar\u0142, ale Mieszko II od samego pocz\u0105tku swojego panowania zacz\u0105\u0142 mie\u0107 k\u0142opoty, z\u00a0kt\u00f3rymi nie by\u0142 w\u00a0stanie sobie poradzi\u0107. No i\u00a0Boles\u0142aw Szczodry, wnuk Mieszka II,\u00a0 natychmiast po koronacji popad\u0142 w\u00a0tajemniczy, radykalny konflikt, kt\u00f3ry sko\u0144czy\u0142 si\u0119 jego upadkiem. Z\u00a0czego to wynika\u0142o, na czym polega\u0142 problem ze stabilizacj\u0105 w\u0142adzy kr\u00f3lewskiej?<\/p>\n

Z lekcji historii wiemy, \u017ce Boles\u0142aw Chrobry by\u0142 po prostu w\u0142adc\u0105 utalentowanym, silnym przyw\u00f3dc\u0105, a\u00a0jego potomkowie niekoniecznie odziedziczyli te przymioty.<\/strong><\/p>\n

– I\u00a0jak umar\u0142, to\u00a0 Mieszko II okaza\u0142 si\u0119 za s\u0142aby, a\u00a0do tego napadli na nas Niemcy, Rusini, W\u0119grzy, Czesi i\u00a0jeszcze poganie si\u0119 zbuntowali? Nagle wszystkie si\u0142y z\u0142a skierowa\u0142y si\u0119 przeciwko koronie kr\u00f3lewskiej?<\/p>\n

No tak si\u0119 uczyli\u015bmy w\u00a0szkole wszyscy.<\/strong><\/p>\n

– Tak, to pogl\u0105d tak silnie ugruntowany, \u017ce chyba nigdy si\u0119 go nie pozb\u0119dziemy. No ale pojawia si\u0119 ca\u0142y szereg problem\u00f3w, kt\u00f3re wynikaj\u0105 z\u00a0naszej niewiedzy o\u00a0pocz\u0105tkach w\u0142adztwa piastowskiego. Jaka by\u0142a kondycja dynastii? Jakie by\u0142y wewn\u0119trzne prawa rz\u0105dz\u0105ce sprawowaniem i\u00a0dziedziczeniem w\u0142adzy? To samo u\u00a0Przemy\u015blid\u00f3w, u\u00a0Arpad\u00f3w na W\u0119grzech. Cho\u0107 oni utrzymali koron\u0119 kr\u00f3lewsk\u0105, to i\u00a0tam pojawiaj\u0105 si\u0119 powa\u017cne napi\u0119cia zwi\u0105zane z\u00a0dzia\u0142aniem dynastii.<\/p>\n

Istnia\u0142o, co zreszt\u0105 w\u00a0rozbiciu dzielnicowym znalaz\u0142o realizacj\u0119 najbardziej sformalizowan\u0105, g\u0142\u0119bokie przekonanie, \u017ce kr\u00f3l kr\u00f3lem, ale ka\u017cdy m\u0119ski przedstawiciel dynastii ma prawo do udzia\u0142u we w\u0142adzy. Jak to prawo mia\u0142o by\u0107 realizowane? Czy to powinien by\u0107 mechanizm \u2013 nawi\u0105zuj\u0105c do \u00a0terminu ze stosunk\u00f3w w\u0142asno\u015bciowych \u2013 jak w\u00a0przypadku niedzia\u0142u maj\u0105tkowego? Bracia rz\u0105dz\u0105cy razem, z\u00a0kt\u00f3rych ka\u017cdy ma r\u00f3wny g\u0142os w\u00a0rz\u0105dzeniu, tak jak w\u00a0rodzinnym dobytku? Jak to urz\u0105dzi\u0107, aby wszyscy byli zadowoleni? To permanentne napi\u0119cie w\u00a0dynastii na pewno istnia\u0142o. Chrobry natychmiast po \u015bmierci ojca pozby\u0142 si\u0119 przyrodniego rodze\u0144stwa i\u00a0wdowy. Z\u00a0kolei po jego \u015bmierci opr\u00f3cz Bezpryma, czyli najstarszego syna Chrobrego, pojawili si\u0119 potomkowie przyrodnich braci, kt\u00f3rzy r\u00f3wnie\u017c za\u017c\u0105dali udzia\u0142u we w\u0142adzy.<\/p>\n

