{"id":34606,"date":"2023-03-20T15:05:15","date_gmt":"2023-03-20T14:05:15","guid":{"rendered":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/?p=34606"},"modified":"2023-03-22T11:07:51","modified_gmt":"2023-03-22T10:07:51","slug":"zbliza-sie-kolejna-rocznica-insurekcji-kosciuszkowskiej","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/2023\/03\/20\/zbliza-sie-kolejna-rocznica-insurekcji-kosciuszkowskiej\/","title":{"rendered":"Zbli\u017ca si\u0119 kolejna rocznica Insurekcji Ko\u015bciuszkowskiej"},"content":{"rendered":"

<\/p>\n

24 marca, w pi\u0105tek, przypadnie 229 rocznica \u015blubowania Tadeusza Ko\u015bciuszki na krakowskim Rynku, kt\u00f3re to wydarzenie oficjalnie rozpocz\u0119\u0142o powstanie zwane Insurekcj\u0105 Ko\u015bciuszkowsk\u0105. Ojczyzna by\u0142a w dramatycznej sytuacji! W 1793 roku sejm grodzie\u0144ski przeprowadzi\u0142 II rozbi\u00f3r Polski z cesj\u0105 ziem na Prusy i Rosj\u0119.<\/p>\n\n\n

\"\"
Zamek w Grodnie, gdzie zosta\u0142 podpisany akt II robioru Polski <\/figcaption><\/figure>\n\n\n

Terytorium Polski pod zaborem rosyjskim by\u0142o grabione, ciemi\u0119\u017cone i n\u0119kane represjami politycznymi. Rzeczpospolita po drugim rozbiorze nie by\u0142a ju\u017c zdolna do samodzielnego bytu pa\u0144stwowego, a dalszy zab\u00f3r jej ziem, niestety by\u0142 tylko kwesti\u0105 czasu. Kiedy og\u0142oszono drugi rozbi\u00f3r Polski, Ko\u015bciuszko w\u015br\u00f3d emigracji w Dre\u017anie zacz\u0105\u0142 opracowywa\u0107 koncepcj\u0119 powstania narodowego. By\u0142 ju\u017c wtedy bohaterem wojny o niepodleg\u0142o\u015b\u0107 Stan\u00f3w Zjednoczonych, tw\u00f3rc\u0105 fortyfikacji West Point a tak\u017ce wielkim dow\u00f3dc\u0105, patriot\u0105 i m\u0119\u017cem stanu, a przy tym cz\u0142owiekiem kochaj\u0105cym wolno\u015b\u0107, dlatego pot\u0119pia\u0142 niewolnictwo i by\u0142 za stopniowa likwidacj\u0105 pa\u0144szczyzny.<\/p>\n\n\n

\"\"
Jerzy Waszyngton odznacza Ko\u015bciuszk\u0119 Orderem Cyncynata, aut. Micha\u0142 Stachowicz (1818)<\/figcaption><\/figure>\n\n\n

Insurekcja, kt\u00f3rej przewodzi\u0142 jako Najwy\u017cszy Naczelnik Si\u0142y Zbrojnej Narodowej, by\u0142a walk\u0105 o rozw\u00f3j idei Konstytucji 3 Maja, o prawo r\u00f3wno\u015bci dla stan\u00f3w spo\u0142ecznych, o nowoczesne pa\u0144stwo. Ju\u017c jesieni\u0105 1793 r. Ko\u015bciuszko znalaz\u0142 w Podg\u00f3rzu, w\u00f3wczas oddzielnym od Krakowa mie\u015bcie, pozostaj\u0105cym w zaborze austriackim, gdzie om\u00f3wiono plany przysz\u0142ego powstania. We wrze\u015bniu tego roku, zgodzi\u0142 si\u0119 obj\u0105\u0107 dow\u00f3dztwo nad planowanym powstaniem, s\u0105dzi\u0142 jednak, \u017ce si\u0142y powsta\u0144cze nie s\u0105 jeszcze gotowe i z rozpocz\u0119ciem walk trzeba poczeka\u0107. Nast\u0119pny rok przyni\u00f3s\u0142 konkretne dzia\u0142ania powsta\u0144cze. Ostatecznie o jego wybuchu zdecydowa\u0142a sytuacja w kraju, a przede wszystkim decyzja ambasadora carskiego w Warszawie o redukcji wojska polskiego. Decyzja ta wywo\u0142a\u0142a bunt i nie wszyscy si\u0119 jej podporz\u0105dkowali.<\/p>\n\n\n

