![\"\"](\"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/4-2-1.jpg\")
<\/p>\nObozowy teren, na kt\u00f3rym rozegra\u0142y si\u0119 wa\u017cne i tragiczne wydarzenia z historii miasta, Memoria\u0142, Szary Dom i pomnik d\u017awi\u0119kowy \u2013 taki jest koncept powstaj\u0105cego Muzeum KL Plaszow. Instytucja wsp\u00f3\u0142prowadzona przez miasto i ministerstwo kultury zako\u0144czy\u0142a pierwszy etap prac i 15 marca udost\u0119pni odwiedzaj\u0105cym uporz\u0105dkowany poobozowy teren oraz zaprezentuje wystaw\u0119 plenerow\u0105 zatytu\u0142owan\u0105 \u201eKL Plaszow. Miejsce po, miejsce bez\u201d. O planowanym otwarciu, dzia\u0142aniach Muzeum KL Plaszow, a tak\u017ce o potrzebie i znaczeniu pami\u0119ci opowiada Monika Bednarek, dyrektorka instytucji.<\/p>\n
Muzeum KL Plaszow powsta\u0142o w 2021 roku, by obj\u0105\u0107 opiek\u0105 teren po by\u0142ym niemieckim nazistowskim obozie koncentracyjnym Plaszow, funkcjonuj\u0105cym w tej cz\u0119\u015bci Krakowa w latach 1942\u20131945. Ocenia si\u0119, \u017ce przesz\u0142o przez niego ok. 35 tys. wi\u0119\u017ani\u00f3w: \u017byd\u00f3w, Polak\u00f3w i os\u00f3b innych narodowo\u015bci. Wed\u0142ug szacunk\u00f3w w obozie zosta\u0142o zamordowanych ok. 6 tys. os\u00f3b. Zadaniem instytucji jest praca badawcza i edukacyjna na rzecz pami\u0119ci o historii KL Plaszow i o jego ofiarach. Pod opiek\u0105 muzeum znajduje si\u0119 wpisany do rejestru zabytk\u00f3w teren poobozowy oraz historyczny budynek \u2013 Szary Dom. W bezpo\u015brednim s\u0105siedztwie terenu poobozowego powstanie budynek Memoria\u0142u. Zako\u0144czenie budowy Muzeum KL Plaszow planowane jest na koniec 2025 r.<\/p>\n
Jakie miejsce zajmuje KL Plaszow na mapie miejsc Zag\u0142ady?<\/p>\n
Takie jak inne tego typu miejsca, ale jednocze\u015bnie szczeg\u00f3lne. Takie jak inne, bo by\u0142 to ob\u00f3z powsta\u0142y w ramach realizacji nazistowskiego planu Zag\u0142ady \u017byd\u00f3w europejskich \u2212 najpierw ob\u00f3z pracy przymusowej, do kt\u00f3rego przesiedleni zostali krakowscy \u017bydzi z getta. Z drugiej strony to miejsce szczeg\u00f3lne, bo funkcjonuj\u0105ce w centrum miasta, \u00f3wczesnej stolicy Generalnego Gubernatorstwa. Niekt\u00f3rzy krakowscy \u017bydzi ju\u017c w czasie wojny m\u00f3wili, \u017ce P\u0142asz\u00f3w to koniec krakowskiej spo\u0142eczno\u015bci \u017cydowskiej, ostatnia stacja. Historyk Ryszard Kotarba twierdzi, \u017ce to miejsce do pewnego momentu by\u0142o przed\u0142u\u017ceniem krakowskiego getta, a Zbigniew Gluza zwraca uwag\u0119 na pewnego rodzaju \u201ewyrwanie\u201d \u2212 czasowe i przestrzenne w tkance miasta. W tym kontek\u015bcie ob\u00f3z by\u0142 czym\u015b wynaturzonym, co nie powinno si\u0119 zdarzy\u0107 w historii i przestrzeni Krakowa. Zdarzy\u0142o si\u0119 jednak i musimy si\u0119 z tym zmierzy\u0107.<\/p>\n
Zdarzy\u0142o si\u0119 i w tym punkcie miasta powsta\u0142o miejsce pami\u0119ci. Sformu\u0142owanie \u201emiejsce pami\u0119ci\u201d znalaz\u0142o si\u0119 te\u017c w nazwie instytucji. Jak je interpretowa\u0107?<\/p>\n
