{"id":38774,"date":"2024-09-06T10:55:42","date_gmt":"2024-09-06T08:55:42","guid":{"rendered":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/?p=38774"},"modified":"2024-09-06T15:04:16","modified_gmt":"2024-09-06T13:04:16","slug":"krakow-miasto-wsrod-kopcow-lezace-3-kopiec-pilsudskiego","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/2024\/09\/06\/krakow-miasto-wsrod-kopcow-lezace-3-kopiec-pilsudskiego\/","title":{"rendered":"Krak\u00f3w \u2013 miasto w\u015br\u00f3d kopc\u00f3w le\u017c\u0105ce. 4. Kopiec J\u00f3zefa Pi\u0142sudskiego"},"content":{"rendered":"

W 1932 r. zosta\u0142a wydana broszura por. Franciszka Supergana pt. \u201eBojownikom o wolno\u015b\u0107. Nar\u00f3d prac\u0105 bezroboczych\u201d. Autor zaprezentowa\u0142 w niej pomys\u0142 sypania w Polsce kopc\u00f3w, kt\u00f3re upami\u0119tnia\u0142yby wa\u017cne wydarzenia oraz postacie z dziej\u00f3w narodu. Rok p\u00f3\u017aniej zaproponowa\u0142 budow\u0119 kopca na Sowi\u0144cu. Inicjatyw\u0119 podj\u0105\u0142 Zwi\u0105zek Legionist\u00f3w Polskich. Kopiec mia\u0142 powsta\u0107 ku czci marsza\u0142ka J\u00f3zefa Pi\u0142sudskiego oraz \u017co\u0142nierzy, kt\u00f3rzy walczyli o wolno\u015b\u0107 Ojczyzny, od czas\u00f3w powstania kosciuszkowskiego po okres ugruntowania niepodleg\u0142o\u015bci.<\/p>\n

\"\"
Franciszek Supergan pomys\u0142odawca pomnika kopca Jj\u00f3zefa Pi\u0142sudskiego<\/figcaption><\/figure>\n

Pierwsz\u0105 informacj\u0119 o kopcu mo\u017cna znale\u017a\u0107 w aktach Zarz\u0105du Parku Miejskiego \u201eLas Wolski\u201d, z dnia 19 lutego 1934 r. Wtedy to dyrektor Lasu Wolskiego Witold Friedberg zapisa\u0142 kr\u00f3tk\u0105 notatk\u0119 w kt\u00f3rej zawar\u0142 informacje o spotkaniu w tym dniu z Prezydentem Krakowa Mieczys\u0142awem Kaplickim. W jego trakcie otrzyma\u0142 polecenie od Kaplickiego spotkania z prof. Adolfem Szyszko-Bohuszem i przedyskutowania warunk\u00f3w budowy kopca im. Marsza\u0142ka Pi\u0142sudskiego.\u00a0 Z zapisk\u00f3w dyrektora Friedberga z 6 marca 1934 r. mo\u017cna si\u0119 dowiedzie\u0107, \u017ce prof. Adolf Szyszko-Bohusz wybra\u0142 wzg\u00f3rze Sowiniec jako najbardziej odpowiednie.<\/p>\n

\"\"
Adolf Szyszko-Bohusz<\/figcaption><\/figure>\n

\u201ePierwsze konkretniejsze ju\u017c ustalenia podj\u0119\u0142a 3 lipca 1934 r. wojskowa komisja pod przewodnictwem p\u0142k. Tadeusza Romana Tomaszewskiego. Ustalono przede wszystkim, \u017ce kopiec nale\u017cy usypa\u0107 nie w najwy\u017cszym punkcie Sowi\u0144ca, lecz na znajduj\u0105cej si\u0119 obok parceli wojskowej. Motywowano to pochy\u0142o\u015bci\u0105 terenu i wyst\u0119powaniem ska\u0142, a co za tym idzie ewentualn\u0105 \u0142atwo\u015bci\u0105 osuwania si\u0119 przysz\u0142ego kopca. Tak\u017ce wzgl\u0119dy organizacyjne (\u0142atwo\u015b\u0107 i blisko\u015b\u0107 dowo\u017cenia ziemi) przemawia\u0142y za t\u0105 koncepcj\u0105. W pierwszej kolejno\u015bci miano zaj\u0105\u0107 si\u0119 pomiarami terenu dla wykonania przez architekta planu kopca oraz urz\u0105dzeniem dr\u00f3g dojazdowych i doj\u015bciowych. Kolejn\u0105 wa\u017cn\u0105 dat\u0105 w historii kopca J. Pi\u0142sudskiego sta\u0142 si\u0119 dzie\u0144 5 lipca 1934 r. W tym dniu Rada Miasta Krakowa wi\u0119kszo\u015bci\u0105 g\u0142os\u00f3w (46 radnych za wnioskiem, 10 przeciw, 1 wstrzymuj\u0105cy si\u0119) przyj\u0119\u0142a uchwa\u0142\u0119 o przeznaczeniu gruntu gminnego w Lesie Wolskim na wzg\u00f3rzu Sowiniec (liczba katastralna dzia\u0142ki 492\/1 gm. Wola Justowska) na kopiec im. Marsza\u0142ka Pi\u0142sudskiego\u201d. [I. Fischer, 2003]<\/p>\n

