{"id":36095,"date":"2023-10-20T10:45:33","date_gmt":"2023-10-20T08:45:33","guid":{"rendered":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/?p=36095"},"modified":"2023-10-20T10:45:35","modified_gmt":"2023-10-20T08:45:35","slug":"uroczystosci-w-60-rocznice-smierci-jozefa-franczaka-lalusia-krakow-21-pazdziernika-2023","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/2023\/10\/20\/uroczystosci-w-60-rocznice-smierci-jozefa-franczaka-lalusia-krakow-21-pazdziernika-2023\/","title":{"rendered":"Uroczysto\u015bci w 60. rocznic\u0119 \u015bmierci J\u00f3zefa Franczaka \u201eLalusia\u201d \u2013 Krak\u00f3w, 21 pa\u017adziernika 2023"},"content":{"rendered":"\n<p><p style=\"text-align: justify;\">Instytut Pami\u0119ci Narodowej Oddzia\u0142 w Krakowie, Dyrekcja XXV Liceum Og\u00f3lnokszta\u0142c\u0105cego im. Stefana \u017beromskiego w Krakowie, Zrzeszenie \u201eWolno\u015b\u0107 i Niezawis\u0142o\u015b\u0107\u201d \u2013 Obszar Po\u0142udniowy, Prezes Towarzystwa Parku im. dr. Henryka Jordana, 11 Ma\u0142opolska Brygada Obrony Terytorialnej im. gen. Leopolda Okulickiego ps. Nied\u017awiadek&#8221; zapraszaj\u0105 na obchody 60. rocznicy \u015bmierci sier\u017c. J\u00f3zefa Franczaka ps. \u201eLalu\u015b\u201d, kt\u00f3re odb\u0119d\u0105 si\u0119 21 pa\u017adziernika 2023 w Krakowie.<\/p><\/p>\n\n\n\n<p>Plan uroczysto\u015bci:<\/p>\n\n\n\n<ul><li>16.00 \u2013 uroczysto\u015bci przed popiersiem sier\u017c. J\u00f3zefa Franczaka ps. \u201eLalu\u015b\u201d w Parku im. dr. H. Jordana Krak\u00f3w (al. 3-go Maja 11)<\/li><li>17.30 \u2013 msza \u015bw. w Ko\u015bciele Zwiastowania NMP w Krakowie (ul. Loreta\u0144ska 11)<\/li><\/ul>\n\n\n\n<p><p style=\"text-align: justify;\"><strong>J\u00f3zef Franczak, ps. \u201eLalek\u201d<\/strong>&nbsp;\u2013 \u017co\u0142nierz Wojska Polskiego, Armii Krajowej i Zrzeszenia Wolno\u015b\u0107 i Niezawis\u0142o\u015b\u0107. Ostatni \u017co\u0142nierz podziemia antykomunistycznego, kt\u00f3ry ukrywa\u0142 si\u0119 do 1963 r., zgin\u0105\u0142 z broni\u0105 w r\u0119ku podczas ob\u0142awy bezpieki we wsi Majdan na Lubelszczy\u017anie.<\/p><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"726\" src=\"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/82-925606-1024x726.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-36098\" srcset=\"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/82-925606-1024x726.jpg 1024w, https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/82-925606-300x213.jpg 300w, https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/82-925606-768x545.jpg 768w, https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/82-925606-24x17.jpg 24w, https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/82-925606-36x26.jpg 36w, https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/82-925606-48x34.jpg 48w, https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/82-925606.jpg 1166w\" sizes=\"(max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p><p style=\"text-align: justify;\">J\u00f3zef Franczak urodzi\u0142 si\u0119 17 marca 1918 r. w Kozicach G\u00f3rnych na Lubelszczy\u017anie. W 1935 r. zg\u0142osi\u0142 si\u0119 ochotniczo do s\u0142u\u017cby w Wojsku Polskim, uko\u0144czy\u0142 szko\u0142\u0119 \u017candarmerii w Grudzi\u0105dzu. Walczy\u0142 w wojnie obronnej, zosta\u0142 wzi\u0119ty do niewoli przez Armi\u0119 Czerwon\u0105 ale uda\u0142o mu si\u0119 zbiec.