{"id":38601,"date":"2024-08-12T12:10:53","date_gmt":"2024-08-12T10:10:53","guid":{"rendered":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/?p=38601"},"modified":"2026-02-10T13:19:10","modified_gmt":"2026-02-10T12:19:10","slug":"tablice-na-krakowskim-magistracie-4-dedykowana-naczelnemu-komitetowi-narodowemu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/2024\/08\/12\/tablice-na-krakowskim-magistracie-4-dedykowana-naczelnemu-komitetowi-narodowemu\/","title":{"rendered":"Naczelny Komitet Narodowy"},"content":{"rendered":"

Kiedy 6 sierpnia 1914 r. wymaszerowa\u0142a z krakowskich Oleandr\u00f3w I Kompania Kadrowa (poprzedzona zwiadem oddzia\u0142u W\u0142adys\u0142awa Beliny-Pra\u017cmowskiego, nikt nie zdawa\u0142 sobie sprawy, i\u017c b\u0119dzie ona fundamentem Legion\u00f3w Polskich a nawet jednym z filar\u00f3w odrodzonego w 1918 r. Wojska Polskiego. Celem kadrowiak\u00f3w by\u0142o wzniecenie powstania na terenie zaboru rosyjskiego. Powstanie jednak nie wybuch\u0142o, mieszka\u0144cy nie garn\u0119li si\u0119 do broni, co zapewne by\u0142o spowodowane pami\u0119ci\u0105 o konsekwencjach jakie ponie\u015bli w zwi\u0105zku z wybuchem powstaniastyczniowego. Wobec takiej sytuacji w\u0142adze austriackie, kt\u00f3rym podlega\u0142y polskie oddzia\u0142y strzeleckie, \u017c\u0105da\u0142y zako\u0144czenia ich dzia\u0142a\u0144, lub wcielenia do armii Austro-W\u0119gier. Strzelcom grozi\u0142a likwidacja. Wtedy z inicjatyw\u0105 wyst\u0105pili polscy politycy z Galicji. Przekonali urz\u0119dnik\u00f3ww Wiedniu nie tylko o konieczno\u015bci zachowania istniej\u0105cych oddzia\u0142\u00f3w, ale do powo\u0142ania dodatkowych oddzia\u0142\u00f3w polskich z grup strzeleckich przybywaj\u0105cych do Krakowa. Postanowiono utworzy\u0107 organ polityczny patronuj\u0105cy formowaniu Legion\u00f3w Polskich. Wielka by\u0142a w tym zas\u0142uga prezydenta Krakowa Juliusza Lea, kt\u00f3ry podj\u0105\u0142 si\u0119 powo\u0142ania politycznej reprezentacji stronnictw galicyjskich oraz utworzenia Legion\u00f3w. 10 sierpnia 1914 r. uda\u0142 si\u0119 do Wiednia, gdzie przeprowadzi\u0142 rozmowy z tamtejszymi politykami i wojskowymi. 16 sierpnia 1914 r. w sali obrad krakowskiej Rady Miejskiej zosta\u0142 powo\u0142any Naczelny Komitet Narodowy (NKN). W jego sk\u0142ad weszli m.in.: Juliusz Leo (jako prezes), Jan D\u0105bski, Ignacy Daszy\u0144ski, Ludomi\u0142 German, J\u00f3zef Hudec, W\u0142adys\u0142aw Leopold Jaworski, Hipolit \u015aliwi\u0144ski, Aleksander Skarbek, Konstanty Srokowski, Ignacy Steinhaus, Stanis\u0142aw Stro\u0144ski, Wincenty Witos, Edmund Zieleniewski. Tarcia polityczne doprowadzi\u0142y do tego, \u017ce dosy\u0107 szybko ust\u0105pili cz\u0142onkowie z Narodowej Demokracji. Od 22 listopada 1914 r. prezesem zosta\u0142 W\u0142adys\u0142aw Leopold Jaworski. W sk\u0142ad Komitetu zostali do\u0142\u0105czeni m.in. Stanis\u0142aw Downarowicz, J\u0119drzej Moraczewski, Herman Diamand, Micha\u0142 Sokolnicki, Wac\u0142aw Tokarz, Jan Hupka, Rudolf Starzewski. Trzecim prezezesem NKN zosta\u0142 Leon Bili\u0144ski w roku 1916.<\/p>\n