Powsta\u0142a tak\u017ce w mie\u015bcie, sekcja sypania kopca, kt\u00f3ra na spotkaniu w krakowskim Magistracie 16 lipca 1934 r. pod przewodnictwem pp\u0142k Tadeusza Tomaszewskiego ustali\u0142a przebieg uroczysto\u015bci po\u015bwi\u0119cenia miejsca pod budow\u0119 kopca, zaj\u0119\u0142a si\u0119 kwesti\u0105 wycinki drzew na terenie, na kt\u00f3rym mia\u0142 stan\u0105\u0107, wzgl\u0119dami technicznymi zwi\u0105zanymi\u00a0 \u00a0z transportem zainteresowanych uroczysto\u015bci\u0105 (z Krakowa do Lasu Wolskiego) oraz zapewnieniem bezpiecze\u0144stwa. Warto doda\u0107, \u017ce dat\u0119 rozpocz\u0119cia sypania budowli wyznaczono na 11 listopada 1934 r.<\/p>\n

\"\"
Makieta Kopca J\u00f3zefa Pi\u0142sudskiego<\/figcaption><\/figure>\n

Sekcja spotka\u0142a si\u0119 drugi raz 30 lipca, na spotkaniu ustalono, \u017ce zostanie po\u0142o\u017cony g\u0142az z wykut\u0105 dat\u0105 6 sierpnia 1934 r. w pobli\u017cu dwudziestoo\u015bmiometrowego masztu ze sztandarem, kt\u00f3ry mia\u0142 wyznacza\u0107 pion kopca. Zaplanowano r\u00f3wnie\u017c wys\u0142anie 20 tysi\u0119cy go\u0142\u0119bi pocztowych do miejscowo\u015bci w Polsce, z informacj\u0105 o budowie kopca. Uroczysto\u015b\u0107 po\u015bwi\u0119cenia miejsca sypania kopca mia\u0142a si\u0119 odby\u0107 6 sierpnia 1934 r. w dwudziest\u0105 rocznic\u0119 wymarszu I Kompanii Kadrowej.<\/p>\n

