Od 30 czerwca do 12 listopada b\u0119dzie mo\u017cna ogl\u0105da\u0107 przygotowan\u0105 przez Muzeum Krakowa wystaw\u0119 \u201eW\u0142odzimierz Tetmajer. Si\u0142a barw i temperamentu\u201d. To monograficzna i przekrojowa prezentacja tw\u00f3rczo\u015bci artystycznej, a jednocze\u015bnie pierwsza tego typu i tej skali ekspozycja prac W\u0142odzimierza Tetmajera (1861\u20131923). Wystawa zosta\u0142a przygotowana z okazji obchod\u00f3w Roku Tetmajera.<\/p><\/p>\n\n\n\n
Przypadaj\u0105ca w 2023 r. setna rocznica \u015bmierci W\u0142odzimierza Tetmajera da\u0142a doskona\u0142\u0105 okazj\u0119 do uczczenia jego osoby w formie przekrojowej ekspozycji, kt\u00f3ra mo\u017ce przyczyni\u0107 si\u0119 do bli\u017cszego poznania jego bogatej tw\u00f3rczo\u015bci.<\/p><\/p>\n\n\n\n
\u2212 Rocznica da\u0142a pretekst obchodom Roku Tetmajera, jednak prawdziwym powodem zorganizowania wystawy by\u0142a konstatacja, i\u017c znaczna cz\u0119\u015b\u0107 spu\u015bcizny malarskiej tego tw\u00f3rcy nie jest ani dostatecznie znana, co wi\u0119cej gros<\/em> jego prac, spo\u015br\u00f3d tych znanych, g\u0142\u00f3wnie za spraw\u0105 publikacji, nie jest dost\u0119pna poza w\u0105skim gronem specjalist\u00f3w i na co dzie\u0144 spoczywa ukryta w magazynach muzealnych. Fakt ten, w po\u0142\u0105czeniu z okoliczno\u015bci\u0105, i\u017c nigdy nie by\u0142o wystawy monograficznej malarza, utwierdzi\u0142y w s\u0142uszno\u015bci takiej inicjatywy \u2013 podkre\u015blaj\u0105 organizatorzy ekspozycji z Muzeum Krakowa.<\/p><\/p>\n\n\n\n W kolekcjach muzealnych znajduj\u0105 si\u0119 prace malarskie, w\u015br\u00f3d kt\u00f3rych pierwszorz\u0119dne znaczenie przypada kompozycji \u201e\u015awi\u0119cone w Bronowicach\u201d, zakupione przez Muzeum Narodowe w Krakowie, wkr\u00f3tce po premierowym pokazie w krakowskim TPSP, w 1898 r. Obraz ten otwiera list\u0119 coraz liczniejszych nabytk\u00f3w do kolekcji muzealnych. Pierwszorz\u0119dne znaczenie maj\u0105 kolekcje Muzeum Narodowego w Krakowie, Muzeum Narodowego w Warszawie oraz przyjmuj\u0105c za kryterium liczebno\u015b\u0107 kolekcji \u2013 Muzeum Literatury im. Adama Mickiewicza w Warszawie i Muzeum Krakowa. Niestety na wystawach sta\u0142ych Tetmajer albo nie go\u015bci wcale lub tylko prezentowane s\u0105 pojedyncze, wybrane obrazy.<\/p><\/p>\n\n\n\n W zbiorach Muzeum Krakowa znajduje si\u0119 aktualnie kilka obraz\u00f3w autorstwa W\u0142odzimierza Tetmajera i oko\u0142o pi\u0119\u0107dziesi\u0105t szkic\u00f3w olejnych, blisko pi\u0119\u0107set prac na papierze obejmuj\u0105cych rysunki, szkice i projekty oraz siedem szkicownik\u00f3w zwartych, co pod wzgl\u0119dem liczebno\u015bci zasobu stawia t\u0119 kolekcj\u0119 w czo\u0142\u00f3wce w\u015br\u00f3d innych.