{"id":34689,"date":"2023-03-24T11:09:46","date_gmt":"2023-03-24T10:09:46","guid":{"rendered":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/?p=34689"},"modified":"2023-03-24T11:09:48","modified_gmt":"2023-03-24T10:09:48","slug":"szlakiem-dzielnic-chleba-naszego-pradnickiego","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/2023\/03\/24\/szlakiem-dzielnic-chleba-naszego-pradnickiego\/","title":{"rendered":"Szlakiem dzielnic- Chleba naszego pr\u0105dnickiego\u2026"},"content":{"rendered":"\n

Chleb ten wyr\u00f3\u017cnia si\u0119 spo\u015br\u00f3d innych bochenk\u00f3w. Nie tylko dlatego, \u017ce jest ciemny, ma grub\u0105 sk\u00f3rk\u0119 i charakterystyczny smak, ale przede wszystkim z powodu swoich rozmiar\u00f3w. Normalnie wypieka si\u0119 go w bochnach wa\u017c\u0105cych po 4,5 kg, cho\u0107 na sklepowych p\u00f3\u0142kach znajdziemy go podzielonego na mniejsze kawa\u0142ki. Zdarzaj\u0105 si\u0119 te\u017c okazjonalne egzemplarze, nawi\u0105zuj\u0105ce rozmiarami do historycznych, kt\u00f3re potrafi\u0105 wa\u017cy\u0107 i po 14-15 kg. Dla por\u00f3wnania \u2013 przeci\u0119tny bochenek chleba wa\u017cy oko\u0142o 0,5 kg. Sk\u0142ada si\u0119, jak ka\u017cdy porz\u0105dny chleb z czterech naturalnych sk\u0142adnik\u00f3w: m\u0105ki, wody, dro\u017cd\u017cy i soli, a jego smak wzbogaca kwas \u017cytni i gotowane ziemniaki. Piecze si\u0119 go 2 godziny i 15 minut, a stygnie kolejne 2 godziny. Od marca 2011 roku na mocy rozporz\u0105dzenia Komisji Europejskiej nr 242\/2011 chleb pr\u0105dnicki sta\u0142 si\u0119 prawnie chronionym produktem regionalnym. B\u0119dzie go mo\u017cna produkowa\u0107 na podstawie tradycyjnego przepisu jedynie na terenie administracyjnym Krakowa. Pierwsze pisane wzmianki o chlebie pr\u0105dnickim pojawi\u0142y si\u0119 w \u015bredniowieczu. Wypiekali go przede wszystkim mieszka\u0144cy Pr\u0105dnika Czerwonego, \u00f3wczesnej podkrakowskiej wsi. By\u0142 smaczny \u2013 w 1421 roku biskup krakowski Wojciech Jastrz\u0119biec nada\u0142 swojemu kucharzowi \u015awi\u0119tos\u0142awowi Skowronkowi ziemi\u0119 na Pr\u0105dniku w zamian za sta\u0142e dostawy pr\u0105dnickiego chleba na sw\u00f3j st\u00f3\u0142. Biskup Jastrz\u0119biec, mi\u0142o\u015bnik czerwonopr\u0105dnickiego pieczywa, by\u0142 zwi\u0105zany z dworem kr\u00f3lewskim, pe\u0142ni\u0142 funkcj\u0119 kanclerza koronnego, a w 1423 roku zosta\u0142 arcybiskupem gnie\u017anie\u0144skim i prymasem Polski. Chleb pr\u0105dnicki zasmakowa\u0142 te\u017c ostatniemu polskiemu kr\u00f3lowi Stanis\u0142awowi Augustowi Poniatowskiemu, kt\u00f3ry zosta\u0142 nim raz pocz\u0119stowany, a nast\u0119pnie kaza\u0142 go sobie sprowadza\u0107 na obiady czwartkowe, dzi\u0119ki czemu pr\u0105dnickie pieczywo spo\u017cywa\u0142a \u00f3wczesna elita artystyczna i polityczna Rzeczypospolitej Obojga Narod\u00f3w \u2013 malarze, rze\u017abiarze, poeci, literaci, reformatorzy o\u015bwieceniowi. W XIX wieku polski poeta i geograf Wincenty Pol zapisa\u0142 o nim \u201eA to idzie z \u0142aski Boskiej chleb pr\u0105dnicki, chleb krakowski!\u201d. Chleb by\u0142 w\u00f3wczas sprzedawany krakowianom na pl. Szczepa\u0144skim, a nast\u0119pnie na pl. \u015aw. Ducha.<\/p><\/p>\n\n\n\n

\"\"
Piotr Kluzek, przedwojenny w\u00f3jt\u00a0Pr\u0105dnika Bia\u0142ego\u00a0z chlebem<\/em><\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

Sw\u00f3j unikalny wygl\u0105d i smak chleb pr\u0105dnicki zawdzi\u0119cza sk\u0142adnikom \u2013 zdrowej m\u0105ce \u017cytniej z dodatkiem m\u0105ki pszennej, specjalnemu zakwasowi oraz dodanym gotowanym ziemniakom. Te ostatnie pojawi\u0142y si\u0119 w zmodyfikowanym \u015bredniowiecznym przepisie p\u00f3\u017aniej, zapewne na prze\u0142omie XVIII i XIX wieku. Ale w\u0142a\u015bnie dzi\u0119ki nim pieczywo zachowuje \u015bwie\u017co\u015b\u0107 do 7 dni, pozwalaj\u0105c z ka\u017cdym kolejnym dniem na krojenie coraz cie\u0144szych kromek. Koneserzy tego wypieku twierdz\u0105, \u017ce w\u0142a\u015bnie pod koniec terminu przydatno\u015bci do spo\u017cycia jest on najsmaczniejszy.<\/p><\/p>\n\n\n\n

