{"id":38548,"date":"2024-07-29T12:47:21","date_gmt":"2024-07-29T10:47:21","guid":{"rendered":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/?p=38548"},"modified":"2024-07-29T12:47:21","modified_gmt":"2024-07-29T10:47:21","slug":"co-to-jest-tradycja-narodowa","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/2024\/07\/29\/co-to-jest-tradycja-narodowa\/","title":{"rendered":"Co to jest tradycja narodowa?"},"content":{"rendered":"

Krakowski tw\u00f3rca nauki o cywilizacji prof. Feliks Koneczny tak pisa\u0142 o tradycji narodowej:
\n“Kultura rodzi si\u0119 z tradycji i tradycj\u0105 \u017cywi; tradycja jest ko\u015bci\u0105 pacierzow\u0105 wszelkiej kultury. Do tradycji nale\u017cy z przesz\u0142o\u015bci to tylko, co wesz\u0142o w \u015bwiadomo\u015b\u0107 nast\u0119pnych pokole\u0144 i wywiera ci\u0105gle wp\u0142yw na umys\u0142y. Do narodowej tradycji nale\u017c\u0105 czyny przodk\u00f3w takich, kt\u00f3rzy \u201enon omnes mortui\u201c. Wsp\u00f3\u0142pracuj\u0105 z \u017cywymi dalej spoza grobu, a nawet nieraz przoduj\u0105 im, pos\u0142uguj\u0105c si\u0119 pokoleniem p\u00f3\u017aniejszem jako wykonawc\u0105 swych pomys\u0142\u00f3w. Obcowanie pokole\u0144 jest zasadniczym pewnikiem do\u015bwiadczenia dziejowego; z czeg\u00f3\u017c ci\u0105g\u0142o\u015b\u0107 historyczna? Niema w tym nic z mistyki, sprawa jest nader prosta, a zrozumie mi\u0119 wlot ka\u017cdy Polak, gdy dla przyk\u0142adu powo\u0142am si\u0119 na fakt, jakto my wszyscy \u017cyli\u015bmy i pracowali pod wp\u0142ywem Ko\u015bciuszki i Mickiewicza, czyli tradycj\u0105 ko\u015bciuszkowsk\u0105 i mickiewiczowsk\u0105. Z fakt\u00f3w historycznych bywa tradycja bardzo nier\u00f3wnej d\u0142ugo\u015bci czasu. Niekt\u00f3ra staje si\u0119 sta\u0142\u0105 i wchodzi w sam\u0105 istot\u0119 narodu tak dalece, i\u017c nar\u00f3d \u00f3w przesta\u0142by by\u0107 sob\u0105, gdyby si\u0119 jej wyzby\u0142. Im wi\u0119cej w historii fakt\u00f3w, nietrac\u0105cych pewnej aktualno\u015bci dla potomk\u00f3w, tym bardziej skomplikowan\u0105 staje si\u0119 tradycja, i tym bardziej… kr\u0119puje kroki potomnych. Takie kr\u0119powanie wsp\u00f3\u0142czesno\u015bci przez przesz\u0142o\u015b\u0107, je\u017celi wsp\u00f3\u0142cze\u015bni poddaj\u0105 mu si\u0119 \u015bwiadomie i ch\u0119tnie \u2014 nazwijmy historyzmem<\/strong>.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Tradycja mo\u017ce by\u0107 biern\u0105 i czynn\u0105. Mo\u017ce stanowi\u0107 motyw natchnienia artystycznego, rodzaj estetyzmu lub przedmiot kultu, z odcieniem nawet religijno\u015bci w mniejszym, czy wy\u017cszym stopniu, a jednak nie nak\u0142ada\u0107 \u017cadnych obowi\u0105zk\u00f3w realnych w \u017cyciu praktycznym, prywatnym czy publicznym. Mo\u017ce atoli by\u0107 inaczej: tradycja mo\u017ce by\u0107 czynn\u0105 w dos\u0142ownem znaczeniu wyrazu, bo pobudza\u0107 do czyn\u00f3w, wywo\u0142ywa\u0107 je i nadawa\u0107 im kierunek, mo\u017ce by\u0107 sterowniczk\u0105 \u017cycia praktycznego. Obok kultury tradycji pomie\u015bci si\u0119 zupe\u0142na niezale\u017cno\u015b\u0107 \u017cycia wsp\u00f3\u0142czesnego od niej (to swoj\u0105 drog\u0105, a tamto swoj\u0105), ale mo\u017ce r\u00f3wnie\u017c zachodzi\u0107 zawis\u0142o\u015b\u0107 wyra\u017ana. Stanowi to jeden z najciekawszych przedmiot\u00f3w studium historycznego, dociekanie zawi\u0142ego stosunku tradycji a wsp\u00f3\u0142czesnego \u017cycia rzeczywistego w danem pokoleniu; jak\u017ce\u017c rozmaicie przedstawia si\u0119 ta sprawa w rozmaitych cywilizacjach, w r\u00f3\u017cnych czasach, u przer\u00f3\u017cnych lud\u00f3w. Badanie tej strony stosunk\u00f3w ludzkich wprowadza r\u00f3wnocze\u015bnie i r\u00f3wnomiernie tak do og\u00f3lnoludzkiego widoku cz\u0142owiecze\u0144stwa, jako te\u017c do szczeg\u00f3\u0142owych jego dzia\u0142\u00f3w i poddzia\u0142\u00f3w w czasie i przestrzeni; wiedzie i do