6 lipca w Muzeum i Centrum Ruchu Harcerskiego przy ul. Fortecznej 28 zostanie otwarta ekspozycja po\u015bwi\u0119cona historii i tradycji po\u0142udniowych obszar\u00f3w Krakowa, a tak\u017ce Twierdzy Krak\u00f3w.<\/p><\/p>\n\n\n\n
Kiedy\u015b znajdowa\u0142y si\u0119 tutaj osady ludzkie, po kt\u00f3rych \u2013 po w\u0142\u0105czeniu do Krakowa \u2013 pozosta\u0142y nazwy osiedli i ulic. W pag\u00f3rkowatym terenie ukryte s\u0105 \u015blady przesz\u0142o\u015bci tych okolic \u2013 ha\u0142dy g\u00f3rnicze i budynki pozosta\u0142e po najwi\u0119kszej w naszej cz\u0119\u015bci Europy kopalni siarki, uzdrowisko korzystaj\u0105ce z siarkowych w\u00f3d leczniczych, liczne dwory, ko\u015bcio\u0142y i kapliczki, a tak\u017ce forty i inne umocnienia stworzone przez Austriak\u00f3w jako cz\u0119\u015b\u0107 Twierdzy Krak\u00f3w. W jednym z takich fort\u00f3w, pod numerem 52a, zwanym \u201eJugowice\u201d znajduje si\u0119 wystawa \u201eFort Jugowice. Dziedzictwo miejsca\u201d.<\/p><\/p>\n\n\n\n
Zwiedzanie fortu rozpoczyna si\u0119 od przej\u015bcia szerokim korytarzem w miejscu, gdzie kiedy\u015b znajdowa\u0142 si\u0119 nasyp ziemny chroni\u0105cy monolit fortu od strony frontowej, wysuni\u0119tej w kierunku, z kt\u00f3rego m\u00f3g\u0142 nadej\u015b\u0107 potencjalny wr\u00f3g. Po drodze mo\u017cna zobaczy\u0107, zazwyczaj zas\u0142oni\u0119t\u0105 ziemi\u0105, betonow\u0105 \u015bcian\u0119 \u201enara\u017con\u0105\u201d wraz z widocznym systemem odwadniaj\u0105cym fortu. Przy wej\u015bciu na wystaw\u0119 na \u015bcianie \u201eodtworzono fragment kamiennego p\u0142aszcza detonacyjnego, kt\u00f3ry \u2013 u\u0142o\u017cony w wale ziemnym \u2013 mia\u0142 powodowa\u0107 wybuch pocisk\u00f3w ostrzeliwuj\u0105cych fort z dala od jego konstrukcji.<\/p><\/p>\n\n\n\n
W dawnej sali opatrunkowej znajduje si\u0119 makieta fortu \u201eJugowice\u201d wraz z informacjami o jego konstrukcji i historii. Kolejne pomieszczenie to du\u017ca sala, b\u0119d\u0105c\u0105 pierwotnie jednym z pomieszcze\u0144 mieszkalnych dla \u017co\u0142nierzy \u2013 za\u0142ogi fortu. W tej sali przedstawiona jest historia Twierdzy Krak\u00f3w, a tak\u017ce dzieje garnizonu Krakowa wraz z informacjami o szlaku turystycznym \u201epo\u0142udniowego pier\u015bcienia Twierdzy Krak\u00f3w\u201d \u0142\u0105cz\u0105cego forty i inne obiekty zwi\u0105zane z dziedzictwem fortecznym, kt\u00f3re znajduj\u0105 si\u0119 na po\u0142udniowym brzegu Wis\u0142y. W tej sali om\u00f3wiony jest tak\u017ce udzia\u0142 Twierdzy Krak\u00f3w i \u017co\u0142nierzy zwi\u0105zanych z Krakowem w dzia\u0142aniach I wojny \u015bwiatowej.<\/p><\/p>\n\n\n\n
