Muzeum Krakowa i\u00a0orszak pochodu Lajkonika stan\u0119li przed konieczno\u015bci\u0105 wyra\u017cenia wsp\u00f3lnego stanowiska wobec coraz cz\u0119stszych przypadk\u00f3w wykorzystywania jednego z\u00a0symboli naszego miasta i\u00a0elementu jego dziedzictwa niematerialnego, jakim jest Lajkonik \u2013 Konik Zwierzyniecki, do dzia\u0142a\u0144 o\u00a0charakterze komercyjnym oraz przedsi\u0119wzi\u0119\u0107 odzieraj\u0105cych t\u0119 posta\u0107 z\u00a0jej\u00a0naturalnego kontekstu i\u00a0zacieraj\u0105cych prawdziwy sens tej wyj\u0105tkowej i\u00a0pi\u0119knej krakowskiej\u00a0tradycji.<\/p>\n
Pragniemy przypomnie\u0107, \u017ce Lajkonik pojawia si\u0119 na ulicach Krakowa raz w roku, tydzie\u0144 po Bo\u017cym Ciele, gdy przemierza wraz z orszakiem w\u0142\u00f3czk\u00f3w i kapel\u0105 Mlaskoty tras\u0119 ze Zwierzy\u0144ca do Rynku G\u0142\u00f3wnego. Legenda wi\u0105\u017ce pocz\u0105tki tego zwyczaju z odparciem przez krakowskich flisak\u00f3w najazdu Tatar\u00f3w na Krak\u00f3w w 1287 roku. Najstarsze zapiski potwierdzaj\u0105ce harce Konika Zwierzynieckiego w oktaw\u0119 Bo\u017cego Cia\u0142a pochodz\u0105 z 1738 i 1756 roku. Poch\u00f3d Lajkonika to jeden z nielicznych krakowskich zwyczaj\u00f3w o charakterze \u015bwieckim, kt\u00f3ry podtrzymywany jest od kilku stuleci za spraw\u0105 nieprzerwanego przekazu mi\u0119dzypokoleniowego w\u015br\u00f3d mieszka\u0144c\u00f3w Krakowa. Warto\u015b\u0107 tej tradycji dostrzegali wybitni krakowianie. Od 1872 roku na podstawie decyzji prezydenta J\u00f3zefa Dietla organizacja pochodu Lajkonika by\u0142a wspierana finansowo przez miasto Krak\u00f3w. Z kolei od 1904 roku Konik Zwierzyniecki d\u017awiga str\u00f3j, kt\u00f3rego projekt zrodzi\u0142 si\u0119 z artystycznego geniuszu Stanis\u0142awa Wyspia\u0144skiego. W XX wieku tradycja ta mog\u0142a by\u0107 kultywowana za spraw\u0105 zaanga\u017cowania wybitnych badaczy dziej\u00f3w miasta skupionych w Towarzystwie Mi\u0142o\u015bnik\u00f3w Historii i Zabytk\u00f3w Krakowa i znanych muzealnik\u00f3w z Jerzym Dobrzyckim i Ann\u0105 Sza\u0142apak na czele.<\/p>\n
Oni wszyscy rozumieli, \u017ce przez wieki poch\u00f3d Lajkonika by\u0142 symbolem Krakowa, odzwierciedlaj\u0105cym jego niepowtarzalny charakter oraz bogactwo tradycji i historii. Wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie r\u00f3wnie\u017c za tradycj\u0105 Lajkonika stoi konkretna spo\u0142eczno\u015b\u0107, kt\u00f3r\u0105 tworzy orszak, ale r\u00f3wnie\u017c mieszka\u0144cy, kt\u00f3rzy oczekuj\u0105 przez ca\u0142y rok na spotkanie z Konikiem Zwierzynieckim, aby wsp\u00f3lnie z nim zata\u0144czy\u0107 na trasie przemarszu i zosta\u0107 dotkni\u0119tym lajkonikow\u0105 bu\u0142aw\u0105 \u201ena szcz\u0119\u015bcie\u201d. Dla tych wszystkich os\u00f3b uczestnictwo w pochodzie jest czym\u015b wi\u0119cej ni\u017c dobr\u0105 zabaw\u0105 w ludowym widowisku. To nasze dziedzictwo, kt\u00f3re otrzymali\u015bmy od poprzednich pokole\u0144 i zamierzamy przekaza\u0107 tym, kt\u00f3rzy przyjd\u0105 po nas. To cz\u0119\u015b\u0107 naszej krakowskiej to\u017csamo\u015bci!<\/p>\n
Poch\u00f3d Lajkonika jest krakowskim dziedzictwem niematerialnym, kt\u00f3re jako jedno z pierwszych zjawisk zosta\u0142o umieszczone na Krajowej li\u015bcie niematerialnego dziedzictwa kulturowego w 2014 roku. Celem wpisu by\u0142a przede wszystkim ochrona naszej tradycji, r\u00f3wnie\u017c przed wykorzystywaniem postaci Lajkonika poza akceptowalnym przez spo\u0142eczno\u015b\u0107 kontekstem, cz\u0119sto do dzia\u0142alno\u015bci komercyjnej czy eventowej.<\/p>\n