\u201eJu\u017c od godzin porannych delegacje i publiczno\u015b\u0107 kierowa\u0142y si\u0119 na wzg\u00f3rze Sowiniec. Specjalnie podstawione autobusy dowozi\u0142y na skraj Lasu Wolskiego w pobli\u017ce restauracji Bisanza, st\u0105d uczestnicy uroczysto\u015bci musieli pieszo przej\u015b\u0107 jeszcze 3 km na plac przeznaczony pod budow\u0119 kopca. Tras\u0119 przemarszu oznaczy\u0142a chor\u0105giewkami Liga Morska i Rzeczna. Na \u015brodku tego placu wbito wysoki na 28 m maszt sztandarowy (z tego 4 metry w ziemi), wok\u00f3\u0142 kt\u00f3rego ustawi\u0142y si\u0119 delegacje Strzelca, Zwi\u0105zku Legionist\u00f3w, Zwi\u0105zku Rezerwist\u00f3w, Stra\u017cy Po\u017carnej, Zwi\u0105zku Inwalid\u00f3w, Weteran\u00f3w, kolejowego i pocztowego Przysposobienia Wojskowego. Go\u015b\u0107mi honorowymi byli cz\u0142onkowie by\u0142ej I Kompanii Kadrowej. Licznie reprezentowane by\u0142y tak\u017ce w\u0142adze pa\u0144stwowe i wojskowe. Przyby\u0142ych dostojnik\u00f3w przywita\u0142a kompania honorowa 20 Pu\u0142ku Piechoty, prezentuj\u0105c bro\u0144, oraz orkiestra, kt\u00f3ra odegra\u0142a marsz generalski. Uroczysto\u015b\u0107 rozpocz\u0119\u0142a punktualnie o godzinie 10.00 pobudka wojskowa, a nast\u0119pnie po z\u0142o\u017ceniu raportu wojskowego gen. Narbut-\u0141uczy\u0144skiemu, odegrano hymn pa\u0144stwowy. W jego takt artyleria (w sile 5 armat) odda\u0142a 21 strza\u0142\u00f3w. W tym samym czasie na przygotowany wcze\u015bniej maszt wci\u0105gni\u0119to flag\u0119 pa\u0144stwow\u0105. Ch\u00f3r legionowy pod batut\u0105 dra \u015awi\u0119cha od\u015bpiewa\u0142 pie\u015b\u0144 O \u015bwi\u0119ty kraju nasz. Uroczyst\u0105 mow\u0119 wyg\u0142osi\u0142 Walery S\u0142awek, kt\u00f3ry powiedzia\u0142 m.in.: \u201eTo te\u017c my \u2013 jego \u017co\u0142nierze, a wierzymy, ze z nami i nar\u00f3d ca\u0142y \u2013 przyst\u0119pujemy dzi\u015b do sypania z ziemi polskiej kopca, kt\u00f3ryby imi\u0119 J\u00f3zefa Pi\u0142sudskiego przekaza\u0142 wiekom w czasy
\ntak odleg\u0142e, kiedy ksi\u0119gi historji pisanej ju\u017c zbutwiej\u0105, a ryte w kamieniu s\u0142owa wiatr i deszcz wykruszy. W tym kopcu chcemy zamkn\u0105\u0107 i z wdzi\u0119czno\u015bci\u0105 zespoli\u0107 nasze \u2013 \u017co\u0142nierzy Pi\u0142sudskiego \u2013 uczucia, nasze t\u0119sknoty i prze\u017cycia. Chcemy, by symbol wielko\u015bci na g\u00f3rze zdala widziany w duszach przysz\u0142ych pokole\u0144 budzi\u0142 dum\u0119. By nar\u00f3d dumny przesz\u0142o\u015bci\u0105 wiedzia\u0142, \u017ce wysi\u0142kiem i ofiar\u0105 wielko\u015b\u0107 swojej przysz\u0142o\u015bci ma wznosi\u0107. By rozumia\u0142, \u017ce czo\u0142o, kt\u00f3re si\u0119 przed wrogiem nie ugnie, \u017ce wola, kt\u00f3ra przed trudami i niebezpiecze\u0144stwem nie zmi\u0119knie, \u017ce to by\u0142y, to s\u0105 i b\u0119d\u0105 zawsze si\u0142y g\u0142\u00f3wne. Niech to wskazanie przez J\u00f3zefa Pi\u0142sudskiego Polsce dane na wieki z kopca tego promienieje\u201d. Po przem\u00f3wieniu wypuszczono go\u0142\u0119bie pocztowe. Dyrektor Friedberg zanotowa\u0142 nawet w swoim sprawozdaniu, i\u017c go\u0142\u0105b z depesz\u0105 do Belwederu, wypuszczony przez Prezydenta Kaplickiego kr\u0105\u017cy\u0142 d\u0142u\u017csz\u0105 chwil\u0119 wok\u00f3\u0142 Sowi\u0144ca. Nast\u0119pnie miejsce pod Kopiec po\u015bwi\u0119ci\u0142 bp Stanis\u0142aw Rospond. Na koniec uczestnicy uroczysto\u015bci dokonali wpis\u00f3w do ksi\u0119gi pami\u0105tkowej. O godzinie 11 uroczysto\u015bci zako\u0144czy\u0142y si\u0119 od\u015bpiewaniem Pierwszej Brygady, a uczestnicy i publiczno\u015b\u0107 rozjechali si\u0119 do dom\u00f3w. Ca\u0142o\u015b\u0107 by\u0142a transmitowana na \u017cywo przez wszystkie polskie rozg\u0142o\u015bnie radiowe\u201d [I. Fischer, 2003]<\/p>\n

