{"id":38667,"date":"2024-08-19T13:42:50","date_gmt":"2024-08-19T11:42:50","guid":{"rendered":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/?p=38667"},"modified":"2024-08-19T13:44:08","modified_gmt":"2024-08-19T11:44:08","slug":"krakow-miasto-wsrod-kopcow-lezace-1-kopiec-wandy","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/2024\/08\/19\/krakow-miasto-wsrod-kopcow-lezace-1-kopiec-wandy\/","title":{"rendered":"Krak\u00f3w – miasto w\u015br\u00f3d kopc\u00f3w le\u017c\u0105ce. 1. Kopiec Wandy"},"content":{"rendered":"

Kopce (kurhany, kopce mogilne, tumulusy) obecne s\u0105 na wszystkich kontynentach. W Europie wyst\u0119puj\u0105 na przyk\u0142ad kurhany megalityczne w Portugalii, Francji, Irlandii, Wielkiej Brytanii, Niemczech, Danii. We W\u0142oszech zachowa\u0142y si\u0119 kurhany Etrusk\u00f3w, w Bu\u0142garii Trak\u00f3w, w Grecji groby myke\u0144skie, z najbardziej znanym Skarbcem Arteusza (Grobem Agamemnona).<\/p>\n

\"\"
Gr\u00f3b Agamemnona, inaczej Skarbiec Atreusza powsta\u0142y oko\u0142o 1250 r. przed Chr. w pobli\u017cu Myken, fot. Klearchos Kapoutsis<\/figcaption><\/figure>\n

W miejscowo\u015bci Wergina (staro\u017c. Ajgaj) znajduje po\u015br\u00f3d innych, gr\u00f3b Filipa II \u2013 ojca Aleksandra Macedo\u0144skiego przykryty tak zwanym Wielkim Kurhanem. Obfito\u015b\u0107 kopc\u00f3w charakteryzuje tereny Ukrainy, szczeg\u00f3lnie okolice Morza Czarnego. Pierwsze z nich pojawi\u0142y si\u0119 w ramach kultur: jamowej, grob\u00f3w katakumbowych, grob\u00f3w zr\u0119bowych, ludu Kimmer\u00f3w, Scyt\u00f3w, Grek\u00f3w, Sarmat\u00f3w, Got\u00f3w, Rusin\u00f3w. Poch\u00f3wki kurhanowe trwa\u0142y na tamtych terenach, a\u017c do \u015bredniowiecza. Kopce grzebalne s\u0105 tak\u017ce obecne na terenie Macedonii oraz W\u0119gier. W Azji wyst\u0119puj\u0105 liczne kurhany, a obok nich spe\u0142niaj\u0105ce podobne funkcje, stupy, dagoby, czedi, pagody, kofuny. W Ameryce P\u00f3\u0142nocnej znajduj\u0105 si\u0119 kopce mi\u0119dzy innymi kultur Adena, Hopewall, Misissipi, za\u015b w Ameryce Po\u0142udniowej cho\u0107by te umiejscowione na stokach And\u00f3w w Kolumbii, na trenie Parku Archeologicznego San Augustin, z wiek\u00f3w I-VIII po Chr. Na terenie Polski mo\u017cna zobaczy\u0107 kurhany kultur: trzcinieckiej, ceramiki sznurowej, unietyckiej, scytyjskie, czy kurhan\u00f3w zachodnioba\u0142tyjskich. Na Pomorzu znajduje si\u0119 wiele cmentarzysk kurhanowych, najwi\u0119ksze w powiecie kartuskim (Uniradze i Przew\u00f3z). W Puszczy Bia\u0142owieskiej obecne s\u0105 liczne kopce z epoki \u017celaza oraz \u015bredniowiecza, a w okolicach Krakowa na P\u0142askowy\u017cu Proszowickim, zachowa\u0142y si\u0119 kurhany po\u0142o\u017cone w\u015br\u00f3d p\u00f3l.<\/p>\n

\"\"
Grobowiec w Newgrange (Irlandia) powsta\u0142y oko\u0142o 3200 r. przed Chr. fot. Tjp Finn<\/figcaption><\/figure>\n

