{"id":34664,"date":"2023-03-24T14:54:50","date_gmt":"2023-03-24T13:54:50","guid":{"rendered":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/?p=34664"},"modified":"2023-03-24T14:57:33","modified_gmt":"2023-03-24T13:57:33","slug":"z-krakowskiej-kolekcji-obraz-jana-matejki-kosciuszko-pod-raclawicami-1888","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/2023\/03\/24\/z-krakowskiej-kolekcji-obraz-jana-matejki-kosciuszko-pod-raclawicami-1888\/","title":{"rendered":"Z krakowskiej kolekcji. Obraz Jana Matejki “Ko\u015bciuszko pod Rac\u0142awicami” (1888)"},"content":{"rendered":"

“Mistrz Jan Matejko uko\u0144czy\u0142 ju\u017c obraz “Ko\u015bciuszko pod Rac\u0142awicami”. kt\u00f3ry w bie\u017c\u0105cym tygodniu wystawiony b\u0119dzie w Muzeum Narodowym w Krakowie i temu\u017c jako w\u0142asno\u015b\u0107 narodowa oddanym b\u0119dzie.” (Kurjer Lwowski<\/em> z dnia 19 kwietnia 1888)<\/p>\n

P\u0142\u00f3tno “Ko\u015bciuszko pod Rac\u0142awicami” znajduje si\u0119 w kolekcji MNK w Sukiennicach. Jest to obraz olejny o wymiarach 4,65 m wysoko\u015bci i 8, 97 m szeroko\u015bci. Zgodnie z tytu\u0142em dzie\u0142a powinien by\u0107 on po\u015bwi\u0119cony Tadeuszowi Ko\u015bciuszce. Naczelnik nie jest, a\u017c tak bardzo wyeksponowany jak mo\u017cna by si\u0119 spodziewa\u0107, uwag\u0119 rozpraszaj\u0105 stoj\u0105cy za nim ch\u0142opi z  Bartoszem G\u0142owackim.<\/p>\n

\"\"
Bartosz G\u0142owacki na obrazie Jana Matejki<\/figcaption><\/figure>\n

Przedstawienie tak licznych ch\u0142op\u00f3w przy Ko\u015bciuszce nie tylko odda\u0142o prawd\u0119 historyczn\u0105 bitwy rac\u0142awickiej, ale r\u00f3wnie\u017c by\u0142o wyrazem “zado\u015b\u0107uczynienia” trendom jakie pojawi\u0142y si\u0119 w\u015br\u00f3d galicyjskiego ch\u0142opstwa ju\u017c w 70. i 80. latach XIX w.  formowanego mi\u0119dzy innymi przez ks. Stanis\u0142awa Stoja\u0142owskiego, ma\u0142\u017ce\u0144stwo Boles\u0142awa i Mari\u0119 Wys\u0142ouch\u00f3w, czy Jakuba Bojk\u0119 Chodzi mianowicie o identyfikacj\u0119 ch\u0142op\u00f3w z \u017cyciem narodu, zar\u00f3wno o podj\u0119cie obowi\u0105zk\u00f3w, ale i ambicj\u0119 realizacji osobistych i stanowych cel\u00f3w. Znakomicie pisa\u0142 o tym prof. Franciszek Ziejka:<\/p>\n

