W 80. rocznic\u0119 rozpocz\u0119cia na szerok\u0105 skal\u0119 niemieckich akcji pacyfikacyjnych wymierzonych w mieszka\u0144c\u00f3w ma\u0142opolskich wsi, Oddzia\u0142 Instytutu Pami\u0119ci Narodowej w Krakowie przypomina najwa\u017cniejsze miejsca i fakty zwi\u0105zane z tymi wydarzeniami.<\/p><\/p>\n\n\n\n
Niemiecka polityka okupacyjna w Generalnym Gubernatorstwie (GG) przez ca\u0142y okres wojny ewoluowa\u0142a. Dotyczy\u0142o to tak\u017ce polskiej wsi, kt\u00f3ra pocz\u0105tkowo traktowana by\u0142a przede wszystkim jako pole do rabunkowej eksploatacji gospodarczej \u2013 zar\u00f3wno poprzez obowi\u0105zkowe kontyngenty, jak te\u017c przymusowy zaci\u0105g pracownik\u00f3w do rob\u00f3t na terenie III Rzeszy oraz s\u0142u\u017cb\u0119 m\u0142odzie\u017cy w ramach Baudienstu.<\/p><\/p>\n\n\n\n
Ucierpia\u0142y tak\u017ce maj\u0105tki ziemskie, kt\u00f3rych cz\u0119\u015b\u0107 zosta\u0142a przekazana pod zarz\u0105d niemiecki. Osobny, dramatyczny los spotka\u0142 tak\u017ce zamieszkuj\u0105c\u0105 tereny wiejskie ludno\u015b\u0107 \u017cydowsk\u0105, kt\u00f3ra zosta\u0142a niemal w ca\u0142o\u015bci wymordowana w ramach Akcji \u201eReinhardt\u201d. Wyj\u0105tkowy charakter mia\u0142y te\u017c wymierzone w polsk\u0105 wie\u015b akcje wysiedle\u0144cze \u2013 zar\u00f3wno dotykaj\u0105ce ludno\u015bci z ziem wcielonych do III Rzeszy (np. Akcja \u201eSaybusch\u201d na \u017bywiecczy\u017anie), jak te\u017c realizowanych ju\u017c w ramach Generalnego Planu Wschodniego (np. pacyfikacja Zamojszczyzny maj\u0105ca by\u0107 pierwszym etapem kolonizowania tego regionu przez ludno\u015b\u0107 niemieck\u0105).<\/p><\/p>\n\n\n\n
Na prze\u0142omie 1942 i 1943 r. Niemcy zacz\u0119li patrze\u0107 na polsk\u0105 wie\u015b tak\u017ce jako na gro\u017ane zaplecze dla rodz\u0105cych si\u0119 grup zbrojnego oporu. Podobnie jak w 1940 r., kiedy krwawo rozprawiano si\u0119 z miejscowo\u015bciami wspieraj\u0105cymi Oddzia\u0142 Wydzielony WP mjr. Henryka Dobrza\u0144skiego \u201eHubala\u201d, tak i w tym przypadku w\u0142adze niemieckie zdecydowa\u0142y si\u0119 na ostr\u0105 reakcj\u0119 na wszelkie przejawy pomocy podziemiu. Dla dystryktu krakowskiego GG, obejmuj\u0105cego zar\u00f3wno Ma\u0142opolsk\u0119, jak te\u017c Podkarpacie, nasilenie tego typu akcji odwetowych przypad\u0142o na drug\u0105 po\u0142ow\u0119 1943 r. Dotyka\u0142y one tych miejscowo\u015bci, w kt\u00f3rych odnotowywano aktywno\u015b\u0107 grup partyzanckich lub kt\u00f3re stanowi\u0142y baz\u0119 rekrutacyjn\u0105 i zaopatrzeniow\u0105 dla \u201ele\u015bnych\u201d.<\/p><\/p>\n\n\n\n
Dla Niemc\u00f3w nie mia\u0142o znaczenia, czy chodzi\u0142o o pierwsze oddzia\u0142y partyzanckie AK, grupy zwi\u0105zane z podziemiem narodowym, czy te\u017c dzia\u0142aj\u0105ce cz\u0119sto na pograniczu aktywno\u015bci antyniemieckiej i rabunkowej kom\u00f3rki komunistycznej GL. W ka\u017cdym przypadku zak\u0142adali, \u017ce jakakolwiek pomoc dla tych grup musi by\u0107 karana \u015bmierci\u0105, a odwet przybiera\u0142 cz\u0119sto charakter odpowiedzialno\u015bci zbiorowej mieszka\u0144c\u00f3w danej wsi czy osiedla.<\/p><\/p>\n\n\n\n