 <\/p>\n

\"\"
Weterani powstania styczniowego sypi\u0105cy kopiec J\u00f3zefa Pi\u0142sudskiego<\/figcaption><\/figure>\n

Po uroczysto\u015bciach po\u015bwi\u0119cenia miejsca przyszed\u0142 czas na prac\u0119 zwi\u0105zan\u0105 z budow\u0105 kopca. Franciszek M\u0105czy\u0144ski tw\u00f3rca jego projektu oraz in\u017c. Stanis\u0142aw Ko\u017ami\u0144ski opracowali plan budowy, kt\u00f3ry by\u0142 gotowy we wrze\u015bniu 1934 r. Po otrzymaniu niezb\u0119dnych pozwole\u0144 rozpocz\u0119to prace. Pod koniec 1934 r. wojsko wybudowa\u0142o barak, w kt\u00f3rym mia\u0142 zamieszka\u0107 oraz pilnowa\u0107 placu budowy by\u0142y legionista J\u00f3zef Zamorski. W nast\u0119pnym roku 1935 r. wybudowano kolejne dwa, z kt\u00f3rych jeden mia\u0142 s\u0142u\u017cy\u0107 kierownictwu budowy, mie\u015bci\u0107 bufet oraz sklep z pami\u0105tkami. Drugi za\u015b s\u0142u\u017cy\u0142 w ca\u0142o\u015bci celom gastronomicznym. Powsta\u0142y tak\u017ce drogi prowadz\u0105ce do terenu budowy. Tymczasem budowa kopca trwa\u0142a. 30 marca 1935 r. powsta\u0142 w Warszawie Komitet Budowy Kopca J\u00f3zefa Pi\u0142sudskiego. Mia\u0142 on koordynowa\u0107 dzia\u0142ania, zajmowa\u0107 si\u0119 kwestiami finansowymi, przybli\u017ca\u0107 ide\u0119 budowy kopca i informowa\u0107 o post\u0119pach w pracach. Prezesem Komitetu zosta\u0142 Walery S\u0142awek, zast\u0119powali go Aleksander Prystor, gen. Edward \u015amig\u0142y-Rydz i gen. Kazimierz Sosnkowski. 12 maja 1935 r. zmar\u0142 Marsza\u0142ek J\u00f3zef Pi\u0142sudski. Aby go uczci\u0107, ludzie zacz\u0119li z wi\u0119kszym zaanga\u017cowaniem bra\u0107 udzia\u0142 w sypaniu kopca. W\u0142a\u015bciwie byli to przedstawiciele wszystkich grup spo\u0142ecznych. W pracach uczestniczyli mi\u0119dzy innymi: Prezydent Polski Ignacy Mo\u015bcicki, przedstawiciele rz\u0105du, parlamentu r\u00f3\u017cnych organizacji, \u017co\u0142nierze, zagraniczni dyplomaci, arty\u015bci, sportowcy, weterani, w tym \u017co\u0142nierze powstania styczniowego, za\u0142ogi zak\u0142ad\u00f3w pracy, rodziny z dzie\u0107mi.<\/p>\n

\"\"
Prezydent RP Ignacy Mo\u015bcicki na budowie kopca J\u00f3zefa Pi\u0142sudskiego<\/figcaption><\/figure>\n

