![\"\"](\"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/06\/Instytut-Historii-i-Archiwistyki.png\")
<\/p>\nPan Doktor Marcin Gadocha jest pracownikiem naukowo-dydaktycznym w Katedrze Historii Nowo\u017cytnej Instytutu Historii i Archiwistyki Uniwersytetu Pedagogicznego im. KEN w Krakowie. Zainteresowania badawcze to: historia Krakowa i Lwowa, historia spo\u0142eczna i gospodarcza miast, historia kulinari\u00f3w.
Doktor Marcin Gadocha rozmawia\u0142 z nasz\u0105 redakcj\u0105 na temat rozumienia Ojczyzny i patriotyzmu polskiego\u00a0 w przesz\u0142ych stuleciach, szczeg\u00f3lnie w XVII i XVIII. Rozmowa by\u0142a niezwykle ciekawa, st\u0105d te\u017c mamy nadziej\u0119, \u017ce Pa\u0144stwo z przyjemno\u015bci\u0105 si\u0119 z ni\u0105 zapoznacie.<\/p>\n
<\/p>\n
Mariusz Jab\u0142o\u0144ski:<\/strong> Marcin Gadocha: <\/strong> Mariusz Jab\u0142o\u0144ski:<\/strong> Marcin Gadocha:<\/strong> Potem ju\u017c przeszed\u0142em do powa\u017cniejszej literatury. W styczniu tego roku\u00a0 niestety zmar\u0142 nestor polskich bada\u0144 nad antykiem, Pan profesor Aleksander Krawczuk, kt\u00f3rego czyta\u0142em. Uwielbia\u0142em\u00a0 jego ksi\u0105\u017cki. To by\u0142 cudowny \u015bwiat, Tak wi\u0119c by\u0142a wiedz\u0105 podr\u0119cznikow\u0105 oraz wiedza specjalistyczna. Ja, prosz\u0119 wybaczy\u0107, z czasem zacz\u0105\u0142em si\u0119 nudzi\u0107 si\u0119 na lekcjach historii, poniewa\u017c to co by\u0142o w programie by\u0142o mi znane, chcia\u0142em czego\u015b wi\u0119cej i st\u0105d to doczytywa\u0142em. Mieli\u015bmy w szkole wspania\u0142\u0105 bibliotek\u0119, mieli\u015bmy \u015bwietne panie bibliotekarki. Do dzisiaj pami\u0119tam, jak w si\u00f3dmej klasie je\u017adzili\u015bmy na targi ksi\u0105\u017cek w\u0142a\u015bnie z naszymi paniami z biblioteki i mogli\u015bmy wybiera\u0107, te ksi\u0105\u017cki, kt\u00f3re chcieli\u015bmy kupi\u0107. To by\u0142a \u015bwietna rzecz. Ponadto do dzisiaj mam kilka publikacji, kt\u00f3re dosta\u0142em wtedy\u00a0 jako nagrod\u0119 za czytelnictwo. S\u0105 to dla mnie pami\u0105tki, kt\u00f3re bardzo ceni\u0119 i si\u0119 ich nie pozb\u0119d\u0119.<\/span><\/em><\/p>\n \u00a0<\/p>\n Mariusz Jab\u0142o\u0144ski:<\/strong> Marcin Gadocha:<\/strong> I jeszcze by\u0142 jeden pow\u00f3d dla kt\u00f3rego wybra\u0142em czasy nowo\u017cytne. Na studiach na obecnym Uniwersytecie Pedagogicznym (wtedy Akademia Pedagogiczna) by\u0142y znakomite wyk\u0142ady i \u0107wiczenia u Pana profesora Marka Wilczy\u0144skiego i u Pana profesora Jerzego Cieciel\u0105ga, kt\u00f3rzy wprowadzili mnie w znakomity czas antyku i historii Bliskiego Wschodu, natomiast p\u00f3\u017aniej by\u0142o \u015bredniowiecze. Pasjonuj\u0105ce opowie\u015bci Pana profesora Jerzego Rajmana, kt\u00f3re -w inny spos\u00f3b ni\u017c dotychczas widzia\u0142em –\u00a0 pokaza\u0142y mi polskie \u015bredniowiecze i nauczy\u0142y jak inaczej je rozumie\u0107. By\u0142em studentem ostatniego rocznika, kt\u00f3ry mia\u0142 mo\u017cliwo\u015b\u0107 uczestniczy\u0107 w ciekawych zaj\u0119ciach Pana profesora Feliksa Kiryka. By\u0142y te\u017c\u00a0 interesuj\u0105ce, ale te\u017c bardzo wymagaj\u0105ce \u0107wiczenia u Pana profesora<\/em> Krzysztofa Polka. P\u00f3\u017aniej pojawi\u0142 si\u0119 Pan profesor Franciszek Le\u015bniak z epok\u0105 nowo\u017cytn\u0105. Jego wyk\u0142ady do dzisiaj wspominam z wielk\u0105 rado\u015bci\u0105.\u00a0 Pokaza\u0142 mi te\u017c histori\u0119 nowo\u017cytn\u0105, nie tylko w kontek\u015bcie wielkich wojen, od kt\u00f3rych zacz\u0105\u0142em, ale i mikrohistori\u0119 rozumian\u0105 od strony zwyk\u0142ego cz\u0142owieka. <\/em> Obawia\u0142em si\u0119 jednak troch\u0119 antycznej \u0142aciny licz\u0105c, \u017ce w nowo\u017cytno\u015bci b\u0119dzie jej mniej… jak\u017ce by\u0142em w\u00f3wczas naiwny, bo tej \u0142aciny wcale nie by\u0142o mniej. A nawet jest moim zdaniem trudniejsza, bo w przypadku \u0142aciny klasycznej, mamy do dyspozycji bardzo dobre podr\u0119czniki i s\u0142owniki, natomiast w przypadku \u0142aciny nowo\u017cytnej nadal ich brakuje. Tak wi\u0119c w\u015br\u00f3d obaw dotycz\u0105cych \u0142aciny zdecydowa\u0142em si\u0119 na nowo\u017cytno\u015b\u0107. Kolejne zaj\u0119cia na studiach poszerza\u0142y znacz\u0105co moj\u0105 wiedz\u0119 z innych epok, ale ju\u017c nie zmieni\u0142em mojego wyboru.<\/em><\/p>\n Kolejnym bardzo wa\u017cnym momentem by\u0142y zaj\u0119cia na studiach doktoranckich z Panem profesorem Zdzis\u0142awem Nog\u0105, kt\u00f3ry pokaza\u0142 mi niezwyk\u0142y \u015bwiat elit w\u0142adzy nowo\u017cytnych miast Polski i Europy. Nauczy\u0142 nowych metod badawczych i wprowadzi\u0142 w \u015bwiat historyk\u00f3w miast i projekt\u00f3w naukowych zawi\u0105zanych z urz\u0119dnikami i ksi\u0119gami miejskimi. Wszystkim moim Wyk\u0142adowczyniom i Wyk\u0142adowcom jestem niezmiernie wdzi\u0119czny za po\u015bwi\u0119cony czas, cenne rady i ogromne pok\u0142ady cierpliwo\u015bci.<\/span><\/em><\/p>\n Nie zamykam si\u0119 poznawczo, gdy widz\u0119 ksi\u0105\u017cki historyczne z tematami, kt\u00f3re mnie interesuj\u0105, nawet\u00a0 spoza mojej epoki. Staram si\u0119 je wypo\u017cyczy\u0107 czy kupi\u0107 i przeczyta\u0107. Stale pog\u0142\u0119biam wiedz\u0119.