Aleksander Dellman urodzi\u0142 si\u0119 20 grudnia 1894 r. W latach 1905-1914 ucz\u0119szcza\u0142 do Szko\u0142y Realnej we Lwowie, a w latach 1906-1912 do konserwatorium muzycznego. Nale\u017ca\u0142 do Zwi\u0105zku Strzeleckiego. W sierpniu 1914 r. we Lwowie wst\u0105pi\u0142 do Legionu Wschodniego, za\u015b po jego rozwi\u0105zaniu, we wrze\u015bniu 1914 r. wr\u00f3ci\u0142 do domu. W 1915 r. zosta\u0142 wcielony do armii austriackiej i wys\u0142any na front w\u0142oski. Od listopada 1916 r. do listopada 1918 r. przebywa\u0142 w niewoli w\u0142oskiej.<\/p>\n
W listopadzie 1918 r. wst\u0105pi\u0142 do formuj\u0105cego si\u0119 we W\u0142oszech 1 Pu\u0142ku Strzelc\u00f3w im. Henryka D\u0105browskiego. Od 27 grudnia 1918 r. by\u0142 dow\u00f3dc\u0105 plutonu w 1 Pu\u0142ku Strzelc\u00f3w Polskich a nast\u0119pnie oficerem wywiadowczym w 4 Pu\u0142ku Strzelc\u00f3w Polskich. W kwietniu 1919 r. wraz z Armi\u0105 Polsk\u0105 we Francji przyby\u0142 do Polski, bra\u0142 udzia\u0142 w walkach na froncie ukrai\u0144skim oraz w obsadzie pogranicza G\u00f3rnego \u015al\u0105ska. Nast\u0119pnie z powodu z\u0142amania obojczyka przebywa\u0142 w szpitalu w Krakowie. Do maja 1920 r. pe\u0142ni\u0142 s\u0142u\u017cb\u0119 w batalionie zapasowym 46 Pu\u0142ku Piechoty Strzelc\u00f3w Kresowych.<\/p>\n
![\"\"](\"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/82-965512-1024x768.jpg\")
<\/p>\n
W okresie dwudziestolecia mi\u0119dzywojennego by\u0142 oficerem ewidencyjnym. W 1922 r. uczy\u0142 si\u0119 w Szkole Podchor\u0105\u017cych w Warszawie, w okresie czerwiec-grudzie\u0144 1923 r. odby\u0142 kurs o\u015bwiatowy i kurs techniczny przy 5 pu\u0142ku saper\u00f3w. W okresie od lutego do pa\u017adziernika 1922 r. s\u0142u\u017cy\u0142 najpierw w 5 a nast\u0119pnie do kwietnia 1924 r. w 3 Pu\u0142ku Strzelc\u00f3w Podhala\u0144skich. Nast\u0119pnie do pa\u017adziernika 1924 r. pracowa\u0142 jako oficer s\u0105dowy w Wojskowym S\u0105dzie Rejonowym w Bielsku-Bia\u0142ej. Od stycznia 1925 r. do kwietnia 1927 r. by\u0142 dow\u00f3dc\u0105 kompanii w 3 Pu\u0142k Strzelc\u00f3w Podhala\u0144skich, a nast\u0119pnie po przerwie na szkolenia, od listopada 1927 r. w 86 pu\u0142ku piechoty w kadrze instruktorskiej. Od pa\u017adziernika 1928 r. by\u0142 powiatowym komendantem przysposobienia wojskowego w powiecie Wilejka, od 1932 r. ponownie w 86 pu\u0142ku piechoty jako dow\u00f3dca kompanii. We wrze\u015bniu 1935 r. zosta\u0142 przeniesiony do 13 pu\u0142ku piechoty jako oficer mobilizacyjny.<\/p>\n
W kampanii wrze\u015bniowej 1939 r. bra\u0142 udzia\u0142 w ramach 13 pu\u0142ku piechoty, kt\u00f3ry stacjonowa\u0142 w Pu\u0142tusku. Od pa\u017adziernika 1939 r. by\u0142 zaanga\u017cowany w ZWZ-AK, najpierw jako oficer wywiadu w Inspektoracie Tarn\u00f3w AK a od 1942 r. w Inspektoracie Krak\u00f3w AK jako szef kancelarii, nast\u0119pnie jako oficer \u0142\u0105cznikowy a od lutego 1943 r. jako kwatermistrz. Pos\u0142ugiwa\u0142 si\u0119 ps. \u201eUrban\u201d.<\/p>\n
