{"id":38698,"date":"2024-08-22T09:00:59","date_gmt":"2024-08-22T07:00:59","guid":{"rendered":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/?p=38698"},"modified":"2024-08-28T13:43:13","modified_gmt":"2024-08-28T11:43:13","slug":"krakow-miato-wsrod-kopcow-lezace-2-kopiec-kraka-krakusa","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/2024\/08\/22\/krakow-miato-wsrod-kopcow-lezace-2-kopiec-kraka-krakusa\/","title":{"rendered":"Krak\u00f3w – miasto wsr\u00f3d kopc\u00f3w le\u017c\u0105ce. 2. Kopiec Kraka (Krakusa)"},"content":{"rendered":"

W pobli\u017cu cmentarza Podg\u00f3rskiego na wzg\u00f3rzu R\u0119kawka usytuowany jest Kopiec Kraka (Krakusa), legendarnego za\u0142o\u017cyciela Krakowa. Ma on 16 metr\u00f3w. wysoko\u015bci oraz 57 metr\u00f3w \u015brednicy podstawy. Podczas badania kopca w latach 1934-1937 przez naukowc\u00f3w z Polskiej Akademii Umiej\u0119tno\u015bci ustalono, \u017ce obw\u00f3d podstawy kopca znajduje si\u0119 na skale pochodzenia jurajskiego. Le\u017cy ona p\u0142ytko poni\u017cej gruntu, chocia\u017c nie wsz\u0119dzie jednakowo. Od stron: zachodniej i wschodniej le\u017cy na g\u0142\u0119boko\u015bci kilku centymetr\u00f3w, za\u015b od p\u00f3\u0142nocy i po\u0142udnia na g\u0142\u0119boko\u015bci od 30 do 75 centymetr\u00f3w, pod warstw\u0105 ziemi i piasku.<\/p>\n

\"\"
Badania archeologiczne Kopca Krakusa w Krakowie, fot. z 1936 r. NAC 1-N-1030-1<\/figcaption><\/figure>\n

Wewn\u0105trz podstawy kopca znajduje si\u0119 garb skalny ci\u0105gn\u0105cy si\u0119 od wschodu do zachodu a do niego przylegaj\u0105 piaski u\u0142o\u017cone w kierunkach p\u00f3\u0142nocnym i po\u0142udniowym. To na nim i na piaskach usytuowany jest Kopiec Kraka. Wewn\u0105trz kopca odkryto konstrukcj\u0119 podtrzymuj\u0105c\u0105 z drewnianych pali a w ziemi odnaleziono pochodz\u0105ce z paleolitu, mezolitu, neolitu, kultury \u0142u\u017cyckiej i przeworskiej przedmioty. Po\u015br\u00f3d artefakt\u00f3w znaleziono tak\u017ce wykonane z br\u0105zu okucie pasa, \u0142\u0105czone z ludem Awar\u00f3w i datowane na VIII w. Na szczycie kopca niezwykle ciekawym odkryciem by\u0142y korzenie d\u0119bu \u2013 \u015bwi\u0119tego dla S\u0142owian drzewa. Na podstawie wielko\u015bci korzeni, przy za\u0142o\u017ceniu, \u017ce zosta\u0142 on \u015bci\u0119ty w 1000 r. mo\u017cemy datowa\u0107 posadzenie drzewa na VII-VIII w. To pozwala na datowanie kopca na VIII w. Podczas bada\u0144 w latach 30. ubieg\u0142ego wieku w kopcu nie odnaleziono szcz\u0105tk\u00f3w w\u0142adcy, nale\u017cy pami\u0119ta\u0107, \u017ce nie ca\u0142a budowla by\u0142a przebadana oraz, \u017ce mog\u0142y by\u0107 w nim z\u0142o\u017cone jego prochy. Tradycja ustna, kt\u00f3r\u0105 przej\u0119li dziejopisarze wskazuje, \u017ce istnia\u0142o od pokole\u0144 prze\u015bwiadczenie o poch\u00f3wku Kraka, w tym miejscu. W czasach zaboru austriackiego kopiec Krakusa stanowi\u0142 cz\u0119\u015b\u0107 Fortu nr 33 Krakus. To jeden z najstarszych najstarszy fort\u00f3w wchodz\u0105cych w sk\u0142ad Twierdzy Krak\u00f3w (Festung Krakau). By\u0142 budowl\u0105 powsta\u0142\u0105 na kszta\u0142cie sze\u015bciok\u0105ta z prostok\u0105tn\u0105 dobudow\u0105. Fort chroni\u0142y: wa\u0142 ziemny, mury, sucha fosa oraz kaponiery. Mury obejmowa\u0142y kopiec, dwukondygnacyjne koszary o uk\u0142adzie litery \u201eu\u201c, kt\u00f3re, jak twierdz\u0105 znawcy, przypomina\u0142y \u015bredniowieczny zamek angielski.<\/p>\n

