Oddzia\u0142 IPN w Krakowie oraz Zrzeszenie \u201eWolno\u015b\u0107 i Niezawis\u0142o\u015b\u0107\u201d Obszar Po\u0142udniowy zapraszaj\u0105 na uroczysto\u015b\u0107 na terenie dawnego kamienio\u0142omu \u201eLiban\u201d w Krakowie przy ul. Za Torem 22. 22 lipca 2024 r. o godz. 12 uczcimy pami\u0119\u0107 ponad 20 polskich robotnik\u00f3w istniej\u0105cego tutaj w latach 1942-1944 obozu karnego Baudienstu, kt\u00f3rych Niemcy wymordowali 80 lat temu (1944 r.).<\/p>\n
Plan wydarzenia:
\nprzem\u00f3wienia
\nmodlitwa w intencji ofiar niemieckiego terroru
\nz\u0142o\u017cenie wie\u0144c\u00f3w i zniczy na zbiorowej mogile pomordowanych
\nNiemiecki ob\u00f3z \u201eLiban\u201d w Krakowie.
\nW kamienio\u0142omie w Podg\u00f3rzu Niemcy za\u0142o\u017cyli 15 kwietnia 1942 r. karny ob\u00f3z pracy przymusowej Baudienstu. Warunki by\u0142y tam katastrofalne, a wy\u017cywienie g\u0142odowe.<\/p>\n
Wed\u0142ug generalnego gubernatora Hansa Franka i gubernatora dystryktu krakowskiego Otto W\u00e4chtera, Baudienst (S\u0142u\u017cba Budowlana) mia\u0142 by\u0107 pomys\u0142em na zmuszenie m\u0142odych m\u0119\u017cczyzn do podj\u0119cia pracy na rzecz III Rzeszy. Wa\u017cnym dodatkowym aspektem przedsi\u0119wzi\u0119cia z punktu widzenia Niemc\u00f3w by\u0142a sta\u0142a kontrola nad m\u0142odymi Polakami, kt\u00f3rzy mogliby prowadzi\u0107 dzia\u0142alno\u015b\u0107 konspiracyjn\u0105. Ponadto do przeprowadzenia planowanych inwestycji budowlanych, remont\u00f3w dr\u00f3g i linii kolejowych, regulacji rzek, melioracji i wzniesienia nowych budynk\u00f3w potrzebne by\u0142y Frankowi dobrze zorganizowane oddzia\u0142y tanich pracownik\u00f3w.<\/p>\n
Frank i W\u00e4chter przeprowadzili mi\u0119dzy 10 listopada 1939 r. a 12 kwietnia 1940 r. konsultacje z szefem S\u0142u\u017cby Pracy Rzeszy Konstantinem Hierlem, w celem stworzenia statutu podobnej organizacji w GG. W ten spos\u00f3b w maju 1940 r. powsta\u0142 Baudienst. Jego pierwszy oddzia\u0142 22 maja podj\u0105\u0142 prac\u0119 w porcie rzecznym w Krakowie Prokocimiu. Komendantem S\u0142u\u017cby Budowlanej zosta\u0142 Heinrich Hinkel, d\u0142ugoletni cz\u0142onek NSDAP.<\/p>\n
4 czerwca 1940 r., na polecenie W\u00e4chtera i przy wsp\u00f3\u0142pracy lokalnych w\u0142adz administracyjnych, rozpocz\u0119to organizowanie oddzia\u0142\u00f3w Baudienstu w powiatach. Teren dzia\u0142ania zosta\u0142 ograniczony do czterech dystrykt\u00f3w: krakowskiego, lubelskiego, radomskiego i od lipca 1941 r. galicyjskiego. Jak twierdzi\u0142 M\u015bcis\u0142aw Wr\u00f3blewski, historyk Baudienstu, w szczytowym momencie (stycze\u0144 1944 r.) organizacja zrzesza\u0142a 45 tys. junak\u00f3w. W latach 1940-1944 powo\u0142ano na roczn\u0105 s\u0142u\u017cb\u0119 w Baudien\u015bcie m\u0142odych ludzi z rocznik\u00f3w 1919-1926.<\/p>\n
Struktura organizacyjna by\u0142a dostosowana do administracji GG. Liczba junak\u00f3w w najmniejszych kom\u00f3rkach Baudienstu waha\u0142a si\u0119 mi\u0119dzy 100 a 600. Stanowiska kierownicze w zasadzie zawsze obsadzali Niemcy, a podrz\u0119dne funkcje pe\u0142nili Polacy. Junacy byli wykorzystywani do prac fizycznych, pomocy w rolnictwie oraz usuwaniu skutk\u00f3w kl\u0119sk \u017cywio\u0142owych. Zdarza\u0142o si\u0119, \u017ce byli zmuszani do kopania grob\u00f3w dla ofiar Holokaustu lub masowych egzekucji.<\/p>\n