U\u0142atwiano ochotnikom dojazd do Krakowa. Organizowano dodatkowe sk\u0142ady poci\u0105g\u00f3w oraz udzielano zni\u017cek na bilety. Do Krakowa przysy\u0142ano urny z ziemi\u0105 z r\u00f3\u017cnych cz\u0119\u015bci kraju i z zagranicy. W ko\u0144cu 1935 r. by\u0142o ich ju\u017c dwa tysi\u0105ce. Budowa kopca trwa\u0142a do 9 lipca 1937 r. a zako\u0144czenie prac og\u0142oszono 6 sierpnia 1937 r. Kopiec J\u00f3zefa Pi\u0142sudskiego wie\u0144czy\u0142 krzy\u017c legionowy, kt\u00f3ry potem w 1953 r. komuni\u015bci zrzucili. W czasie II wojny \u015bwiatowej gubernator Hans Frank planowa\u0142 zniszczy\u0107 kopce dw\u00f3ch Naczelnik\u00f3w: J\u00f3zefa Pi\u0142sudskiego i Tadeusza Ko\u015bciuszki, na szcz\u0119\u015bcie jednak nie zd\u0105\u017cy\u0142 zrealizowa\u0107 tego pomys\u0142u. W latach okupacji Kopiec Pi\u0142sudskiego sta\u0142 si\u0119 miejscem patriotycznych manifestacji, w rocznic\u0119 r\u00f3\u017cnych \u015bwi\u0105t sk\u0142adano kwiaty z bia\u0142o-czerwonymi wst\u0119gami. W okresie PRL-u kopiec ulega\u0142 dewastacji, nazwa patrona znikn\u0119\u0142a z oficjalnych map i przewodnik\u00f3w. Zasadzono w pobli\u017cu kopca wiele drzew i krzew\u00f3w, bry\u0142a budowli ulega\u0142a zniszczeniu, z biegiem czasu stawa\u0142 si\u0119 on niewidoczny. Cz\u0142owiekiem, kt\u00f3ry podj\u0105\u0142 walk\u0119 o zachowanie kopca by\u0142 dawny legionista J\u00f3zef Herzog. Z determinacj\u0105 pisa\u0142 pisma do w\u0142adz wszelkiego szczebla w sprawie kopca. Ale pozostawa\u0142y one bez konkretnej odpowiedzi. W 1980 r., powsta\u0142 Komitet Opieki nad Kopcem J\u00f3zefa Pi\u0142sudskiego, kt\u00f3rego zaanga\u017cowanie oraz bezinteresowna praca tysi\u0119cy ochotnik\u00f3w przyczynia\u0142y si\u0119 do zachowania kopca. W listopadzie 1992 r. honorowy patronat nad kopcem obj\u0105\u0142 Sejm Rzeczpospolitej Polskiej. Od tego czasu renowacja kopca nabra\u0142a tempa, by\u0142a te\u017c wykonywana przez firmy budowlane. Ulewne deszcze wci\u0105\u017c zagra\u017caj\u0105 budowli, dlatego wymaga on sta\u0142ej i profesjonalnej opieki. Kopiec ma 35 metr\u00f3w wysoko\u015bci a \u015brednica u podstawy wynosi 111 metr\u00f3w. Jest on najwi\u0119kszym kopcem w Polsce.<\/p>\n