Kiedy\u015b tak nazywa\u0142a si\u0119 Apteka Pod Or\u0142em, dzi\u015b oddzia\u0142 Muzeum Krakowa. Powsta\u0142a jako miejsce pami\u0119ci po\u015bwi\u0119cone krakowskim \u017bydom. W Krakowie jest wiele takich miejsc i obiekt\u00f3w. To przestrzenie wzbudzaj\u0105ce refleksje, przywo\u0142uj\u0105ce osoby, kt\u00f3re odesz\u0142y. Ob\u00f3z p\u0142aszowski by\u0142 takim miejscem pami\u0119ci od dawna. Zaraz po zako\u0144czeniu wojny, w listopadzie 1946 roku, jak tylko wojska sowieckie opu\u015bci\u0142y ten teren, powsta\u0142y tam dwa upami\u0119tnienia: krzy\u017c na miejscu strace\u0144 i obelisk postawiony na drugim miejscu strace\u0144 \u2212 tam, gdzie dzisiaj stoi Pomnik Ofiar Faszyzmu.<\/p>\n
Pami\u0119\u0107 domaga si\u0119 jakiego\u015b wizualnego znaku w przestrzeni. Pod\u015bwiadomie te\u017c czujemy, \u017ce to miejsce powinno by\u0107 uszanowane, bo tu si\u0119 zdarzy\u0142a tragedia, bo tu s\u0105 ko\u015bci ludzkie, bo tu le\u017c\u0105 ofiary zbrodni. Chcemy, \u017ceby to miejsce zosta\u0142o zapami\u0119tane. Tak by\u0142o przez lata, a kulminacyjnym momentem by\u0142o postawienie w 1964 roku Pomnika Ofiar Faszyzmu. Co reszt\u0105 by\u0142o te\u017c reakcj\u0105 na powolne zapominanie. Stowarzyszenia kombatanckie, \u017bydzi krakowscy i spo\u0142ecznicy doprowadzili do tego, \u017ce ten pomnik powsta\u0142 jako g\u0142\u00f3wny monument po\u015bwi\u0119cony pami\u0119ci ofiar obozu.<\/p>\n
<\/p>\n
Skoro powsta\u0142 pomnik, to sk\u0105d potrzeba kolejnych dzia\u0142a\u0144 i form upami\u0119tniania?<\/strong><\/p>\n Pomniki niestety nie pami\u0119taj\u0105. Mo\u017ce zwr\u00f3c\u0105 czyj\u015b wzrok, sprawi\u0105, \u017ce co\u015b nas w \u015brodku zak\u0142uje i zastanowimy si\u0119 przez chwil\u0119. Ale nie pami\u0119taj\u0105. Dlatego potrzeba aktywno\u015bci, przekazu wiedzy, czego\u015b, co sprawi, \u017ce pami\u0119\u0107 o miejscu, wydarzeniach b\u0119dzie \u017cywa, istotna. To miejsce po obozie nie by\u0142o do ko\u0144ca zapomniane, bo jednak powstawa\u0142y wspomniane pomniki i co jaki\u015b czas przychodzili ludzie, kt\u00f3rzy m\u00f3wili: \u201ezr\u00f3bmy co\u015b, zaopiekujemy si\u0119 t\u0105 przestrzeni\u0105, bo to jest element historii Krakowa\u201d. Jednak nie by\u0142o jednego opiekuna tego miejsca, kt\u00f3ry wzi\u0105\u0142by odpowiedzialno\u015b\u0107 za t\u0119 przestrze\u0144 i zwi\u0105zan\u0105 z ni\u0105 pami\u0119\u0107.<\/p>\n To jest te\u017c miejsce masowych strace\u0144 i cmentarz historyczny.<\/strong><\/p>\n Oko\u0142o 1\/3 terenu, kt\u00f3rym si\u0119 opiekujemy, to teren Gminy Wyznaniowej \u017bydowskiej w Krakowie \u2212 teren cmentarzy, zakupiony jeszcze przed wojn\u0105 przez gmin\u0119 na potrzeby nekropolii. Na nim w 1942 roku Niemcy za\u0142o\u017cyli ob\u00f3z. W czasie wojny ob\u00f3z zajmowa\u0142 80 hektar\u00f3w. Teraz do rejestru zabytk\u00f3w wpisane jest 37 hektar\u00f3w, a muzeum opiekuje si\u0119 oko\u0142o 40 hektarami \u2212 \u0142\u0105cznie z dzia\u0142k\u0105 poza terenem obozu, na kt\u00f3rej ma powsta\u0107 Memoria\u0142. Ta cz\u0119\u015b\u0107, kt\u00f3ra ju\u017c zosta\u0142a wch\u0142oni\u0119ta przez miasto, to dawny obszar administracji obozowej. Jednak najwa\u017cniejsze z punktu widzenia pami\u0119ci i historii miejsca, czyli cmentarze, miejsca masowych strace\u0144 i masowych grob\u00f3w, a tak\u017ce miejsca, gdzie sta\u0142y baraki i obozowe warsztaty, zosta\u0142a zachowana dzi\u0119ki wpisowi do rejestru, ale te\u017c dzi\u0119ki temu, \u017ce krakowianie wiedzieli, co si\u0119 tam zdarzy\u0142o, i starali si\u0119 o to miejsce dba\u0107 i pami\u0119ta\u0107 o nim.