<\/p><\/p>\n\n\n\n Dominuj\u0105ca cz\u0119\u015b\u0107 ekspozycji po\u015bwi\u0119cona jest malarstwu sztalugowemu. Z uwagi na zas\u00f3b zbior\u00f3w Muzeum Krakowa, w kt\u00f3rym znajduje si\u0119 spu\u015bcizna w liczbie kilkuset, szkic\u00f3w i rysunk\u00f3w, od pocz\u0105tku przyj\u0119to za\u0142o\u017cenie zaprezentowania cz\u0119\u015bci tego zbioru. Zgodnie z koncepcj\u0105 szkice prezentowane s\u0105 w s\u0105siedztwie obraz\u00f3w, z kt\u00f3rymi \u0142\u0105czy je tematyka lub wr\u0119cz zosta\u0142y rozpoznane jako materia\u0142 przygotowawczy, obrazuj\u0105 jaki\u015b etap pracy nad obrazem, przyczyniaj\u0105 si\u0119 do pokazania warsztatu malarskiego.<\/p><\/p>\n\n\n\n W dorobku W\u0142odzimierza Tetmajera wa\u017cne miejsce zajmuje malarstwo monumentalne. Najbardziej znane prace znajduj\u0105 si\u0119 w obiektach sakralnych. W ramach tego przedsi\u0119wzi\u0119cia zostan\u0105 zaprezentowane zachowane projekty i szkice wykonywane na r\u00f3\u017cnych etapach dojrzewania koncepcji tych dekoracji, jako interesuj\u0105cy materia\u0142 obrazuj\u0105cy warsztat artysty.<\/p><\/p>\n\n\n\n Na wystawie zgromadzono ponad sto obraz\u00f3w olejnych, oko\u0142o dwustu szkic\u00f3w do obraz\u00f3w oraz projekty do polichromii i ilustracji. W przestrzeni wystawienniczej wydzielone zosta\u0142y aneksy tematyczne, obejmuj\u0105ce materia\u0142y biograficzne, w tym dokumenty z dzia\u0142alno\u015bci politycznej W\u0142odzimierza Tetmajera.<\/p><\/p>\n\n\n\n Uk\u0142ad ekspozycji odzwierciedla etapy \u017cycia i rozwoju artystycznego W\u0142odzimierza Tetmajera. Materia\u0142 zosta\u0142 poddany selekcji i podzielony na cz\u0119\u015bci tworz\u0105ce odr\u0119bne segmenty.<\/p>\n\n\n\n Cz\u0119\u015b\u0107 pierwsza (\u201eDo Monachium\u201d) obejmuje wczesne prace, kt\u00f3rych cezura czasowa nie przekracza daty 1890, kt\u00f3ra oznacza zako\u0144czenie wczesnych etap\u00f3w edukacji i studi\u00f3w zagranicznych. Obrazy i rysunki z okresu m\u0142odzie\u0144czego, pierwszego etapu edukacji w Szkole Sztuk Pi\u0119knych oraz z czasu studi\u00f3w monachijskich w Akademii Sztuk Pi\u0119knych. Znajdzie tu miejsce specjalna prezentacja obrazu, kt\u00f3ry zosta\u0142 zidentyfikowany jako wczesna praca \u201eZ nad Wis\u0142y\u201d z 1889 r.<\/p><\/p>\n\n\n\n W wydzielonej przestrzeni zaplanowany zosta\u0142 cz\u0119\u015b\u0107 \u201eaneks biograficzny\u201d obejmuj\u0105cy zdj\u0119cia, pami\u0105tki rodzinne i portrety. Celem tej cz\u0119\u015bci ekspozycji jest przedstawienie \u015brodowiska, z kt\u00f3rego wywodzi\u0142 si\u0119 malarz i zasygnalizowanie zasadniczych etap\u00f3w edukacji artystycznej i wczesnego rozwoju artysty.