{"id":37648,"date":"2024-02-29T15:19:37","date_gmt":"2024-02-29T14:19:37","guid":{"rendered":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/?p=37648"},"modified":"2024-02-29T15:19:37","modified_gmt":"2024-02-29T14:19:37","slug":"29-lutego-1768-r-zostala-zawiazana-konfederacja-barska","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/2024\/02\/29\/29-lutego-1768-r-zostala-zawiazana-konfederacja-barska\/","title":{"rendered":"29 lutego 1768 r. zosta\u0142a zawi\u0105zana konfederacja barska"},"content":{"rendered":"

Konfederacja Barska (1768\u20131772), s\u0142usznie uwa\u017cana jest przez historyk\u00f3w za pierwsze polskie powstanie s\u0142u\u017c\u0105ce sprawie\u00a0 narodowowyzwole\u0144cze. Doczeka\u0142a si\u0119 dziesi\u0105tek monografii i artyku\u0142\u00f3w. Wbrew jednak obiegowym opiniom, \u017ce wszystko na jej temat zosta\u0142o napisane i powiedziane, skrywa ona jeszcze wiele tajemnic, kt\u00f3re s\u0105 odkrywane lub czekaj\u0105 na swoich badaczy.<\/p>\n

“Po aresztowaniu polskich parlamentarzyst\u00f3w i wywiezieniu ich do Rosji, dojrza\u0142a my\u015bl zbrojnej obrony praw i godno\u015bci Rzeczpospolitej. J\u00f3zef Pu\u0142aski by\u0142 zwolennikiem bardzo szybkiej reakcji. Zaci\u0105gn\u0105\u0142 pod zastaw cz\u0119\u015bci swoich d\u00f3br ziemskich wysokie po\u017cyczki i wraz z Micha\u0142em Hieronimem Krasi\u0144skim tu\u017c przed Bo\u017cym Narodzeniem opu\u015bci\u0142 Warszaw\u0119. Na pocz\u0105tku stycznia 1768 roku przyby\u0142 do Dunajowa ko\u0142o Lwowa do rezydencji arcybiskupa Wac\u0142awa Hieronima Sierakowskiego, przed kt\u00f3rym z\u0142o\u017cyl przysi\u0119g\u0119. Kilka dni p\u00f3\u017aniej przeni\u00f3s\u0142 si\u0119 do Kukizowa po\u0142o\u017conego na p\u00f3\u0142nocny wsch\u00f3d od Lwowa, do rezydencji Anny Pauliny z Sapieh\u00f3w Jab\u0142onowskiej.<\/p>\n

\"\"
J\u00f3zef Pu\u0142aski, autor obrazu nieznany<\/figcaption><\/figure>\n

Miejsce to mo\u017cna nazwa\u0107 pierwszym sztabem konfe deracji barskiej. Ustalono tam ostateczn\u0105 wersj\u0119 takich dokument\u00f3w jak akty konfederacji i zwi\u0105zku wojskowego, a tak\u017ce manifestu do narodu. W Kukizowie poprzez emisariuszy zbiera\u0142 Pu\u0142aski \u015brodki materialne, zaprzysi\u0119ga\u0142 chor\u0105gwie. Posiad\u0142o\u015b\u0107 Anny Jab\u0142onowskiej opu\u015bci\u0142 prawdopodobnie 22 stycznia 1768 roku i uda\u0142 si\u0119 na Podole do swych d\u00f3br Kality\u0144ce (obecnie rejon gr\u00f3decki, obw\u00f3d chmielnicki, Ukraina), gdzie dalej prowadzi\u0142 akcj\u0119 mobilizacyjn\u0105. Przybyli r\u00f3wnie\u017c synowie J\u00f3zefa Pu\u0142askiego i oni wraz z ojcem na terenie Pobere\u017ca pozyskiwali ochotnik\u00f3w do walki. Swoje wp\u0142ywy polityczne na rzecz konfederacji zacz\u0105\u0142 tak\u017ce wykorzystywa\u0107 biskup kamieniecki Adam Krasi\u0144ski.<\/p>\n