<\/p>\n O t\u0119 przestrze\u0144 dbali te\u017c okoliczni mieszka\u0144cy. W konsultacjach spo\u0142ecznych i rozmowach z nami podkre\u015blali, \u017ce zbierali tu \u015bmieci, starali si\u0119 nie dopu\u015bci\u0107 do wypalania traw czy reagowali, je\u017celi dochodzi\u0142o do akt\u00f3w wandalizmu. Jednak rodziny ofiar i r\u00f3\u017cne \u015brodowiska dopomina\u0142y si\u0119 o bardziej systematyczne zaopiekowanie si\u0119 t\u0105 przestrzeni\u0105. Jak m\u00f3wi\u0142am, wydaje si\u0119, \u017ce przez lata brakowa\u0142o gospodarza, kt\u00f3ry po\u0142\u0105czy\u0142by trosk\u0119 o pami\u0119\u0107, nauczanie historii i ochron\u0119 przyrody na tym terenie. Dzi\u0119ki porozumieniu w\u0142adz pa\u0144stwowych i samorz\u0105dowych, czyli Prezydenta Miasta Krakowa i Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego, dosz\u0142o do powo\u0142ania Muzeum KL Plaszow.<\/p>\n Utworzenie Muzeum KL Plaszow nie by\u0142o szybkim procesem.<\/strong><\/p>\n Najpierw by\u0142 okres przygotowawczy. W ramach Muzeum Krakowa powsta\u0142a pracownia, w kt\u00f3rej stworzyli\u015bmy scenariusz dla tego miejsca, wypracowany w szerokim zespole, we wsp\u00f3\u0142pracy z architektami. Przeprowadzili\u015bmy tak\u017ce badania archeologiczne. I zastanawiali\u015bmy si\u0119, jak tworzy\u0107 komunikacj\u0119 o tej przestrzeni.<\/p>\n Powstaje instytucja zajmuj\u0105ca si\u0119 upami\u0119tnianiem, uwra\u017cliwianiem, edukowaniem, a tak\u017ce troszcz\u0105ca si\u0119 o tereny zielone \u2013 jak to po\u0142\u0105czy\u0107?<\/strong><\/p>\n To jest trudne. W ubieg\u0142ym roku z Uniwersytetem Jagiello\u0144skim i ze Stowarzyszeniem FestivAlt przygotowali\u015bmy panel w \u017bydowskim Muzeum Galicja po\u015bwi\u0119cony miejscom pami\u0119ci na terenach miejskich i zieleni w takich przestrzeniach. Zastanawiali\u015bmy si\u0119, jak po\u0142\u0105czy\u0107 te \u015bwiaty. \u0141atwiej to pewnie zrealizowa\u0107 w odleg\u0142ym lesie czy miejscu po\u0142o\u017conym nie tak blisko miasta. Dost\u0119pno\u015b\u0107 czterdziestu hektar\u00f3w zielonego terenu w centrum miasta naturalnie sprawia, \u017ce ludzie, kt\u00f3rzy mieszkaj\u0105 dooko\u0142a, chc\u0105 korzysta\u0107 z tej przestrzeni \u2212 do spaceru, do pooddychania. Wzg\u00f3rza Krzemionek i cz\u0119\u015bciowe po\u0142o\u017cenie w kotlinie powoduj\u0105, \u017ce jest tu spok\u00f3j i poczucie odizolowania od pobliskich ruchliwych ulic. Mieszka\u0144cy przychodz\u0105 tu, \u017ceby poby\u0107 w\u015br\u00f3d zieleni. I to jest w porz\u0105dku. Spr\u00f3bujemy jednak przybli\u017cy\u0107 t\u0119 przestrze\u0144 i jej histori\u0119 osobom, kt\u00f3re tu przychodz\u0105, ale jej nie znaj\u0105 albo nie potrafi\u0105 odczyta\u0107 \u015blad\u00f3w w terenie. A te \u015blady s\u0105. Architekt krajobrazu czy archeolog je widzi. Dostrzega na przyk\u0142ad wyp\u0142aszczenia, na kt\u00f3rych sta\u0142y baraki czy kawa\u0142ek murku b\u0119d\u0105cy podbudow\u0105 takiego obiektu.<\/p>\n Muzeum pomo\u017ce znale\u017a\u0107 te \u015blady?<\/strong><\/p>\n Nie chcemy za bardzo ingerowa\u0107 w t\u0119 przestrze\u0144, dlatego zaplanowali\u015bmy wystaw\u0119 plenerow\u0105. Postawili\u015bmy 40 punkt\u00f3w terenowych ulokowanych w miejscach, gdzie zachowa\u0142y si\u0119 r\u00f3\u017cnego rodzaju relikty oraz kilka tzw. okien archeologicznych, kt\u00f3re daj\u0105 wgl\u0105d w materialn\u0105 przesz\u0142o\u015b\u0107 miejsca.