Receptur\u0119 produkcji chleba pr\u0105dnickiego odtworzy\u0142 na pocz\u0105tku XXI wieku krakowski piekarz Antoni Madej. W 2004 rok po raz pierwszy zaprezentowa\u0142 go krakowskiej i ma\u0142opolskiej publiczno\u015bci podczas I \u015awi\u0119ta Chleba, gdzie wypiek od razu zyska\u0142 laury \u2013 tytu\u0142 \u201eSmak Ma\u0142opolski\u201d \u2013 a w 2005 roku zosta\u0142 wpisany na List\u0119 Produkt\u00f3w Tradycyjnych prowadzon\u0105 przez ministra rolnictwa i rozwoju wsi. Antoni Madej rozpocz\u0105\u0142 starania o wpis chleb pr\u0105dnickiego na list\u0119 produkt\u00f3w chronionych, w 2008 roku oficjalny wniosek wp\u0142yn\u0105\u0142 do Komisji Europejskiej. Starania o rejestracj\u0119 \u201eChronionego Oznaczenia Geograficznego\u201d wspiera\u0142a ma\u0142opolska pos\u0142anka do Parlamentu Europejskiego Urszula Gacek. Starania te zako\u0144czy\u0142y si\u0119 w marcu 2011 roku. Chleb znalaz\u0142 si\u0119 na li\u015bcie produkt\u00f3w chronionych razem z m.in. obwarzankiem krakowskim, kie\u0142bas\u0105 lisieck\u0105, oscypkiem, redyko\u0142k\u0105, \u015bliwk\u0105 susk\u0105 sechlo\u0144sk\u0105 i jab\u0142kiem \u0142\u0105ckim. Dzi\u0119ki wpisowi, tradycyjna, odtworzona kilka lat temu, receptura stanie si\u0119 jawna, ale chleb b\u0119dzie mo\u017cna wypieka\u0107 pod t\u0105 nazw\u0105 metodami opracowanymi przez Antoniego Madeja jedynie w granicach administracyjnych Krakowa. Dzi\u0119ki temu, chlebowi pr\u0105dnickiemu nie gro\u017c\u0105 podr\u00f3bki pod jego w\u0142asn\u0105 nazw\u0105 \u2013 tak jak w\u0119dzone serki krowie przesta\u0142y by\u0107 sprzedawane jako \u201eoscypki\u201d. Klienci, kt\u00f3rzy go kupi\u0105 b\u0119d\u0105 mieli pewno\u015b\u0107, \u017ce nie ma w nim ukrytych dodatk\u00f3w chemicznych, polepszaczy i spulchniaczy, jakie wyst\u0119puj\u0105 w niekt\u00f3rych innych chlebowych wypiekach obecnych w sprzeda\u017cy. Nie b\u0119dzie mu grozi\u0107 rozsypywanie si\u0119 podczas pr\u00f3by ukrojenia, czy posmarowania mas\u0142em i nie chwyci go ple\u015b\u0144 dzie\u0144 po zakupie. Ci, kt\u00f3rzy go zjedz\u0105, skorzystaj\u0105 tak\u017ce na tym, \u017ce chleby \u017cytnie s\u0105 zdrowsze i bogatsze w potrzebne dla organizmu sk\u0142adniki mineralne ni\u017c chleby pszenne. M\u0105ka z \u017cyta ma wi\u0119cej b\u0142onnika pobudzaj\u0105cego trawienie, a w zakwasie, u\u017cytym do wypieku, znajduj\u0105 si\u0119 dro\u017cd\u017ce, witaminy z grupy B i bakterie mlekowe, kt\u00f3re oczyszczaj\u0105 organizm z trucizn i ze zwi\u0105zk\u00f3w rakotw\u00f3rczych \u2013 toksyn ple\u015bniowych i azotan\u00f3w. Piekarnia Antoniego Madeja, gdzie wypiekany jest chleb pr\u0105dnicki, mie\u015bci si\u0119 w Nowej Hucie, ale pieczywo mo\u017cna zakupi\u0107 r\u00f3wnie\u017c m.in. w piekarniach firmowych na Starym Mie\u015bcie.<\/p><\/p>\n\n\n\n

Autor<\/strong>: Mateusz Dro\u017cd\u017c<\/h4>\n\n\n\n

\u201eBiuletyn Rady Dzielnicy III Pr\u0105dnik Czerwony\u201d nr 1\/2011 (kwiecie\u0144)<\/p>\n\n\n\n

Fotografie<\/strong>: Chleb pr\u0105dnicki autor: MOs810<\/a>\u00a0–\u00a0Praca w\u0142asna CC BY-SA 4.0<\/a>. Piotr Kluzek<\/a>, przedwojenny w\u00f3jt\u00a0Pr\u0105dnika Bia\u0142ego<\/a>\u00a0z chlebem. Koncern Ilustrowany Kurier Codzienny – Archiwum Ilustracji\u00a0–\u00a0Narodowe Archiwum Cyfrowe Sygnatura: 1-G-207<\/a>. Domena publiczna<\/a><\/p><\/p>\n\n\n\n

Publikujemy teksty zamieszczane na przestrzeni lat w Biuletynie Dzielnicy III Pr\u0105dnik Czerwony. Artyku\u0142 wraz z ca\u0142ym numerem mo\u017cna r\u00f3wnie\u017c pobra\u0107 we wersji cyfrowej na naszej stronie lub stronie Dzielnicy III  Pr\u0105dnik Czerwony. Dodatkowo redakcja pozwoli\u0142a sobie ubogaci\u0107 materia\u0142 archiwalnymi zdj\u0119ciami.<\/strong><\/p><\/p>\n\n\n\n