{"id":37212,"date":"2024-01-16T14:01:07","date_gmt":"2024-01-16T13:01:07","guid":{"rendered":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/?p=37212"},"modified":"2024-01-16T14:19:59","modified_gmt":"2024-01-16T13:19:59","slug":"piekna-i-olbrzymia-szopka-w-bazylice-oo-franciszkanow-w-krakowie","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/2024\/01\/16\/piekna-i-olbrzymia-szopka-w-bazylice-oo-franciszkanow-w-krakowie\/","title":{"rendered":"Pi\u0119kna i ogromna szopka w bazylice oo. franciszkan\u00f3w w Krakowie"},"content":{"rendered":"

Tradycj\u0119 budowania szopek rozpocz\u0105\u0142 w\u0142oski duchowny \u015bw. Franciszek z Asy\u017cu (1181-1226) od kt\u00f3rego nazw\u0119 wzi\u0105\u0142 zakon franciszkan\u00f3w . Franciszek zorganizowa\u0142\u00a0 w Greccio, obecnie region Lazio (Lacjum) 24 grudnia 1223 roku pierwsz\u0105 \u017cyw\u0105 szopk\u0119 bo\u017conarodzeniow\u0105. Przedstawia\u0142a ona wn\u0119trze stajenki betlejemskiej wraz ze \u017c\u0142\u00f3bkiem, osobami i \u017cywymi zwierz\u0119tami. Od tamtego czasu franciszkanie zacz\u0119li wprowadza\u0107 zwyczaj tworzenia \u017cywych szopek w Europie a potem wsz\u0119dzie tam, gdzie mieli swoje misje. Z czasem narodzi\u0142y si\u0119 jase\u0142ka jako przedstawienie bo\u017conarodzeniowe, kt\u00f3re przybiera\u0142y charakter\u00a0 \u015bwiecki i rubaszny. Dlatego wielu biskup\u00f3w nie zgadza\u0142o si\u0119 na ich odgrywanie w ko\u015bciele, za to bardzo popularne stawaly si\u0119 statyczne szopki umieszczane w \u015bwi\u0105tyniach. Na pocz\u0105tku by\u0142y to proste konstrukcje ze s\u0142omianym dachem, potem ich kszta\u0142ty stawa\u0142y si\u0119 bardziej wymy\u015blne.<\/p>\n

\"\"
Najstarszy portret \u015bw. Franciszka, fresk Maestro di San Gregorio w opactwie benedykty\u0144skim w Subiaco (1228\u20131229)<\/figcaption><\/figure>\n

Na prze\u0142omie wiek\u00f3w XVIII\u00a0 i XIX\u00a0 powsta\u0142 nowy typ szopki, kt\u00f3ry m\u00f3g\u0142 by\u0107 przenoszony, funkcjonowa\u0142 poza murami \u015bwi\u0105ty\u0144. Tw\u00f3rcy szopek krakowskich czerpali inspiracje dla swoich pomys\u0142\u00f3w z bogatej architektonicznie zabudowy miasta. Jak pisze Ma\u0142gorzata Niechaj:<\/p>\n

\u201eSzopka krakowska osi\u0105gn\u0119\u0142a w XIX wieku swoj\u0105 najbardziej dojrza\u0142\u0105 artystyczn\u0105 posta\u0107 smuk\u0142ej budowli z wie\u017cami, z charakterystycznym po\u0142\u0105czeniem rozmaitych element\u00f3w zabytkowej architektury miasta, zapo\u017cyczonych z r\u00f3znych epok stylowych. W drugiej po\u0142owie XIX w. wytworzy\u0142 si\u0119 w Krakowie jakby odrebny \u201ecech\u201c szopkarzy. Jego cz\u0142onkami byli przewa\u017cnie murarze, zamieszkuj\u0105cy przedmie\u015bcia Krakowa \u2013 zar\u00f3wno mistrzowie jaki i czeladnicy oraz najm\u0142odsi uczniowie. Sezonowo\u015b\u0107 murarskiego zawodu \u2013 brak pracy w czasie jesienno-zimowym \u2013zmusza\u0142 ich do szukania w tym okresie dodatkowych zarobk\u00f3w, pozwalaj\u0105cych na przetrwanie trudnych miesi\u0119cy. [\u2026] Szopkarze tworzyli w zasadzie dwa rodzaje szopek. Pierwszy to ma\u0142e budowle, bez scen lalkowych, przeznaczone do sprzeda\u017cy jako jako pami\u0105tki pod Sukiennicami. Takie szopki mia\u0142y dwie, rzadziej jedn\u0105 lub trzy wie\u017ce nakryte sto\u017ckowymi he\u0142mamii. Powierzchni\u0119 wyklejano b\u0142yszczacymn papierem a we wnece umieszczano figurki. Drugi rodzaj to szopki du\u017ce, kt\u00f3re pozwala\u0142y na pe\u0142ne rozwini\u0119cie talentu i inwencji tw\u00f3rczej. Wysokie nieraz na trzy metry, by\u0142y przystosowane do odgrywania tradycyjnego lalkowego widowiska jase\u0142kowego, czyli do tzw. chodzenia po kol\u0119dzie. Tak szopka by\u0142a podstawowym elementem ka\u017cdej koledniczej grupy.\u201c (z broszury wydanej przez Muzeum Krakowa, pt. \u201eSzopka krakowska\u201c)<\/p>\n