Kopce s\u0105 budowlami ziemnymi, kamiennymi z drewnianymi elementami, najcz\u0119\u015bciej o kszta\u0142cie \u015bci\u0119tego u g\u00f3ry sto\u017cka. Wiele z nich posiada w swoim wn\u0119trzu miejsca poch\u00f3wku, tak zwane komory grobowe. Rozmiar kurhan\u00f3w, spos\u00f3b wykonania, wyposa\u017cenie mia\u0142y \u015bwiadczy\u0107 o randze osoby, kt\u00f3rej kurhan by\u0142 dedykowany i o stosunku wsp\u00f3lnoty do niej oraz o tym, jak rozumiano \u015bmier\u0107. Przeznaczone by\u0142y dla w\u0142adc\u00f3w, ich rodzin, kap\u0142an\u00f3w, mnich\u00f3w, bohater\u00f3w, urz\u0119dnik\u00f3w. Warto przytoczy\u0107 kr\u00f3tk\u0105 ich charakterystyk\u0119:
\n\u201eWi\u0119ksze kurhany nierzadko otoczone by\u0142y okr\u0119giem grobowym sk\u0142adaj\u0105cym si\u0119 z row\u00f3w i wa\u0142\u00f3w lub te\u017c by\u0142y obwiedzione krepid\u0105 kamienn\u0105, a do wn\u0119trza prowadzi\u0142 niekiedy korytarz \u2013 dromos. Mniejsze kurhany wyst\u0119powa\u0142y nierzadko w grupach, tworz\u0105c nekropolie. Odpowiednie nachylenie zboczy, stosowanie na przemian warstw organicznych i nieorganicznych, wzmacnia\u0142o konstrukcj\u0119, zabezpiecza\u0142o przed osuwaniem si\u0119, gwarantowa\u0142o wytrzyma\u0142o\u015b\u0107 na dzia\u0142anie wiatru i deszczu, a pier\u015bcieniowaty rowek woko\u0142o pe\u0142ni\u0142 tak\u017ce rol\u0119 drena\u017cu. […] W sypaniu kurhanu uczestniczy\u0142y du\u017ce grupy ludzi, kt\u00f3rzy dysponowali najprostszymi mo\u017cliwo\u015bciami technicznymi i narz\u0119dziami. Opr\u00f3cz si\u0142y niewykwalifikowanej, anga\u017cowani byli specjali\u015bci, w tym \u201eplanista\u201d, koordynator budowy oraz kap\u0142an (czasem funkcje te m\u00f3g\u0142 \u0142\u0105czy\u0107 jeden cz\u0142owiek). Nale\u017cy wspomnie\u0107 tak\u017ce o bogatej symbolice kurhan\u00f3w. [\u2026] Dzi\u015b wiemy, \u017ce kurhany wyra\u017caj\u0105 wiar\u0119 w to, \u017ce \u017cycie jest przygotowaniem do \u015bmierci, przejawiaj\u0105 i urzeczywistniaj\u0105 idee kosmiczne, stanowi\u0105c sacrum. W symbolice sepulkralnej szczeg\u00f3lne znaczenie ma okr\u0105g, kt\u00f3ry mia\u0142 wi\u0119zi\u0107 niebezpieczne si\u0142y ze \u015bwiata zmar\u0142ych i ustanawia\u0107 \u015bwi\u0119te granice, kt\u00f3re mo\u017cna przekroczy\u0107 bezkarnie tylko za pomoc\u0105 odpowiednich rytua\u0142\u00f3w (zak\u0142\u00f3canie spokoju umar\u0142ych by\u0142o traktowane jako \u015bwi\u0119tokradztwo). Kopu\u0142a \u2013 wyra\u017ca ide\u0119 nieba. G\u00f3ra \u2013 zawiera tajemnic\u0119 wst\u0119powania ku niebu, oznacza obszar zorganizowany, zamkni\u0119t\u0105 ca\u0142o\u015b\u0107, \u201ekosmos wystarczaj\u0105cy\u201d, poza kt\u00f3rym znajduje si\u0119 chaos […]. Niekiedy symbolika bywa \u201ewzmocniona\u201d poprzez kamienn\u0105 stel\u0119 na szczycie kurhanu.\u201d [B. Sudnik-W\u00f3jcikowska, I. I. Moysiyenko, z udzia\u0142em I. Dembicz, H. Galery, A. Rowi\u0144skiej i M, Zachwatowicz, Kurhany na \u201eDzikich Polach\u201d \u2013 dziedzictwo kultury i ostoja ukrai\u0144skiego stepu, Wydawnictwo Uniwersytetu Warszawskiego, Warszawa 2012}<\/p>\n