<\/p>\n Muzeum KL Plaszow ma trudne zadanie. Wchodz\u0105cy na teren obozu Auschwitz-Birkenau widz\u0105 baraki czy s\u0142ynn\u0105 bram\u0119, co pomaga w opowiadaniu o historii, oddzia\u0142uje na emocje. Tutaj potrzebne jest inne budowanie narracji?<\/strong><\/p>\n Tu trzeba troch\u0119 wyobra\u017ani, wiedzy, ale te\u017c troch\u0119 ch\u0119ci i si\u0142y, bo potrzebujemy przej\u015b\u0107 przez to miejsce i poczu\u0107 je w nogach, \u017ceby dowiedzie\u0107 si\u0119, co mie\u015bci\u0142o si\u0119 w danej cz\u0119\u015bci obozu. W ramach wystawy dajemy informacje historyczne, ale tak\u017ce teksty relacji \u015bwiadk\u00f3w i ocalonych. Jest mapa, kt\u00f3ra pozwala si\u0119 zlokalizowa\u0107. Mo\u017cemy sobie wybra\u0107, jakim kluczem odbieramy t\u0119 przestrze\u0144 \u2013 czy czytamy, czy s\u0142uchamy relacji, czy chcemy podpowiedzi historyka, czy mo\u017ce sami b\u0119dziemy eksplorowa\u0107 teren. Kiedy pierwszy raz razem z Mart\u0105 \u015amietan\u0105 przygotowywa\u0142y\u015bmy spacer tematyczny dla mieszka\u0144c\u00f3w Krakowa, chodzi\u0142y\u015bmy z ksi\u0105\u017ck\u0105 J\u00f3zefa Baua i pr\u00f3bowa\u0142y\u015bmy odczyta\u0107 t\u0119 przestrze\u0144 w\u0142a\u015bnie poprzez jego relacj\u0119. Ka\u017cdy z nas mo\u017ce znale\u017a\u0107 taki klucz. A muzeum dostarczy relacji, wspomnie\u0144 i u\u0142atwi poruszanie si\u0119 po tym terenie dzi\u0119ki dyskretnie zaznaczonym w przestrzeni \u015bladom.<\/p>\n Co si\u0119 zmieni\u0142o w stosunku do tego, jak ten teren wygl\u0105da\u0142 przed powstaniem muzeum?<\/strong><\/p>\n Du\u017c\u0105 zmian\u0105 w przestrzeni jest oznaczenie granic cmentarzy \u017cydowskich. Ustawili\u015bmy wzd\u0142u\u017c granic obu historycznych, przedwojennych cmentarzy betonowe bloczki, wpisuj\u0105ce si\u0119 t\u0119 przestrze\u0144. W jednym fragmencie zachowa\u0142 si\u0119 mur nowego cmentarza, wi\u0119c wsp\u00f3\u0142czesne wygrodzenie zosta\u0142o poprowadzone tak, \u017ceby wskaza\u0107 ten mur. Dodatkowo na nowym cmentarzu znajdowa\u0142 si\u0119 obozowy plac apelowy, kt\u00f3ry zosta\u0142 zaznaczony kamienn\u0105 opask\u0105. Dzi\u0119ki temu mo\u017cemy sobie wyobrazi\u0107 t\u0119 przestrze\u0144.<\/p>\n Zaznaczenie cmentarzy by\u0142o obietnic\u0105 z\u0142o\u017con\u0105 Gminie Wyznaniowej \u017bydowskiej i wszystkim osobom, kt\u00f3rym le\u017cy na sercu zachowanie szacunku wobec tego miejsca i wobec \u017cydowskiego dziedzictwa miasta. Nie chcieli\u015bmy stawia\u0107 mur\u00f3w, a dzi\u0119ki zaznaczeniu, a nie odbudowaniu granicy, wskazujemy te\u017c, \u017ce ten cmentarz zosta\u0142 zniszczony, zbezczeszczony, \u017ce w\u0142a\u015bnie na tym terenie powsta\u0142 ob\u00f3z. Ale cmentarz nadal tam jest. Byli na nim chowani krakowianie, podg\u00f3rzanie a tak\u017ce mieszka\u0144cy okolic Krakowa. Na starym cmentarzu mamy pod opiek\u0105 oko\u0142o 600 grob\u00f3w, kt\u00f3re zlokalizowali\u015bmy i zinwentaryzowali\u015bmy. Mo\u017ce taka forma wydzielenia, zaznaczenia granic cmentarzy, wywo\u0142a refleksj\u0119, \u017ce na przyk\u0142ad spacer z psem po tym miejscu \u2013 po cmentarzu nie jest dobrym pomys\u0142em.