J\u00f3zef Pi\u0142sudski
\nJ\u00f3zef Pi\u0142sudski urodzi\u0142 si\u0119 w 1867 r. na Wile\u0144szczy\u017anie w miejscowo\u015bci Zu\u0142owo. By\u0142 czwartym w kolejno\u015bci z dwana\u015bciorga dzieci J\u00f3zefa Wincentego i Marii Pi\u0142sudskich. Jego m\u0142odzie\u0144cze lata, to po\u0142\u0105czenie poezji, romantyzmu i konspiracji. Przysz\u0142y Marsza\u0142ek Polski swoje patriotyczne wychowanie zawdzi\u0119cza\u0142 zar\u00f3wno ojcu jak i matce. Ojciec by\u0142 powsta\u0144cem styczniowym, matka za\u015b \u2013 jak po latach wspomnina\u0142 – \u201ewychowywa\u0142a nas, robi\u0105c w\u0142a\u015bnie nacisk na konieczno\u015b\u0107 dalszej walki z wrogiem ojczyzny [\u2026]. Wp\u0142yw Marii Pi\u0142sudskiej na charakter syna wyra\u017ca\u0142 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c w ukszta\u0142towaniu postawy ofiarno\u015bci i czynu. Uformowa\u0142o to przysz\u0142y styl bycia, J\u00f3zefa, co mo\u017cemy r\u00f3wnie\u017c odczyta\u0107 z pozostawionych przez niego zapisk\u00f3w: (\u2026) tylko ten cz\u0142owiek wart nazwy cz\u0142owieka, kt\u00f3ry ma pewne przekonanie i potrafi je bez wzgl\u0119du na skutki wyznawa\u0107 czynem (\u2026). M\u0142odzie\u0144cze lata buntu naznaczone by\u0142y dla niego czasami konspiracji i aresztowania. Otrzyma\u0142 wyrok pi\u0119ciu lat zes\u0142ania na katorg\u0119, podczas gdy jego brat Bronis\u0142aw otrzyma\u0142 wyrok pi\u0119tnastu lat zes\u0142ania. Po odbyciu kary Pi\u0142sudski wst\u0105pi\u0142 w szeregi Polskiej Partii Socjalistycznej dzia\u0142aj\u0105cej na terenie Litwy. Dalsze losy m\u0142odego socjalisty to konspiracja i dzia\u0142alno\u015b\u0107 dywersyjna. W 1906 r. z inicjatywy Pi\u0142sudskiego w ramach PPS powsta\u0142a PPS-Frakcja Rewolucyjna, maj\u0105ca na celu prowadzenie akcji sabota\u017cowych. Do\u015bwiadczenie wyros\u0142e z lat konspiracji oraz paramilitarnych stowarzysze\u0144 wojskowych zaowocowa\u0142o szybkim wzrostem popularno\u015bci Pi\u0142sudskiego i przejmowaniem przez niego coraz wa\u017cniejszych funkcji. Zorganizowany przez niego w Galicji Zwi\u0105zek Strzelecki, sta\u0142 si\u0119 zal\u0105\u017ckiem Legion\u00f3w i przysz\u0142ej armii polskiej. Wymarsz I Kompanii Kadrowej z krakowskich Oleandr\u00f3w w 1914 r. by\u0142 swoist\u0105 manifestacj\u0105 si\u0142y Pi\u0142sudskiego i jego wiary w odrodzenie polskiego wojska. Szlak Legion\u00f3w wyznaczy\u0142 \u017cycie naczelnika i by\u0142 niejako jego \u017cyciow\u0105 misj\u0105. Pobyt w areszcie po odmowie z\u0142o\u017cenia przysi\u0119gi na wierno\u015b\u0107 Niemcom i Austrii wyrobi\u0142 w nim dodatkowo rys nieust\u0119pliwo\u015bci, w kwestiach walki o niepodleg\u0142o\u015b\u0107. W 1918 r. wolna Polska widz\u0105c ofiarno\u015b\u0107 J\u00f3zefa Pi\u0142sudskiego bez wahania powierzy\u0142a mu de facto pe\u0142ni\u0119 w\u0142adzy. Przed nim i ca\u0142ym krajem stan\u0119\u0142o nie lada wyzwanie ujednolicenia rozbitego przez zabory kraju i obrony wci\u0105\u017c zagro\u017conych granic.<\/p>\n

\"\"
Uroczysto\u015b\u0107 wr\u0119czenia Pi\u0142sudskiemu bu\u0142awy marsza\u0142kowskiej, listopad 1920<\/figcaption><\/figure>\n

Po podpisaniu traktatu ryskiego, uchwalenia Konstytucji Marcowej oraz po wyborach prezydenckich w 1922 r. J\u00f3zef Pi\u0142sudski porzuci\u0142 aktywne \u017cycie polityczne. Wr\u00f3ci\u0142 do niego w 1926 r. realizuj\u0105c przewr\u00f3t, czy jak kto woli zamach majowy. Si\u0119gni\u0119cie po pe\u0142ni\u0119 w\u0142adzy przy u\u017cyciu si\u0142y, w wyniku kt\u00f3rego \u017cycie straci\u0142o wiele os\u00f3b, po obu stronach konfliktu, zapisa\u0142y si\u0119 niew\u0105tpliwie ciemnymi zg\u0142oskami w historii marsza\u0142ka. Nie spos\u00f3b jednak przewrotu wojskowego dokonanego w maju 1926 r. postrzega\u0107 wy\u0142\u0105cznie negatywnie. Wkraczaj\u0105c z powrotem na polityczna scen\u0119 Pi\u0142sudski pokaza\u0142, i\u017c nie zamierza biernie przygl\u0105da\u0107 si\u0119 pogr\u0105\u017caj\u0105cej si\u0119 w anarchii w\u0142adzy ustawodawczej. Zdecydowana jego postawa zaowocowa\u0142a uspokojeniem wewn\u0119trznych nastroj\u00f3w, co przyczyni\u0142o si\u0119 do koncentracji na sprawach kraju. W 1933 r. Pi\u0142sudski zosta\u0142 honorowym obywatelem miasta Krakowa, nie by\u0142o to jego pierwsze wyr\u00f3\u017cnienie w dawnej stolicy, gdy\u017c w 1920 r. otrzyma\u0142 tytu\u0142 doktora honoris causa w zakresie prawa Uniwersytetu Jagiello\u0144skiego. Usypany kopiec, liczne pami\u0105tkowe tablice i pomniki, spoczynek na Wawelu, wszystko to \u015bwiadczy o tym, jak wa\u017cny dla Krakowa by\u0142 Pi\u0142sudski. Wydaje si\u0119, \u017ce jego estyma w\u015br\u00f3d mieszka\u0144c\u00f3w wi\u0105za\u0142a si\u0119 z tym, \u017ce jak nikt inny, widzia\u0142 potrzeb\u0119 walki o niepodleg\u0142\u0105 Polsk\u0119, uosabiaj\u0105c idea\u0142 przyw\u00f3dcy na wz\u00f3r Tadeusza Ko\u015bciuszki. Pi\u0142sudski potrafi\u0142 doceni\u0107 zdolno\u015b\u0107 krakowian do porozumienia i dzia\u0142ania. Wyrazi\u0142 to w przem\u00f3wieniu z 19 pa\u017adziernika 1919 r. na \u015bwi\u0119cie Zjednoczenia Wojsk Polskich:<\/p>\n