\u00a0 Epoki historyczne s\u0105 ze sob\u0105 po\u0142\u0105czone, aby zrozumie\u0107 jedn\u0105 nale\u017cy si\u0119gn\u0105\u0107 do drugiej. Jestem przekonany, \u017ce je\u017celi chcemy dobrze pozna\u0107 epok\u0119 nowo\u017cytn\u0105 to musimy si\u0119gn\u0105\u0107 do antyku. Kiedy\u015b Pan profesor Marek Wilczy\u0144ski powiedzia\u0142, \u017ce \u201estaro\u017cytno\u015b\u0107 to epoka, w kt\u00f3rej wszystko si\u0119 zacz\u0119\u0142o, wszystko co sta\u0142o si\u0119 potem, to ulepszenia albo marne na\u015bladownictwo\u201c.\u00a0\u00a0<\/em><\/p>\n Mariusz Jab\u0142o\u0144ski:<\/strong> Marcin Gadocha:<\/strong> Mariusz Jab\u0142o\u0144ski:<\/strong> Marcin Gadocha:<\/strong> Mariusz Jab\u0142o\u0144ski:<\/strong><\/p>\n i z jej dorobkiem\u00a0<\/p>\n Marcin Gadocha:<\/strong> Mariusz Jab\u0142o\u0144ski:<\/strong> Marcin Gadocha:<\/strong> Mariusz Jab\u0142o\u0144ski:<\/strong> Marcin Gadocha:<\/strong> Mariusz Jab\u0142o\u0144ski:<\/strong> Marcin Gadocha:<\/strong> Mariusz Jab\u0142o\u0144ski:<\/strong> Marcin Gadocha:<\/strong> Mariusz Jab\u0142o\u0144ski:<\/strong> Marcin Gadocha:<\/strong> To przywi\u0105zanie do terytorium, do tego miejsca w kt\u00f3rym \u017cyj\u0119, do dziedzictwa znajduj\u0105cego na nim. Opr\u00f3cz tego w epoce nowo\u017cytnej dochodz\u0105 nam rzeczy zwi\u0105zane z renesansem, humanizmem. Mamy Jana Gutenberga i modyfikacj\u0119 czcionki, przez co zaczyna by\u0107 \u0142atwiejszy dost\u0119p do wiedzy, bo i te\u017c ta\u0144szy. Mamy Marcina Lutra, kt\u00f3ry zmusza Ko\u015bci\u00f3\u0142 do podj\u0119cia reform i faktycznie reformy Soboru Trydenckiego odnawia\u0142y Ko\u015bci\u00f3\u0142 i poprawi\u0142y jego funkcjonowanie. Mamy liczne odkrycia geograficzne i czas europejskiej ekspansji na inne kontynenty. Zaczyna by\u0107 ciekawie, je\u017celi po\u0142\u0105czymy te wszystkie wydarzenia i wtedy widzimy, \u017ce postawy patriotyczne zmieniaj\u0105 si\u0119, zaczynaj\u0105 ewoluowa\u0107. Odnajdujemy je w opisach my\u015blicieli, tw\u00f3rc\u00f3w, poet\u00f3w, u os\u00f3b duchownych. Co ciekawe, w s\u0142ownikach staropolskich, to znaczy z XVI i XVII wieku, ze \u015bwiec\u0105 szuka\u0107 s\u0142owa patriotyzm a s\u0142owo patria wyst\u0119puje w innym kontek\u015bcie. Pojawiaj\u0105 si\u0119 tak\u017ce rzeczy, kt\u00f3re znajdziemy u Miko\u0142aja Reja \u2013 tutaj wzorowego obywatela, ewangelika, co ciekawe cz\u0142owieka, kt\u00f3ry dba\u0142 o j\u0119zyk polski, i kt\u00f3ry chcia\u0142 polszczyzny w ka\u017cdym wymiarze \u017cycia osobistego i publicznego . Czy to jest objaw patriotyzmu? Wydaje mi si\u0119, \u017ce tak. P\u00f3\u017aniej mamy Jana Kochanowskiego, patrzymy na niego w kontek\u015bcie \u201eTren\u00f3w\u201c, czasem \u201eOdprawy pos\u0142\u00f3w greckich\u201c, a przecie\u017c trzeba popatrze\u0107 na to, co pisze we fraszce\u00a0 \u201eNa Sokalskie mogi\u0142y\u201c czy w \u201ePie\u015b\u0144 o spustoszeniu Podola\u201c, gdzie dok\u0142adnie pokazuje kwestie patriotyczne i etyczne. Klasyczna rzecz, \u201eOdprawa pos\u0142\u00f3w greckich\u201c to pokazanie przez tragedi\u0119 antyczn\u0105 mi\u0142o\u015bci do ojczyzny, patriotyzmu. Mamy tak\u017ce ksi\u0119dza Piotra Skarg\u0119 i jego kazania, w kt\u00f3rych zobaczymy pewn\u0105 diagnoz\u0119. Mo\u017cna powiedzie\u0107, \u017ce ksi\u0105dz Skarga by\u0142 wizjonerem, bo niestety – tutaj m\u00f3wi\u0119 ze smutkiem – jego pewne spostrze\u017cenia z XVI wieku wpisuj\u0105 si\u0119\u00a0 oczywi\u015bcie w konwencj\u0119 tego, co si\u0119 sta\u0142o w wieku XVIII. Oczywi\u015bcie to jest pewne uproszczenie, bo jest wiele szk\u00f3\u0142 dotycz\u0105cych genezy i przyczyn rozbior\u00f3w, jednak my\u015bl\u0119, \u017ce by\u0142o w nich troch\u0119 naszej winy. Uwa\u017cam, \u017ce zaistnia\u0142a koniunkcja, po\u0142\u0105czenie winy naszej, z niezaprzeczalnie agresywn\u0105 i wrog\u0105 polityk\u0105 naszych zaborc\u00f3w i kwestiami gospodarczymi. Mieli\u015bmy okropne momenty, mamy pecha i do dzisiaj go mamy, \u017ce jeste\u015bmy mi\u0119dzy silnymi pa\u0144stwami, kt\u00f3re w tamtych czasach nas rozgrywa\u0142y i obecnie pr\u00f3buj\u0105 to robi\u0107. Wracaj\u0105c jednak do ksi\u0119dza Skargi on \u015bwietnie w \u201eKazaniach\u201c pokazuje, co negatywnie wp\u0142ywa na odbi\u00f3r patriotyzmu. Por\u00f3wnuje Rzeczpospolit\u0105 do statku \u2013 motywu zaczerpni\u0119tego z Horacego \u2013 na kt\u00f3rym s\u0105 r\u00f3\u017cne osoby, kt\u00f3re razem p\u0142yn\u0105. Okr\u0119t tonie, ojczyzna tonie, a podr\u00f3\u017cuj\u0105cy zajmuj\u0105 si\u0119 swoimi sprawami, nie zwa\u017caj\u0105c na dobro wsp\u00f3lne. Skarga patrzy\u0142 na niezgod\u0119 w narodzie, na niegodziwo\u015bci, na rozbijanie jedno\u015bci religijnej, na sytuacj\u0119 kr\u00f3la, kt\u00f3rego w\u0142adza – jak uwa\u017ca\u0142 – powinna zosta\u0107 wzmocniona. Pojawi\u0142 si\u0119 wtedy motyw kr\u00f3la – ojca narodu. Jednak z drugiej strony mamy postaw\u0119 republikanizmu, g\u0142osz\u0105c\u0105, \u017ce w\u0142adza kr\u00f3la nie mo\u017ce by\u0107 za silna, no bo je\u017celi taka si\u0119 stanie mo\u017ce odzwierciedla\u0107 idee absolutystyczne a przez to uderza\u0107 w kwestie wolno\u015bciowe, w zasady republika\u0144skie.