<\/p>\n Jak opowiada\u0107 o obozowym terenie? Jak przekazywa\u0107 histori\u0119, uwra\u017cliwia\u0107?<\/strong><\/p>\n Du\u017co pracy ju\u017c za nami. Wydaje si\u0119 tak\u017ce, \u017ce konsultacje spo\u0142eczne pozwoli\u0142y na wydobycie tego tematu. Pokaza\u0142y, \u017ce interesuje on wszystkich krakowian, nie tylko okolicznych mieszka\u0144c\u00f3w. To, co mo\u017cemy zrobi\u0107, to opowiada\u0107, edukowa\u0107, zaprasza\u0107 na spotkania i pokazywa\u0107 to miejsce na r\u00f3\u017cne sposoby. I tak dzia\u0142amy. Robimy na przyk\u0142ad spacery z poezj\u0105, kt\u00f3ra tu powsta\u0142a i dzi\u0119ki kt\u00f3rej odwiedzaj\u0105cy odnajduj\u0105 emocjonalny klucz do zapoznania si\u0119 z przesz\u0142o\u015bci\u0105 czy spotkania z archeologiem Kamilem Karskim, kt\u00f3ry jeszcze inaczej opowiada o tym miejscu. 30-40 cm pod powierzchni\u0105 darni znajduj\u0105 si\u0119 relikty obozowe, drogi czy chodniki wy\u0142o\u017cone kamieniami ze zniszczonych nagrobk\u00f3w. Muzeum Krakowa kilka lat temu wyda\u0142o przewodnik archeologiczny po terenie obozu.<\/p>\n Inn\u0105 form\u0105 opowie\u015bci jest ci\u0105g\u0142e poszukiwanie informacji, apele o zbi\u00f3rkach pami\u0105tek. To pozwala na docieranie do nowych odbior\u00f3w. Ca\u0142y czas szukamy informacji, bo nie wiemy wszystkiego. Archiwalia obozowe si\u0119 nie zachowa\u0142y, wi\u0119c mozoln\u0105 prac\u0105 staramy si\u0119 je odnajdywa\u0107. Od kilku lat muzeum opracowuje baz\u0119 danych, zawieraj\u0105c\u0105 ju\u017c ponad 9000 rekord\u00f3w, kt\u00f3ra jest dost\u0119pna w Internecie jako Archiwum Cyfrowe KL Plaszow. Zg\u0142aszaj\u0105 si\u0119 do nas osoby opowiadaj\u0105ce historie swoich rodzin i pytaj\u0105ce o dokumenty dotycz\u0105ce bliskich. Dzi\u0119ki temu pami\u0119\u0107 o obozie, kt\u00f3ra jest w tym mie\u015bcie, w rodzinach, powoli si\u0119 wydobywa, jest rekonstruowana.<\/p>\n Kolejny aspekt to cz\u0119\u015b\u0107 przyrodnicza. Wsp\u00f3\u0142pracujemy z przyrodnikiem \u2212 le\u015bnikiem. Zrobili\u015bmy inwentaryzacj\u0119 drzew. Wiemy, jaki mamy zas\u00f3b przyrodniczy. B\u0119dziemy szuka\u0107 os\u00f3b, kt\u00f3re nam pomog\u0105 przekazywa\u0107 t\u0119 wiedz\u0119 zwiedzaj\u0105cym. Zach\u0119camy tak\u017ce do przyj\u015bcia, spacerowania czy po prostu odpoczynku na \u0142awkach, kt\u00f3re pojawi\u0142y si\u0119 tu w ramach ostatnich prac. Taki pobyt w miejscu pami\u0119ci tak\u017ce pozawala na poznanie jego przesz\u0142o\u015bci.<\/p>\n Czyli mo\u017cna wybra\u0107 spos\u00f3b poznawania historii i poobozowego terenu?<\/strong><\/p>\n Przybli\u017camy to miejsce na r\u00f3\u017cne sposoby. I to jest chyba w\u0142a\u015bciwa droga \u2013 jak najwi\u0119cej opowiada\u0107 o tej przestrzeni, o historii. Widzimy efekty naszych dzia\u0142a\u0144 na przyk\u0142ad po organizowanym co roku wydarzeniu \u201ePami\u0119\u0107 \/ Zachor\u201d, w trakcie kt\u00f3rego wsp\u00f3lnie czytamy wspomnienia wi\u0119\u017ani\u00f3w obozu. Uczestniczy w nim coraz wi\u0119cej os\u00f3b.