<\/p><\/p>\n\n\n\n Kolejny segment wystawy (\u201eKolory Bronowic\u201d) to prace malarskie z wczesnych lat 90. XIX w. Data 1890, jest znacz\u0105ca w biografii prywatnej i artystycznej malarza. Zawiera ma\u0142\u017ce\u0144stwo z mieszkank\u0105 Bronowic Ma\u0142ych, Ann\u0105 Miko\u0142ajczyk\u00f3wn\u0105 i od tego roku Bronowice zajmuj\u0105 szczeg\u00f3lne miejsce jego w tw\u00f3rczo\u015bci malarskiej. Wszystkie eksponowane w tej cz\u0119\u015bci ekspozycji obrazy \u2013 namalowane zosta\u0142y na bazie odbywanych w tej wsi plener\u00f3w i studi\u00f3w ukierunkowanych na etnograficzne walory kultury wsi. W tej grupie znalaz\u0142y si\u0119 dzie\u0142a najlepiej znane, w\u015br\u00f3d nich sceny w karczmie, weselne, orszaki, kol\u0119dnicy.<\/p><\/p>\n\n\n\n W kolejnej przestrzeni przewidziana jest kontynuacja tematyki obyczajowej i dotycz\u0105cej obchod\u00f3w \u015bwi\u0105t, w kt\u00f3rej dominuj\u0105 obrazy z lat ok. 1895\u20131900. Otrzyma\u0142a ona wyr\u00f3\u017cniaj\u0105cy tytu\u0142 \u201e(\u2026) i ostre s\u0142o\u0144ce i g\u0142\u0119bokie cienie(\u2026)\u201d, z uwagi na dominuj\u0105c\u0105, z punktu widzenia zagadnie\u0144 malarskich, problematyk\u0119 efekt\u00f3w \u015bwietlnych w obrazach.<\/p><\/p>\n\n\n\n Inspiracja tematyk\u0105 obyczajow\u0105 p\u0142yn\u0119\u0142a z obserwacji i bezpo\u015bredniego do\u015bwiadczania zwyczaj\u00f3w wiejskich. W du\u017cym stopniu okre\u015bla\u0142y je uk\u0142adaj\u0105ce si\u0119 w cykle \u2013 \u015bwi\u0119ta roku ko\u015bcielnego i roku obrz\u0119dowego oraz powi\u0105zany z nim cykl prac gospodarskich, podporz\u0105dkowany i niezmiennie zale\u017cny od kalendarza p\u00f3r roku. Tym ostatnim, szczeg\u00f3lnie, po\u015bwi\u0119cony zosta\u0142 kolejny segment wystawy, zatytu\u0142owany \u201ePrzejawy rodzimo\u015bci\u201d, prezentuj\u0105cy malarstwo krajobrazowe \u2013 widoki p\u00f3l i rodzajowe przedstawiaj\u0105ce prace polowe, i \u017cycie codzienne w otoczeniu wiejskim.<\/p><\/p>\n\n\n\n W VII cz\u0119\u015bci wystawy, kt\u00f3rej tytu\u0142 pochodzi z wiersza jego autorstwa: \u201e(\u2026) pod drewnianym gankiem \/ m\u00f3j wiejski domek bia\u0142y (\u2026)\u201d pokazany zosta\u0142 \u015bwiat os\u00f3b najbli\u017cszych i miejsca, kt\u00f3re sta\u0142o si\u0119 z wyboru jego \u201emiejscem na ziemi\u201d. Zaprezentowane s\u0105 widoki \u201eTetmajer\u00f3wki\u201d i portrety rodziny \u2013 zbiorowe, indywidualne portrety \u017cony Anny Tetmajerowej i dzieci \u2013 c\u00f3rek oraz syn\u00f3w, zw\u0142aszcza Jana Kazimierza. W zasadniczej cz\u0119\u015bci obrazy powsta\u0142y w przedziale oko\u0142o 1904\u20131914. Wybitne dzie\u0142a pod wzgl\u0119dem artystycznym, odnosz\u0105ce si\u0119 do najbardziej intymnej relacji rodzinnej.