W dzia\u0142ania pacyfikacyjne zaanga\u017cowani byli przede wszystkim funkcjonariusze niemieckiej policji bezpiecze\u0144stwa i s\u0142u\u017cby bezpiecze\u0144stwa \u2013 z pion\u00f3w Gestapo i Kripo, jak te\u017c niemiecka \u017candarmeria wspierana przez podleg\u0142\u0105 jej s\u0142u\u017cbowo policj\u0119 \u201egranatow\u0105\u201d, a niekiedy tak\u017ce \u2013 na potrzeby wi\u0119kszych operacji \u2013 niemieckie wojsko. W wi\u0119kszo\u015bci przypadk\u00f3w akcje mia\u0142y charakter ob\u0142awy, podczas kt\u00f3rej otaczano teren wsi, przeszukiwano domy i przy pomocy przygotowanych wcze\u015bniej list, sporz\u0105dzonych na podstawie donos\u00f3w konfident\u00f3w lub zezna\u0144 pochwyconych konspirator\u00f3w, aresztowano wybrane osoby, po czym nast\u0119powa\u0142o ich rozstrzelanie.<\/p><\/p>\n\n\n\n
W innych wypadkach odwet dotyka\u0142 ca\u0142ej zbiorowo\u015bci i przeradza\u0142 si\u0119 w bez\u0142adn\u0105 i chaotyczn\u0105 strzelanin\u0119 po\u0142\u0105czon\u0105 z rabunkiem mienia oraz podpalaniem gospodarstw. Zdarza\u0142y si\u0119 te\u017c akcje realizowane po cichu, przez z\u0142o\u017cone z funkcjonariuszy niemieckich oddzia\u0142y pozorowane, przebrane za partyzant\u00f3w i realizuj\u0105ce dzia\u0142ania prowokacyjne \u2013 cz\u0119sto polegaj\u0105ce na mordowaniu konkretnych os\u00f3b lub rodzin wspieraj\u0105cych podziemie.<\/p><\/p>\n\n\n\n
Na terenie obecnego wojew\u00f3dztwa ma\u0142opolskiego akcje pacyfikacyjne, w kt\u00f3rych jednorazowo gin\u0119\u0142o od kilku do kilkudziesi\u0119ciu Polak\u00f3w, obj\u0119\u0142y w samym 1943 r. niemal sto miejscowo\u015bci. Do symboli uros\u0142y zbrodnie w Nasiechowicach (4 czerwca 1943 r.), Krzeczowie (20 czerwca 1943 r.), Kaszowie (1 lipca 1943 r.), Liszkach (4 lipca 1943 r.) Radwanowicach (21 lipca) czy b\u0119d\u0105cej ju\u017c w\u00f3wczas w granicach Krakowa Woli Justowskiej (28 lipca 1943 r.). Kilkukrotnie pacyfikowane by\u0142y tak\u017ce podhala\u0144skie wsie Waksmund i Nowe Bystre. Tylko w wymienionych wy\u017cej miejscowo\u015bciach \u015bmier\u0107 ponios\u0142o w 1943 r. blisko 250 os\u00f3b.<\/p><\/p>\n\n\n\n
Te zapomniane nieco zbrodnie, kontynuowane przez Niemc\u00f3w tak\u017ce w roku 1944, zas\u0142uguj\u0105 na szczeg\u00f3lne upami\u0119tnienie i przypomnienie \u2013 zw\u0142aszcza w \u015brodowiskach lokalnych, tam gdzie na miejscowych cmentarzach odnale\u017a\u0107 mo\u017cna mogi\u0142y zamordowanych przed 80 laty Polak\u00f3w.<\/p><\/p>\n\n\n\n
Tekst Dawid Golik<\/em>\/Fot. IPN <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" W 80. rocznic\u0119 rozpocz\u0119cia na szerok\u0105 skal\u0119 niemieckich akcji pacyfikacyjnych wymierzonych w mieszka\u0144c\u00f3w ma\u0142opolskich wsi, Oddzia\u0142 Instytutu Pami\u0119ci Narodowej w Krakowie przypomina najwa\u017cniejsze miejsca i fakty zwi\u0105zane z tymi wydarzeniami. … <\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":35391,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3,11,2],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/35390"}],"collection":[{"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=35390"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/35390\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/35391"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=35390"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=35390"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=35390"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}