To prawda, \u017ce naszej tradycji nie chroni\u0105 prawa autorskie w takim rozumieniu, jak zapisano w stosownych ustawach. Pozostaje nam jednak zwr\u00f3ci\u0107 si\u0119 z apelem do wszystkich tych, kt\u00f3rym droga jest historia i dziedzictwo Krakowa, w szczeg\u00f3lno\u015bci do os\u00f3b odpowiedzialnych za prowadzenie dzia\u0142alno\u015bci kulturalnej w mie\u015bcie, o zrozumienie naszego stanowiska. Wzywamy do \u015bwiadomego odwo\u0142ywania si\u0119 do krakowskiego dziedzictwa niematerialnego, z poszanowaniem tradycyjnego kontekstu, w kt\u00f3rym jest ono kultywowane oraz o zachowanie w\u0142a\u015bciwiej wra\u017cliwo\u015bci.<\/p>\n
Pracownicy muzeum i cz\u0142onkowie orszaku od wielu lat wsp\u00f3lnie podejmuj\u0105 r\u00f3wnie\u017c liczne dzia\u0142ania edukacyjne w\u015br\u00f3d dzieci i m\u0142odzie\u017cy, kt\u00f3rych celem jest budowanie \u015bwiadomo\u015bci warto\u015bci pochodu Lajkonika jako lokalnego niematerialnego dziedzictwa.<\/p>\n
Apelujemy o dba\u0142o\u015b\u0107 w zachowaniu niepowtarzalno\u015bci postaci Lajkonika i jego pochodu, kt\u00f3ry ma miejsce tylko raz w roku. Pos\u0142ugiwanie si\u0119 postaci\u0105 i wizerunkiem nietradycyjnego Lajkonika, niestety bardzo cz\u0119sto w stroju nieudolnie na\u015bladuj\u0105cym projekt Stanis\u0142awa Wyspia\u0144skiego z 1904 roku, kt\u00f3ry mamy zaszczyt przechowywa\u0107 w muzealnych zbiorach, sp\u0142yca g\u0142\u0119bszy i prawdziwy sens tradycji i rozmywa jej doroczny od\u015bwi\u0119tnych charakter. Podchod\u017amy z jak najwi\u0119ksz\u0105 \u015bwiadomo\u015bci\u0105 do naszego wsp\u00f3lnego krakowskiego dziedzictwa niematerialnego. Tylko razem sprawimy, \u017ce b\u0119dzie ono kszta\u0142towa\u0107 niepowtarzaln\u0105 atmosfer\u0119 Krakowa, jego\u00a0genius loci<\/em>, r\u00f3wnie\u017c przez kolejne pokolenia.<\/p>\n Ka\u017cd\u0105 osob\u0119, kt\u00f3ra \u017cywi szacunek dla wielowiekowej krakowskiej tradycji pochodu Lajkonika, prosimy o udost\u0119pnienie naszego apelu.<\/p>\n Dyrektor Muzeum Krakowa dr. Micha\u0142 Niezabitowski oraz cz\u0142onkowie Orszaku Lajkonika.<\/p>\n Fot. Bogus\u0142aw \u015awierzowski \/ krak\u00f3w.pl<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Muzeum Krakowa i\u00a0orszak pochodu Lajkonika stan\u0119li przed konieczno\u015bci\u0105 wyra\u017cenia wsp\u00f3lnego stanowiska wobec coraz cz\u0119stszych przypadk\u00f3w wykorzystywania jednego z\u00a0symboli naszego miasta i\u00a0elementu jego dziedzictwa niematerialnego, jakim jest Lajkonik \u2013 Konik Zwierzyniecki, … <\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":37984,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3,2,1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/37983"}],"collection":[{"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=37983"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/37983\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":37985,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/37983\/revisions\/37985"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/37984"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=37983"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=37983"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=37983"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}