\u2026Krak\u00f3w, pami\u0119tajmy, nie jest tylko olbrzymi\u0105, czarown\u0105, d\u017awigaj\u0105c\u0105 serce mogi\u0142\u0105 wielkiego Narodu. Wszak\u017ce to poeta tego grodu \u2013 Wyspia\u0144ski, nakazywa\u0142 szuka\u0107 wyzwolenia w trumiennej przesz\u0142o\u015bci, chocia\u017cby za cen\u0119 kalectwa. Krak\u00f3w jest wsp\u00f3\u0142czesnem miastem i jedn\u0105 ze stolic Polski. W\u0142a\u015bnie Krak\u00f3w wyr\u00f3\u017cnia si\u0119 mi\u0119dzy innemi miastami naszemi tem, \u017ce naj\u0142atwiej w niem by\u0142o zawsze przeprowadzi\u0107 wsp\u00f3\u0142prac\u0119 ludzi i stronnictw. Najmniej tutaj by\u0142o wyklina\u0144 i stawiania poza nawias narodu, przypisywania sobie tylko przywileju mi\u0142o\u015bci dla Ojczyzny i wy\u0142\u0105czno\u015bci w wytyczonych przez siebie drogach ku zbawieniu. Wi\u0119cej tutaj by\u0142o, ni\u017c gdzie indziej, wzajemnego szacunku dla zda\u0144 r\u00f3\u017cnolitych, zatem zdolno\u015bci do wsp\u00f3\u0142pracy. Czy wielka przesz\u0142o\u015b\u0107 Krakowa, jako stolicy Polski, w czasach jej najwi\u0119kszej chwa\u0142y i pot\u0119gi, czy wielkie imiona i duchy Polski mogi\u0142\u0105 sw\u0105 w\u0142a\u015bnie z Krakowem zwi\u0105zane, czy wreszcie swobodniejsze, ni\u017c gdzie indziej warunki wychowania podczas niewoli, czy wszystkie te przyczyny razem wzi\u0119te wytworzy\u0142y warunki, w kt\u00f3rych naj\u0142atwiej jest o rzeteln\u0105 zgod\u0119 i rzetelne porozumienie si\u0119.<\/p>\n

\"\"
Marszalek J\u00f3zef Pi\u0142sudski w Wilnie ze swoj\u0105 c\u00f3rk\u0105 Jadwig\u0105 (z lewej) i Wand\u0105, c\u00f3rk\u0105 swego brata Adama<\/figcaption><\/figure>\n