Wiadomo, \u017ce Matejko \u017cywo interesowa\u0142 si\u0119 sprawami, jakimi \u017cy\u0142o jego pokolenie. Nie m\u00f3g\u0142 zatem nie zauwa\u017cy\u0107 zachodz\u0105cych wok\u00f3\u0142 niego zmian, szczeg\u00f3lnie na galicyjskiej wsi. Tym bardziej, \u017ce ka\u017cdy m\u00f3g\u0142 naocznie przekona\u0107 si\u0119, i\u017c wie\u015b galicyjska po tragicznych do\u015bwiadczeniach rabacji z 1846 roku, a tak\u017ce z epoki powstania styczniowego, gdy zachowa\u0142a oboj\u0119tno\u015b\u0107 na dochodz\u0105ce z Kr\u00f3lestwa Polskiego echa walk powsta\u0144czych, na prze\u0142omie lat siedemdziesi\u0105tych i osiemdziesi\u0105tych XIX w. zacz\u0119\u0142a dawa\u0107 o sobie zna\u0107 w zupe\u0142nie nowy spos\u00f3b: jako budz\u0105cy si\u0119 z wiekowego \u05f4u\u015bpienia\u201d wa\u017cny partner do wsp\u00f3\u0142decydowania o losach ca\u0142ego narodu z warstwami dotychczas rezerwuj\u0105cymi to prawo wy\u0142\u0105cznie dla siebie. Do g\u0142osu zacz\u0119\u0142o dochodzi\u0107 pokolenie ch\u0142op\u00f3w urodzonych ju\u017c po zniesieniu pa\u0144szczyzny, otwarte na poznawanie \u015bwiata, domagaj\u0105ce si\u0119 dla siebie miejsca przy \u05f4narodowym stole\u201d […] Wolno s\u0105dzi\u0107, \u017ce w\u0142a\u015bnie na fali przywo\u0142anego tu w najwi\u0119kszym skr\u00f3cie o\u017cywienia \u017cycia spo\u0142ecznego i narodowego wsi galicyjskiej, kt\u00f3rej mieszka\u0144cy zacz\u0119li coraz liczniej pojawia\u0107 si\u0119 w dawnej stolicy Polski jako \u05f4p\u0105tnicy narodowi\u201d, zrodzi\u0142 si\u0119 pomys\u0142 Jana Matejki stworzenia swojego wielkiego dzie\u0142a po\u015bwi\u0119conego bohaterom z 1794 roku. Niewykluczone, \u017ce artysta \u015bwiadomie nawi\u0105za\u0142 do dzie\u0142a Anczyca, nadaj\u0105c swojemu nowemu dzie\u0142u taki sam tytu\u0142, jaki nosi\u0142 \u05f4obraz historyczno-ludowy\u201d pisarza. <\/em><\/p>\n

\"\"<\/p>\n

W biografii Matejki pi\u00f3ra Gorzkowskiego mo\u017cna znale\u017a\u0107 informacj\u0119 o tym, \u017ce Mistrz Jan zacz\u0105\u0142 my\u015ble\u0107 o stworzeniu wielkiego obrazu ukazuj\u0105cego Naczelnika Ko\u015bciuszk\u0119 pod Rac\u0142awicami ju\u017c w 1885 roku. W ka\u017cdym razie w tym roku namalowa\u0142 szkic tego dzie\u0142a. Potwierdzenie tej informacji znajdujemy w listopadowym numerze wydawanego w Warszawie dwutygodnika \u05f4Kronika Rodzinna\u201d: w numerze 21. tego pisma czytelnicy znajdowali nast\u0119puj\u0105c\u0105 informacj\u0119:<\/em><\/p>\n

\u05f4Wedle doniesie\u0144 z Krakowa, w dalszym ci\u0105gu obraz\u00f3w osnutych na tle dziej\u00f3w ojczystych, Jan Matejko obecnie wyko\u0144cza\u0107 zamierza Tadeusza Ko\u015bciuszk\u0119 w otoczeniu kosynier\u00f3w w dzie\u0144 bitwy pod Rac\u0142awicami\u201d. Wiadomo\u015b\u0107, oczywi\u015bcie, nie by\u0142a \u015bcis\u0142a, ale kr\u0105\u017cy\u0142a po kraju. Ponownie powr\u00f3ci\u0142a na \u0142amy gazet w dniu 18 lipca 1886 roku, kiedy to zazwyczaj dobrze poinformowany redaktor petersburskiego \u05f4Kraju\u201d, tym razem powo\u0142uj\u0105c si\u0119 na doniesienia z \u05f4Gazety Warszawskiej\u201d, zamie\u015bci\u0142 nast\u0119puj\u0105c\u0105 notatk\u0119: <\/em><\/p>\n

“Matejko nie spoczywa na wawrzynach; po uko\u0144czeniu olbrzymiego obrazu Dziewicy Orlea\u0144skiej, zabra\u0142 si\u0119 ju\u017c do nowego dzie\u0142a. B\u0119dzie nim r\u00f3wnie wielkich rozmiar\u00f3w obraz przedstawiaj\u0105cy Ko\u015bciuszk\u0119 pod Rac\u0142awicami. Szkic tej nowej kompozycji ma by\u0107 \u015bliczny. \u05f4Na tle malowniczego wiejskiego pejza\u017cu, pisze \u00abGaz[eta] Warsz[awska]\u00bb, odtwarza wielki artysta epizod walki, mianowicie zdobywanie armat; Ko\u015bciuszko, posta\u0107 pe\u0142na szlachetno\u015bci i poetycznej prostoty, traktowana przez malarza z wielk\u0105 mi\u0142o\u015bci\u0105, zajmuje pierwszy plan obrazu\u201d. <\/em><\/p>\n