Czyli k\u0142\u00f3tnia od samego pocz\u0105tku?<\/strong><\/p>\n

– To napi\u0119cie mo\u017ce nam si\u0119 wydawa\u0107 negatywne, ale trzeba sobie u\u015bwiadomi\u0107, \u017ce w\u00a0tamtych czasach uchodzi\u0142o prawdopodobnie za co\u015b oczywistego. W\u0142adztwo piastowskie, jak i\u00a0pa\u0144stwo Przemy\u015blid\u00f3w, to nie by\u0142y od wiek\u00f3w funkcjonuj\u0105ce w\u0142adztwa. Powsta\u0142y dopiero co i\u00a0nie dosz\u0142o jeszcze w\u00a0nich do utrwalenia stabilnej zasady nast\u0119pstwa w\u0142adzy. Zreszt\u0105 czy taki stabilny system powsta\u0142 tak naprawd\u0119 kiedykolwiek?<\/p>\n

Boles\u0142aw Chrobry od pocz\u0105tku rozumia\u0142 wyzwanie. Dlatego potrzebowa\u0142 mocnych symboli. Zjazd Gnie\u017anie\u0144ski by\u0142 najwa\u017cniejszym wydarzeniem politycznym, kt\u00f3re da\u0142o mu narz\u0119dzia do realizacji projektu si\u0119gni\u0119cia po koron\u0119. To w\u0142a\u015bnie wizyta cesarza rzymskiego w\u00a0Gnie\u017anie, na\u0142o\u017cenie diademu na g\u0142ow\u0119 Chrobrego, podniesienie go w\u00a0ten spos\u00f3b publicznie do rangi przyjaciela cesarza, budowa\u0142o pot\u0119g\u0119 w\u0142adcy. Niekt\u00f3rzy twierdz\u0105, \u017ce to ju\u017c by\u0142a koronacja. Status kr\u00f3la jako monarchy nie jest w\u00f3wczas w\u00a0ca\u0142ej Europie, szczeg\u00f3lnie \u015arodkowo-Wschodniej, jasny i\u00a0ujednolicony. Liczy\u0142 si\u0119 przede wszystkim cesarz rzymski. Przecie\u017c dopiero wtedy Kapetyngowie budowali w\u0142asne kr\u00f3lestwo na gruzach dawnej monarchii karoli\u0144skiej.<\/p>\n

Chrobry realizowa\u0142 ambitny plan, zapewne my\u015bl\u0105c, \u017ce dzi\u0119ki sformowaniu na nowo podstaw legitymizuj\u0105cych w\u0142adz\u0119 rzeczywi\u015bcie j\u0105 wzmocni i\u00a0przekroczy pewn\u0105 granic\u0119 stabilizacji politycznej. Ale przychylny mu Otton umar\u0142 ju\u017c na pocz\u0105tku 1002 roku. Boles\u0142aw musia\u0142 zmierzy\u0107 si\u0119 ze zmienno\u015bci\u0105 poparcia chrze\u015bcija\u0144skiego centrum, gdzie w\u0142adza te\u017c nie by\u0142a stabilna. I\u00a0nie tylko Chrobry stara si\u0119 o\u00a0akceptacj\u0119 cesarsk\u0105, robi\u0105 to te\u017c Przemy\u015blidzi i\u00a0Arpadowie, ka\u017cdy we w\u0142asnym interesie.<\/p>\n

Czyli trzeba by\u0142o jednocze\u015bnie rywalizowa\u0107 w\u00a0\u2013 jakby\u015bmy dzi\u015b powiedzieli \u2013 globalnej grze i\u00a0rozwi\u0105zywa\u0107 problemy w\u00a0rodzinie.<\/strong><\/p>\n

– Tak, korona wynosi\u0142a jednego ponad wszystkich. Stawia\u0142a przed tym, kt\u00f3ry nosi\u0142,\u00a0 odpowiedzialno\u015b\u0107 i\u00a0jednocze\u015bnie budzi\u0142a zazdro\u015b\u0107. W\u0142adca jest jeden, pochodzi z\u00a0boskiego namaszczenia. Za nim stoi pot\u0119ga chrze\u015bcija\u0144stwa. Jest pomaza\u0144cem bo\u017cym, co automatycznie wprowadza logiczn\u0105 konsekwencj\u0119, czyli dziedziczenie tej\u017ce w\u0142adzy i\u00a0godno\u015bci przez bezpo\u015brednich potomk\u00f3w kr\u00f3la, tym samym znaczenie pozosta\u0142ych cz\u0142onk\u00f3w dynastii radyklanie spada\u0142o. Tak pewnie pomy\u015bla\u0142 Chrobry, kiedy nama\u015bci\u0142 Mieszka II na swojego nast\u0119pc\u0119. W\u00a0tej linii w\u0142adza mia\u0142a by\u0107 dziedziczona.<\/p>\n

