{"id":38692,"date":"2024-08-21T11:20:01","date_gmt":"2024-08-21T09:20:01","guid":{"rendered":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/?p=38692"},"modified":"2024-09-22T17:59:08","modified_gmt":"2024-09-22T15:59:08","slug":"marcelina-czartoryska-arystokratka-o-wielkiej-wrazliwosci","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/2024\/08\/21\/marcelina-czartoryska-arystokratka-o-wielkiej-wrazliwosci\/","title":{"rendered":"Marcelina Czartoryska – arystokratka o wielkiej wra\u017cliwo\u015bci"},"content":{"rendered":"

Na p\u00f3lnocnej, wewn\u0119trznej \u015bcianie ko\u015bcio\u0142a Mariackiego w Krakowie znajduje si\u0119 p\u0142askorze\u017aba z wizerunkiem Marceliny Czartoryskiej. Pochodzi\u0142a z rodu Radziwi\u0142\u0142\u00f3w. by\u0142a c\u00f3rk\u0105 ksi\u0119cia Micha\u0142a Radziwi\u0142\u0142a i jego \u017cony Emilii z domu Worcell. Urodzi\u0142a si\u0119 w 1817 r.\u00a0 w Pod\u0142\u00f3\u017cnem, obecnie na Ukrainie. Po \u015bmierci matki, jako pi\u0119cioletnia dziewczynka przenios\u0142a si\u0119 z ojcem i babk\u0105 Marcelin\u0105 Worcellow\u0105 do Wiednia, gdzie rozpocz\u0119\u0142a nauk\u0119 gry na fortepianie u Carla Czernego. By\u0142 to niezwykle utalentowany pianista, kt\u00f3ry swoje umiej\u0119tnosci kszta\u0142ci\u0142 przy boku Ludwika van Beethovena. Opr\u00f3cz Marceliny jego uczniami byli m.in. Franciszek List, Teodor Leszetycki. W 1840 r. wysz\u0142a za m\u0105\u017c za ksi\u0119cia Aleksandra Romualda Czartoryskiego, bratanka ksi\u0119cia Adama Czartoryskiego – tw\u00f3rcy \u015brodowiska Hotel lambert. Z\u00a0 ich zwi\u0105zku urodzi\u0142 si\u0119 Marceli Adam Konstanty.<\/p>\n

\"\"
P\u0142askorze\u017aba ksi\u0119\u017cnej Marceliny Czartoryskiej w kosciele Mariackim w Krakowie.<\/figcaption><\/figure>\n

Na skutek wydarze\u0144 zwi\u0105zanych z Wiosn\u0105 Lud\u00f3w z 1848 r.\u00a0 rodzina Czartoryskich przenios\u0142a si\u0119 do Pary\u017ca. Tam Marcelina podj\u0119\u0142a nauk\u0119 u Fryderyka Chopina. Pianistk\u0119 i jej nauczyciela po\u0142\u0105czy\u0142a przyja\u017a\u0144. Ksi\u0119\u017cna pomaga\u0142a piani\u015bcie, gdy ten zacz\u0105\u0142 podupada\u0107 na zdrowiu. Czartoryska by\u0142a przy nim, a\u017c do jego \u015bmierci. Wraz z Jane Stirling szkock\u0105 pianistk\u0105 i tak\u017ce uczennic\u0105 Chopina po\u015bwi\u0119ci\u0142a si\u0119 gromadzeniu pami\u0105tek po kompozytorze. W 1852 r. otwar\u0142a salon w Pary\u017cu, animuj\u0105c \u015brodowisko poet\u00f3w, malarzy, kompozytor\u00f3w, pianist\u00f3w. Bywali w nim m.in. Cyprian Kamil, Norwid, <\/span>Zygmunt Krasi\u0144ski, Stanis\u0142aw Moniuszko, ale i Francuzi <\/span>Ary Scheffer, Paul Delaroche,\u00a0 czy Eugene Delacroix.<\/span><\/p>\n

\"\"
Portret ksi\u0119\u017cnej Marceliny Czartoryskiej, przed 1867, mal. Franciszek Fali\u0144ski,<\/figcaption><\/figure>\n

Do kraju powr\u00f3ci\u0142a z rodzin\u0105 w 1867 r. \u2013 najpierw zamieszkali we Lwowie,\u00a0 a od 1870 r. w Krakowie, w Willi Decjusza. W zakupionej przez ma\u0142\u017ce\u0144stwo Czartoryskich kamienicy przy ulicy S\u0142awkowskiej 5 (obecnie Grand Hotel) powsta\u0142o swoiste rodzinne muzeum, w kt\u00f3rym gromadzone by\u0142y dzie\u0142a sztuki, pami\u0105tki rodzinne, pami\u0105tki po Fryderyku Chopinie. Dzi\u0119ki wsp\u00f3\u0142pracy z W\u0142adys\u0142awem \u017bele\u0144skim na fundamencie <\/span>krakowskiej Szko\u0142y Muzycznej Towarzystwa Muzycznego <\/span>za\u0142o\u017cy\u0142a <\/span>1 lutego 1888 r. konserwatorium.\u00a0 Z niego powsta\u0142a z czasem Akademia Muzyczna w Krakowie.
\n<\/span>Marcelina Czartoryska by\u0142a wsp\u00f3\u0142fundatork\u0105 <\/span>domu Si\u00f3str Mi\u0142osierdzia (Szarytek) przy ul. Piekarskiej 8 w Krakowie oraz s<\/span>zpitala dzieci\u0119cego im. \u015bw. Ludwika w Krakowie przy ulicy Krzy\u017cowej (obecnie Strzeleckiej). Szpital ten by\u0142 trzecim na terenach Polski – po lwowskim i warszawskim – szpitalem pediatrycznym.\u00a0 Powsta\u0142 dzi\u0119ki zaanga\u017cowaniu ksi\u0119\u017cnej, Anny Helcel oraz prof. Macieja Leona Jakubowskiego, jego pierwszego dyrektora i kierownika pierwszej katedry pediatrii w Polsce a trzeciej na \u015bwiecie (po florenckiej i wiede\u0144skiej). Budow\u0119 pierwszego pawilonu rozpocz\u0119to w 1874 r.\u00a0 a\u00a0 \u00a0zako\u0144czono w 1876 r. Uroczyste otwarcie szpitala odby\u0142o si\u0119 1 maja 1876 r.\u00a0\u00a0<\/span><\/p>\n

Obejrzyj film o pocz\u0105tkach szpitala<\/a><\/p>\n

Marcelina Czartoryska zmar\u0142a 5 czerwca 1894 r.\u00a0 i spocz\u0119\u0142a w grobowcu rodzinnym na cmentarzu Rakowickim w Krakowie.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Na p\u00f3lnocnej, wewn\u0119trznej \u015bcianie ko\u015bcio\u0142a Mariackiego w Krakowie znajduje si\u0119 p\u0142askorze\u017aba z wizerunkiem Marceliny Czartoryskiej. Pochodzi\u0142a z rodu Radziwi\u0142\u0142\u00f3w. by\u0142a c\u00f3rk\u0105 ksi\u0119cia Micha\u0142a Radziwi\u0142\u0142a i jego \u017cony Emilii z domu … <\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":38694,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3,11,2],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/38692"}],"collection":[{"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=38692"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/38692\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":38885,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/38692\/revisions\/38885"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/38694"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=38692"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=38692"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=38692"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}