Od stycznia do sierpnia 1945 r. kontynuowa\u0142 dzia\u0142alno\u015b\u0107 konspiracyjn\u0105, kt\u00f3ra polega\u0142a m.in. na wydawaniu prasy konspiracyjnej oraz zdobywaniu \u015brodk\u00f3w na pomoc dla aresztowanych \u017co\u0142nierzy AK oraz ich rodzin. Zosta\u0142 aresztowany w sierpniu 1945 r. przez WUBP w Krakowie i oskar\u017cony m.in. o przynale\u017cno\u015b\u0107 do nielegalnej organizacji oraz napad na Urz\u0105d Skarbowy oraz kas\u0119 Miejskiej Kolei Elektrycznej w Krakowie. W marcu 1946 r. zosta\u0142 skazany na pi\u0119\u0107 lat wi\u0119zienia, ale na mocy amnestii wyrok zosta\u0142 anulowany.<\/p>\n
Po wyj\u015bciu na wolno\u015b\u0107 na nowo podj\u0105\u0142 dzia\u0142ania konspiracyjne. Za\u0142o\u017cy\u0142 oraz kierowa\u0142 organizacj\u0105 o nazwie Armia Polska w Kraju, kt\u00f3ra dzia\u0142a\u0142a do stycznia 1947 r. Pos\u0142ugiwa\u0142 si\u0119 w niej ps. \u201eDziadek\u201d i \u201eStasiak\u201d. Organizacji podlega\u0142y kom\u00f3rki z powiat\u00f3w z Wadowic i My\u015blenic. Cz\u0142onkowie organizacji prowadzili dzia\u0142ania wywiadowcze, akcje ekspriopriacyjne oraz kolporta\u017c ulotek przed wyborami 1947 r. W styczniu 1947 r., po aresztowaniu dw\u00f3ch cz\u0142onk\u00f3w organizacji, w obawie przed aresztowaniem wyjecha\u0142 na Ziemie Zachodnie. Ujawni\u0142 si\u0119 w kwietniu 1947 r. przed WUBP we Wroc\u0142awiu.<\/p>\n
Od 1948 r. pracowa\u0142 w gospodarstwie rolnym w Otorowie ko\u0142o Bydgoszczy, a od 1950 r. jako referent finansowy w Zak\u0142adzie Utylizacyjnym w Bydgoszczy. Od lipca 1953 r. ponownie zacz\u0105\u0142 si\u0119 ukrywa\u0107. W Szczecinie pr\u00f3bowa\u0142 przedosta\u0107 si\u0119 za granic\u0119. Zosta\u0142 aresztowany w Krakowie w listopadzie 1953 r. Wyrokiem S\u0105du Powiatowego w Bydgoszczy z marca 1954 r. zosta\u0142 skazany na 3 lata wi\u0119zienia. Przebywa\u0142 w wi\u0119zieniu w Miel\u0119cinie oraz w Bydgoszczy.<\/p>\n
Aleksander Dellman zmar\u0142 1 marca 1969 r. i zosta\u0142 pochowany na cmentarzu Rakowickim w Krakowie.<\/p>\n
Tekst i foto: IPN Krak\u00f3w<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Zapraszamy na uroczysto\u015b\u0107 po\u015bwi\u0119cenia sfinansowanego przez IPN nagrobka Aleksandra Dellmana \u2013 oficera, uczestnika kampanii wrze\u015bniowej, \u017co\u0142nierza walcz\u0105cego na wielu frontach o niepodleg\u0142o\u015b\u0107 Polski. 29 lutego 2024 r. o godz. 14.00 … <\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":37642,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3,2,62,1,10],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/37641"}],"collection":[{"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=37641"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/37641\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":37644,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/37641\/revisions\/37644"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/37642"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=37641"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=37641"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=37641"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}