A kiedy w\u015br\u00f3d pretendent\u00f3w s\u0105 k\u0142\u00f3tnie, to ujawniaj\u0105 si\u0119 i\u00a0ambicje ich poplecznik\u00f3w, i\u00a0pokusa wykreowania nowych o\u015brodk\u00f3w w\u0142adzy, spoza grona tocz\u0105cych sp\u00f3r?<\/strong><\/p>\n

– Dowodem, \u017ce monopol dynastii nie by\u0142 oczywisty, jest historia s\u0142ynnego Miec\u0142awa, kt\u00f3ry wyr\u00f3s\u0142 na w\u0142adc\u0119 Mazowsza w\u00a0momencie kryzysu pa\u0144stwa. Po \u015bmierci Mieszka II, po buncie poga\u0144skim i\u00a0naje\u017adzie czeskim, uciekaj\u0105cy przed buntownikami i\u00a0przed naje\u017ad\u017acami \u2013 jak zanotowa\u0142 Gall Anonim \u2013 udawali si\u0119 na Mazowsze, gdzie w\u0142adz\u0119 obj\u0105\u0142 dawny cze\u015bnik Mieszka II, czyli Miec\u0142aw. Kiedy Kazimierz Odnowiciel wr\u00f3ci\u0142 do kraju z\u00a0wygnania, okaza\u0142o si\u0119, \u017ce nie tylko Miec\u0142aw nie chce mu si\u0119 podporz\u0105dkowa\u0107, ale wszyscy Mazowszanie stan\u0119li za uzurpatorem. Gall zauwa\u017ca gorzko, \u017ce Kazimierz nie tylko musia\u0142 oczy\u015bci\u0107 kraj z\u00a0wrog\u00f3w i\u00a0naje\u017ad\u017ac\u00f3w, ale najwi\u0119ksz\u0105 walk\u0119 przysz\u0142o mu stoczy\u0107 ze swoimi.<\/p>\n

Ostatecznie Miec\u0142aw przegra\u0142 i\u00a0bardzo wielu Mazowszan zosta\u0142o wymordowanych w\u00a0walce. To by\u0142 koniec ostatnich przedstawicieli elity politycznej pa\u0144stwa Chrobrego. Kazimierz Odnowiciel zaplecze w\u0142adzy musia\u0142 budowa\u0107 od nowa i\u00a0je\u017celi chcemy m\u00f3wi\u0107 o\u00a0genezie \u015bredniowiecznych polskich mo\u017cnych i\u00a0rycerstwa, to si\u0119ga\u0107 winni\u015bmy chyba najdalej do panowania Kazimierza Odnowiciela.<\/p>\n

Nieco ponad sto lat po \u015bmierci Chrobrego mamy rozbicie dzielnicowe i\u00a0prawie dwa stulecia do nadej\u015bcia W\u0142adys\u0142awa \u0141okietka. Z\u00a0korony Boles\u0142awa pozosta\u0142 tylko mit.<\/strong><\/p>\n

– Tak, cho\u0107 nie miejsce tu i\u00a0czas na rozwa\u017cania o\u00a0tzw. rozbiciu dzielnicowym. Mit Chrobrego okaza\u0142 si\u0119 jednak bardzo trwa\u0142y i\u00a0u\u017cyteczny. Stworzy\u0142 go Gall Anonim, aby zbudowa\u0107 fundament tradycji dynastycznej Piast\u00f3w. Z\u00a0jego kroniki znamy Chrobrego jako cz\u0142owieka \u00a0doskona\u0142ego pod ka\u017cdym wzgl\u0119dem. To w\u0142adca skuteczny politycznie, bezwzgl\u0119dny, sprytny, m\u0105dry przyjaciel cesarza. W\u00a0XIV wieku, gdy istnieje potrzeba ideowego uzasadnienia budowy silnego Kr\u00f3lestwa, Chrobry jest ju\u017c kamieniem w\u0119gielnym, fundamentem my\u015blenia o\u00a0Polsce. A\u00a0zatem w\u00a0ostatecznym rozrachunku zwyci\u0119\u017ca.<\/p>\n

Tekst: malopolska.pl\/fot. Domena publiczna<\/p>\n

\"\"<\/p>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Rozmowa z prof. dr. hab. Andrzejem Marcem, mediewist\u0105 z Instytutu Historii Uniwersytetu Jagiello\u0144skiego Czym by\u0142o Kr\u00f3lestwo Boles\u0142awa Chrobrego? Co mo\u017cemy o\u00a0nim powiedzie\u0107, pos\u0142uguj\u0105c si\u0119 poj\u0119ciami bliskimi odbiorcy z\u00a0XXI wieku? – … <\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":39306,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3,11,2,70,1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/39305"}],"collection":[{"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=39305"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/39305\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":39330,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/39305\/revisions\/39330"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/39306"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=39305"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=39305"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=39305"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}