Na wystaw\u0119 sk\u0142adaj\u0105 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c aran\u017cacje pokoju komendanta, latryny oraz windy amunicyjnej i zachodni blok bojowy. W izbie pogotowia artylerii, znajduj\u0105cej si\u0119 pomi\u0119dzy studniami dw\u00f3ch wie\u017c pancernych, dowiedzie\u0107 si\u0119 mo\u017cna, jak wygl\u0105da\u0142a artyleria forteczna w jej historycznym rozwoju, a zw\u0142aszcza w czasach \u015bwietno\u015bci fortu \u201eJugowice\u201d. W nast\u0119pnej sali prezentowany jest panel po\u015bwi\u0119cony cywilnemu dziedzictwu okolic fortu \u201eJugowice\u201d. Przedstawiona tu jest historia i wsp\u00f3\u0142czesno\u015b\u0107 teren\u00f3w dzisiejszej Dzielnicy X Krakowa: dzieje osad istniej\u0105cych na tych terenach przed w\u0142\u0105czeniem do Krakowa, a tak\u017ce ich wsp\u00f3\u0142czesno\u015b\u0107, ju\u017c w granicach miasta. Nieco dok\u0142adniej opisane jest szeroko poj\u0119te siarkowe dziedzictwo zwi\u0105zane z funkcjonuj\u0105cym przez stulecia w Swoszowicach wydobyciem siarki rodzimej, a tak\u017ce z dzia\u0142aniem leczniczym w\u00f3d siarkowych.<\/p><\/p>\n\n\n\n
Wystawa wraca nast\u0119pnie do tematyki militarnej: prowadzi kolejnym korytarzem do wschodniego bloku bojowego, kt\u00f3rego izb\u0119 pogotowia artylerii flankuj\u0105 z obydw\u00f3ch stron dawne magazyny amunicyjne, do dzisiaj o wiele ch\u0142odniejsze i bardziej wilgotne ni\u017c pozosta\u0142e pomieszczenia w forcie.<\/p><\/p>\n\n\n\n
W sali po\u015bwi\u0119conej cywilnemu dziedzictwu miejsca znajduje si\u0119 depozyt pami\u0119ci, czyli miejsce, w kt\u00f3rym, podobnie jak w Muzeum Podg\u00f3rza, osoby posiadaj\u0105ce materia\u0142y o historii i dziedzictwie Dzielnicy X b\u0119d\u0105 mog\u0142y podzieli\u0107 si\u0119 z innymi swoj\u0105 wiedz\u0105 i wspomnieniami. Dla depozytariuszy pami\u0119ci przeznaczamy jedn\u0105 gablot\u0119, w kt\u00f3rej b\u0119dzie mo\u017cna czasowo zdeponowa\u0107 artefakty zwi\u0105zane histori\u0105 i dziedzictwem. Dodatkowo w tej sali, po s\u0105siedzku z gablot\u0105, znajduje si\u0119 magnetyczna tablica, do kt\u00f3rej mo\u017cna b\u0119dzie przypina\u0107 kopie fotografii dokumentuj\u0105cych przesz\u0142o\u015b\u0107 lub teksty wspomnie\u0144.<\/p><\/p>\n\n\n\n
Za\u0142o\u017ceniem wystawy jest jak najdok\u0142adniejsze wyeksponowanie najwa\u017cniejszego eksponatu, jakim jest sam fort, st\u0105d zrealizowany projekt stara si\u0119 w jak najmniejszym stopniu zas\u0142ania\u0107 oryginalne \u015bciany i pozosta\u0142e do dzi\u015b elementy wyposa\u017cenia fortu. W poszczeg\u00f3lnych pomieszczeniach umieszczono specjalne plansze, na kt\u00f3rych prezentowane s\u0105 informacje o pierwotnych funkcjach sal i korytarzy, uzupe\u0142nione wizualizacj\u0105 ich wygl\u0105du na pocz\u0105tku XX w.<\/p><\/p>\n\n\n\n
Osobna opowie\u015b\u0107 prowadzona jest na \u015bcie\u017cce zwiedzania przeznaczonej dla najm\u0142odszych go\u015bci wystawy, kt\u00f3rzy b\u0119d\u0105 mogli pozna\u0107 forteczne zakamarki prowadzeni przez kota Jacka. Dla starszych dzieci i m\u0142odzie\u017cy przygotowano stanowiska edukacyjne, przy kt\u00f3rych b\u0119dzie mo\u017cna dowiedzie\u0107 si\u0119, jak mieszka\u0144cy bronili swoich miast, pozna\u0107 dzieje Twierdzy Krak\u00f3w, a tak\u017ce siarkowe dziedzictwo Swoszowic.<\/p><\/p>\n\n\n\n