Poch\u00f3d Lajkonika to jedna z najstarszych i najpi\u0119kniejszych tradycji Krakowa, kt\u00f3ra od kilku wiek\u00f3w przyci\u0105ga t\u0142umy widz\u00f3w. W czwartek, 6 czerwca lajkonikowy orszak przemierzy przy d\u017awi\u0119ku krakowskich melodii w wykonaniu kapeli Mlaskoty tras\u0119, kt\u00f3ra w tym roku zosta\u0142a zmieniona ze wzgl\u0119du na remont ci\u0105gu ul. T. Ko\u015bciuszki i Zwierzynieckiej.<\/p>\n
Co roku w oktaw\u0119 Bo\u017cego Cia\u0142a barwny orszak w\u0142\u00f3czk\u00f3w i Tatar\u00f3w prowadzony przez je\u017ad\u017aca na sztucznym koniku przemierza tras\u0119 mi\u0119dzy Zwierzy\u0144ca do Rynku G\u0142\u00f3wnego rytmie krakowskich melodii. Ka\u017cdy z widz\u00f3w oczekuje na uderzenie bu\u0142aw\u0105 od Lajkonika, co ma przynie\u015b\u0107 szcz\u0119\u015bcie na ca\u0142y kolejny rok. Jest to te\u017c jedno z kilku krakowskich zjawisk wpisanych na Krajow\u0105 list\u0119 niematerialnego dziedzictwa kulturowego.<\/p>\n
Poch\u00f3d po wyruszeniu z siedziby Wodoci\u0105g\u00f3w Miasta Krakowa, gdzie zatrudnionych jest wielu cz\u0142onk\u00f3w orszaku, w tym wcielaj\u0105cy si\u0119 w g\u0142\u00f3wn\u0105 posta\u0107 Mariusz Glonek, przejdzie ulic\u0105 Senatorsk\u0105, przez plac Na Stawach. Nast\u0119pnie, po harcach na podw\u00f3rku Zespo\u0142u Szk\u00f3\u0142 Og\u00f3lnokszta\u0142c\u0105cych nr 18 przejdzie ul. Flisack\u0105 do bulwaru Rod\u0142a, gdzie nast\u0105pi spotkanie z krakowskimi flisakami. Nast\u0119pnie orszak dotrze bulwarem do skweru Konika Zwierzynieckiego, sk\u0105d, po kr\u00f3tkim odpoczynku w Antykwariacie Abecad\u0142o i Karczmie Smil\u2019y uda si\u0119 na bulwar Czerwie\u0144ski, plac Wielkiej Armii Napoleona, ul. Podzamcze, Planty do skrzy\u017cowania pod Filharmoni\u0105 Krakowsk\u0105, gdzie b\u0119dzie mia\u0142 miejsce taniec Lajkonika z chor\u0105gwi\u0105. Nast\u0119pnie orszak przejdzie ul. Franciszka\u0144sk\u0105 i Grodzk\u0105 do Rynku G\u0142\u00f3wnego, gdzie na scenie pod Wie\u017c\u0105 Ratuszow\u0105 ma miejsce fina\u0142 imprezy. Lajkonik odbiera \u201eharacz\u201d z r\u0105k prezydenta miasta i wznosi toast za pomy\u015blno\u015b\u0107 krakowianek i krakowian. Na koniec Lajkonik wykonuje taniec zwany urbem salutare \u2013 pok\u0142on miastu.<\/p>\n
Podobnie jak w poprzednich latach, pochodowi Lajkonika towarzyszy\u0107 b\u0119dzie widowisko na scenie pod Wie\u017c\u0105 Ratuszow\u0105 na Rynku G\u0142\u00f3wnym, kt\u00f3re zaprezentuje w tym roku Tatarski Zesp\u00f3\u0142 Taneczno-Wokalny Bu\u0144czuk.<\/p>\n
Apel o ochron\u0119 Lajkonika, jako jednego z symboli Krakowa
\nWarto te\u017c przypomnie\u0107, \u017ce prawdziwego Lajkonika mo\u017cna zobaczy\u0107 tylko raz w roku, w\u0142a\u015bnie w oktaw\u0119 Bo\u017cego Cia\u0142a. I tylko wtedy uderzenie jego bu\u0142awy na prawd\u0119 przynosi szcz\u0119\u015bcie! Zobacz apel o ochron\u0119 Lajkonika, jako jednego z symboli Krakowa.<\/p>\n