Dla m\u0142odych Polak\u00f3w, kt\u00f3rzy starali si\u0119 unikn\u0105\u0107 zaprz\u0119gni\u0119cia do przymusowej pracy na rzecz Niemiec, 15 kwietnia 1942 r. utworzono w Krakowie ob\u00f3z karny w by\u0142ym kamienio\u0142omie sp\u00f3\u0142ki Liban Ehrenpreis, przy ul. Za Torem, w pobli\u017cu kopca Krakusa. Komendantem obozu zosta\u0142 Bruno Benecke. Warunki panuj\u0105ce w tym miejscu by\u0142y bardzo trudne. Praca przy wydobyciu kruszywa i wypalaniu wapna wyczerpywa\u0142a fizycznie. Najbardziej niepokorni wi\u0119\u017aniowie mieli skute \u0142a\u0144cuchami r\u0119ce i nogi. Racje \u017cywno\u015bciowe by\u0142y ograniczone, a ci\u0119\u017ckiej pracy towarzyszy\u0142o bicie wi\u0119\u017ani\u00f3w przez cz\u0142onk\u00f3w Sonderdienstu (policja pomocnicza w GG) i ukrai\u0144skich si\u0142 pomocniczych.<\/p>\n
Antoni Ba\u0142azy wspomina\u0142: \u201eW ku\u017ani obozowej przykuto mi \u0142a\u0144cuch do nogi o ogniwach grubych na palec, d\u0142ugo\u015bci 2 metr\u00f3w i wadze 30 kg. \u0141a\u0144cuchy takie s\u0142u\u017cy\u0142y do spinania \u0142adunk\u00f3w drewna na wagonach \u2013 lorach [\u2026] W dzie\u0144 podczas pracy \u0142a\u0144cuch przy ci\u0105g\u0142ym ruchu ociera\u0142 nog\u0119 w kostce i pozostawia\u0142 g\u0142\u0119bokie nigdy niegoj\u0105ce si\u0119 rany, kt\u00f3re nie by\u0142o czym opatrywa\u0107. [\u2026] Na noc \u201e\u0142a\u0144cuchowych\u201d przykuwano do \u017celaznego s\u0142upa na zewn\u0105trz baraku, na zimnie i deszczu nieraz przez kilka dni\u201d.<\/p>\n
Wed\u0142ug historyk\u00f3w przez Liban przesz\u0142o oko\u0142o 2000 wi\u0119\u017ani\u00f3w, najwi\u0119cej w lecie 1942 r. (800 os\u00f3b). Ob\u00f3z zosta\u0142 zlikwidowany 22 lipca 1944 r. Niemcy rozstrzelali ostatnich osadzonych. Ofiarami by\u0142y osoby chore, kt\u00f3re nie by\u0142y w stanie uciec z obozu. Inni wi\u0119\u017aniowie zbiegli z kamienio\u0142omu dzie\u0144 wcze\u015bniej, zaraz po opuszczeniu terenu przez ukrai\u0144sk\u0105 za\u0142og\u0119 wartownicz\u0105.<\/p>\n
Tekst Marcin Chor\u0105zki\/IPN Krak\u00f3w<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Oddzia\u0142 IPN w Krakowie oraz Zrzeszenie \u201eWolno\u015b\u0107 i Niezawis\u0142o\u015b\u0107\u201d Obszar Po\u0142udniowy zapraszaj\u0105 na uroczysto\u015b\u0107 na terenie dawnego kamienio\u0142omu \u201eLiban\u201d w Krakowie przy ul. Za Torem 22. 22 lipca 2024 r. … <\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":38461,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3,2,1,10],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/38460"}],"collection":[{"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=38460"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/38460\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":38462,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/38460\/revisions\/38462"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/38461"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=38460"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=38460"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=38460"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}