\"\"
Pozosta\u0142o\u015bci po forcie “Krakus”, fot. z 1932 r.<\/figcaption><\/figure>\n

Przed koszarami ustawiona by\u0142a kaponiera z bram\u0105 wjazdow\u0105. Fort powsta\u0142 w latach 1854-1857, chocia\u017c wa\u0142y obronne wok\u00f3\u0142 kopca Krakusa powstawa\u0142y od 1849 r. W czasie I wojny \u015bwiatowej zadania bojowe fortu zosta\u0142y zredukowane, a g\u0142\u00f3wny nacisk po\u0142o\u017cony zosta\u0142 na dzia\u0142ania koszarowe i aprowizacyjne. Fort istnia\u0142 do 1933 r., koszary za\u015b dotrwa\u0142y do 1954 r. Do dzi\u015b przy kopcu widoczny jest zarys fos i wa\u0142u.<\/p>\n

Krak (Krakus)
\nJako pierwszy informacje o Kraku \u2013 podobnie jak w przypadku Wandy \u2013 poda\u0142 biskup Wincenty Kad\u0142ubek. Pisa\u0142\u00a0 o w\u0142adcy, kt\u00f3ry nazywa\u0142 si\u0119 Grakchus. Ustanowi\u0142 on sprawiedliwe prawa, a tak\u017ce troszczy\u0142 si\u0119 o rozw\u00f3j kraju. Wielkim problemem mieszka\u0144c\u00f3w by\u0142 straszny potw\u00f3r (ca\u0142o\u017cerca). By\u0142 niezwykle \u017car\u0142oczny, jad\u0142 du\u017c\u0105 liczb\u0119 byd\u0142a, a w przypadku jego braku, po\u017cera\u0142 ludzi. Grakchus wezwa\u0142 do siebie swoich syn\u00f3w i nakaza\u0142 im, zabi\u0107 go. Ci ochoczo podj\u0119li wezwanie ojca i pr\u00f3bowali smoka pokona\u0107 w otwartej walce, ale im si\u0119 to nie uda\u0142o. Pos\u0142u\u017cyli si\u0119 wi\u0119c podst\u0119pem, do sk\u00f3r bydl\u0119cych wsypali siark\u0119 i j\u0105 podpalili. Ca\u0142o\u017cerca zjad\u0142 je i zadusi\u0142 si\u0119. Po tym, m\u0142odszy z braci zabi\u0142 starszego, aby ca\u0142a chwa\u0142a jemu zosta\u0142a przypisana. Zbrodnia nie wysz\u0142a na jaw od razu, dopiero w czasie, gdy zab\u00f3jca obj\u0105\u0142 tron po ojcu. Kiedy to si\u0119 sta\u0142o zosta\u0142 wygnany z kraju. Na skale ca\u0142o\u017cercy za\u0142o\u017cono miasto, nazwane Gracchovia, aby uwieczni\u0107 pami\u0119\u0107 o Grakchu. Niekt\u00f3rzy nazwali je Krakowem, od krakania kruk\u00f3w, kt\u00f3re zlecia\u0142y si\u0119 do martwego cia\u0142a potwora.<\/p>\n