Program Lajkonika 2024
\n13.00\u201313.45 \u2013 orszak wyruszy sprzed siedziby Wodoci\u0105g\u00f3w Miasta Krakowa przy ulicy Senatorskiej 1 w kierunku placu Na Stawach. Orszak powoli przemieszcza si\u0119 ulic\u0105 Senatorsk\u0105, gdy Lajkonika zbiera \u201eharacz\u201d od miejscowych kupc\u00f3w
\n13.45\u201314.30 \u2013 harce na podw\u00f3rku Zespo\u0142u Szk\u00f3\u0142 Og\u00f3lnokszta\u0142c\u0105cych nr 18 przy ul. Senatorskiej 35. Dzieci, Tatarzy i w\u0142\u00f3czkowie formuj\u0105 ko\u0142o, w kt\u00f3rego wn\u0119trzu stoi Lajkonik z chor\u0105\u017cym. Ma tutaj r\u00f3wnie\u017c miejsce pierwszy tradycyjny taniec Lajkonika z chor\u0105gwi\u0105. Symbolicznie ukazany zostaje najazd tatarski w postaci bojowego ta\u0144ca w\u0142\u00f3czk\u00f3w i Tatar\u00f3w. Dzieci otrzymuj\u0105 od organizator\u00f3w pi\u0142eczki, kt\u00f3rymi staraj\u0105 si\u0119 trafi\u0107 Tatar\u00f3w z orszaku. Szko\u0142y i przedszkola prezentuj\u0105 tutaj swoje stroje. Lajkonik wr\u0119cza upominki przedstawicielom tych plac\u00f3wek w nagrod\u0119 za przygotowanie si\u0119 do widowiska
\n14.45\u201315.15 \u2013 przej\u015bcie orszaku ul. Senatorsk\u0105 przez remontowan\u0105 ul. T.Ko\u015bciuszki i ul. Flisack\u0105 na bulwar Rod\u0142a – przysta\u0144 flisacka Muzeum Krakowa, spotkanie z flisakami, przedstawicielami Policji Wodnej. Pokazy star\u0107 Tatar\u00f3w z w\u0142\u00f3czkami na galarach na Wi\u015ble
\n15.15\u201315.30 \u2013 orszak przechodzi bulwarem Rod\u0142a w kierunku Mostu D\u0119bnickiego. Wyj\u015bcie po pochylni na Skwer Konika Zwierzynieckiego
\n15.30\u201315.45 \u2013 wizyta Lajkonika i kilku przedstawicieli orszaku w Antykwariacie Abecad\u0142o przy ul. T.Ko\u015bciuszki 18
\n15.45\u201316.45 \u2013 odpoczynek orszaku w karczmie Smil\u2019y
\n16.45\u201317.15 \u2013 poch\u00f3d ze skweru Konika Zwierzynieckiego przejdzie przez skrzy\u017cowanie z Alejami Trzech Wieszcz\u00f3w a nast\u0119pnie skieruje si\u0119 na bulwar Czerwi\u0144skim (g\u00f3rna korona wa\u0142\u00f3w). Z bulwaru poch\u00f3d przejdzie przez plac Wielkiej Armii Napoleona
\n17.15\u201318.00 \u2013 poch\u00f3d przemaszeruje chodnikiem ul. Podzamcze w kierunku Plant. Czasowe zamkni\u0119cie ruchu samochodowego (ok. 2 minut) w czasie przej\u015bcia z ul. Podzamcze w szersz\u0105 alejk\u0119 Plant przy Seminarium Duchownym. Nast\u0119pnie przemarsz Plantami orszaku w kierunku Filharmonii Krakowskiej