Tak\u017ce i tu wiadomo\u015b\u0107 nie by\u0142a dok\u0142adna. Owszem, powsta\u0142 ju\u017c szkic Ko\u015bciuszki pod Rac\u0142awicami, ale do malowania du\u017cego obrazu artysta nie spieszy\u0142 si\u0119. Wci\u0105\u017c nie by\u0142 jeszcze got\u00f3w do podj\u0119cia tego wyzwania. Niemniej, w ramach przygotowa\u0144 do zmierzenia si\u0119 z nim, w sierpniu tego samego 1886 roku postanowi\u0142 zobaczy\u0107 okolice Rac\u0142awic. Wybra\u0142 si\u0119 zatem \u05f4za kordon\u201d, do Kr\u00f3lestwa Polskiego. Z natury ostro\u017cny, dla unikni\u0119cia k\u0142opot\u00f3w na granicy, najpierw pojecha\u0142 do Szyc, stamt\u0105d za\u015b do Ojcowa. Po kilku dniach wybra\u0142 si\u0119 st\u0105d – do Rac\u0142awic. Marian Gorzkowski twierdzi\u0142, \u017ce w czasie tej pierwszej, na sw\u00f3j spos\u00f3b historycznej wyprawy naszego artysty do Rac\u0142awic, \u05f4w podr\u00f3\u017cy wsz\u0119dzie by\u0142 przez rosyjsk\u0105 policj\u0119 strze\u017cony, lecz im z oczu zawsze umia\u0142 wymkn\u0105\u0107 si\u0119. Ogl\u0105da\u0142 tam rac\u0142awickie pola, rysowa\u0142, bada\u0142 miejscowo\u015b\u0107”.<\/em><\/p>\n

Mimo owego czterodniowego pobytu w okolicach Rac\u0142awic artysta do pracy nad obrazem wci\u0105\u017c jeszcze nie przyst\u0119powa\u0142. Dopiero w lutym roku nast\u0119pnego – 1887, zam\u00f3wi\u0142 w Pary\u017cu p\u0142\u00f3tno do nowego obrazu. P\u0142\u00f3tno to zawiesi\u0142 wsp\u00f3lnie z Gorzkowskim na blejtramie w pracowni znajduj\u0105cej si\u0119 w gmachu Szko\u0142y Sztuk Pi\u0119knych (przy pl. Matejki) w dniu 12 marca 1887. Gorzkowski tak skomentowa\u0142 ten fakt: [\u2026] rozpocz\u0119cie obrazu w dzie\u0144 ulubiony daje mu [Janowi Matejce – F.Z.] pewn\u0105 otuch\u0119, \u017ce go szcz\u0119\u015bliwie doprowadzi do skutku. Dnia 14 i 15 marca oraz dni nast\u0119pnych artysta rysowa\u0142 na osobnym papierze pojedyncze figury w r\u00f3\u017cnych ruchach, w ma\u0142ych rozmiarach z modela, przeznaczone do obrazu; po uko\u0144czeniu ich rysowa\u0142 je potem z tych\u017ce rysunk\u00f3w w wielkich ju\u017c rozmiarach; nast\u0119pnie, dla dok\u0142adno\u015bci, znowu powt\u00f3rnie tak powi\u0119kszone w obrazie sprawdza\u0142 z pozuj\u0105cym modelem. Z dalszych zapisk\u00f3w sekretarza Szko\u0142y Sztuk Pi\u0119knych wynika, \u017ce wst\u0119pne prace rysunkowe artysta uko\u0144czy\u0142 w dniu 22 marca. W\u00f3wczas te\u017c rozpocz\u0105\u0142 malowanie farbami. <\/em><\/p>\n