<\/em><\/p>\n Tu pojawia si\u0119 tak\u017ce kwestia polityki, a odchodz\u0105c od \u015bwietnych \u201eKaza\u0144\u201c Piotra Skargi warto zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 na jego \u201e\u017bywoty \u015bwi\u0119tych\u201c pomijane czasami, gdzie pojawia si\u0119 znakomite zrozumienie patriotyzmu. Czym on jest? T\u0119sknot\u0105 za ojczyzn\u0105. To jest XVI w. Rzeczpospolita jest wtedy pot\u0119g\u0105, ale jak to widzenie okaza\u0142o si\u0119 profetyczne! Oczywi\u015bcie nie wiemy, czy ksi\u0105dz Skarga zdawa\u0142 sobie dok\u0142adnie z tego spraw\u0119, ale ponad dwie\u015bcie lat p\u00f3\u017aniej Polacy poczuli w\u0142a\u015bnie t\u0119 t\u0119sknot\u0119 za woln\u0105\u00a0 ojczyzn\u0105. Dlatego my mo\u017cemy dzisiaj interpretowa\u0107 Skarg\u0119 z perspektywy czasu. Z perspektywy zapowiedzi i tego, co si\u0119 z nich urzeczywistni\u0142o. Do ko\u0144ca XVIII w. pisma ksi\u0119dza Skargi nie by\u0142y jako\u015b bardzo popularne. Tak naprawd\u0119 XIX w. odczyta\u0142 na nowo jego pisma i pojawi\u0142o si\u0119 przekonanie, jak by\u0142y one wizjonerskie. Wiek XVI to tak\u017ce czas dzia\u0142ania Ruchu Egzekucyjnego – ruchu \u015bredniej szlachty, kt\u00f3ra na pocz\u0105tku nie tyle d\u0105\u017cy\u0142a do przej\u0119cia w\u0142adzy z r\u0105k mo\u017cnow\u0142adc\u00f3w, ale chcia\u0142a bardzo prostej rzeczy, chcia\u0142a egzekucji prawa, i \u017ceby to prawo by\u0142o egzekwowane przez ludzi kompetentnych. Dlaczego prawo? Bo dla \u00f3wczesnych by\u0142o ono najwa\u017cniejsz\u0105 norm\u0105 w postepowaniu obywatelskim. Dla tego prawa oni mogli walczy\u0107, mogli gin\u0105\u0107.<\/em><\/p>\n Mariusz Jab\u0142o\u0144ski:<\/strong> Marcin Gadocha:<\/strong> W wieku XVI, o czym cz\u0119sto zapominamy – Polska nie by\u0142a jednorodna, ani pod wzgl\u0119dem gospodarczym, ani ustrojowym, ani pod wzgl\u0119dem prawnym. Mamy Prusy Ksi\u0105\u017c\u0119ce scalaj\u0105ce si\u0119 dopiero z Rzeczpospolit\u0105, Mazowsze rz\u0105dzone jeszcze w XVI w. przez ostatnich Piast\u00f3w, mamy Ksi\u0119stwo O\u015bwi\u0119cimsko-Zatorskie, czy w ko\u0144cu Wielkie Ksi\u0119stwo Litewskie, z kt\u00f3rym zawi\u0105zane zosta\u0142o wielkie dzie\u0142o –\u00a0 Unia Lubelska w 1569 r. przez kt\u00f3re pojmowano Rzeczpospolit\u0105 jako Ojczyzn\u0119 narod\u00f3w polskiego i litewskiego.<\/em><\/p>\n Mariusz Jab\u0142o\u0144ski:<\/strong> Marcin Gadocha:<\/strong> Mariusz Jab\u0142o\u0144ski:<\/strong> Marcin Gadocha:<\/strong> Kiedy m\u00f3wimy o patriotyzmie trzeba spojrze\u0107 na niego tak\u017ce w kontek\u015bcie religijnym, w kontek\u015bcie realizacji dzie\u0142 Bo\u017cych (operum deorum). Inspiracje tekstami biblijnymi i prawdami wiary powodowa\u0142y, \u017ce rzeczywisto\u015b\u0107 \u017cycia publicznego by\u0142a rozumiana jako zadanie i odpowiedzialno\u015b\u0107 wykraczaj\u0105ce poza \u015bwiat doczesny. Jako obowi\u0105zek moralny, do realizacji kt\u00f3rego powo\u0142uje B\u00f3g. Patriotyzm jako troska o rodak\u00f3w wyp\u0142ywaj\u0105ca z wiary znalaz\u0142a dope\u0142nienie w \u015alubach Lwowskich Jana Kazimierza (prawdopodobnie autorstwa \u015bw. Andrzeja Boboli), w kt\u00f3rych kr\u00f3l obiecywa\u0142 polepszenie sytuacji ch\u0142op\u00f3w. Mo\u017cemy w nich przeczyta\u0107:<\/em><\/p>\n \u201eA \u017ce z wielkim \u017calem serca mego uznaj\u0119, dla j\u0119czenia w presji ubogiego posp\u00f3lstwa oracz\u00f3w, przez \u017co\u0142nierstwo uciemi\u0119\u017conego, od Boga mego sprawiedliw\u0105 kar\u0119 przez siedem lat w kr\u00f3lestwie moim r\u00f3\u017cnymi plagami trapi\u0105ca nad wszystkich ponosz\u0119, obowi\u0105zuje si\u0119, i\u017c po uczynionym pokoju stara\u0107 si\u0119 b\u0119d\u0119 ze stanami Rzeczypospolitej usilnie, a\u017ceby odt\u0105d utrapione posp\u00f3lstwo wolne by\u0142o od wszelkiego okrucie\u0144stwa, w czym, Matko Mi\u0142osierdzia, Kr\u00f3lowo i Pani moja, jako\u015b mnie natchn\u0119\u0142a do uczynienia tego wotum, aby\u015b \u0142ask\u0105 mi\u0142osierdzia u Syna Twego uprosi\u0142a mi pomoc do wype\u0142niania tego, co obiecuj\u0119.\u201c<\/em><\/p>\n Ponadto inspiracje religijne nakazywa\u0142y w Ojczy\u017anie widzie\u0107 matk\u0119, kt\u00f3ra podobnie jak Matka Boska troszczy si\u0119 o swoje dzieci. Losy Ojczyzny w p\u00f3\u017aniejszych wiekach, szczeg\u00f3lnie w wiekach XIX i XX por\u00f3wnywane by\u0142y do los\u00f3w cierpi\u0105cego, zmar\u0142ego i zmartwychwsta\u0142ego Chrystusa. Patriotyzm nawi\u0105zywa\u0142 r\u00f3wnie\u017c do filozofii antycznej, patrzono na postawy stoik\u00f3w, nawi\u0105zywano do poj\u0119cia cnoty. Cnota sta\u0142a si\u0119 przedmiotem analiz, w jaki spos\u00f3b przyjmowa\u0107 w\u0142a\u015bciwe postawy prospo\u0142eczne i patriotyczne.\u00a0 Swoje znaczenie w rozbudzaniu patriotyzmu mia\u0142a r\u00f3wnie\u017c edukacja. Nie powinni\u015bmy zapomina\u0107 o edukacji prowadzonej w szko\u0142ach jezuickich czy pijarskich, w kt\u00f3rych na piedestale stawiano histori\u0119. Poznanie historii w\u0142asnego narodu nie tylko jest wa\u017cne w kontek\u015bcie samego poznania, ale chodzi o zrozumienie i interpretacj\u0119 czego\u015b z tej historii. Te przedstawienia – popisy oratorskie uczni\u00f3w, kiedy mogli prezentowa\u0107 r\u00f3\u017cnego rodzaju mowy sejmowe,\u00a0 kiedy interpretowali histori\u0119, uczy\u0142y ich postaw patriotycznych. Id\u0105c dalej to oni p\u00f3\u017aniej wskazywali na mo\u017cliwo\u015bci i sposoby, jak Rzeczpospolit\u0105 naprawi\u0107.