\n18.00\u201318.15 \u2013 pod Filharmoni\u0105 w\u0142\u00f3czkowie i Tatarzy utworz\u0105 kr\u0105g, w kt\u00f3rym przy d\u017awi\u0119kach starodawnych melodii Lajkonik wykonuje taniec ze sztandarem. Ruch tramwaj\u00f3w i samochod\u00f3w zostaje wstrzymany na oko\u0142o 12 minut. Po zako\u0144czeniu ta\u0144ca orszak schodzi ze skrzy\u017cowania i kieruje si\u0119 deptakiem w ul. Franciszka\u0144skiej w stron\u0119 Pa\u0142acu Biskupiego
\n18.30 – 19.00 \u2013 odpoczynek orszaku przy pl. Wszystkich \u015awi\u0119tych barze Nienasycenie. W tym czasie (godz. 19.00-20.00) na scenie i p\u0142ycie Rynku G\u0142\u00f3wnego ma miejsce widowisko z udzia\u0142em Tatarski Zesp\u00f3\u0142 Taneczno-Wokalny Bu\u0144czuk przygotowuj\u0105ce publiczno\u015b\u0107 do powitania Lajkonika
\n19.30\u201320.00 \u2013 przemarsz orszaku Lajkonika ulicami Franciszka\u0144sk\u0105 i Grodzk\u0105 do Rynku G\u0142\u00f3wnego
\n20.00\u201320.30 \u2013 g\u0142\u00f3wna uroczysto\u015b\u0107 na estradzie na Rynku G\u0142\u00f3wnym przed wie\u017c\u0105 Ratuszow\u0105 \u2013 Prezydent Miasta Krakowa wr\u0119czy Lajkonikowi nale\u017cny mu haracz, razem wznios\u0105 toast za pomy\u015blno\u015b\u0107 miasta. Lajkonik wykonuje trzeci taniec z chor\u0105gwi\u0105. Sw\u00f3j taniec zaprezentuj\u0105 ponownie w\u0142\u00f3czkowie i Tatarzy
\n20.45\u201321.15 \u2013 przemarsz orszaku Lajkonika wok\u00f3\u0142 Rynku G\u0142\u00f3wnego.
\nWydarzenia przed wie\u017c\u0105 Ratuszow\u0105 towarzysz\u0105ce Pochodowi Lajkonika:
\n19.00 \u2013 wyst\u0119p artystyczny i prezentacja kultury tatarskiej w wykonaniu Tatarskiego Zespo\u0142u Taneczno-Wokalnego Bu\u0144czuk.
\nLajkonikowe konkursy
\nTegorocznemu pochodowi Lajkonika towarzysz\u0105 dwa konkursu dla najm\u0142odszych. W ramach pierwszego konkursu na \u201eNajpi\u0119kniejszy dzieci\u0119cy orszak Lajkonika\u201d zapraszamy serdecznie grupy przedszkolne oraz uczni\u00f3w klas I, II, III i IV szk\u00f3\u0142 podstawowych do zaprezentowania inscenizacji pochodu Lajkonika przy wykorzystaniu w\u0142asnych stroj\u00f3w i rekwizyt\u00f3w, a tak\u017ce programu choreograficznego. Uczestnicy mog\u0105 zaprezentowa\u0107 si\u0119 na podw\u00f3rku Zespo\u0142u Szk\u00f3\u0142 Og\u00f3lnokszta\u0142c\u0105cych ul. Senatorska 35, godz. 13.45-14.30 na bulwarze Rod\u0142a w Krakowie, godz. 15.15\u201316.00. Nauczyciele, wychowawcy lub opiekunowie powinni zg\u0142osi\u0107 udzia\u0142 w konkursie grupy przedszkolnej lub szkolnej w terminie do 5 czerwca mailowo na adres: folklor@muzuemkrakowa.pl. W tytule maila nale\u017cy wpisa\u0107: \u201eNajpi\u0119kniejszy orszak Lajkonika\u201d.<\/p>\n