\"\"
Weso\u0142ych \u015bwi\u0105t szopki krakowskie, mal. Piotr Stachiewicz, poczt\u00f3wka, Wieliczka 1912 r.<\/figcaption><\/figure>\n

Czasy I wojny \u015bwiatowej (1914-1918) negatywnie wp\u0142yn\u0119\u0142y na rzemios\u0142o tworzenia szopek. Dopiero z inicjatywy Muzeum Przemys\u0142owego w 1923 r. wznowiono spektakle jase\u0142kowe podczas kt\u00f3rych wykorzystywane by\u0142y szopki. Zn\u00f3w zacz\u0119to je tworzy\u0107 i aby podnie\u015b\u0107 jako\u015b\u0107 ich wykonania dr Jerzy Dobrzycki. Agresja niemiecka i rosyjska na Polsk\u0119 na 6 lat zablokowa\u0142a konkursy szopek. Po drugiej wojnie \u015bwiatowej konkursy szopek krakowskich trwaj\u0105 nieprzerwanie i ka\u017cdego roku w pierwszy czwartek grudnia przy pomniku Adama Mickiewicza na krakowskim rynku odbywa si\u0119 prezentacja szopek, kt\u00f3re nast\u0119pnie s\u0105 przenoszone do Pa\u0142acu Krzysztofory. Organizacj\u0105 konkursu zajmuje sie Muzeum Krakowa.<\/p>\n

\"\"
Plakat informujacy o konkursie szopek krakowskich<\/figcaption><\/figure>\n

W zwi\u0105zku z przypadaj\u0105ca w 2023 r. 800. rocznic\u0105 zorganizowania szopki przez \u015bw. Franciszka, opr\u00f3cz tradycyjnej \u017cywej szopki, na placu przed swi\u0105tyni\u0105, w bazylice oo. franciszkan\u00f3w w Krakowie, w kaplicy M\u0119ki Pa\u0144skiej stan\u0119\u0142a olbrzymia szopka krakowska, kt\u00f3r\u0105 warto zobaczy\u0107. To wielometrowana wysoka i szeroka konstrukcja, pi\u0119knie wykonana, w kt\u00f3rej mo\u017cna odnale\u017a\u0107 motywy z wielu krakowskich zabytkowych budowli sakralnych.<\/p>\n

\"\"
Szopka krakowska w bazylice oo. franciszkan\u00f3w w Krakowie, fot. Wojciech Pasiowiec<\/figcaption><\/figure>\n

Do szopki zosta\u0142 przygotowany opis , przy pomocy kt\u00f3rego mo\u017cna zidentyfikowa\u0107 elementy krakowskiej architektury umieszczone na szopce<\/p>\n

\"\"
Fot. Wojciech Pasiowiec<\/figcaption><\/figure>\n

Opracowanie Mariusz Jab\u0142o\u0144ski<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Tradycj\u0119 budowania szopek rozpocz\u0105\u0142 w\u0142oski duchowny \u015bw. Franciszek z Asy\u017cu (1181-1226) od kt\u00f3rego nazw\u0119 wzi\u0105\u0142 zakon franciszkan\u00f3w . Franciszek zorganizowa\u0142\u00a0 w Greccio, obecnie region Lazio (Lacjum) 24 grudnia 1223 roku … <\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":37224,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3,8,11,2],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/37212"}],"collection":[{"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=37212"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/37212\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":37228,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/37212\/revisions\/37228"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/37224"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=37212"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=37212"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=37212"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}