\"\"
Krakus zabija smoka , poczt\u00f3wka !926-1937 autor wzoru Walery Eljasz-Radzikowski<\/figcaption><\/figure>\n

Autor \u201eKroniki Wielkopolskiej\u201d zwr\u00f3ci\u0142 za\u015b uwag\u0119, \u017ce przed panowaniem Kraka, Lechici \u2013 przodkowie Polak\u00f3w, nie mieli w\u0142adcy a wybierali dwunastu przedstawicieli spo\u015br\u00f3d ludzi – m\u0119\u017cczyzn rozwa\u017cnych i bogatych, kt\u00f3rzy rz\u0105dzili krajem i rozstrzygali sporne sprawy. Jednak wobec zagro\u017cenia, ze strony Gall\u00f3w, wybrali cz\u0142owieka m\u0119\u017cnego na dow\u00f3dc\u0119 ich wojsk. Wyb\u00f3r okaza\u0142 si\u0119 trafny, a Krak jako zwyci\u0119zca, zosta\u0142 przez Lechit\u00f3w wybrany na kr\u00f3la. Wybudowa\u0142 on gr\u00f3d Krak\u00f3w. Kronikarz wspomnia\u0142 tak\u017ce bratob\u00f3jstwo syn\u00f3w Kraka oraz Wand\u0119.<\/p>\n

Jan D\u0142ugosz, podobnie jak autor \u201eKroniki Wielkopolskiej\u201d, zauwa\u017cy\u0142, \u017ce kiedy s\u0142ab\u0142o pa\u0144stwo naszych przodk\u00f3w a inne stawa\u0142y si\u0119 mocniejsze, postanowili oni wybra\u0107 w\u0142adc\u0119 m\u0105drego i odwa\u017cnego. Wyb\u00f3r pad\u0142 na Graka (Kraka). On d\u0142ugo opiera\u0142 si\u0119 wyborowi, kiedy jednak przyj\u0105\u0142 w\u0142adz\u0119, to sprawowa\u0142 j\u0105 w taki spos\u00f3b, \u017ce poddani zacz\u0119li go traktowa\u0107 jak ojca. Stara\u0142 si\u0119 unika\u0107 wojen, zawiera\u0142 sojusze, jednak, gdy przysz\u0142o stoczy\u0107 bitwy, to odwa\u017cnie je podejmowa\u0142. Tak by\u0142o z Gallami, nad kt\u00f3rymi odni\u00f3s\u0142 wspania\u0142e zwyci\u0119stwo. Grak wybudowa\u0142 zamek na Wawelu, a poni\u017cej wzg\u00f3rza za\u0142o\u017cy\u0142 miasto Krak\u00f3w (Grachow). Podobnie jak w innych opisach, mo\u017cna przeczyta\u0107 u D\u0142ugosza, \u017ce w jaskini pod Wawelem zamieszka\u0142 potw\u00f3r. R\u00f3\u017cnica w jego opisie wzgl\u0119dem innych polega na tym, \u017ce pomys\u0142 zg\u0142adzenia smoka podda\u0142 sam Krak. Po \u015bmierci w\u0142adcy pochowano jego cia\u0142o na g\u00f3rze Lasoty. Jak podaje Bart\u0142omiej G. Sala w \u201eKurhanach chwa\u0142y\u2026\u201d, kolejni kronikarze dodawali jakie\u015b szczeg\u00f3\u0142y dotycz\u0105ce historii Kraka. Bernard Wapowski uzupe\u0142ni\u0142 informacj\u0119 o tym, \u017ce smok pi\u0142 wod\u0119 z Wis\u0142y po tym, jak zosta\u0142 nakarmiony siark\u0105. Marcin Kromer nazwa\u0142 Kraka \u2013 Krakusem, \u0142\u0105cz\u0105c imiona Krak i Grakchus w jedno. Bartosz Paprocki pisz\u0105c o zabiciu smoka zaprezentowa\u0142 wersj\u0119, w kt\u00f3rej na polecienie Kraka, szewc Skubek (nazywany Dratewk\u0105 czy Skub\u0105), wypcha\u0142 owc\u0119 siark\u0105 i poda\u0142 potworowi.
\nKrak sta\u0142 si\u0119 bohaterem tragedii napisanej przez Kamila Cypriana Norwida pt. \u201eKrakus ksi\u0105\u017c\u0119 nieznany\u201d(1851). Jest obecny w \u201eLegendzie I i II\u201d Stanis\u0142awa Wyspia\u0144skiego Wsp\u00f3lcze\u015bnie motyw osoby ksi\u0119cia, wykorzysta\u0142 Stanis\u0142aw Pagaczewski w ksi\u0105\u017ckach z cyklu przyg\u00f3d Baltazara G\u0105bki, na motywach kt\u00f3rych powsta\u0142y filmy animowane. W\u0142adca zosta\u0142 upami\u0119tniony tablic\u0105 (1871) znajduj\u0105c\u0105 si\u0119 murze wawelskim od strony Wis\u0142y, fundacji ksi\u0119cia Stanis\u0142awa Jab\u0142onowskiego a wykonan\u0105 przez Edwarda Stehlika. Napis na niej g\u0142osi:<\/p>\n