\"\"
Po\u0142o\u017cenie krakowskich kopc\u00f3w<\/figcaption><\/figure>\n

Krak\u00f3w jest miastem po\u0142o\u017conym w\u015br\u00f3d kopc\u00f3w. S\u0105 one u\u0142o\u017cone r\u00f3wnole\u017cnikowo. Najdalej na wsch\u00f3d po\u0142o\u017cony jest Kopiec Wandy, bli\u017cej centrum \u2013 Krakusa, nast\u0119pnie Tadeusza Ko\u015bciuszki a najbardziej na zach\u00f3d usytuowany jest Kopiec J\u00f3zefa Pi\u0142sudskiego. S\u0105 one osobliwo\u015bciami tak dalece, \u017ce trudno jest wyobrazi\u0107 sobie miasto bez nich.<\/p>\n

\"\"
Rysunek Kopca Wandy z czasopisma \u201ePrzyjaciel Ludu\u201c nr 13, 26 wrze\u015bnia 1840 r. Leszno<\/figcaption><\/figure>\n

Kopiec Wandy nazywany r\u00f3wnie\u017c Mogi\u0142\u0105 Wandy, usytuowany niedaleko uj\u015bcia D\u0142ubni do Wis\u0142y. Jest budowl\u0105 ziemn\u0105, o wysoko\u015bci 13,3 metr\u00f3w i o \u015brednicy 45,5 metr\u00f3w u podstawy. Kopiec ten powsta\u0142 prawdopodobnie w VIII w. po Chr. Co do jego funkcji, to badacze bior\u0105 pod uwag\u0119 dwie mo\u017cliwo\u015bci, \u017ce by\u0142 on miejscem poch\u00f3wku lub\/i miejscem sprawowania kultu. Za wersj\u0105 o kopcu grzebalnym mo\u017ce przemawia\u0107 fakt, \u017ce w jego pobli\u017cu powsta\u0142a wie\u015b o nazwie Mogi\u0142a. W ten spos\u00f3b wnioskowa\u0142 Jan D\u0142ugosz w Rocznikach;
\n\u201eNad D\u0142ubni\u0105, o mil\u0119 od Krakowa na polu jej mogi\u0142a. I \u2013 rzecz to dla potomnych bardziej godna podziwu ni\u017c wiary \u2013 jej tak\u017ce mogi\u0142\u0119 wzniesiono r\u00f3wnie dostojn\u0105 jak ojcu. Z ziemi bowiem wzniesiono wysoki kopiec, kt\u00f3ry wskazuje do dzi\u015b dnia jej gr\u00f3b, a od niego miejscowo\u015b\u0107 t\u0119 nazwano Mogi\u0142\u0105. Nie w\u0105tpi te\u017c \u017caden Polak, \u017ce s\u0142uszny to by\u0142 wyraz uznania dla Kraka i Wandy, w ten spos\u00f3b, bowiem postanowili pami\u0119\u0107 o nich nast\u0119pnym przekaza\u0107 wiekom\u201d.
\nO kopcu jako miejscu kultu pisa\u0142 J\u00f3zef Szujski. Uwa\u017ca\u0142, \u017ce wyb\u00f3r miejsca pod klasztor cysterski zwi\u0105zany by\u0142 z kultowym znaczeniem tych okolic w czasach prehistorycznych. Decyzja biskupa Odrow\u0105\u017ca lokuj\u0105ca oo. cysters\u00f3w w tej okolicy, mog\u0142a by\u0107 motywowana neutralizacj\u0105 wp\u0142yw\u00f3w poga\u0144skich. Co znajdowa\u0142o si\u0119 na szczycie Kopca Wandy w czasach przedchrze\u015bcija\u0144skich, trudno powiedzie\u0107.\u00a0 Dokument cysterski z 1424 r. (powsta\u0142y w 200 lat po przybyciu zakonnik\u00f3w) wspomina, \u017ce na szczycie kopca znajdowa\u0142 si\u0119 kamienny s\u0142up. W XVI w. informacj\u0119 o s\u0142upie wie\u0144cz\u0105cym kurhan z inskrypcj\u0105 \u0142aci\u0144sk\u0105 s\u0142awi\u0105ca czyny Wandy, poda\u0142 Bartosz Paprocki, w wydanej w 1584 r. ksi\u0105\u017cce pt. “Herby rycerstwa polskiego”. Na miedziorycie Adolfa Lautensacka z 1587 r. widoczny jest na szczycie kopca krzy\u017c. Na pocz\u0105tku XIX w. Friedrich Philipp Usener wykona\u0142 kilka rysunk\u00f3w Kopca Wandy. Wida\u0107 na nich kapliczk\u0119 uwie\u0144czon\u0105 daszkiem.<\/p>\n