<\/p><\/p>\n\n\n\nSegment VIII otrzyma\u0142 tytu\u0142 \u201eA bo ch\u0142op i ma co\u015b z Piasta\u201d [St. Wyspia\u0144ski, Wesele<\/em>] prezentuje malarstwo, do kt\u00f3rego impulsem by\u0142y uczucia patriotyczne i przekonania spo\u0142eczne wyznawane przez Tetmajera. Przenikaj\u0105ce si\u0119 w\u0105tki legendy o Pia\u015bcie i mitu ko\u015bciuszkowskiego nakre\u015bli\u0142y sylwetk\u0119 polskiego ch\u0142opa, jako spadkobierc\u0119 najlepszych cech narodowych \u2013 \u017ar\u00f3d\u0142o swoistej pot\u0119gi narodowej.<\/p><\/p>\n\n\n\nSegment IX \u201eNon mortua sed dormit\u201d <\/em>jest prezentacj\u0105 ma\u0142o znanej tw\u00f3rczo\u015bci, o wymowie alegorycznej, stanowi\u0105cej kontynuacj\u0119 romantycznej wizji Polski Umar\u0142ej i Zmartwychwsta\u0142ej. Tytu\u0142 zosta\u0142 zaczerpni\u0119ty z banderoli z kompozycji wykonanej we wn\u0119trzu sakralnym. Pewna wsp\u00f3lnota tematyki \u0142\u0105czy obrazy sztalugowe z tematyka dzie\u0142 malarstwa monumentalnego w ko\u015bcio\u0142ach. Najwy\u017cej ocenion\u0105 i najlepiej znan\u0105 jest kompozycja \u201ePanteon Wielkich Polak\u00f3w\u201d. <\/em>Ten tytu\u0142 przyj\u0119to dla okre\u015blenia cz\u0119\u015bci, w kt\u00f3rej pokazane zostan\u0105 projekty do polichromii wykonanych przez Tetmajera w kaplicach i ko\u015bcio\u0142ach z obszaru Galicji, a tak\u017ce na terenie dawnego zaboru rosyjskiego (w Sosnowcu i Kaliszu). Projekty wn\u0119trz do Zamku Kr\u00f3lewskiego na Wawelu. Dope\u0142nieniem tej cz\u0119\u015bci ekspozycji b\u0119d\u0105 obrazy o tematyce pokrewnej i powi\u0105zanej z malarstwem monumentalnym.<\/p><\/p>\n\n\n\nW ostatniej cz\u0119\u015bci X zaprezentowane b\u0119dzie du\u017ce p\u0142\u00f3tno \u201eJawnogrzesznica bronowicka\u201d, od kt\u00f3rego przyj\u0119to tytu\u0142 dla cz\u0119\u015bci ekspozycji oraz tematycznie z nim powi\u0105zany \u201eJezus w domu Marty i Marii\u201d. Ponadto, na t\u0119 cz\u0119\u015b\u0107 sk\u0142adaj\u0105 si\u0119 na ni\u0105 obrazy, rysunki i szkice akt\u00f3w, w\u015br\u00f3d nich \u2013 jedyny, jak dotychczas uda\u0142o si\u0119 ustali\u0107, akt wykonany technika olejn\u0105.<\/p><\/p>\n\n\n\nUzupe\u0142nieniem ekspozycji b\u0119d\u0105 rysunki i akwarele opracowane jako ilustracje do utwor\u00f3w literackich, a tak\u017ce pierwsze wydania utwor\u00f3w literackich W\u0142odzimierza Tetmajera. Wystawie towarzyszy bogato ilustrowany katalog.<\/p><\/p>\n\n\n\nObrazy i szkice<\/strong><\/h3>\n\n\n\n
Uk\u0142ad ekspozycji przybli\u017ca \u017cycie i rozw\u00f3j artysty<\/strong><\/h3>\n\n\n\n