Polska potrzebowa\u0142a zjednoczenia jak \u017cadne inne pa\u0144stwo. Narastaj\u0105ce problemy wewn\u0119trzne i zagro\u017cenia zewn\u0119trzne wymusza\u0142y ten proces. Widzia\u0142 to Pi\u0142sudski dlatego cz\u0119sto nie przebiera\u0142 w s\u0142owach w swojej krytyce rozbicia partyjnego i rozmaitych podzia\u0142\u00f3w i awantur b\u0119d\u0105cych w II Rzeczpospolitej na porz\u0105dku dziennym. Mimo swoich cz\u0119sto bezpo\u015brednich wypowiedzi nie stroni\u0105cych od cierpkich i gorzkich s\u0142\u00f3w pod adresem r\u00f3\u017cnych os\u00f3b, marsza\u0142ek dostrzega\u0142 jedn\u0105 z najwi\u0119kszych s\u0142abo\u015bci Polski. Skradziony Polsce wiek XIX, d\u0142ugotrwa\u0142e zniewolenie polityczne i mentalne narodu prze\u0142o\u017cy\u0142o si\u0119 zdaniem Pi\u0142sudskiego na rodzaj politycznej \u201eniedojrza\u0142o\u015bci\u201d, kt\u00f3r\u0105 bardzo trafnie opisa\u0142 w swoim wspomnieniu o zmar\u0142ym tragicznie prezydencie Gabrielu Narutowiczu: Niestety, wewn\u0119trzne nasze \u017cycie, przesycone jeszcze miazmatami niewoli, z \u0142atwo\u015bci\u0105 szerzenia k\u0142amstw i oszczerstw w stosunku do wszystkich reprezentuj\u0105cych pa\u0144stwo na zewn\u0105trz, niezwykle u\u0142atwia robot\u0119 ka\u017cdemu kto chcia\u0142 Polsce szkodzi\u0107 (\u2026) J\u00f3zef Pi\u0142sudski zmar\u0142 12 maja 1935 r. i spocz\u0105\u0142 w krypcie katedry wawelskiej pod Wie\u017c\u0105 Srebrnych Dzwon\u00f3w. Serce Marsza\u0142ka spocz\u0119\u0142o w grobie jego matki na wile\u0144skiej Rossie.<\/p>\n

Jak w tytule zosta\u0142o zaznaczone, Krak\u00f3w jest miastem le\u017c\u0105cym po\u015br\u00f3d kopc\u00f3w. Dwa z nich Wandy i Krakusa mog\u0105 by\u0107 budowlami grzebalnymi, kt\u00f3re mia\u0142y zachowa\u0107 pami\u0119\u0107 o zmar\u0142ych w\u0142adcach. Dwa inne Tadeusza Ko\u015bciuszki oraz J\u00f3zefa Pi\u0142sudskiego powsta\u0142y z porywu serca Polak\u00f3w, chc\u0105cych uczci\u0107 swoich bohater\u00f3w narodowych. Wszystkie one stanowi\u0105 wa\u017cny czynnik kszta\u0142towania to\u017csamo\u015bci lokalnej oraz narodowej.
\nOpr\u00f3cz nich istniej\u0105 jeszcze dwa inne: siedmiometrowy Kopiec Jana Paw\u0142a II usypany w 1997 r. na terenie Zgromadzenia Ksi\u0119\u017cy Zmartwychwsta\u0144c\u00f3w na D\u0119bnikach oraz czterometrowy Kopiec Lutr\u00f3w (inaczej nazwany Kopcem Arian), powsta\u0142y w \u0141uczanowicach (od 1973 r. b\u0119d\u0105cych cz\u0119\u015bci\u0105 Krakowa)w 1787 r. z inicjatywy Marcjana \u017bele\u0144skiego, kt\u00f3ry przeznaczy\u0142 budowl\u0119, na grobowiec rodzinny. Nale\u017cy wspomnie\u0107 o kopcach krakowskich, kt\u00f3re ju\u017c nie istniej\u0105. W pa\u0142acowych ogrodach na \u0141obzowie, znajdowa\u0142 si\u0119 Kopiec Esterki, \u017cydowskiej kochanki kr\u00f3la Kazimierza III Wielkiego. Mia\u0142 on powsta\u0107 w XIV w. z polecenia kr\u00f3la. Przesta\u0142 istnie\u0107 na pocz\u0105tku lat 50. ubieg\u0142ego wieku, kiedy w\u0142adze postanowi\u0142y wybudowa\u0107 obiekty sportowe WKS Wawel.<\/p>\n

Opracowanie Mariusz Jab\u0142o\u0144ski<\/p>\n

 <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

W 1932 r. zosta\u0142a wydana broszura por. Franciszka Supergana pt. \u201eBojownikom o wolno\u015b\u0107. Nar\u00f3d prac\u0105 bezroboczych\u201d. Autor zaprezentowa\u0142 w niej pomys\u0142 sypania w Polsce kopc\u00f3w, kt\u00f3re upami\u0119tnia\u0142yby wa\u017cne wydarzenia oraz … <\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":38788,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3,11,28,2],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/38774"}],"collection":[{"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=38774"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/38774\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":38800,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/38774\/revisions\/38800"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/38788"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=38774"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=38774"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=38774"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}