<\/em><\/p>\n A kiedy jeszcze m\u00f3wimy o mowach sejmowych, to stanowi\u0105 one kapitalne \u017ar\u00f3d\u0142o do poznania postaw patriotycznych, o kt\u00f3rym pisa\u0142a Pani prof. Jolanta Choi\u0144ska \u2013 Mika i warto doda\u0107 nie tylko one, ale i diariusze, kt\u00f3re nie tyle by\u0142y w rozumieniu dzisiejszym stenogramami z posiedze\u0144 sejm\u00f3w ale opisem tego co dzia\u0142o si\u0119 na nich. Oczywi\u015bcie one pokazuj\u0105 mam pewien wycinek \u2013 nie ca\u0142o\u015b\u0107 ale interpretacja tych diariuszy \u2013 cz\u0119\u015b\u0107 jest wydana drukiem –\u00a0 daje mam mo\u017cliwo\u015b\u0107 zobaczenia, jak nasi przodkowie rozumieli patriotyzm. \u015awietn\u0105 rzecz\u0105 jest to, \u017ce mamy mo\u017cliwo\u015b\u0107 interpretacji i pokazania r\u00f3\u017cnych rodzaj\u00f3w diariuszy. Mamy diariusze kanclerskie – urz\u0119dowe, mamy diariusze tzw. recesy gda\u0144skie i mamy diariusze prywatne.\u00a0 I kiedy zrobimy korelacje tych wszystkich diariuszy, to zobaczymy jak postawa patriotyczna w\u015br\u00f3d pos\u0142\u00f3w ewoluuje. Czy postawy te s\u0105 jednakowe? Nie, nie s\u0105 takie same. W wieku XVIII nast\u0105pi\u0142a zmiana w rozumieniu patriotyzmu, szczeg\u00f3lnie w czasach\u00a0 kr\u00f3la Stanis\u0142awa Augusta. Mo\u017cemy go okre\u015bli\u0107 jako realizowany w spos\u00f3b niezwykle aktywny.\u00a0 Widzimy jego t\u0142o ideowe na \u0142amach \u201ePatrioty polskiego\u201c, rz\u0105dowego \u201eMonitora\u201c, gdzie zarysowane s\u0105 mocno idee o\u015bwieceniowe.<\/em><\/p>\n Mariusz Jab\u0142o\u0144ski:<\/strong> Marcin Gadocha:<\/strong> Mariusz Jab\u0142o\u0144ski:<\/strong> Marcin Gadocha:<\/strong> Zdj\u0119cie Pana Marcina Gadochy ze strony Instytutu Historii i Archiwistyki Uniwersytetu Pedagogicznego im. KEN w Krakowie<\/p>\n\n\n Ilustracje:<\/p>\n\n\n\n Kazanie Skargi, obraz Jana Matejki malowany w latach 1862-1864\/\u015aluby Jana Kazimierza, obraz Jana Matejki, namalowany w 1893 r.\/Kr\u00f3l Aleksander w Sejmie. Drzeworyt pochodz\u0105cy ze Statutu \u0141askiego wydrukowanego w Krakowie przez Jana Hallera w 1506 r. (wikipedia)<\/p>\n\n\n\n <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Pan Doktor Marcin Gadocha jest pracownikiem naukowo-dydaktycznym w Katedrze Historii Nowo\u017cytnej Instytutu Historii i Archiwistyki Uniwersytetu Pedagogicznego im. KEN w Krakowie. Zainteresowania badawcze to: historia Krakowa i Lwowa, historia spo\u0142eczna … <\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":35466,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3,11,2],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/35430"}],"collection":[{"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=35430"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/35430\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/35466"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=35430"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=35430"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=35430"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
Panie doktorze mamy rozmawia\u0107 o patriotyzmie, prosz\u0119 jednak na pocz\u0105tku opowiedzie\u0107, w jaki spos\u00f3b narodzi\u0142o si\u0119 u Pana zainteresowanie histori\u0105, i jak przekszta\u0142ci\u0142o si\u0119 ono w pasj\u0119?<\/p>\n
Zainteresowanie histori\u0105 i pasja do niej narodzi\u0142y si\u0119 w domu, z opowie\u015bci mojej babci – ju\u017c niestety nie\u017cyj\u0105cej – kt\u00f3ra kiedy by\u0142em ma\u0142ym ch\u0142opcem, sp\u0119dza\u0142a ze mn\u0105 du\u017co czasu i opowiada\u0142a mi o swoim trudnym dzieci\u0144stwie.\u00a0 Babcia urodzi\u0142a si\u0119 w miejscowo\u015bci Sadki, po\u0142o\u017conej niedaleko Zaryszyna, gdzie by\u0142 front. \u017by\u0142a pod okupacj\u0105 niemieck\u0105 i pod sowieck\u0105. Walczy\u0142y tam oddzia\u0142y partyzanckie J\u00f3zefa Ma\u015blanki. Babcia w barwny spos\u00f3b opowiada\u0142a mi wojenne historie, a po\u015br\u00f3d nich o swoich wujkach, z kt\u00f3rych jeden zosta\u0142 wywieziony na roboty przymusowe do Niemiec, drugi za\u015b za dzia\u0142alno\u015b\u0107 konspiracyjn\u0105 trafi\u0142 najpierw do niemieckiego obozu koncentracyjnego KL Auschwitz, nast\u0119pnie do KL Sachsenhausen, gdzie zgin\u0105\u0142. I gdzie\u015b w\u0142a\u015bnie w tych opowie\u015bciach zrodzi\u0142o si\u0119 zainteresowanie histori\u0105, kt\u00f3re pog\u0142\u0119bi\u0142o si\u0119 w szkole podstawowej. Co ciekawe, w czwartej klasie, kiedy zacz\u0119li\u015bmy poznawa\u0107 histori\u0119, ju\u017c t\u0119 podr\u0119cznikow\u0105, nic nie zapowiada\u0142o, \u017ce b\u0119d\u0119 si\u0119 ni\u0105 tak bardzo pasjonowa\u0142. Jako\u015b do mnie nie trafia\u0142a, Wszystko zmieni\u0142o si\u0119 w pi\u0105tej klasie, gdy pojawi\u0142a si\u0119 nowa nauczycielka, pani Kotarba, kt\u00f3ra \u015bwietnie opowiada\u0142a o antycznej Grecji i o Rzymie. Zakocha\u0142em si\u0119 w Sparcie i wtedy pomy\u015bla\u0142em o historii: \u201eto jest to\u201c. I p\u00f3\u017aniej powolutku zacz\u0105\u0142em histori\u0119 wi\u0105za\u0107 z moj\u0105 przysz\u0142o\u015bci\u0105. W liceum ju\u017c wiedzia\u0142em, \u017ce chc\u0119 i\u015b\u0107 na profil humanistyczny. P\u00f3\u017aniej si\u0119 pojawi\u0142 dylemat: prawo, czy historia? Na pocz\u0105tku wygra\u0142o prawo, potem administracja, ale w ko\u0144cu wr\u00f3ci\u0142em do starej mi\u0142o\u015bci i zacz\u0105\u0142em studiowa\u0107 ju\u017c tylko histori\u0119.<\/em><\/p>\n