W tym czasie intensywnie dzia\u0142a\u0142 “Komitet zakupna obrazu Jana Matejki” dla Muzeum Narodowego w Krakowie. Po nieudanej pr\u00f3bie pozyskania p\u0142\u00f3tna “Jan Sobieskiego pod Wiedniem”, kt\u00f3ry to obraz Mistrz podarowa\u0142 w imieniu narodu polskiego papie\u017cowi Leonowi XIII w 1883 r. Komitet  z\u0142o\u017cy\u0142 Matejce zaliczk\u0119 na poczet nowego obrazu. Co ciekawe inwestycja ta by\u0142a dosy\u0107 nietypowa, albowiem Mistrz nie okre\u015bli\u0142 ani tematu obrazu ani te\u017c nie poda\u0142 daty jego wykonania. Kiedy powsta\u0142 obraz “Jan Kochanowski” i zosta\u0142 przekazany Akademii Umiej\u0119tno\u015bci, rok p\u00f3\u017aniej Komitet z\u0142o\u017cy\u0142 Matejce kolejn\u0105 zaliczk\u0119 – ten j\u0105 przyj\u0105\u0142, ale zn\u00f3w nie poda\u0142 \u017cadnych konkret\u00f3w. Po raz trzeci przekazano arty\u015bcie pieni\u0105dze w 1887 r. wtedy jednak cierpliwo\u015b\u0107 cz\u0142onk\u00f3w Komitetu (szczeg\u00f3lnie jego przewodnicz\u0105cego Miko\u0142aja Zyblikiewicza -by\u0142ego prezydenta Krakowa) zosta\u0142a wystawiona na pr\u00f3b\u0119. Wobec braku deklaracji malarza postanowili ostatecznie rozwi\u0105za\u0107 spraw\u0119 i udali si\u0119 do jego pracowni aby aby si\u0119 z nim rozm\u00f3wi\u0107. Tam jednak Matejko ich zaskoczy\u0142 m\u00f3wi\u0105c:<\/p>\n

\"\"
Obraz przedstawiaj\u0105cy Miko\u0142aja Zyblikiewicza, mal. Jan Matejko<\/figcaption><\/figure>\n

Wielce wdzi\u0119czny Wam jestem, Szanowni Panowie, \u017ce\u015bcie przybyciem swoim tutaj u\u0142atwili mi zamierzone porozumienie si\u0119 z Wami. Jak widzicie, uprzedzi\u0142em upomnienie si\u0119 Wasze, bo oto obraz, kt\u00f3ry Wam si\u0119 ode mnie nale\u017cy, zaczyna nabiera\u0107 ju\u017c \u017cycia\u2026 Co do rozmiar\u00f3w obrazu, to nie wchodz\u0105 nigdy u mnie w rachunek. Rozmiar obrazowi ka\u017cdemu daj\u0119 taki, jaki mi do oddania my\u015bli mojej potrzebny, a nie pod\u0142ug ceny, jak\u0105 za obraz bior\u0119. Pretensji \u017cadnej do wi\u0119kszego wynagrodzenia nie mam, i owszem, ja to od lat kilku d\u0142u\u017cnikiem narodu mego si\u0119 czuj\u0119, a pragn\u0105c si\u0119 z \u015bwi\u0119tego d\u0142ugu tego wywi\u0105za\u0107, postanowi\u0142em w zamian za Sobieskiego da\u0107 narodowi to, co mu najmilszym by\u0107 mo\u017ce, to, co sam najgor\u0119cej ukocha\u0142em od dziecka, a wi\u0119c Ko\u015bciuszk\u0119 pod Rac\u0142awicami. I to tak, jak przyrzek\u0142em, dam go na obrazie dok\u0142adnie tych\u017ce samych rozmiar\u00f3w, jakie mia\u0142 obraz, kt\u00f3ry imieniem narodu ofiarowa\u0142em Rzymowi. Gdyby\u015bcie za\u017c\u0105dali koniecznie, bym Wam co innego malowa\u0142, spe\u0142ni\u0107 bym \u017cyczenie Wasze musia\u0142, bom przyrzek\u0142, ale nie taj\u0119, \u017ce przysz\u0142oby mi to z niema\u0142\u0105 przykro\u015bci\u0105.<\/em><\/p>\n