<\/p><\/p>\n\n\n\n<p><p style=\"text-align: justify;\">Zaanga\u017cowa\u0142 si\u0119 w dzia\u0142alno\u015b\u0107 konspiracyjn\u0105, najpierw w Zwi\u0105zku Walki Zbrojnej a nast\u0119pnie w Armii Krajowej. Po wkroczeniu w 1944 r. na tereny Lubelszczyzny Rosjan zosta\u0142 wcielony do 2 Armii Wojska Polskiego, z kt\u00f3rej zdezerterowa\u0142 w styczniu 1945 r. Pocz\u0105tkowo ukrywa\u0142 si\u0119 na Pomorzu i poszukiwa\u0142 mo\u017cliwo\u015bci ucieczki na Zach\u00f3d. Wobec braku takich mo\u017cliwo\u015bci zdecydowa\u0142 si\u0119 na powr\u00f3t w rodzinne strony, gdzie w\u0142\u0105czy\u0142 si\u0119 w dzia\u0142alno\u015b\u0107 podziemia antykomunistycznego. Wzi\u0105\u0142 udzia\u0142 w kilku operacjach, 16 czerwca 1946 r. zosta\u0142 aresztowany. Podczas przewo\u017cenia do wi\u0119zienia zdo\u0142a\u0142 si\u0119 uwolni\u0107 i rozbroi\u0107 konwojent\u00f3w. W walce, jaka si\u0119 potem wywi\u0105za\u0142a, zabi\u0142 kilku funkcjonariuszy i zbieg\u0142.<\/p><\/p>\n\n\n\n<p><p style=\"text-align: justify;\">Zwi\u0105za\u0142 si\u0119 ze strukturami Zrzeszenia Wolno\u015b\u0107 i Niezawis\u0142o\u015b\u0107, w 1947 r. stan\u0105\u0142 na czele kilkuosobowego patrolu w oddziale WiN dowodzonego przez kpt. Zdzis\u0142awa Bro\u0144skiego \u201eUskoka\u201d. Nie skorzysta\u0142 z og\u0142oszonej amnestii, nie wierzy\u0142 \u017ce w\u0142adza komunistyczna zapomni o jego dzia\u0142alno\u015bci. W kolejnych latach dzia\u0142aniach bra\u0142 udzia\u0142 w zwalczaniu tajnych wsp\u00f3\u0142pracownik\u00f3w aparatu bezpiecze\u0144stwa i cz\u0142onk\u00f3w Polskiej Partii Robotniczej, kt\u00f3rzy swymi donosami wielokrotnie przyczynili si\u0119 do \u015bmierci \u017co\u0142nierzy podziemia.<\/p><\/p>\n\n\n\n<p><p style=\"text-align: justify;\">Swoj\u0105 ostatni\u0105 akcj\u0119 w strukturach WiN przeprowadzi\u0142 10 lutego 1953 r., kiedy to wzi\u0105\u0142 udzia\u0142 w pr\u00f3bie rekwizycji w kasie Gminnej Sp\u00f3\u0142dzielni w Piaskach. Dosz\u0142o do walki z Milicj\u0105 Obywatelsk\u0105, w jej trakcie zgin\u0105\u0142 ostatni dow\u00f3dca \u201eLalka\u201d \u2013 ppor. Stanis\u0142aw Kuchciewicz \u201eWiktor\u201d. Od tego momentu Franczak dzia\u0142a\u0142 samodzielnie. Stworzy\u0142 sie\u0107 zaufanych os\u00f3b, dzi\u0119ki kt\u00f3rej m\u00f3g\u0142 skutecznie ukrywa\u0107 si\u0119 przed funkcjonariuszami bezpieki.<\/p><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-embed is-type-video is-provider-youtube wp-block-embed-youtube wp-embed-aspect-16-9 wp-has-aspect-ratio\"><div class=\"wp-block-embed__wrapper\">\n<iframe loading=\"lazy\" title=\"IPNtv: \u017bo\u0142nierze Niez\u0142omni - J\u00f3zef Franczak \u201eLalu\u015b\u201d\" width=\"735\" height=\"413\" src=\"https:\/\/www.youtube.com\/embed\/OCMh4afMzoA?feature=oembed\" frameborder=\"0\" allow=\"accelerometer; autoplay; clipboard-write; encrypted-media; gyroscope; picture-in-picture; web-share\" allowfullscreen><\/iframe>\n<\/div><\/figure>\n\n\n\n<p><p style=\"text-align: justify;\">Nie skorzysta\u0142 z amnestii og\u0142oszonej w kwietniu 1956 r., nadal obawia\u0142 si\u0119, \u017ce w jego przypadku komuni\u015bci nie oka\u017c\u0105 wyrozumia\u0142o\u015bci. Bezpieka rozpocz\u0119\u0142a szeroko zakrojone poszukiwania \u201eLalka\u201d, kt\u00f3rym nadano kryptonim \u201ePo\u017car\u201d. W ramach tych dzia\u0142a\u0144 inwigilacj\u0105 obj\u0119to najbli\u017csz\u0105 rodzin\u0119 Franczaka i jego znajomych. W rejonie jego dzia\u0142ania pozyskano szereg tajnych wsp\u00f3\u0142pracownik\u00f3w, a w kliku budynkach w kt\u00f3rych spodziewano si\u0119 pojawienia \u201eLalka\u201d za\u0142o\u017cono pods\u0142uch.