chwytania rys\u00f3w og\u00f3lnych i uczy zarazem orientowa\u0107 si\u0119 \u015bci\u015ble w przebogatem zr\u00f3\u017cniczkowaniu ludzko\u015bci. Jest to jedna z najwdzi\u0119czniejszych zaiste dziedzin bada\u0144 historycznych. Historyzm opiera si\u0119 na tradycji czynnej. Nie o to bowiem chodzi, czy si\u0119 rozumie \u017cycie przodk\u00f3w, bo to kategoria naukowa; np. mo\u017cemy rozumie\u0107 doskonale urz\u0105dzenia staro\u017cytne farao\u0144skie, a jednak nie przy\u015bni nam si\u0119 przystosowywa\u0107 czego\u015b z nich do \u017cycia dzisiejszego; chodzi w\u0142a\u015bnie o praktyczn\u0105 donios\u0142o\u015b\u0107 tradycji. Historyzmu mog\u0105 by\u0107 rozmaite rodzaje i stopnie, jako\u015bciowo, tudzie\u017c ilo\u015bciowo. Nie wszystko w przesz\u0142o\u015bci by\u0142o dobrem; co wi\u0119cej, nie wszystko, co dobrem by\u0142o w przesz\u0142o\u015bci, zostaje dobrem dla potomnych. S\u0105 rzeczy i sprawy z\u0142e zasadniczo, czv z pomy\u0142ki ludzkiej, i s\u0105 rzeczy, kt\u00f3re mog\u0105 by\u0107 dobremi lub z\u0142emi, zale\u017cnie od okoliczno\u015bci, a zw\u0142aszcza od czasu i miejsca, kt\u00f3re tedy z dobrych sta\u0107 si\u0119 mog\u0142y w toku czas\u00f3w z\u0142emi; tradycja ich przeto jest tradycj\u0105 z\u0142\u0105, i\u00a0 im czynniejsza, tym gorzej dla spo\u0142ecze\u0144stwa. Nie wszelka tradycja stanowi dodatni\u0105 pozycj\u0119 w bilansie narodowym. Unikn\u0119\u0142oby si\u0119 niebezpiecznej tradycji z\u0142a, gdyby si\u0119 nie posiada\u0142o tradycji wog\u00f3le. Nie brak te\u017c doktryner\u00f3w, rz\u0105dz\u0105cych si\u0119 w sprawach \u017cycia zbiorowego czyst\u0105 logik\u0105, jakby w geometrii, kt\u00f3rzy odrzucaj\u0105 tradycj\u0119 i w racjonalistyczny mniej lub wi\u0119cej spos\u00f3b snuj\u0105 programy spo\u0142eczne, zdecydowani rozpoczyna\u0107 now\u0105 er\u0119 ludzko\u015bci od daty… swego przyj\u015bcia na \u015bwiat. Tacy, jedyni do burzenia, okazywali si\u0119 jednak zawsze niedo\u0142\u0119gami ostatniego rz\u0119du, gdy trzeba by\u0142a co\u015b stawia\u0107; sta\u0107 ich by\u0142o i i jest jedynie na domki z kart i zamki na lodzie. Nie ma w nich istotnej kultury czynu, bo oni znajduj\u0105 si\u0119 poza wszelk\u0105 kultur\u0105, do \u017cadnej \u015bci\u015ble nie nale\u017c\u0105c, nale\u017ce\u0107 nie chc\u0105c, skoro zaj\u0119ci s\u0105 widokami wytworzenia nowej.\u00a0 Ale kultury nie improwizuje si\u0119; i nawet wtedy, gdy w toku dziej\u00f3w ma powsta\u0107 nowa, musi powstawa\u0107 na pod\u0142o\u017cu dawniejszej, z niej si\u0119 wy\u0142aniaj\u0105c, inaczej nastaje stan akulturalny. Racjonalistyczni doktrynerzy, odrzucaj\u0105cy tradycj\u0119, s\u0105 te\u017c w spo\u0142ecze\u0144stwie czynnikiem akulturalnym. Nie obarcz\u0105 oni spo\u0142ecze\u0144stwa niczem z\u0142em, zaczerpni\u0119tem z ujemnego historyzmu, ale zatruj\u0105 je, a gdy uda si\u0119 im wzi\u0105\u0107 g\u00f3r\u0119, doprowadz\u0105 spo\u0142ecze\u0144stwo do stanu nico\u015bci. Tradycja niew\u0142a\u015bciwa wiedzie do szk\u00f3d, ale brak tradycji jest niezawodn\u0105 drog\u0105 do rozk\u0142adu, do nico\u015bci. Wszelki czyn tw\u00f3rczy musi nale\u017ce\u0107 do- pewnego, systemu kulturalnego, a bez jakiej\u015b tradycji (jakiejkolwiek) niema zgo\u0142a kultury. Czyny, zmierzaj\u0105ce zasadniczo do wywr\u00f3cenia wszelkiej tradycji, s\u0105 anormalnemi wyskokami; stanowi\u0105 w umys\u0142owo\u015bci to samo, co nowotwory w ciele, kt\u00f3rych nikt nie b\u0119dzie uwa\u017ca\u0142 za objaw si\u0142y tw\u00f3rczej organizmu fizycznego, za objaw zdatno\u015bci wzrostu. Odrzucenie tradycji jest tedy czem\u015b bez por\u00f3wnania gorszym od wszelakich mo\u017cliwrych ujemnych skutk\u00f3w historyzmu. Od szk\u00f3d jego broni\u0107 si\u0119 trzeba inn\u0105 drog\u0105, a mianowicie bli\u017cszem zbadaniem jego w\u0142a\u015bciwo\u015bci.