Gdy\u00a0 \u00a0zainteresowa\u0142\u00a0 si\u0119\u00a0 Pan\u00a0 histori\u0105,\u00a0 \u00a0z\u00a0 pewno\u015bci\u0105\u00a0 zacz\u0105\u0142\u00a0 Pan\u00a0 ch\u0142on\u0105\u0107\u00a0 ksi\u0105\u017cki\u00a0 historyczne.\u00a0 \u00a0Czy\u00a0 to zainteresowanie literatur\u0105 historyczn\u0105 wybuch\u0142o nagle,\u00a0 czy\u00a0 stopniowo\u00a0 \u00a0si\u0119 rozwija\u0142o?<\/p>\n
Na pocz\u0105tku nie by\u0142o to zbyt intensywne, natomiast od sz\u00f3stej klasy zacz\u0105\u0142em poch\u0142ania\u0107\u00a0 du\u017ce ilo\u015bci ksi\u0105\u017cek. Jedn\u0105 z pierwszych, kt\u00f3re zafascynowa\u0142y mnie, by\u0142a \u201eMitologia\u201c Jana Parandowskiego i od tego si\u0119 zacz\u0119\u0142o.<\/em><\/p>\n![\"\"](\"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/06\/i-mitologia-194x300.jpg\")
<\/p>\n
M\u00f3wili\u015bmy o pocz\u0105tkach Pana pasji histori\u0105, wyra\u017anie wybrzmia\u0142o zainteresowanie antykiem, dlaczego wi\u0119c jest Pan specjalist\u0105 od historii nowo\u017cytnej?<\/p>\n
Problem jest taki, \u017ce ja nigdy z antykiem si\u0119 nie po\u017cegna\u0142em, natomiast r\u00f3wnolegle do niego pod wp\u0142ywem powie\u015bci Sienkiewicza zacz\u0105\u0142em interesowa\u0107 si\u0119 czasami nowo\u017cytnymi. Po drugie znowu babcia…, kt\u00f3ra\u00a0 poza tymi wspomnianymi opowie\u015bciami, du\u017co te\u017c opowiada\u0142a mi o kuchni, o tradycji i sposobie przygotowywania potraw.\u00a0 Razem gotowali\u015bmy w domu, a gdy by\u0142a taka mo\u017cliwo\u015b\u0107 zabiera\u0142a mnie do pracy, gdzie by\u0142a kuchmistrzem i mog\u0142em tam, w wielkiej kuchni przypatrywa\u0107 si\u0119 jej pracy.\u00a0 I sam zacz\u0105\u0142em si\u0119 fascynowa\u0107 kulinariami, od kt\u00f3rych jeden krok do historii nowo\u017cytnej. Dlaczego? Bo, gdy\u00a0 patrzymy na kulinaria w kontek\u015bcie Polski, to decyduj\u0105c\u0105 dla nich epok\u0105\u00a0 jest w\u0142a\u015bnie nowo\u017cytno\u015b\u0107. Wtedy by\u0142a ju\u017c uformowana tradycja kulinarna, powsta\u0142y pierwsze ksi\u0105\u017cki kucharskie cho\u0107by\u00a0 \u201eCompendium ferculorum albo zebranie potraw\u201d Stanis\u0142awa Czernieckiego wydana pod koniec\u00a0 XVII w.<\/em><\/p>\n![\"\"](\"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/06\/Compendium_ferculorum-233x300.jpg\")
<\/em><\/p>\n
Pan profesor Franciszek Le\u015bniak jest znakomitym badaczem w temacie urz\u0119dnik\u00f3w np. zamku wawelskiego, tak\u017ce\u00a0 badaczem historii miast, regionalistyki i historii gospodarczej. W\u00f3wczas na jego wyk\u0142adach kwestie gospodarcze zacz\u0119\u0142y mnie ciekawi\u0107. St\u0105d moje pierwsze prace naukowe dotyczy\u0142y bada\u0144 nad gospodark\u0105 miejsk\u0105. Oryginalne\u00a0 przedstawienia dziej\u00f3w Europy i innych cz\u0119\u015bci \u015bwiata kreowa\u0142a na swoich wyk\u0142adach Pani profesor Bo\u017cena Popio\u0142ek. To dzi\u0119ki nim otwar\u0142em si\u0119 na badania nad mentalno\u015bci\u0105, histori\u0105 rodziny i kultur\u0105 nowo\u017cytno\u015bci.\u00a0 Wszystko to w mistrzowski spos\u00f3b na \u0107wiczeniach, spina\u0142 naukow\u0105 klamr\u0105 Pan doktor Pawe\u0142 Konieczny, kt\u00f3ry pokazywa\u0142 nam jak \u0142\u0105czy\u0107 bogactwo epoki nowo\u017cytnej, zach\u0119ca\u0142 student\u00f3w do kreatywnego i nowoczesnego podej\u015bcia do nauki, uczy\u0142 jak tworzy\u0107 praktyczne mapy my\u015bli. <\/em>Pod koniec trzeciego roku jako studenci musieli\u015bmy podj\u0105\u0107 wa\u017cne decyzje. Do dzisiaj pami\u0119tam pewne wydarzenie. Sala nr 342 w budynku uczelnianym przy Podchor\u0105\u017cych 2, Pan profesor Marek Wilczy\u0144ski jako \u00f3wczesny dyrektor Instytutu Historii prowadzi\u0142 to spotkanie i w jego trakcie powiedzia\u0142 (parafrazuj\u0105c): \u201eDrodzy pa\u0144stwo, to jest ten moment, w kt\u00f3rym wybieracie seminarium i swoj\u0105 drog\u0119 naukow\u0105\u201c. Gdy\u00a0 zosta\u0142em wywo\u0142any do katedry by z\u0142o\u017cy\u0107 sw\u00f3j podpis pod danym seminarium to do samego ko\u0144ca nie wiedzia\u0142em jak\u0105 decyzj\u0119 podj\u0105\u0107. Fascynacja antykiem walczy\u0142a z uwielbieniem do Polski czas\u00f3w nowo\u017cytnych.<\/em><\/p>\n![\"\"](\"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/06\/Lexicon_maczynski-211x300.jpg\")
<\/p>\n
Dzi\u0119kuj\u0119 za to niezwykle ciekawe i osobiste wyznanie. Teraz przejd\u017amy do tematu patriotyzmu, jak Pan go rozumie? Chodzi o bardzo subiektywne okre\u015blenie.\u00a0<\/p>\n