\"\"
Widok kopca Wandy w okresie mi\u0119dzywojennym, NAC 1-U-4130-2<\/figcaption><\/figure>\n

W listopadzie 1890 r. uroczy\u015bcie ods\u0142oni\u0119to postawiony na kopcu postument. Na kolumnie o kszta\u0142cie graniastos\u0142upa z czerwonego granitu postawiono p\u00f3\u0142kul\u0119 a na niej ulokowano or\u0142a, zwr\u00f3conego na zach\u00f3d, w stron\u0119 Krakowa. Pomnik zaprojektowa\u0142 Jan Matejko, a ufundowa\u0142 go kupiec Kornel Kozerski. Kopiec Wandy spe\u0142nia\u0142 tak\u017ce funkcj\u0119 wojskow\u0105. Sta\u0142 si\u0119 jednym z element\u00f3w austriackiej Twierdzy Krak\u00f3w (Festung Krakau) W latach sze\u015b\u0107dziesi\u0105tych XIX w. zaborcy otoczyli go sza\u0144cem FS-34 a pod koniec wieku zast\u0105piono szaniec, fortem. Otrzyma\u0142 oznaczenie Fort 49 1\/2 Kopiec Wandy (Wandahugel) i wraz z fortem Mogi\u0142a mia\u0142 chroni\u0107 tras\u0119 sandomiersk\u0105. W trakcie I wojny \u015bwiatowej na kopcu Austriacy ulokowali stanowisko strzelnicze. Podczas kolejnej wojny, rze\u017ab\u0119 or\u0142a z coko\u0142u schowali mieszka\u0144cy Mogi\u0142y. Inicjatorem tych dzia\u0142a\u0144 by\u0142 Jan Rusinek, kt\u00f3ry zakopa\u0142 j\u0105 w ziemi, na swoim terenie. Po wojnie wr\u00f3ci\u0142a na cok\u00f3\u0142. W skutek licznych dewastacji pomnika w 90. latach XX w. rze\u017ab\u0119 przekazano do Muzeum Historii Krakowa. a na cokole umieszczono wsp\u00f3\u0142czesny odlew. \u00a0Po II wojnie \u015bwiatowej zabudowania forteczne zosta\u0142y rozebrane pod koniec lat 60-tych, zasypano fos\u0119 a teren wok\u00f3\u0142 kopca rozplantowano.<\/p>\n

\"\"
Cok\u00f3\u0142 z replik\u0105 or\u0142a na kopcu Wandy, fot. u\u017cyt. wikipedii Mach240390<\/figcaption><\/figure>\n