 <\/p>\n

\"\"
Tablica na krakowskim Magistracie<\/figcaption><\/figure>\n

Naczelny Komitet Narodowy istnia\u0142 do formalnie do 15 pa\u017adziernika 1917 r., kiedy to na posiedzeniu podj\u0119to uchwa\u0142\u0119 o jego rozwi\u0105zaniu, chocia\u017c faktycznie prace w jego ramach\u00a0 trwa\u0142y do po\u0142owy 1920 r. Naczelny Komitet Narodowy nie tylko uratowa\u0142 odr\u0119bno\u015b\u0107 polskich oddzia\u0142\u00f3w ale powo\u0142a\u0142 Legiony, kt\u00f3re nast\u0119pnie zaopatrywa\u0142, dostarcza\u0142 \u015brodk\u00f3w finansowych oraz agitowa\u0142 na rzecz wst\u0119powania do nich. Zwyci\u0119stwa militarne nie dokona\u0142yby si\u0119 bez wsparcia propagandowego, medycznego i dobroczynnego. Naczelny Komitet Narodowy wspiera\u0142 wydawanie patriotycznych broszur, \u015bpiewnik\u00f3w, nalepek, odznak i czasopism. Czuwa\u0142 r\u00f3wnie\u017c nad dostarczaniem paczek \u017cywno\u015bciowych legionistom podczas \u015bwi\u0105t oraz zapewnia\u0142 wsparcie finansowe dla wd\u00f3w i sierot po poleg\u0142ych legionistach tzw. idea tarcz legionowych. Z inicjatywy \u00a0Naczelnego Komitetu Narodowego miejscowo\u015bci fundowa\u0142y tarcze, do kt\u00f3rych ka\u017cdy m\u00f3g\u0142 wbi\u0107 gw\u00f3\u017ad\u017a, wp\u0142aciwszy wcze\u015bniej odpowiedni\u0105 kwot\u0119 na fundusz wd\u00f3w i sierot po zmar\u0142ych legionistach.<\/p>\n

 <\/p>\n

\"\"
Kolumna Legion\u00f3w na krakowskim Rynku ods\u0142oni\u0119ta 16 sierpnia 1915 r. (Archiwum Narodowe w Krakowie, A-II-754)<\/figcaption><\/figure>\n

Dzia\u0142ania werbunkowe zaowocowa\u0142y utworzeniem siedmiu pu\u0142k\u00f3w piechoty legionowej w okresie 1914 -1916.\u00a0 Pu\u0142ki 1, 5, 7 zosta\u0142y w\u0142\u0105czone do I Brygady brygadiera J\u00f3zefa Pi\u0142sudskiego, 2 i 3 do II Brygady p\u0142k. Zygmunta Zieli\u0144skiego, kt\u00f3r\u0105 p\u00f3\u017aniej dowodzi\u0142 gen. J\u00f3zef Haller. Ostatnie 4 i 6 zosta\u0142y skierowane do III Brygady dowodzonej przez p\u0142k. Wiktora Grzesickiego i p\u0142k. Boles\u0142awa Roj\u0119. Legiony walczy\u0142y na wielu frontach wojny zapisuj\u0105c si\u0119 w historii polskiego or\u0119\u017ca z\u0142otymi g\u0142oskami. Bitwy takie jak Kostiuchn\u00f3wka, Rokitna Konary przesz\u0142y do legendy i panteonu polskich zwyci\u0119stw. W okresie swojej najwi\u0119kszej operatywno\u015bci legiony polskie liczy\u0142y oko\u0142o 25 tys. \u017co\u0142nierzy.<\/p>\n

\"\"
Ty\u0142 poczt\u00f3wek wydanych przez Naczelny Komitet Narodowy<\/figcaption><\/figure>\n

Historia NKN nie sko\u0144czy\u0142a si\u0119 100 lat temu lecz trwa nadal w wielu ponadpartyjnych inicjatywach skierowanych na dobro Ojczyzny i krzewienie patriotyzmu. Na pami\u0105tk\u0119 utworzenia Naczelnego Komitetu Narodowego na dziedzi\u0144cu krakowskiego magistratu wmurowano pami\u0105tkow\u0105 tablic\u0119 po\u015bwi\u0119con\u0105 jego powstaniu.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Kiedy 6 sierpnia 1914 r. wymaszerowa\u0142a z krakowskich Oleandr\u00f3w I Kompania Kadrowa (poprzedzona zwiadem oddzia\u0142u W\u0142adys\u0142awa Beliny-Pra\u017cmowskiego, nikt nie zdawa\u0142 sobie sprawy, i\u017c b\u0119dzie ona fundamentem Legion\u00f3w Polskich a nawet … <\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":38607,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3,11,2,33],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/38601"}],"collection":[{"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=38601"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/38601\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":41738,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/38601\/revisions\/41738"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/38607"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=38601"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=38601"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=38601"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}