Je\u017celi patrzymy na patriotyzm w naszym wieku, to mo\u017cemy go interpretowa\u0107 w r\u00f3\u017cny spos\u00f3b. Oczywi\u015bcie teraz \u017cyjemy w trudnych czasach, za naszymi granicami toczy si\u0119 wojna i pewnie postawy patriotyczne b\u0119d\u0105 ewoluowa\u0142y. Nie musimy jednak w tym momencie wykazywa\u0107 si\u0119 patriotyzmem heroicznym, stawiaj\u0105c na szali zdrowie czy \u017cycie, natomiast w \u017cyciu codziennym powinni\u015bmy by\u0107 patriotami. Ka\u017cdy z nas stanie si\u0119 nim wtedy, gdy zatroszczy si\u0119 o to, aby by\u0107 cz\u0142owiekiem dobrym i szlachetnym, dla kt\u00f3rego pomaganie innym nie b\u0119dzie stanowi\u0142o problemu, a szkodzenie nie b\u0119dzie przychodzi\u0107 do g\u0142owy. Wystarczy odpowiedzie\u0107 sobie na jedno pytanie: \u201eczy z tym, co robi\u0119 innym, ja sam czu\u0142bym si\u0119 dobrze, gdyby kto\u015b mnie to zrobi\u0142?\u201c Tak wi\u0119c rozumiem patriotyzm, jako stosunek do rodak\u00f3w, ze staraniem, aby\u00a0 si\u0119 oni rozwijali dla dobra w\u0142asnego i dla dobra Ojczyzny. Nale\u017cy tak\u017ce\u00a0 wzi\u0105\u0107 pod uwag\u0119 to, \u017ce nie zawsze mo\u017cemy si\u0119 anga\u017cowa\u0107 w realizacj\u0119 wielkich rzeczy. Dlatego patriotyzm to codzienne dzia\u0142anie i tworzenie, tam gdzie podejmuje si\u0119 swoje obowi\u0105zki, to za\u017cegnywanie konflikt\u00f3w tych ma\u0142ych i tych coraz wi\u0119kszych. Osobiste i grupowe konflikty mog\u0105 niestety ewoluowa\u0107. Cz\u0119sto wojny zaczyna\u0142y si\u0119 od jaki\u015b b\u0142ahych powod\u00f3w, kt\u00f3re eskalowa\u0142y i wci\u0105ga\u0142y w wir walki ca\u0142e narody, a brakowa\u0142o odwa\u017cnych i zdecydowanych ludzi, aby je przerwa\u0107. Ja tak rozumiem patriotyzm i\u00a0 kto\u015b powie, \u017ce go sp\u0142ycam, \u017ce mo\u017ce go upraszczam, ale wydaje mi si\u0119, \u017ce w tym momencie w\u0142a\u015bnie trzeba patrze\u0107 na niego, jako na prac\u0119 u podstaw, a z takiej postawy zrodz\u0105 si\u0119 inne wi\u0119ksze i wa\u017cniejsze zadania.<\/em><\/p>\n
Patriotyzm to wi\u0119c swoista postawa do rodak\u00f3w, bazuj\u0105ca na konkretnej mi\u0142o\u015bci drugiego cz\u0142owieka.\u00a0<\/p>\n
Tak, ale to te\u017c mi\u0142o\u015b\u0107 do miejsca na kt\u00f3rym \u017cyje. Patriotyzm i ziemia ojczyzna nie s\u0105 sloganami, ale wi\u0105\u017c\u0105 si\u0119 bezpo\u015brednio i \u015bci\u015ble z moim \u017cyciem i z \u017cyciem wsp\u00f3lnoty narodowej<\/em><\/p>\n
Dok\u0142adnie tak, z dorobkiem przodk\u00f3w, ale te\u017c z tym, co jest w tym momencie tworzone. Co wa\u017cne, patriotyzm ma by\u0107 nie tylko pasywny, czyli taki, \u017ce my go przyjmujemy, \u017ce wykonujemy pewne zalecenia albo zachowujemy takie a nie inne postawy ale nie ma on realnego wp\u0142ywu na nasze \u017cycie. Powinien by\u0107 aktywny, tw\u00f3rczy, mobilizowa\u0107 do dzia\u0142ania i tworzenia, do wyznaczania cel\u00f3w i ich realizacji. Jedni zrobi\u0105 troch\u0119 wi\u0119cej, drudzy troch\u0119 mniej, ale wa\u017cne jest \u017ceby to by\u0142 patriotyzm aktywny w postawie, dzia\u0142aniu, pracy, zachowaniu.<\/em><\/p>\n
Zgodnie z Pana opisem patriotyzmu jest on postaw\u0105 mi\u0142o\u015bci do konkretnego cz\u0142owieka ale i do Ojczyzny. Obecnie s\u0105 lansowane teorie neguj\u0105ce go. Czy kwestionowanie patriotyzmu nie jest wi\u0119c de facto zaprzeczeniem cz\u0142owiecze\u0144stwa, potrzeby mi\u0142o\u015bci, troski o swoj\u0105 ziemi\u0119 ojczyst\u0105 oraz w\u0142asnej to\u017csamo\u015bci? Co mo\u017ce pozosta\u0107, kiedy zlekcewa\u017cymy w\u0142asn\u0105 tradycj\u0119, dzieje, kultur\u0119?<\/p>\n
Pozostaje pustka. Nihilizm. Natomiast nie mnie ocenia\u0107 postawy takich os\u00f3b, ale przypuszczam, \u017ce jest to ignorancja, \u017ce brakuje przede wszystkim wiedzy a czasem refleksji. Pojawiaj\u0105 si\u0119 r\u00f3\u017cne nowinki, przemijaj\u0105 tak szybko jak powsta\u0142y, ale je\u017celi my nie powr\u00f3cimy do wiedzy podstawowej, fundamentalnej dla naszej kultury, do krytycznego czytania ksi\u0105\u017cek, a pozostaniemy na poziomie przegl\u0105dania \u201epustych\u201c stron w internecie, korzystania z TIK TOK-a, czy narz\u0119dzi w postaci r\u00f3\u017cnych chatbot\u00f3w, to nasze postawy b\u0119d\u0105 mocno ewoluowa\u0142y, w kierunku antykultury. Nieczytanie ksi\u0105\u017cek lub bezkrytyczne (nie konfrontowane z rzeczywisto\u015bci\u0105) ich czytanie powoduje wt\u00f3rny analfabetyzm, za\u015b przegl\u0105danie na ekranach smartfon\u00f3w, komputer\u00f3w, skr\u00f3towych informacji nie pomo\u017ce w zrozumieniu\u00a0 z\u0142o\u017conych postaw, do kt\u00f3rych nale\u017c\u0105 i postawy patriotyczne.<\/em><\/p>\n
Tak wi\u0119c mo\u017cemy powiedzie\u0107, \u017ce je\u017celi nie posiadamy ugruntowanej i w miar\u0119 pe\u0142nej wiedzy o historii i kulturze swojego narodu, a nawet podstawowej wiedzy o naturze cz\u0142owieka, to wtedy pojawiaj\u0105 si\u0119 w\u0142a\u015bnie takie twierdzenia, \u017ce nar\u00f3d nie jest ju\u017c potrzebny a nawet stanowi zagro\u017cenie. Ale jest jeszcze jedna sprawa, czy mo\u017cna patriotyzm tylko i wy\u0142\u0105cznie sprowadzi\u0107 do kwestii narodu? Czy jednak patriotyzm nie jest czym\u015b wi\u0119cej? Ju\u017c korzenie poj\u0119cia patriotyzmu, kt\u00f3re odnajdujemy w \u0142acinie w s\u0142owie patria – ojczyzna, wskazuj\u0105, \u017ce posiada on wi\u0119kszy zakres, ani\u017celi s\u0105 mi\u0142o\u015b\u0107 do narodu.<\/p>\n