<\/p>\n Wspomina\u0142a pani o pami\u0119ci, jak t\u0119 pami\u0119\u0107 piel\u0119gnowa\u0107, bior\u0105c pod uwag\u0119, \u017ce tak naprawd\u0119 muzeum ma bardzo szerokie grono odbiorc\u00f3w. To oczywi\u015bcie mieszka\u0144cy miasta, ale nie tylko\u00a0<\/strong>\u2013\u00a0tak\u017ce odwiedzaj\u0105cy z r\u00f3\u017cnych cz\u0119\u015bci kraju, osoby pami\u0119taj\u0105ce wojenny Krak\u00f3w, potomkowie wi\u0119\u017ani\u00f3w obozu czy osoby z zagranicy. Jak pogodzi\u0107 r\u00f3\u017cne potrzeby przybli\u017cania i odczytywania historii tego miejsca?<\/strong><\/p>\n To jest ogromna przestrze\u0144, umo\u017cliwiaj\u0105ca pogodzenie potrzeb r\u00f3\u017cnych grup odbiorc\u00f3w. M\u0142odzie\u017c z Krakowa czy r\u00f3\u017cnych, cz\u0119sto odleg\u0142ych cz\u0119\u015bci Polski przyje\u017cd\u017ca, \u017ceby pozna\u0107 histori\u0119. Przyje\u017cd\u017caj\u0105 grupy zagraniczne, grupy m\u0142odzie\u017cy \u017cydowskiej, dla kt\u00f3rych to jeszcze innego rodzaju wizyta. Latem spaceruj\u0105 tu dzieci z pobliskiego przedszkola, kt\u00f3re oczywi\u015bcie nie znaj\u0105 przesz\u0142o\u015bci tego miejsca. Mo\u017ce tu jednocze\u015bnie przebywa\u0107 kilka kilkudziesi\u0119cioosobowych grup, a tak\u017ce zwyczajni spaceruj\u0105cy i ka\u017cdy mo\u017ce skupia\u0107 si\u0119 na swoich celach. My opowiadamy o tym terenie poprzez histori\u0119. Przez fakty staramy si\u0119 uwra\u017cliwi\u0107, pokaza\u0107 mechanizmy, kt\u00f3re doprowadzi\u0142y do powstania obozu, do zbrodni, kt\u00f3ra si\u0119 tu wydarzy\u0142a. A gdzie\u015b z ty\u0142u g\u0142owy mamy te\u017c to, co dziej\u0119 si\u0119 dzisiaj.<\/p>\n Wojna w Ukrainie i sytuacja na linii Izrael-Gaza to dodatkowe konteksty?<\/strong><\/p>\n Nie komentujemy bie\u017c\u0105cej polityki. Ucz\u0105c o mechanizmach czy o postawach, kt\u00f3re doprowadzi\u0142y do akt\u00f3w nienawi\u015bci, mo\u017cemy jedynie zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 na analogie.<\/p>\n Muzeum KL Plaszow mia\u0142o sk\u0142ada\u0107 si\u0119 z\u00a0 trzech filar\u00f3w: obozowy teren, Memoria\u0142 i Szary Dom. Teraz zosta\u0142 do nich do\u0142\u0105czony jeszcze pomnik d\u017awi\u0119kowy \u2013 na czym polegaj\u0105 poszczeg\u00f3lne komponenty?<\/strong><\/p>\n Pierwszy to teren, o kt\u00f3rym ju\u017c opowiada\u0142am. Teren to przyczyna, dla kt\u00f3rej powsta\u0142o muzeum \u2212 ma go chroni\u0107 i si\u0119 nim opiekowa\u0107. Wa\u017cny jest te\u017c przekaz wiedzy, kt\u00f3ry ma zapewni\u0107 wystawa sta\u0142a planowana w Memoriale \u2013 nowym budynku. Czekamy na rozstrzygni\u0119cie przetargu na jego budow\u0119. Na wystawie poka\u017cemy archiwalne zdj\u0119cia, obiekty wydobyte podczas bada\u0144 archeologicznych, ale te\u017c indywidualne relacje, pami\u0105tki, informacje o osobach, kt\u00f3re przesz\u0142y przez ob\u00f3z lub w nim zgin\u0119\u0142y. Ob\u00f3z powsta\u0142 dla krakowskich \u017byd\u00f3w, ale przez to miejsce przesz\u0142o te\u017c oko\u0142o 3\u00a0000 Polak\u00f3w \u2013 krakowian i mieszka\u0144c\u00f3w podkrakowskich pacyfikowanych wsi. Gin\u0119li w nim krakowianie, wi\u0119\u017aniowie gestapo, kt\u00f3rzy byli rozstrzeliwani tu na polecenie w\u0142adz policyjnych, o czym ma\u0142o si\u0119 wie. Dlatego przygotowujemy to muzeum pod has\u0142em: \u201eKL Plaszow to historia Krakowa\u201d, bo jest to cz\u0119\u015b\u0107 wojennej historii tego miasta.