Fabryka Emalia Oskara Schindlera zaprasza na otwarcie wystawy \u201ePrzet\u0142umaczy\u0107 rzeczy nieludzkie\u201d, kt\u00f3ra opowiada o powojennych pr\u00f3bach rozrachunku ludno\u015bci \u017cydowskiej z tragicznym do\u015bwiadczeniem okupacji niemieckiej w Krakowie oraz porusza spraw\u0119 pami\u0119ci o \u017cydowskich ofiarach wojny w mie\u015bcie. Wernisa\u017c odb\u0119dzie si\u0119 ju\u017c\u00a030 marca<\/strong>. Ekspozycj\u0119 b\u0119dzie mo\u017cna ogl\u0105da\u0107 a\u017c do ko\u0144ca roku.<\/p><\/p>\n\n\n\n Pod koniec 1944 r., w wyzwolonym spod okupacji niemieckiej Lublinie, Centralny Komitet \u017byd\u00f3w w Polsce wraz ze Zwi\u0105zkiem Literat\u00f3w i Dziennikarzy \u017bydowskich powo\u0142a\u0142 Centraln\u0105 \u017bydowsk\u0105 Komisj\u0119 Historyczn\u0105, kt\u00f3rej g\u0142\u00f3wnym zadaniem by\u0142o zbieranie materia\u0142\u00f3w \u017ar\u00f3d\u0142owych, w tym relacji \u015bwiadk\u00f3w Zag\u0142ady, oraz udost\u0119pnianie zgromadzonych zasob\u00f3w instytucjom zaanga\u017cowanym w \u015bciganie i os\u0105dzanie niemieckich zbrodniarzy wojennych. \u015awiadectwa ocala\u0142ych mia\u0142y pozwoli\u0107 na opis do\u015bwiadczenia \u017byd\u00f3w w czasie okupacji niemieckiej. Pracownicy Komisji wychodzili z za\u0142o\u017cenia, \u017ce wykazy, statystyki, naukowe sformu\u0142owania nie wyra\u017c\u0105 tego, co w tym wszystkim by\u0142o najbardziej istotne: \u201etragicznej tre\u015bci cz\u0142owieczej\u201d. Zadania dokumentowania Zag\u0142ady podj\u0119li si\u0119 \u017cydowscy badacze, kt\u00f3rzy sami byli ofiarami prze\u015bladowa\u0144. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 z nich nie by\u0142a zawodowymi historykami. W czasie wojny znaczna ich cz\u0119\u015b\u0107 straci\u0142a wszystkich bliskich. Mieli \u015bwiadomo\u015b\u0107, \u017ce dokumentuj\u0105 zdarzenia \u201eniepoj\u0119te w swej zbrodniczo\u015bci i okrutnej grozie\u201d.<\/p><\/p>\n\n\n\n Jednym z najaktywniejszych oddzia\u0142\u00f3w C\u017bKH by\u0142a Wojew\u00f3dzka \u017bydowska Komisja Historyczna w Krakowie. W 1946 r. wyda\u0142a pierwsze opracowanie po\u015bwi\u0119cone losom krakowskich \u017byd\u00f3w w czasie wojny. Ukaza\u0142o si\u0119 ono w zwi\u0105zku z trzeci\u0105 rocznic\u0105 likwidacji getta w mie\u015bcie. We wst\u0119pnym tek\u015bcie, kierownik krakowskiego oddzia\u0142u Komisji, Micha\u0142 Maksymilian Borwicz, z jednej strony wielokrotnie poruszy\u0142 temat trudno\u015bci zwi\u0105zanych z werbalizowaniem do\u015bwiadczenia wojennego prze\u015bladowanych: \u201ewspominamy Wasze losy, \u015bwiadomi, \u017ce nie potrafimy ich wyrazi\u0107\u201d, \u201etrudno m\u00f3wi\u0107 o Waszych prze\u017cyciach\u201d, \u201emowa ludzka jest w tym wypadku bezsilna\u201d, z drugiej podkre\u015bla\u0142, \u017ce \u201enale\u017cy jednak m\u00f3wi\u0107\u201d.<\/p><\/p>\n\n\n\n W jaki spos\u00f3b pierwsi badacze Zag\u0142ady m\u00f3wili o wojennym do\u015bwiadczeniu \u017byd\u00f3w? Jak interpretowali zdarzenia z tego czasu? Jakie by\u0142y efekty ich prac?<\/p>\n\n\n\n Wystawa opowiada o powojennych pr\u00f3bach rozrachunku ludno\u015bci \u017cydowskiej z tragicznym do\u015bwiadczeniem okupacji niemieckiej w Krakowie oraz porusza spraw\u0119 pami\u0119ci o \u017cydowskich ofiarach wojny w mie\u015bcie. Narracja wystawy skupia si\u0119 wok\u00f3\u0142 czterech zagadnie\u0144: przetrwania prze\u015bladowanych, dokumentowania i os\u0105dzania wydarze\u0144 czasu wojny oraz wsp\u00f3\u0142czesnego t\u0142umaczenia, wyja\u015bniania tragicznej przesz\u0142o\u015bci.