\"\"
Ruiny zamku w Barze , poczt\u00f3wka<\/figcaption><\/figure>\n

Kolebk\u0105 konfederacji i miejscem gdzie zebra\u0142y si\u0119 pierwsze oddzia\u0142y zbrojne zosta\u0142 Bar, miasto na Podolu. Znajduje si\u0119 on na terenie Ukrainy, obecnie w obwodzie winnickim. Pierwotnie miejscowo\u015b\u0107 ta nazywa\u0142a si \u0119R\u00f3w (tak jak rzeka, nad kt\u00f3r\u0105 le\u017cy), ale kr\u00f3lowa Bona zmieni\u0142a nazw\u0119, dla upami\u0119tnienia swojego dziedzicznego ksi\u0119stwa \u2013 Bari. Pierwsza warownia powsta\u0142a tutaj ju\u017c w XIV wieku dzi\u0119ki litewskiemu rodowi Koriatowicz\u00f3w, W\u0142adali oni Barem do 1430 roku. Miejscowo\u015b\u0107 s\u0142u\u017cy\u0142a jako baza wypadowa przeciw Tatarom, ale i sama by\u0142a przez nich atakowana i niszczona. Na przyk\u0142ad w 1453 roku \u00f3wczesny starosta Stogniew Rej zarz\u0105dzaj\u0105cy Barem z \u017con\u0105 zostali wzi\u0119ci do niewoli przez Tatar\u00f3w, kt\u00f3rzy jednocze\u015bnie zburzyli warowni\u0119. Po Reju przesz\u0142a w r\u0119ce Odrow\u0105\u017c\u00f3w, a nast\u0119pnie kr\u00f3lowej Bony. Na pocz\u0105tku XVII wieku nale\u017ca\u0142a do hetmana Stanis\u0142awa \u017b\u00f3\u0142kiewskiego, a w latach trzydziestych do hetmana Stanis\u0142awa Koniecpolskiego, kt\u00f3ry j\u0105 rozbudowa\u0142. W 1648 roku Bar znalaz\u0142 si\u0119 najpierw w r\u0119kach kozackich, a potem tureckich, z kt\u00f3rych wyswobodzi\u0142 go kr\u00f3l Jan III Sobieski, potem zn\u00f3w tureckich i ju\u017c na sta\u0142e w Rzeczpospolitej do drugiego jej rozbioru.<\/p>\n

\"\"
Klasztor oo. karmelit\u00f3w w Barze, obecnie klasztorz \u017ce\u0144ski si\u00f3str benedyktynek, fot. \u0421\u0435\u0440\u0433\u0456\u0439 \u0412\u0435\u043d\u0446\u0435\u0441\u043b\u0430\u0432\u0441\u044c\u043a\u0438\u0439<\/figcaption><\/figure>\n

W 1759 roku Antoni Benedykt Lubomirski wybudowa\u0142 w Barze klasztor oo. karmelit\u00f3w. Prze\u0142o\u017conym klasztoru zosta\u0142 lwowianin ksi\u0105dz Marek Jandowicz (inaczej Jando\u0142owicz), kt\u00f3ry odegra\u0142 olbrzymi\u0105 duchow\u0105 i symboliczn\u0105 rol\u0119 w dziejach konfederacji barskiej. Jego posta\u0107 utrwali\u0142 Juliusz S\u0142owacki w 1843 r. w dramacie pt. Ksi\u0105dz Marek.<\/p>\n

\"\"
O. Marek Jandowicz (Jando\u0142owicz) karmelita, autor obrazu nieznany . Obraz znajduje si\u0119 w klasztorze o. kapucyn\u00f3w w Nowym Miescie nad Pilic\u0105, fot. Maciej Szczepa\u0144czyk<\/figcaption><\/figure>\n

Pod koniec lutego 1768 roku oddzia\u0142y szlacheckie zosta\u0142y wezwane do Baru, P\u00f3\u017anym popo\u0142udniem 28 lutego 1768 roku na miejsce przyby\u0142 J\u00f3zef Pu\u0142aski z najbli\u017cszymi towarzyszami. 29 lutego 1768 roku ranno odby\u0142a si\u0119 msza \u015bwi\u0119ta. Do Baru przyby\u0142 r\u00f3wnie\u017c Micha\u0142 Hieronim Krasi\u0144ski. Nast\u0119pnie po obiedzie podniesiono w zamku barskim konfederacj\u0119 \u201ena popraw\u0119 radomskiej poniewolnie uczynionej i moc\u0105 zbrojn\u0105 rosyjskiego or\u0119\u017ca uci\u0105\u017conej i rz\u0105dzonej\u201d. Marsza\u0142kiem jej zosta\u0142 Micha\u0142 Hieronim Krasi\u0144ski. Po proklamacji i wyborze marsza\u0142ka oraz jego doradc\u00f3w (konsyliarzy jak wtedy m\u00f3wiono) nast\u0105pi\u0142o z\u0142o\u017cenie przysi\u0119gi przez uczestnik\u00f3w. Potem J\u00f3zef Pu\u0142aski w przemowie zanegowa\u0142 wa\u017cno\u015b\u0107 uchwa\u0142 sejmu repninowskiego, realizowanych pod przymusem obcych wojsk. Stwierdzi\u0142, \u017ce zawi\u0105zanie tej konfederacji jak i radomskiej by\u0142o potrzebne, gdy\u017c stanowi\u0142o wyraz niezgody na naruszanie wolno\u015bci i by\u0142o wyrazem obrony wiary. Dzie\u0144 4 marca 1768 roku by\u0142 szczeg\u00f3lny dla J\u00f3zefa Pu\u0142askiego. Zosta\u0142 wybrany na marsza\u0142ka zwi\u0105zku wojskowego, czyli na naczelnego dow\u00f3dc\u0119 wojsk konfederacji. Po porannej mszy \u015bwi\u0119tej, w takt b\u0119bn\u00f3w na pole przed zamkiem wyruszyli konfederaci. W wielu relacjach podaje si\u0119 taki oto szczeg\u00f3\u0142, \u017ce nad wojskiem id\u0105cym na pole zbi\u00f3rki kr\u0105\u017cy\u0142 bia\u0142y orze\u0142 i czyni\u0142 to tak d\u0142ugo, \u017ce zosta\u0142o to odczytane, jako znak pomy\u015blno\u015bci \u2013 osi\u0105gni\u0119cia ostatecznego zwyci\u0119stwa. Wraz z ustawieniem si\u0119 chor\u0105gwi przem\u00f3wi\u0142 J\u00f3zef Pu\u0142aski, potem odebra\u0142 przysi\u0119g\u0119 wierno\u015bci i lojalno\u015bci. Nast\u0119pnie zebrana szlachta uda\u0142a si\u0119 na msz\u0119 \u015bwi\u0119t\u0105, a potem na obiad. Po nim odby\u0142y si\u0119 dwie odprawy: cywilna i wojskowa.<\/p>\n