<\/p><\/p>\n\n\n\n<p><p style=\"text-align: justify;\">Te dzia\u0142ania d\u0142ugo nie przynosi\u0142y rezultatu zgodnego z oczekiwaniami bezpieki. Franczak orientowa\u0142 si\u0119 w dzia\u0142aniach funkcjonariuszy, cz\u0119\u015b\u0107 z tajnych wsp\u00f3\u0142pracownik\u00f3w zdekonspirowa\u0142a si\u0119 przed nim i informowa\u0142a o poczynaniach MO i MBP. Sam \u201eLalek\u201d wykazywa\u0142 te\u017c daleko posuni\u0119t\u0105 ostro\u017cno\u015b\u0107, swoje poczynania ukrywa\u0142 nawet przed wsp\u00f3\u0142pracuj\u0105cymi z nim osobami.<\/p><\/p>\n\n\n\n<p><p style=\"text-align: justify;\">Dopiero w 1963 r. S\u0142u\u017cba Bezpiecze\u0144stwa odnios\u0142a sukces w poszukiwaniach. Tajny wsp\u00f3\u0142pracownik SB Stanis\u0142aw Mazur ps. \u201eMazur\u201d nawi\u0105za\u0142 kontakt z Franczakiem i pom\u00f3g\u0142 ustali\u0107 jego miejsce pobytu. 21 pa\u017adziernika grupa operacyjna otoczy\u0142a zabudowania gospodarstwa Wac\u0142awa Becia z Majdanu Kozic G\u00f3rnych. Po kr\u00f3tkiej walce zosta\u0142 zabity.<\/p><\/p>\n\n\n\n<p><p style=\"text-align: justify;\">Cia\u0142o J\u00f3zefa Franczaka poddano sekcji, w jej trakcie pozbawiono je g\u0142owy. Tak okaleczone zw\u0142oki pochowano na cmentarzu w Lublinie. Czaszka, po badaniach stomatologicznych, trafi\u0142a do zak\u0142adu medycyny s\u0105dowej Akademii Medycznej w Lublinie (obecnie Uniwersytet Medyczny) i by\u0142a wykorzystywana w celach dydaktycznych.<\/p><\/p>\n\n\n\n<p>Siostra Franczaka dopiero w 1983 r. otrzyma\u0142a zgod\u0119 na ekshumacj\u0119 i z\u0142o\u017cenie szcz\u0105tk\u00f3w brata w rodzinnym grobowcu w Piaskach.<\/p>\n\n\n\n<p><p style=\"text-align: justify;\">Dzia\u0142alno\u015b\u0107 \u201eLalka\u201d zosta\u0142a upami\u0119tniona 1 maja 2007 r. Z inicjatywy Zrzeszenia Wolno\u015b\u0107 i Niezawis\u0142o\u015b\u0107 Obszaru Wschodniego w Lublinie oraz Rady Ochrony Pami\u0119ci Walk i M\u0119cze\u0144stwa ods\u0142oni\u0119to w Piaskach pomnik Ostatniego Partyzanta RP \u2013 sier\u017c. J\u00f3zefa Franczaka ps. \u201eLalek\u201d.<\/p><\/p>\n\n\n\n<p><p style=\"text-align: justify;\">Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej Lech Kaczy\u0144ski 17 marca 2008 r. nada\u0142 mu po\u015bmiertnie Krzy\u017c Komandorski z Gwiazd\u0105 Orderu Odrodzenia Polski. Odznaczenie odebra\u0142 jego syn Marek Franczak.<\/p><\/p>\n\n\n\n<p><p style=\"text-align: justify;\">Uroczysty pogrzeb J\u00f3zefa Franczaka odby\u0142 si\u0119 24 marca 2015 r. w Archikatedrze Lubelskiej. Nast\u0119pnie, w obecno\u015bci wojskowej asysty honorowej z Dow\u00f3dztwa Garnizonu Warszawa, jego szcz\u0105tki z\u0142o\u017cono na cmentarz w Piaskach.<\/p><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Instytut Pami\u0119ci Narodowej Oddzia\u0142 w Krakowie, Dyrekcja XXV Liceum Og\u00f3lnokszta\u0142c\u0105cego im. Stefana \u017beromskiego w Krakowie, Zrzeszenie \u201eWolno\u015b\u0107 i Niezawis\u0142o\u015b\u0107\u201d \u2013 Obszar Po\u0142udniowy, Prezes Towarzystwa Parku im. dr. Henryka Jordana, 11 &hellip; <\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":36097,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3,2,1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/36095"}],"collection":[{"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=36095"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/36095\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/36097"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=36095"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=36095"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=36095"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}