\u201eKRAKUS\u00a0 XSI\u0104\u017bE POLSKI PANOWA\u0141 MI\u0118DZY 730 \u2013 750 R.
\n(PETERS. METRYKI KORONNE FASC. 2. PAG 40)
\nW TEM MIEJSCU JEST JAMA
\nW KT\u00d3REJ ZABIWSZY DZIKIEGO SMOKA
\nOSIAD\u0141 NA WAWELU I FUNDOWA\u0141 MIASTO
\nKRAK\u00d3W<\/p>\n

W \u201eKronice wszystkiego \u015bwiata\u201d Marcina Bielskiego wydanej w po\u0142owie XVI w. Krakowie znajduje si\u0119 rycina Kraka \u2013 za\u0142o\u017cyciela Krakowa. Walery Eljasz Radzikowski stworzy\u0142 czarno-bia\u0142y poczet w\u0142adc\u00f3w pt. \u201eKr\u00f3lowie polscy w obrazach i pie\u015bniach\u201d wydany w 1893 r. w kt\u00f3rym upami\u0119tni\u0142 Kraka. <\/span><\/p>\n

\"\"
Pomnik Kraka (Franciszek Kalfas-1929), ul. Sienna 16, Stare Miasto, Krak\u00f3w, fot. Zygmunt Put<\/figcaption><\/figure>\n

Na dziedzi\u0144cu budynku przy ulicy Siennej 16, znajduje si\u0119 pomnik Kraka walcz\u0105cego ze smokiem autorstwa Franciszka Kalfasa z 1929 r. W tym samym roku, autor za t\u0119 rze\u017ab\u0119, zdoby\u0142 nagrod\u0119 na Powszechnej Wystawie Krajowej w Poznaniu.<\/p>\n

Opracowanie Mariusz Jab\u0142o\u0144ski<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

W pobli\u017cu cmentarza Podg\u00f3rskiego na wzg\u00f3rzu R\u0119kawka usytuowany jest Kopiec Kraka (Krakusa), legendarnego za\u0142o\u017cyciela Krakowa. Ma on 16 metr\u00f3w. wysoko\u015bci oraz 57 metr\u00f3w \u015brednicy podstawy. Podczas badania kopca w latach … <\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":38699,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3,11,28,2],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/38698"}],"collection":[{"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=38698"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/38698\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":38739,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/38698\/revisions\/38739"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/38699"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=38698"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=38698"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=38698"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}