 Po tej deklaracji Matejko malowa\u0142 obraz sprawniej, jednak zdarza\u0142y mu si\u0119  wielotygodniowe  przestoje. W tym czasie zachorowa\u0142 a po doj\u015bciu do zdrowia, we wrze\u015bniu 1887 r. uko\u0144czy\u0142 elementy martwej natury a w listopadzie twarze swoich bohater\u00f3w. Swoje dzie\u0142o Matejko poprawia\u0142 do wiosny nast\u0119pnego roku. 27 kwietnia 1888 r. obraz zosta\u0142 przeniesiony z pracowni Matejki (budynek obecnej ASP przy Placu Matejki) do gmachu Muzeum Narodowego w Sukiennicach. Po ostatnich poprawkach obraz udost\u0119pniono zwiedzaj\u0105cych dwa dni p\u00f3\u017aniej 29 kwietnia. Obraz cieszy\u0142 si\u0119 tak du\u017cym zainteresowaniem, \u017ce jak poda\u0142 krakowski “Czas” w ci\u0105gu 10 dni obejrza\u0142o go ponad 6 300 os\u00f3b.<\/p>\n

<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Obraz “Ko\u015bciuszko pod Rac\u0142awicami” zosta\u0142 oficjalnie przekazany Muzeum Narodowemu 14 maja 1888 r. W samo po\u0142udnie w Sukiennicach mia\u0142a miejsce uroczysto\u015b\u0107.  Prof. Ziejka tak j\u0105 odtworzy\u0142;
Zaledwie obszerna sala pomie\u015bci\u0107 zdo\u0142a\u0142a uczestnik\u00f3w aktu. W pierwszych rz\u0119dach zaj\u0119li miejsca dostojnicy Ko\u015bcio\u0142a, zwierzchnicze w\u0142adze, reprezentanci nauki, literatury i sztuki, dalej cz\u0142onkowie Rady Miejskiej, wielu obywateli i dam – a m\u0142odzie\u017c uniwersytecka oraz akademii sztuk pi\u0119knych zape\u0142ni\u0142a przej\u015bcia. Pierwszy przem\u00f3wi\u0142 Jan Matejko. W swojej mowie przypomnia\u0142 pi\u0119\u0107 lat zabieg\u00f3w Komitetu zakupna obrazu\u2026 o pozyskanie jego dzie\u0142a dla Muzeum Narodowego. Podzi\u0119kowawszy cz\u0142onkom Komitetu za cierpliwo\u015b\u0107 i zrozumienie jego dobrych intencji, o\u015bwiadczy\u0142: \u05f4dzi\u015b z swobodniejszym sercem stoj\u0119 przed wami, bo jakkolwiek wierzycielem by\u0142 nar\u00f3d – mog\u0119 \u015bmia\u0142o spojrze\u0107 ka\u017cdemu w oczy, bo przesta\u0142em by\u0107 d\u0142u\u017cnikiem\u201d. Wyst\u0119puj\u0105cy w imieniu Komitetu Artur Potocki, przypomniawszy rozpocz\u0119t\u0105 przed pi\u0119ciu laty batali\u0119 o obraz Mistrza, wspominaj\u0105c zarazem nadzieje wi\u0105zane niegdy\u015b z “Sobieskim pod Wiedniem”, zwr\u00f3ci\u0142 si\u0119 do Mistrza m.in. ze s\u0142owami: Twoje nowe dzie\u0142o bli\u017csze nam; nie \u015bwieci wspania\u0142o\u015bci\u0105 purpury, ani przepychem or\u0119\u017ca, ani bogactwem rynsztunku – w skromnych siermi\u0119gach pot\u0119ga mi\u0142o\u015bci Ojczyzny – oto Twoje ostatnie s\u0142owo. Chwile historii nie powtarzaj\u0105 si\u0119, ale prawdy dziejowe trwaj\u0105 i pozostaj\u0105 niezmienne. Promie\u0144 mi\u0142o\u015bci Ojczyzny, o\u015bwiecaj\u0105cy szerokie serce ludu – to tre\u015b\u0107 dzie\u0142a, kt\u00f3re zostawiasz narodowi jako drogowskaz przysz\u0142o\u015bci. Przyjmuj\u0105c obraz, aby go umie\u015bci\u0107 na zawsze w Muzeum Narodowym, sk\u0142adamy Ci, Mistrzu, ca\u0142ym sercem dzi\u0119ki za to wielkie dzie\u0142o sztuki i my\u015bli. Niech dzie\u0142o przy\u015bwieca lepszej przysz\u0142o\u015bci, a nar\u00f3d wspomina\u0142 b\u0119dzie na zawsze z czci\u0105 i wdzi\u0119czno\u015bci\u0105 Twoje imi\u0119 – Mistrzu – B\u00f3g zap\u0142a\u0107. <\/em>Po tych podzi\u0119kowaniach z\u0142o\u017conych arty\u015bcie Artur Potocki przedstawi\u0142 <\/em>zebranym sprawozdanie z dzia\u0142alno\u015bci Komitetu. Po nim Zygmunt <\/em>Cieszkowski odczyta\u0142 list od barona Wawrzy\u0144ca Benzelstjerny Engestr\u00f6ma, <\/em>sekretarza Pozna\u0144skiego Towarzystwa Naukowego, z podzi\u0119kowaniami dla <\/em>artysty \u05f4od tego ludu, kt\u00f3ry dostarczy\u0142 bohater\u00f3w Mi\u0142os\u0142awia i Wrze\u015bni\u201d, <\/em>za\u015b Juliusz Kossak przedstawi\u0142 Adres Ko\u0142a Artystyczno-Literackiego, w kt\u00f3rym <\/em>cz\u0142onkowie tego\u017c dzi\u0119kowali Mistrzowi za to, i\u017c \u05f4<\/em>na dalsz\u0105 drog\u0119 daje nam jasn\u0105 pochodni\u0119, porusza g\u0142\u0119bie serc naszych, cudown\u0105 pot\u0119g\u0105 swego geniuszu my\u015bl wielk\u0105 w kszta\u0142ty przyodziewa, ukazuje nam, gdzie przysz\u0142o\u015b\u0107 i si\u0142a\u201d. <\/em>Wieczorem tego dnia w Sali Towarzystwa Wzajemnych Ubezpiecze\u0144 <\/em>urz\u0105dzono wielki bankiet na cze\u015b\u0107 artysty. Wzi\u0119\u0142a w nim udzia\u0142 ca\u0142a elita <\/em>miasta, w tym go\u015b\u0107 niezwyk\u0142y z Ameryki Po\u0142udniowej: przyby\u0142y w\u0142a\u015bnie do <\/em>Krakowa Ignacy Domeyko, niegdysiejszy kolega Adama Mickiewicza z czas\u00f3w <\/em>wile\u0144skich a obecnie – rektor Uniwersytetu w Santiago de Chile. W ci\u0105gu <\/em>kilku nast\u0119pnych dni r\u00f3\u017cne stowarzyszenia i organizacje przekaza\u0142y Matejce <\/em>dzi\u0119kczynne adresy. Na pocz\u0105tku czerwca Ko\u015bciuszko pod Rac\u0142awicami \u05f4wyruszy\u0142\u201d <\/em>w drog\u0119. Pierwszym jej etapem by\u0142 Lw\u00f3w, drugim Pozna\u0144. Ale ju\u017c na <\/em>pocz\u0105tku 1889 roku podziwiali Ko\u015bciuszk\u0119 mieszka\u0144cy Wiednia, od maja za\u015b <\/em>tego roku obraz pokazano na Wystawie \u015awiatowej w Pary\u017cu.<\/em><\/p>\n\n\n

Literatura<\/p>\n\n\n\n

Franciszek Ziejka, Jana Matejki droga do Rac\u0142awic<\/em>, z: Nihil sine litteris: scripta in honorem Professoris Venceslai Walecki,<\/em> [red. Tomasz Nastulczyk, Stanis\u0142aw Siess -Krzyszkowski}, Krak\u00f3w 2017, s. 759-782<\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Opracowanie Mariusz Jab\u0142o\u0144ski <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

“Mistrz Jan Matejko uko\u0144czy\u0142 ju\u017c obraz “Ko\u015bciuszko pod Rac\u0142awicami”. kt\u00f3ry w bie\u017c\u0105cym tygodniu wystawiony b\u0119dzie w Muzeum Narodowym w Krakowie i temu\u017c jako w\u0142asno\u015b\u0107 narodowa oddanym b\u0119dzie.” (Kurjer Lwowski z … <\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":34735,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3,11,2],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/34664"}],"collection":[{"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=34664"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/34664\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/34735"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=34664"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=34664"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=34664"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}