Drugi konkurs zatytu\u0142owany jest \u201eM\u00f3j Lajkonik 2024\u201d. Praca konkursowa polega na wykonaniu rysunku postaci Lajkonika, orszaku lub nawi\u0105zuj\u0105cego do legendy o Lajkoniku. Konkurs prowadzony jest w dw\u00f3ch kategoriach wiekowych: od 4 do 7 lat (dzieci urodzone w 2017 r.) oraz od 8 do 10 lat (dzieci urodzone w 2014 r.). Praca konkursowa mo\u017ce by\u0107 wykonana dowoln\u0105 technik\u0105 plastyczn\u0105 (np. o\u0142\u00f3wek, kredka, farby plakatowe, akwarela, tempera, pastele suche, pastele olejne, collage) lub w programie do tworzenia prezentacji multimedialnych PowerPoint. Do konkursu dopuszcza si\u0119 wy\u0142\u0105cznie formy plastyczne p\u0142askie. Praca konkursowa powinna zosta\u0107 sfotografowana i zdj\u0119cie tej pracy w formacie jpg lub plik PowerPoint powinno zosta\u0107 przes\u0142ane przez rodzica, opiekuna prawnego lub reprezentanta plac\u00f3wki edukacyjnej w nieprzekraczalnym terminie do 2 czerwca w formie elektronicznej na adres e-mail: folklor@muzeumkrakowa.pl. W temacie wiadomo\u015bci nale\u017cy wpisa\u0107: \u201eKonkurs M\u00f3j Lajkonik\u201d.<\/p>\n
Na zwyci\u0119zc\u00f3w w obu konkursach czekaj\u0105 nagrody rzeczowe i lajkonikowe upominki!<\/p>\n
Dzieje pochodu Lajkonika<\/strong><\/p>\n Zgodnie z powszechnie znan\u0105 legend\u0105 pocz\u0105tki tradycji Lajkonika zwi\u0105zane s\u0105 z ocaleniem Krakowa przed najazdem tatarskim w 1287 roku, czego mieli dokona\u0107 dzielni flisacy wi\u015blani z okolic Zwierzy\u0144ca, zwani w\u0142\u00f3czkami Zachowane \u017ar\u00f3d\u0142a historyczne pozwalaj\u0105 natomiast stwierdzi\u0107, \u017ce harce Lajkonika w asy\u015bcie jego orszaku odbywa\u0142y si\u0119 z pewno\u015bci\u0105 przynajmniej od po\u0142owy XVIII wieku (najstarsze zapiski \u017ar\u00f3d\u0142owe dotycz\u0105ce tej tradycji pochodz\u0105 z 1738 i 1756 roku). Od tego okresu, pomimo ogromnych przemian politycznych, spo\u0142ecznych i cywilizacyjnych poch\u00f3d Lajkonika, zwanego te\u017c Konikiem Zwierzynieckim, odbywa\u0142 si\u0119 niemal ka\u017cdego roku w tym samym terminie (okres oktawy \u015bwi\u0119ta Bo\u017cego Cia\u0142a) i przebiega\u0142 t\u0105 sam\u0105 tras\u0105, biegn\u0105c\u0105 ze Zwierzy\u0144ca do obszaru Starego Miasta Krakowa (w 1849 roku po raz pierwszy Konik Zwierzyniecki pokaza\u0142 si\u0119 na Rynku G\u0142\u00f3wnym). W opisanym okresie zdarza\u0142y si\u0119 kilkuletnie przerwy w odbywaniu pochodu (m.in. w latach drugiej wojny \u015bwiatowej, pandemii COVID-19), lecz nigdy nie dosz\u0142o do przerwania przekazu mi\u0119dzypokoleniowego pomi\u0119dzy kolejnymi generacjami, kt\u00f3re dba\u0142y o przetrwania tej tradycji. Korzenie obrz\u0119du pochodu Lajkonika zwi\u0105zane s\u0105 podkrakowskimi gminami Zwierzyniec i P\u00f3\u0142wsie Zwierzynieckie oraz klasztorem Si\u00f3str Norbertanek. Do ko\u0144ca XVIII wieku, czyli do chwili utraty niepodleg\u0142o\u015bci, Konik zwierzyniecki by\u0142 jednocze\u015bnie obrz\u0119dem zwi\u0105zanym z lokaln\u0105 spo\u0142eczno\u015bci\u0105 przedmie\u015b\u0107, ale r\u00f3wnie\u017c z konkretn\u0105 grup\u0105 