Bohaterk\u0105 kopca jest Wanda.\u00a0 Pierwszym dziejopisarzem, kt\u00f3ry przekaza\u0142 potomno\u015bci pisemne podanie o Wandzie by\u0142 biskup Wincenty Kad\u0142ubek, autor Kroniki polskiej. Pisa\u0142 tak:
\n\u201eTak wielka za\u015b mi\u0142o\u015b\u0107 do zmar\u0142ego w\u0142adcy [Kraka \u2013dop. M.J.} ogarn\u0119\u0142a senat, mo\u017cnych i ca\u0142y lud, \u017ce jedynej jegodzieweczce, kt\u00f3rej imi\u0119 by\u0142o Wanda powierzyli rz\u0105dy po ojcu. Ona tak dalece przewy\u017csza\u0142a wszystkich zar\u00f3wno pi\u0119kn\u0105 postaci\u0105, jak powabem wdzi\u0119k\u00f3w, \u017ce s\u0105dzi\u0142by\u015b, i\u017c natura obdarzaj\u0105c j\u0105, nie hojna, lecz rozrzutna by\u0142a. Albowiem i najrozwa\u017cniejsi z roztropnych zdumiewali si\u0119 nad jej radami, i najokrutniejsi spo\u015br\u00f3d wrog\u00f3w \u0142agodnieli na jej widok. St\u0105d, gdy pewien tyran lema\u0144ski sro\u017cy\u0142 si\u0119 w zamiarze zniszczenia tego ludu, usi\u0142uj\u0105c zagarn\u0105\u0107 tron niby wolny, uleg\u0142 raczej jakiemu\u015b [jej] nies\u0142ychanemu urokowi ni\u017c przemocy or\u0119\u017ca. Skoro tylko bowiem wojsko jego ujrza\u0142o naprzeciw kr\u00f3low\u0105, nagle ra\u017cone zosta\u0142o jakby jakim\u015b promieniem s\u0142o\u0144ca: wszyscy jakoby na jaki\u015b rozkaz b\u00f3stwa wyzbywszy si\u0119 wrogich uczu\u0107 odst\u0105pili od walki; twierdz\u0105, \u017ce uchylaj\u0105 si\u0119 od \u015bwi\u0119tokradztwa, nie od walki; nie boj\u0105 si\u0119 [m\u00f3wili] cz\u0142owieka, lecz czcz\u0105 w cz\u0142owieku nadludzki majestat. Kr\u00f3l ich, tkni\u0119ty udr\u0119k\u0105 mi\u0142o\u015bci czy oburzenia, czy obojgiem, rzecze: \u201eWanda morzu, Wanda ziemi, ob\u0142okom niech Wanda rozkazuje, bogom nie\u015bmiertelnym za swoich niech da si\u0119 w ofierze, a ja za was, o moi dostojnicy, uroczyst\u0105 bogom podziemnym sk\u0142adam ofiar\u0119, aby\u015bcie tak wy, jak i wasi nast\u0119pcy w nieprzerwanym trwaniu starzeli si\u0119 pod niewie\u015bcimi rz\u0105dami!\u201d. Rzek\u0142 i na miecz dobyty rzuciwszy si\u0119 ducha wyzion\u0105\u0142, \u017cycie za\u015b gniewne mi\u0119dzy cienie uchodzi ze skarg\u0105. Od niej, m\u00f3wi\u0105, pochodzi\u0107 ma nazwa rzeki Wandal, poniewa\u017c ona stanowi\u0142a \u015brodek jej kr\u00f3lestwa, st\u0105d wszyscy, kt\u00f3rzy podlegali jej w\u0142adzy, nazwani zostali Wandalami. Poniewa\u017c nie chcia\u0142a nikogo po\u015blubi\u0107, a nawet dziewictwo wy\u017cej stawia\u0142a od ma\u0142\u017ce\u0144stwa, bez nast\u0119pcy zesz\u0142a ze \u015bwiata. I jeszcze d\u0142ugo po niej chwia\u0142o si\u0119 pa\u0144stwo bez kr\u00f3la\u201d.<\/p>\n

\"\"
Obraz Maksymiliana Piotrowskiego -\u015amier\u0107 Wandy Ilustracja z ksi\u0105\u017cki Dzieje Polski z 1909 r. zatytu\u0142owana: “Wanda, c\u00f3rka Krakusa, rzuca si\u0119 w nurty Wis\u0142y.”<\/figcaption><\/figure>\n