Wed\u0142ug mnie tak. Je\u017celi by\u015bmy patrzyli na patriotyzm tylko i wy\u0142\u0105cznie w takim w\u0105skim rozumieniu, to my\u015bl\u0119, \u017ce mog\u0105 zrodzi\u0107 si\u0119 problemy. Wszystko bowiem zale\u017cy od tego jakie okre\u015blenie narodu przyjmiemy, czy etniczne, polityczne, etyczne, czy cywilizacyjne. Cz\u0119sto studentom m\u00f3wi\u0119: \u201eDrodzy Pa\u0144stwo, zrzu\u0107cie z oczu klapki, patrzcie szeroko!\u201c Nie jest tak, \u017ce tutaj jeste\u015bmy tu i teraz. Musimy patrze\u0107 na szerszy kontekst \u2013 na przesz\u0142o\u015b\u0107 ale i na przysz\u0142o\u015b\u0107.\u00a0 Cyceron powiedzia\u0142, \u017ce historia jest nauczycielk\u0105 \u017cycia i niestety przera\u017caj\u0105ce jest to, \u017ce ludzie nie wyci\u0105gaj\u0105 pewnych oczywistych wniosk\u00f3w. W Ukrainie toczy si\u0119 wojna, je\u017celi kto\u015b poczyta\u0142by i zastanowi\u0142 si\u0119 z czego wynikaj\u0105 postawy obecnej Rosji, to zobaczy\u0142by\u00a0 jej histori\u0119 i od razu by zrozumia\u0142, o co w tej wojnie chodzi. Innym przyk\u0142adem mo\u017ce by\u0107 polityka pa\u0144stw zachodniej Europy przed wybuchem II wojny \u015bwiatowej i \u015blepej wiary, \u017ce b\u0119dzie wszystko dobrze, \u017ce koszmar I wojny si\u0119 nie powt\u00f3rzy. Historia nam pewne rzeczy pokazuje. Problemem jest to, \u017ce mo\u017ce nie potrafimy a mo\u017ce i nie chcemy znajdowa\u0107 w historii odpowiedzi na wiele pyta\u0144. Historia jest kluczem do zrozumienia \u015bwiata i to staramy si\u0119 przekazywa\u0107 naszym studentkom i studentom z Uniwersytetu Pedagogicznego.<\/em><\/p>\n
Historia jest wi\u0119c nauk\u0105 praktyczn\u0105<\/p>\n
Tak, jest ona naprawd\u0119 bardzo praktyczn\u0105 nauk\u0105. Problem jest taki, \u017ce niestety obecne i wcze\u015bniejsze programy nauczania bardzo zniszczy\u0142y histori\u0119. I m\u00f3wi\u0119 to z przykro\u015bci\u0105, bo kiedy\u015b by\u0142em nauczycielem i widzia\u0142em jakie s\u0105 te programy. Niestety jest nastawienie na to, \u017ceby przede wszystkim zda\u0107 r\u00f3\u017cnego rodzaju testy, egzaminy,\u00a0 zrozumienie za\u015b schodzi na dalszy plan. Osoby s\u0105 bardzo wa\u017cne, daty s\u0105 bardzo wa\u017cne, wydarzenia s\u0105 bardzo wa\u017cne, mo\u017cna je jednak szybko odnale\u017a\u0107, natomiast trzeba pewne zjawiska zrozumie\u0107, \u0142\u0105czy\u0107 ich mechanizmy dzia\u0142ania. Nale\u017cy pami\u0119ta\u0107, \u017ce nie jeste\u015bmy tylko tu, pewne procesy dziej\u0105 si\u0119 w skali globalnej i trzeba je te\u017c widzie\u0107 i je rozumie\u0107, bo one modyfikuj\u0105 to, co si\u0119 dzieje u nas. Tak\u017ce nale\u017cy patrze\u0107 dalej, dowiadywa\u0107 si\u0119, czyta\u0107, rozmy\u015bla\u0107, czyli wracamy do..<\/em><\/p>\n
punktu wyj\u015bcia, czyli do tego, \u017ce…<\/p>\n
brak wiedzy powoduje to, \u017ce nie rozumiemy siebie, nie rozumiemy proces\u00f3w dziejowych,\u00a0 nie\u00a0 rozumiemy historii swojego narodu, nie rozumiemy tego co si\u0119 dzieje w \u015bwiecie. Zbyt \u0142atwo dajemy si\u0119 omami\u0107\u00a0 tzw. fake newsom.<\/em><\/p>\n
W jaki spos\u00f3b mo\u017cemy to poj\u0119cie mi\u0142o\u015bci ojczyzny (amoris patriae), czy te\u017c p\u00f3\u017aniejsze poj\u0119cie patriotyzmu zastosowa\u0107 do naszych dziej\u00f3w, to znaczy jak si\u0119 mog\u0142o kszta\u0142towa\u0107 w \u015bredniowieczu, jak si\u0119 kszta\u0142towa\u0142o w p\u00f3\u017aniejszych okresach.<\/p>\n
Zagadnienie patriotyzmu w\u0142a\u015bnie dla wiek\u00f3w \u015brednich, czy dla epoki nowo\u017cytnej jest bardzo ciekawe, skomplikowane i obszerne. Natomiast patrz\u0105c oczywi\u015bcie w telegraficznym skr\u00f3cie na czasy \u015bredniowieczne, pos\u0142u\u017c\u0119 si\u0119 tutaj znakomitym tw\u00f3rc\u0105 \u0141ukaszem G\u00f3rnicki z epoki nowo\u017cytnej, kt\u00f3ry jeszcze by\u0142 w tym nurcie \u015bredniowiecznym, w kt\u00f3rym rozumiano patriotyzm, jako dziedzictwo przodk\u00f3w, jako ojczyzn\u0119 czy m\u00f3wi\u0105c inaczej jako ojcowizn\u0119.<\/em><\/p>\n![\"\"](\"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/06\/Lukasz-Gornicki-195x300.jpg\")
<\/p>\n![\"\"](\"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/06\/Kazanie_Skargi-scaled.jpg\")
<\/p>\n
Dlaczego Ruch Egzekucyjny nie pojawi\u0142 si\u0119 w XV w. lub na przyk\u0142ad w XVII w?<\/p>\n
Dwie rzeczy, takie najwa\u017cniejsze. Pomijam kontekst europejski, no bo oczywi\u015bcie tutaj du\u017ca cz\u0119\u015b\u0107 przedstawicieli Ruchu Egzekucyjnego to jest szlachta, edukowana na uniwersytetach w Europie zachodniej. W kwestii obrony prawa to mieli oni- po pierwsze miejsce, gdzie mog\u0105 podj\u0105\u0107 o nie walk\u0119, bo w\u00a0 Sejmie. W Sejmie mo\u017cna by\u0142o podj\u0105\u0107 szermierk\u0119 na s\u0142owa, mo\u017cna by\u0142o podj\u0105\u0107 ustawy. Po drugie maj\u0105 poczucie bezpiecze\u0144stwa, co odr\u00f3\u017cnia polsk\u0105 szlacht\u0119 od np. zachodnioeuropejskiej, bo polski szlachcic m\u00f3g\u0142 skrytykowa\u0107 magnata – wtedy jeszcze mo\u017cnego, m\u00f3g\u0142 skrytykowa\u0107 kr\u00f3la i on zgodnie z przywilejami nie m\u00f3g\u0142 by\u0107 poci\u0105gni\u0119ty do odpowiedzialno\u015bci karnej. Nie m\u00f3g\u0142 na niego zosta\u0107 wydany wyrok \u015bmierci, nie m\u00f3g\u0142 zosta\u0107 wtr\u0105cony do wi\u0119zienia za swoje pogl\u0105dy i nie m\u00f3g\u0142 mu zosta\u0107 skonfiskowany maj\u0105tek. Ta gwarancja osobistego bezpiecze\u0144stwa wzmaga\u0142a postawy patriotyczne, u uczestnik\u00f3w Ruch Egzekucyjnego. Chcieli naprawy pa\u0144stwa np. w kontek\u015bcie sprawowania urz\u0119d\u00f3w. Domagali si\u0119, \u017ceby urz\u0119dnicy, kt\u00f3rzy sprawuj\u0105 w\u0142adz\u0119 \u2013 jest to wiek XVI – sprawowali swoje urz\u0119dy w spos\u00f3b w\u0142a\u015bciwy. Sprawowanie urz\u0119du nie tyle mia\u0142o by\u0107 zaszczytem, powodem do osobistej i rodowej dumy, czy te\u017c przynosi\u0107 profity, ale przede wszystkim by\u0142o rozumiane, jako s\u0142u\u017cba spo\u0142ecze\u0144stwu. Zaniedbywanie swoich obowi\u0105zk\u00f3w przez starost\u00f3w, to jest brak egzekwowania wyrok\u00f3w s\u0105dowych, postanowie\u0144 kr\u00f3lewskich czy sejmowych, niewype\u0142nianie nale\u017cycie funkcji s\u0105downiczych w zakresie im przypisanych powodowa\u0142 niezadowolenie spo\u0142eczne i os\u0142abia\u0142 autorytet pa\u0144stwa. Podobnie bywa\u0142o z wojewodami, kt\u00f3rzy nie wywi\u0105zywali si\u0119 ze swoich obowi\u0105zk\u00f3w.