zawodow\u0105, czyli krakowskimi w\u0142\u00f3czkami. Po upadku organizacji zawodowej w\u0142\u00f3czk\u00f3w obrz\u0119d przetrwa\u0142 dzi\u0119ki osobistemu zaanga\u017cowaniu jej by\u0142ych cz\u0142onk\u00f3w. By\u0142a to rodzina Mici\u0144skich, kt\u00f3ra zajmowa\u0142a si\u0119 aran\u017cacj\u0105 Lajkonika do 1972 roku. Po Mici\u0144skich odpowiedzialno\u015b\u0107 za obrz\u0119d wzi\u0119\u0142y na siebie krakowskie rodziny Mazur\u00f3w, Marcinkowskich i Glonk\u00f3w, kt\u00f3rych kolejne pokolenia wcielaj\u0105 si\u0119 w postacie z orszaku. W latach 1897-1939 wspomaga\u0142o ich w tej godnej podziwu misji Towarzystwo Mi\u0142o\u015bnik\u00f3w Historii i Zabytk\u00f3w Krakowa, od 1947 roku czyni to Muzeum Krakowa, w kt\u00f3rego gestii pozostaj\u0105 sprawy organizacyjne m.in. przygotowanie barwnych stroj\u00f3w dla orszaku. Od 1872 roku poch\u00f3d jest dofinansowywany przez miasto Krak\u00f3w.<\/p>\n W 2014 roku poch\u00f3d Lajkonika zosta\u0142 wpisany na Krajow\u0105 list\u0119 niematerialnego dziedzictwa kulturowego. Wpis ten jest podstaw\u0105, by ta krakowska tradycji mog\u0142a by\u0107 umieszczona na Li\u015bcie reprezentatywnej niematerialnego dziedzictwa kulturowego ludzko\u015bci UNESCO, na kt\u00f3rej znajduj\u0105 si\u0119 zwyczaje, tradycje i obrz\u0119dy z ca\u0142ego \u015bwiata.<\/p>\n W postaci Lajkonika wciela si\u0119 od 2023 roku pracownik Wodoci\u0105g\u00f3w Miasta Krakowa, Mateusz Glonek. Zast\u0105pi\u0142 on w tej zaszczytnej roli swojego ojca, Zbigniewa, kt\u00f3ry wciela\u0142 si\u0119 w Lajkonika w latach 1988\u20132022.<\/p>\n Wi\u0119cej o historii pochodu Lajkonika na stronie \u201eOpowiedz mi miasto\u201d.<\/p>\n Fot. Muzeum Krakowa<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Poch\u00f3d Lajkonika to jedna z najstarszych i najpi\u0119kniejszych tradycji Krakowa, kt\u00f3ra od kilku wiek\u00f3w przyci\u0105ga t\u0142umy widz\u00f3w. W czwartek, 6 czerwca lajkonikowy orszak przemierzy przy d\u017awi\u0119ku krakowskich melodii w wykonaniu … <\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":38117,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3,2,1,10],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/38116"}],"collection":[{"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=38116"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/38116\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":38118,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/38116\/revisions\/38118"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/38117"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=38116"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=38116"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=38116"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}