<\/p>\n Wystawa w Memoriale ma pokaza\u0107 histori\u0119 KL Plaszow. Zaczynamy od opowiadania o tym, \u017ce ob\u00f3z powsta\u0142 na cmentarzach \u017cydowskich, a ko\u0144czymy informacj\u0105 o powojennej pami\u0119ci i sposobach upami\u0119tnienia tego miejsca. Opowiemy mi\u0119dzy innymi o Pomniku Ofiar Faszyzmu, \u201eLi\u015bcie Schindlera\u201d, ale tak\u017ce pracach wielu badaczy, takich jak m.in. Jaros\u0142aw \u017b\u00f3\u0142ciak, dzi\u0119ki kt\u00f3rym pami\u0119\u0107 o KL Plaszow przetrwa\u0142a. W Memoriale znajd\u0105 si\u0119 te\u017c biura muzeum, biblioteka, sala spotka\u0144, magazyny. Przy budynku b\u0119dzie tak\u017ce parking, kt\u00f3ry pozwoli na przyjmowanie zwiedzaj\u0105cych w spos\u00f3b mo\u017cliwie ma\u0142o uci\u0105\u017cliwy dla okolicznych mieszka\u0144c\u00f3w.<\/p>\n Do tego Szary Dom.<\/strong><\/p>\n Trzeci z filar\u00f3w muzeum to historyczny Szary Dom, zachowany od czas\u00f3w wojny w prawie niezmienionym kszta\u0142cie. W 1943 roku w obr\u0119b obozu zosta\u0142o w\u0142\u0105czonych kilkana\u015bcie dom\u00f3w przedwojennych. W\u015br\u00f3d nich by\u0142 Szary Dom, czyli budynek administracyjny wybudowany dla nowego cmentarza \u017cydowskiego. To jest obiekt \u2013 \u015bwiadek. Oddajemy go w ca\u0142o\u015bci dla odwiedzaj\u0105cych. Zostan\u0105 udost\u0119pnione piwnice, kt\u00f3re w czasie wojny mie\u015bci\u0142y karcer obozowy. Przestrze\u0144 parteru zostanie po\u015bwi\u0119cona drugiej ods\u0142onie wystawy sta\u0142ej, a na pi\u0119trze znajdzie si\u0119 mediateka i sala kompletacji. Teren poobozowy, Memoria\u0142 i Szary Dom to trzy komponenty muzeum \u2013 b\u0119dzie mo\u017cna zwiedza\u0107 je razem albo ka\u017cdy z nich osobno.<\/p>\n A pomnik d\u017awi\u0119kowy?<\/strong><\/p>\n Pomnik d\u017awi\u0119kowy jest wyzwaniem artystycznym i technologicznym, nad kt\u00f3rym pracujemy od d\u0142u\u017cszego czasu. Kuratorem projektu wed\u0142ug idei prof. Romy Sendyki jest Micha\u0142 Libera. Ten niematerialny pomnik ma by\u0107 rodzajem pejza\u017cu d\u017awi\u0119kowego, kt\u00f3ry us\u0142yszymy w s\u0142uchawkach, spaceruj\u0105c po terenie obozu. Na potrzeby pomnika nagrano ju\u017c kilkana\u015bcie kompozycji, a hiszpa\u0144ski artysta Ivan Lerrea wykona\u0142 organy z wapienia pozyskanego z terenu by\u0142ego obozu. Na tym instrumencie zostanie nagrany utw\u00f3r inspirowany kompozycj\u0105 Rachel Knobler, kt\u00f3ra by\u0142a wi\u0119ziona w KL Plaszow. Wykona go niemiecka organistka i kompozytorka Eva-Maria Houben. Us\u0142yszymy te\u017c utwory przygotowane na podstawie tekst\u00f3w obozowych piosenek, zreinterpretowanych przez wsp\u00f3\u0142czesnych artyst\u00f3w. Nagrali\u015bmy tak\u017ce d\u017awi\u0119ki wody, gleby, przestrzeni. Teraz musimy to po\u0142\u0105czy\u0107 w ca\u0142o\u015b\u0107, efekty przedstawimy jednak dopiero za jaki\u015b czas. Szacujemy, \u017ce dla zwiedzaj\u0105cych pomnik d\u017awi\u0119kowy b\u0119dzie dost\u0119pny za oko\u0142o dwa lata.<\/p>\n Czy przestrze\u0144, kt\u00f3r\u0105 muzeum obejmuje opiek\u0105, b\u0119dzie dost\u0119pna dla os\u00f3b z ograniczon\u0105 mobilno\u015bci\u0105 i specjalnymi potrzebami?<\/strong><\/p>\n Tak, r\u00f3wnie\u017c dzi\u0119ki temu, \u017ce poprawiona zosta\u0142a nawierzchnia dr\u00f3g i \u015bcie\u017cek. W kilku miejscach postawili\u015bmy \u0142awki, w trzech miejscach zosta\u0142y zrobione schody terenowe u\u0142atwiaj\u0105ce dost\u0119p do wy\u017cej po\u0142o\u017cnych cz\u0119\u015bci. Realizujemy tak\u017ce zaj\u0119cia dla os\u00f3b z r\u00f3\u017cnymi potrzebami \u2013 na przyk\u0142ad dla os\u00f3b niedowidz\u0105cych i niewidomych, wsp\u00f3\u0142pracujemy z osobami nies\u0142ysz\u0105cymi.