\nPrzerzu\u0107my si\u0119 teraz w roztrz\u0105saniu tego przedmiotu do drugiego bieguna: przypu\u015b\u0107my, \u017ce historyzm osi\u0119ga maximum, \u017ce wszystko a wszystko z przesz\u0142o\u015bci obr\u00f3ci\u0142o si\u0119 w tera\u017aniejszo\u015bci w tradycj\u0119 czynn\u0105. Nietrudno spostrzec, \u017ce w samem takiem przypuszczeniu popadamy w b\u0142\u0119dne ko\u0142o. Skoro wszystko pozostaje nietkni\u0119te przez syn\u00f3w, stosuj\u0105cych si\u0119 we wszystkiem do ojc\u00f3w, zaciera si\u0119 r\u00f3\u017cnica pokole\u0144, nic si\u0119 nie zmienia, a zatem… niema historji, nie mo\u017ce tedy by\u0107 historyzmu. Zast\u00f3j powszechny i ca\u0142kowity sprawi\u0142by, \u017ce zagin\u0119\u0142aby te\u017c sama zdolno\u015b\u0107 wytwarzania tradycji, bo nie by\u0142oby do tego pola po nied\u0142ugim czasie. Gdzie nic a nic nie zmienia si\u0119, ustaje \u017cycie, zanika my\u015bl, st\u0119pia si\u0119 odczuwanie, a skutkiem tego zabraknie wreszcie wprost materia\u0142u, z kt\u00f3rego mog\u0142aby si\u0119 wytwarza\u0107 jakakolwiek tradycja. Gdyby stan taki mia\u0142 trwa\u0107 przez szereg pokole\u0144, zjawi\u0107 musia\u0142yby si\u0119 w ko\u0144cu zmiany wsteczne, cofanie si\u0119,* powr\u00f3t do \u017cycia prymitywnego, do coraz prymitywmiejszcgo. Kto wie, czy niejeden z t. zw. \u201elud\u00f3w dzikich\u201c nie jest w\u0142a\u015bciwie… zdzicza\u0142ym, doprowadzonym do stanu \u201edziko\u015bci”\u00a0 przez wy\u0142uszczone nast\u0119pstwa zbytnio przed\u0142u\u017conego zastoju. \u017bycie historyczne mie\u015bci si\u0119 przeto w granicach pomi\u0119dzy odrzucaniem tradycji, a niemo\u017cno\u015bci\u0105 posiadania jej, pomi\u0119dzy calkowitem bezwzgl\u0119dnem na\u015bladownictwem poprzedniego pokolenia, a zatraceniem zwi\u0105zku z jego spu\u015bcizn\u0105. Historyzm powstaje po\u015brodku tych ostateczno\u015bci.<\/p>\n

Feliks Koneczny “Polskie Logos a Ethos” t.1,\u00a0 Pozna\u0144 1921,\u00a0 ss.33-36<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Krakowski tw\u00f3rca nauki o cywilizacji prof. Feliks Koneczny tak pisa\u0142 o tradycji narodowej: “Kultura rodzi si\u0119 z tradycji i tradycj\u0105 \u017cywi; tradycja jest ko\u015bci\u0105 pacierzow\u0105 wszelkiej kultury. Do tradycji nale\u017cy … <\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":38549,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3,11,2],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/38548"}],"collection":[{"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=38548"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/38548\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":38551,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/38548\/revisions\/38551"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/38549"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=38548"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=38548"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=38548"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}