\"\"
Kazimierz Pu\u0142aski, mal Jan Styka, poczt\u00f3wka ok. 1925 r.<\/figcaption><\/figure>\n

Kolejne tygodnie przebieg\u0142y konfederatom na wysy\u0142aniu poselstw mi\u0119dzy innymi do su\u0142tana, chana tatarskiego, paszy (gubernatora, dow\u00f3dcy) chocimskiego, prosz\u0105c o wsparcie militarne, czy te\u017c hetmana Jana Klemensa Branickiego oraz wojewod\u00f3w, na pisaniu list\u00f3w, odezw wzywaj\u0105cych do przy\u0142\u0105czania si\u0119 do konfederacji lub do udzielenia jej pomocy oraz na dalszym rekrutowaniu \u017co\u0142nierzy \u2013 w czym du\u017c\u0105 rol\u0119 odegrali synowie J\u00f3zefa Pu\u0142askiego. Wie\u015b\u0107 o powstaniu konfederacji dotar\u0142a do Warszawy. Wtedy to Rada Senatu 23 marca 1768 roku wezwa\u0142a wojska kr\u00f3lewskie i rosyjskie do jej st\u0142umienia. Kr\u00f3l Stanis\u0142aw August Poniatowski wys\u0142a\u0142 swojego emisariusza Andrzeja Mokronowskiego, kt\u00f3ry mia\u0142 sk\u0142oni\u0107 przyw\u00f3dc\u00f3w konfederacji do jej rozwi\u0105zania, a uczestnik\u00f3w do wyst\u0105pienia. Pu\u0142aski ani Krasi\u0144ski nie podj\u0119li powa\u017cnego dialogu. Misja Mokronowskiemu si\u0119 nie uda\u0142a. Ponadto, wtedy ju\u017c wojska kr\u00f3lewskie i rosyjskie maszerowa\u0142y przeciw konfederatom.”<\/p>\n

\"\"
Portret Micha\u0142a Hieronima Krasi\u0144skiego, mal. Antoni Brodowski, Muzeum Narodowe w Warszawie<\/figcaption><\/figure>\n

Fragment artyku\u0142u Mariusz Jab\u0142onskiego pt: “J\u00f3zef i Kazimierz Pu\u0142ascy – bohaterowie konfederacji barskiej” zamieszczonego w ksi\u0105\u017cce pr. “Konfederacja barska (1768-1772) ze szczeg\u00f3lnym uwzgl\u0119dnieniem rejonu Beskidu Niskiego” , Krak\u00f3w-Wysowa Zdr\u00f3j 2023<\/p>\n

Obazek wyr\u00f3zniaj\u0105cy Pu\u0142aski w Barze , mal. Korneli Szlegel<\/p>\n

 <\/p>\n

 <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Konfederacja Barska (1768\u20131772), s\u0142usznie uwa\u017cana jest przez historyk\u00f3w za pierwsze polskie powstanie s\u0142u\u017c\u0105ce sprawie\u00a0 narodowowyzwole\u0144cze. Doczeka\u0142a si\u0119 dziesi\u0105tek monografii i artyku\u0142\u00f3w. Wbrew jednak obiegowym opiniom, \u017ce wszystko na jej temat … <\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":37655,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3,11,2],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/37648"}],"collection":[{"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=37648"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/37648\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":37656,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/37648\/revisions\/37656"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/37655"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=37648"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=37648"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=37648"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}