<\/p>\n Otwarcie terenu jest zaplanowane na 15 marca. Jak b\u0119dzie wygl\u0105da\u0107 ta inauguracja?<\/strong><\/p>\n Od kilku miesi\u0119cy przygotowujemy si\u0119 na ten moment \u2013 organizujemy oprowadzania, spotkania on-line na r\u00f3\u017cne tematy zwi\u0105zane z histori\u0105 miejsca, ale tak\u017ce tego, co jako muzeum robimy w terenie poobozowym. Program tych wydarze\u0144 jest dost\u0119pny na stronie internetowej Muzeum KL Plaszow. 15 marca o godz. 11.00 zapraszamy pod Pomnik Ofiar Faszyzmu. Po kr\u00f3tkiej uroczysto\u015bci, na kt\u00f3r\u0105 z\u0142o\u017c\u0105 si\u0119 zar\u00f3wno przem\u00f3wienia wybranych go\u015bci, jak te\u017c program artystyczny w wykonaniu student\u00f3w Akademii Sztuk Teatralnych w Krakowie zaprosimy na oprowadzanie. Chcemy pokaza\u0107, jak teraz wygl\u0105da ta przestrze\u0144, co zrobili\u015bmy i zach\u0119ci\u0107 do udzia\u0142u w wydarzeniach, kt\u00f3re organizujemy.<\/p>\n Dwa dni wcze\u015bniej, 13 marca, o godz. 18.00 w fabryce Emalia Oskara Schindlera odb\u0119dzie si\u0119 premiera filmu o KL Plaszow, zrealizowanego przez Telewizj\u0119 Polsat. Natomiast 17 marca o godz. 12.00 z Placu Bohater\u00f3w Getta wyruszy Marsz Pami\u0119ci, przypominj\u0105cy likwidacj\u0119 krakowskiego getta (13-14 marca 1943), organizowany przez Festiwal Kultury \u017bydowskiej. Tak\u017ce 17 marca zapraszamy do \u017bydowskiego Muzeum Galicja na wsp\u00f3lnie organizowany koncert tradycyjnej muzyki \u017cydowskiej.<\/p>\n Rozmawia\u0142a: Anna Latocha<\/strong><\/p>\n Monika Bednarek<\/strong>\u00a0\u2013 dyrektorka Muzeum KL Plaszow powo\u0142ana na to stanowisko w grudniu 2023 roku, zaanga\u017cowana we wszystkie dzia\u0142ania zwi\u0105zane z Muzeum KL Plaszow jeszcze przed formalnym powo\u0142aniem instytucji. Przez dwie dekady by\u0142a zwi\u0105zana z Muzeum Krakowa, gdzie pracowa\u0142a jako starszy kustosz. Kierowa\u0142a oddzia\u0142em muzeum po\u015bwi\u0119conym historii Krakowa w czasie Il wojny \u015bwiatowej (Fabryka Emalia Oskara Schindlera, Ulica Pomorska oraz Apteka pod Or\u0142em), by\u0142a kuratork\u0105 wystawy sta\u0142ej \u201eKrak\u00f3w \u2212 czas okupacji 1939-1945″ w Fabryce Emalia Oskara Schindlera oraz wsp\u00f3\u0142autork\u0105 scenariusza tej wystawy, kuratork\u0105 wystawy sta\u0142ej \u201eApteka Tadeusza Pankiewicza w getcie krakowskim\u201d w Aptece pod Or\u0142em. Jest autork\u0105 artyku\u0142\u00f3w na temat historii Krakowa w latach 1939-1945, przewodnik\u00f3w po wystawach Muzeum Krakowa oraz opiekunem naukowym konferencji i wydawnictw pokonferencyjnych.<\/p>\n![\"\"](\"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/4-3.jpg\")
<\/p>\n![\"\"](\"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/4-4.jpg\")
<\/p>\n![\"\"](\"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/4-5.jpg\")
<\/p>\n![\"\"](\"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/4-6.jpg\")
<\/p>\n![\"\"](\"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/4-7.jpg\")
<\/p>\n![\"\"](\"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/4-8.jpg\")
<\/p>\n
\n