Podobne informacje mo\u017cna odnale\u017a\u0107 w Kronice Dzierzwy, czy Kronice Wielkopolskiej. W tej ostatniej autor imi\u0119 w\u0142adczyni wywi\u00f3d\u0142 od w\u0119dy (w\u0119dki), gdy\u017c swoj\u0105 urokliw\u0105 aparycj\u0105 przy ci\u0105ga\u0142a do siebie ludzi. Najbardziej rozbudowan\u0105 wersj\u0119 opowie\u015bci o Wandzie zostawi\u0142 Jan D\u0142ugosz. Opr\u00f3cz w\u0105tk\u00f3w zaczerpni\u0119tych od poprzednik\u00f3w, poda\u0142 imi\u0119 w\u0142adcy staraj\u0105cego si\u0119 zdoby\u0107 Wand\u0119 \u2013 Rudiger oraz napisa\u0142, \u017ce Wanda rzuci\u0142a si\u0119 do Wis\u0142y, a jej cia\u0142o wy\u0142owiono tam, gdzie D\u0142ubnia wp\u0142ywa do Wis\u0142y. Tam te\u017c j\u0105 pochowano i usypano kopiec. Posta\u0107 Wandy sta\u0142a si\u0119 tak\u017ce motywem literackim. Jan Kochanowski po\u015bwi\u0119ci\u0142 jej jedn\u0105 z elegii napisan\u0105 w j\u0119zyku \u0142aci\u0144skim, pi\u0119knie przet\u0142umaczon\u0105 przez Kazimierza Brodzi\u0144skiego. Do postaci Wandy nawi\u0105za\u0142a w 1806 r. Tekla z Bieli\u0144skich \u0141ubie\u0144ska w sztuce pt. \u201eWanda, Kr\u00f3lowa Polski\u201c (kt\u00f3ra wystawiona zosta\u0142a w Warszawie 17 kwietnia 1807 r.) W tym samym roku niemiecki poeta Friedrich L. Werner z Kr\u00f3lewca, doczeka\u0142 si\u0119 w Weimarze prapremiery swojej tragedii: \u201eWanda, K\u00f6nigin der Sarmaten\u201d \u2013 \u201eWanda kr\u00f3lowa Sarmat\u00f3w\u201d. Euzebiusz S\u0142owacki napisa\u0142 tragedi\u0119 klasycystyczn\u0105 pt. \u201eWanda\u201d (oko\u0142o 1806 r.). Jego syn Juliusz, kr\u00f3tko podj\u0105\u0142 temat c\u00f3rki Kraka w \u201eKr\u00f3lu-Duchu\u201d (Pie\u015b\u0144 II, XXII). Zygmunt Krasi\u0144ski pozostawi\u0142 niedoko\u0144czony dramat pt. \u201eWanda\u201d, powsta\u0142y najprawdopodobniej w latach 1837-1839. O niej pisa\u0142 r\u00f3wnie\u017c Cyprian Kamil Norwid w utworze dramatycznym \u201eWanda\u201d (1851). Jej posta\u0107 przedstawi\u0142 tak\u017ce Stanis\u0142aw Wyspia\u0144ski w \u201eLegendzie I i II\u201d (1897). Czeski kompozytor Antoni Dvorak zosta\u0142 autorem pi\u0119cioaktowej opery pt. \u201eVanda\u201d (1876), autorami libretta byli V\u00e1clav Benes-Sumavsky i Franti\u0161ek Z\u00e1krejs na podstawie tekstu Juliana Surzyckiego. Premieria mia\u0142a miejsce w Pradze 17 kwietnia 1876 r.<\/p>\n

Mariusz Jab\u0142o\u0144ski<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Kopce (kurhany, kopce mogilne, tumulusy) obecne s\u0105 na wszystkich kontynentach. W Europie wyst\u0119puj\u0105 na przyk\u0142ad kurhany megalityczne w Portugalii, Francji, Irlandii, Wielkiej Brytanii, Niemczech, Danii. We W\u0142oszech zachowa\u0142y si\u0119 kurhany … <\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":38676,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3,11,28,2],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/38667"}],"collection":[{"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=38667"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/38667\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":38677,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/38667\/revisions\/38677"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/38676"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=38667"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=38667"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=38667"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}