<\/p><\/p>\n\n\n\n Ekspozycja zosta\u0142a podzielona na pi\u0119\u0107 cz\u0119\u015bci<\/strong>. <\/strong>Pierwsza z nich odnosi si\u0119 do zagadnienia powrotu ocala\u0142ych do Krakowa oraz atmosfery spo\u0142eczno-politycznej w mie\u015bcie po jego wyzwoleniu spod niemieckiej okupacji. Druga cz\u0119\u015b\u0107 ekspozycji \u2013 \u201eDokumentowanie\u201d \u2013 po\u015bwi\u0119cona jest losom badaczy z Wojew\u00f3dzkiej \u017bydowskiej Komisji Historycznej w Krakowie oraz r\u00f3\u017cnym formom jej aktywno\u015bci. Kolejna \u2013 \u201eOs\u0105dzanie\u201d \u2013 opowiada o sprawcach odwo\u0142uj\u0105c si\u0119 do relacji z proces\u00f3w niemieckich zbrodniarzy wojennych, kt\u00f3re odby\u0142y si\u0119 w Krakowie w latach 1946-1948 i podczas kt\u00f3rych szczeg\u00f3ln\u0105 uwag\u0119 przywi\u0105zywano do zbrodni dokonywanych na ludno\u015bci \u017cydowskiej z miasta. W nast\u0119pnej cz\u0119\u015bci \u2013 \u201eT\u0142umaczenie\u201d \u2013 poruszone zosta\u0142y w\u0105tki dotycz\u0105ce powojennego procesu wyja\u015bniania, t\u0142umaczenia tragedii wojny w Polsce.<\/p><\/p>\n\n\n\n W specjalnie wyodr\u0119bnionej przestrzeni ekspozycji przedstawione zosta\u0142y cytaty z kart zgon\u00f3w, opracowanych przez W\u017bKH w Krakowie, na podstawie danych przekazanych plac\u00f3wce pod koniec 1945 r. przez ocala\u0142ych \u017byd\u00f3w. Znajduj\u0105 si\u0119 w nich informacje na temat \u015bmierci cz\u0142onk\u00f3w rodziny, znajomych, koleg\u00f3w, wsp\u00f3\u0142wi\u0119\u017ani\u00f3w. Rubryki dokument\u00f3w odnosi\u0142y si\u0119 m.in. do miejsca urodzenia ofiar, miejsca ich zamieszkania w czasie okupacji, zawodu oraz okoliczno\u015bci \u015bmierci. Mieszcz\u0105 opisy ostatnich chwil \u017cycia najbli\u017cszych.<\/p><\/p>\n\n\n\n W listopadzie 1945 r. R\u00f3\u017ca Nass przekaza\u0142a pracownikom W\u017bKH informacj\u0119 o okoliczno\u015bci \u015bmierci brata, Erwina Gichnera: \u201eUmar\u0142 z g\u0142odu. By\u0142 zupe\u0142nie nieubrany, chodzi\u0142 ca\u0142\u0105 zim\u0119 w cienkim pasiaku, by\u0142 wycie\u0144czony i wiedzia\u0142, \u017ce umiera\u201d. O \u015bmierci Frymety Halpern w obozie Bergen Belsen informowa\u0142 jej zi\u0119\u0107: \u201ePracowa\u0142a w kuchni i wzi\u0119\u0142a w p\u0142aszczu kilka kartofli. Lagerf\u00fchrer znalaz\u0142 je u niej podczas rewizji i pobi\u0142 strasznie, tak, \u017ce m\u0119czy\u0142a si\u0119 jeszcze kilka dni i po tygodniu zmar\u0142a\u201d.<\/p><\/p>\n\n\n\n Po\u015br\u00f3d kilkudziesi\u0119ciu eksponat\u00f3w prezentowanych na wystawie znajduj\u0105 si\u0119 grafiki, obrazy autorstwa ocala\u0142ych i \u015bwiadk\u00f3w Zag\u0142ady, dokumenty wytworzone przez W\u017bKH w Krakowie, ksi\u0105\u017cki wydane przez plac\u00f3wk\u0119 oraz obiekty odnalezione w trakcie prac archeologicznych prowadzonych na terenie obozu zag\u0142ady w Be\u0142\u017ccu i obozu Plaszow \u2013 dw\u00f3ch g\u0142\u00f3wnych miejsc m\u0119cze\u0144stwa krakowskich \u017byd\u00f3w. Obiekty te znajduj\u0105 si\u0119 obecnie w zbiorach Pa\u0144stwowego Muzeum na Majdanku oraz Muzeum Krakowa. Ekspozycj\u0119 uzupe\u0142niaj\u0105 liczne fotografie.<\/p><\/p>\n\n\n\n Wernisa\u017c 30 marca o godz. 17.00 \u2013 wst\u0119p bezp\u0142atny.<\/p>\n\n\n\n Wystawa b\u0119dzie czynna od 31 marca do 31 grudnia w Fabryce Emalia Oskara Schindlera przy ul. Lipowej 4.<\/p>\n\n\n\n Fot. Muzeum Krakowa \/ materia\u0142y prasowe<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Fabryka Emalia Oskara Schindlera zaprasza na otwarcie wystawy \u201ePrzet\u0142umaczy\u0107 rzeczy nieludzkie\u201d, kt\u00f3ra opowiada o powojennych pr\u00f3bach rozrachunku ludno\u015bci \u017cydowskiej z tragicznym do\u015bwiadczeniem okupacji niemieckiej w Krakowie oraz porusza spraw\u0119 pami\u0119ci … <\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":34704,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3,2,1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/34703"}],"collection":[{"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=34703"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/34703\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/34704"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=34703"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=34703"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=34703"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}