\u00a0 Kolejn\u0105 zasad\u0119 jak\u0105 chcia\u0142 wprowadzi\u0107 w \u017cycie\u00a0 Ruch Egzekucyjny to zasada osiad\u0142o\u015bci: urz\u0119dnik powinien sprawowa\u0107 w\u0142adz\u0119 na terenie, na kt\u00f3rym mieszka i kt\u00f3ry zna. Zasada ta mia\u0142a chroni\u0107 urz\u0105d, ale i rz\u0105dzonych przed lud\u017ami przypadkowymi, takimi kt\u00f3rzy nie znaj\u0105 specyfiki i potrzeb lokalnych. Innym postulatem Ruchu Egzekucyjnego by\u0142o nie\u0142\u0105czenie urz\u0119d\u00f3w, bo cz\u0119sto by\u0142o tak, \u017ce jeden urz\u0119dnik sprawowa\u0142 w\u0142adz\u0119 na dw\u00f3ch, trzech stanowiskach. Nie m\u00f3g\u0142 on wi\u0119c dopilnowa\u0107 nale\u017cycie spraw przynale\u017cnych do zakresu jego obowi\u0105zk\u00f3w, musia\u0142 ustanowi\u0107 na urz\u0119dzie swojego zast\u0119pc\u0119, kt\u00f3ry cz\u0119sto nie mia\u0142 mo\u017cliwo\u015bci podejmowa\u0107 decyzji w imieniu swego pryncypa\u0142a. Jeszcze jest kwestia integracji prawo-ustrojowej i gospodarczej Rzeczpospolitej.<\/em><\/p>\n![\"\"](\"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/06\/9a.-Sejm-1466.jpg\")
<\/p>\n
Czy mo\u017cna uzna\u0107 Konstytucj\u0119 3 maja z 1791 r. za dope\u0142nienie Ruchu Egzekucyjnego?<\/p>\n
Inny czas, inne mo\u017cliwo\u015bci, ale duch ten sam, bo chodzi\u0142o \u00a0o uzdrowienie i napraw\u0119 Rzeczpospolitej. W tym kontek\u015bcie, zar\u00f3wno Ruchowi Egzekucyjnemu jak i\u00a0 zwolennikom Konstytucji 3 maja przy\u015bwieca\u0142 podobny cel.<\/em><\/p>\n
Do tej pory opisywa\u0142 Pan patriotyzm jako dzia\u0142anie na p\u0142aszczy\u017anie obywatelskiej, jako doskonalenie ustroju pa\u0144stwa, ale czy we wcze\u015bniejszych wiekach, czy w opisywanym przez Pana XVI w. czy p\u00f3\u017aniej\u00a0 by\u0142y jakie\u015b inne jego wymiary. Pad\u0142y tu s\u0142owa o j\u0119zyku i o Miko\u0142aju Reju, ale w \u015bredniowieczu podobn\u0105 rol\u0119 co Rej, odegra\u0142 arcybiskup Jakub \u015awinka.<\/p>\n
Dok\u0142adnie tak, widzimy podobie\u0144stwo postaw wobec u\u017cywania j\u0119zyka polskiego, natomiast je\u017celi chodzi o patriotyzm, to nast\u0119powa\u0142a stopniowa ewolucja w jego rozumieniu. Opr\u00f3cz bowiem patrzenia na patriotyzm jako na s\u0142u\u017cb\u0119 obywatelsk\u0105, skierowan\u0105 g\u0142\u00f3wnie w stron\u0119 szlachty, zacz\u0119to dostrzega\u0107 tak\u017ce prawa innych stan\u00f3w spo\u0142ecznych, jak mieszczanie czy ch\u0142opi, To przecie\u017c wspomniany wcze\u015bniej ksi\u0105dz Piotr Skarga w swoich \u201eKazaniach Sejmowych\u201c zacz\u0105\u0142 upomina\u0107 si\u0119 o polepszenie ich sytuacji. Mamy jeszcze \u015bwietne dzie\u0142o Andrzeja Frycza Modrzewskiego \u201eDe Republica emendanda\u201c (\u201eO naprawie Rzeczpospolitej\u201c) w kt\u00f3rym dostrzec mo\u017cemy trosk\u0119 autora o ca\u0142o\u015b\u0107 spo\u0142ecze\u0144stwa.<\/em><\/p>\n![\"\"](\"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/06\/Andrzeia_Fricza_Modrzewskiego_O_poprawie_Rzeczypospolitey_ksiegi_czwore_1577_44361464-203x300.jpg\")
<\/em><\/p>\n![\"\"](\"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/06\/Sluby_Jana_Kazimierza_2.jpg\")
<\/p>\n![\"\"](\"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/wp-content\/uploads\/2023\/06\/1784_prospekt_polaka_patryoty-183x300.png\")
<\/p>\n
Podsumowuj\u0105c patriotyzm jest postaw\u0105, kt\u00f3r\u0105 budujemy poprzez poznanie swoich ojczystych dziej\u00f3w, poznanie wa\u017cnych idei, przemy\u015blenie wybitnych dzie\u0142 religijnych i filozoficznych oraz podj\u0119cie pr\u00f3by poprawienia stanu \u017cycia osobistego i spo\u0142ecznego.<\/p>\n
Tak, powinno si\u0119 zacz\u0105\u0107 od podstaw, najpierw od siebie a p\u00f3\u017aniej, je\u017celi mamy tylko takie mo\u017cliwo\u015bci i\u015b\u0107 dalej, do spo\u0142eczno\u015bci lokalnej i dalej podejmowa\u0107 kolejne kroki. Je\u017celi jednak sami nie zaczniemy od edukacji, od samokszta\u0142cenia, od samozrozumienia, b\u0119dzie nam bardzo trudno, szczeg\u00f3lnie teraz gdy zagra\u017ca nam pokusa p\u00f3j\u015bcia na skr\u00f3ty poprzez wykorzystanie nowych technik komunikacji, kt\u00f3re mog\u0105 bardzo szybko dostarczy\u0107 wiedz\u0119, ale nie jest ona pe\u0142na \u2013 jest skr\u00f3towa i cz\u0119sto niedok\u0142adna. A w przypadku tak wa\u017cnych idei jak Ojczyzna, nar\u00f3d, patriotyzm, obywatelsko\u015b\u0107, tradycja, dziedzictwo\u00a0 oraz wiedzy za nimi stoj\u0105cej,\u00a0 nie mo\u017cna i\u015b\u0107 na skr\u00f3ty, trzeba po\u015bwi\u0119ci\u0107 sporo czasu i uwagi.<\/em><\/p>\n
Bardzo Panu dzi\u0119kuj\u0119 za rozmow\u0119<\/p>\n
Bardzo dzi\u0119kuj\u0119\u00a0\u00a0<\/em><\/p>\n