\"\"
J\u00f3zef Antoni Madali\u0144ski<\/figcaption><\/figure>\n\n\n

Nieformalnie insurekcja rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 12 marca 1794, gdy genera\u0142 Antoni J\u00f3zef Madali\u0144ski odm\u00f3wi\u0142 poddania si\u0119 redukcji Wielkopolskiej Brygady Kawalerii Narodowej i na jej czele wyruszy\u0142 z Ostro\u0142\u0119ki w kierunku Krakowa. W zwi\u0105zku z zaistnia\u0142ymi okoliczno\u015bciami Ko\u015bciuszko przyby\u0142 noc\u0105 23\/24 marca do Krakowa do Pa\u0142acu Wodzickich znajduj\u0105cego si\u0119 niegdy\u015b w kwartale obecnych ulic:  Loreta\u0144skiej, Kapucy\u0144skiej, Podwale, Studencka.<\/p>\n\n\n

\"\"
Nieistniej\u0105cy Pa\u0142ac Wodzickich, \u0179r\u00f3d\u0142o Archiwum Narodowe w Krakowie A-III-569<\/strong><\/figcaption><\/figure>\n\n\n

Zredagowano akt powstania, kt\u00f3ry mia\u0142 pocz\u0105tkowo by\u0107 odczytany na Wawelu, jednak sam Ko\u015bciuszko nie chcia\u0142 dystansowa\u0107 si\u0119 od ludu i postanowi\u0142 wypowiedzie\u0107 s\u0142owa przysi\u0119gi na Rynku, przy licznym udziale mieszczan i wojska<\/p>\n\n\n

\"\"
Walery E. Radzikowski, Po\u015bwi\u0119cenie szabel przez Tadeusza Ko\u015bciuszk\u0119 i J\u00f3zefa Wodzickiego w Krakowie<\/figcaption><\/figure>\n\n\n

24 marca 1794 r. rano genera\u0142 Tadeusz Ko\u015bciuszko i genera\u0142 J\u00f3zef Wodzicki udali si\u0119 na Msz\u0119 \u015bwi\u0119t\u0105 do pobliskiej kaplicy Loreta\u0144skiej przy klasztorze o. kapucyn\u00f3w .<\/p>\n

\"\"
                                                                                           Tablica w kaplicy Loreta\u0144skiej <\/figcaption><\/figure>\n

Tam po mszy po\u015bwi\u0119cone zosta\u0142y pa\u0142asze z\u0142o\u017cone u st\u00f3p o\u0142tarza, a Ko\u015bciuszko i jego towarzysze przysi\u0119gli po\u015bwi\u0119ci\u0107 \u017cycie za wiar\u0119 i ojczyzn\u0119. Wydarzenie to upami\u0119tni\u0142 na obrazie Walery Eljasz Radzikowski. Scen\u0119 t\u0119 przedstawi\u0142 r\u00f3wnie\u017c na p\u0142askorze\u017abie Alfred Daun umieszczonej na zewn\u0119trznej \u015bcianie kaplicy  Loreta\u0144skiej.<\/p>\n

\"\"
                                                                                              P\u0142askorze\u017aba Alfreda Dauna<\/figcaption><\/figure>\n

Na Rynku G\u0142\u00f3wnym t\u0142um zebra\u0142 si\u0119 oko\u0142o godziny dziesi\u0105tej. Na sztandarze 2 regimentu genera\u0142a Wodzickiego widnia\u0142o has\u0142o: \u201eGdy si\u0119 chce broni\u0107, nie innych ciemi\u0119\u017cy\u0107, Has\u0142o Polaka: zgin\u0105\u0107 lub zwyci\u0119\u017cy\u0107!\u201d Tarabany oznajmia\u0142y wielkie wydarzenie: oto zabrali si\u0119 przedstawiciele r\u00f3\u017cnych cech\u00f3w, akademicy i rzemie\u015blnicy uzbrojeni w szable, strzelby i no\u017ce. Nad g\u0142owami \u0142opota\u0142y sztandary z napisami: \u201eZa Krak\u00f3w i Ojczyzn\u0119\u201d, \u201eWolno\u015b\u0107 lub \u015bmier\u0107\u201d, \u201eJedno\u015b\u0107 i niepodleg\u0142o\u015b\u0107\u201d. Stan\u0119li razem mieszcza\u0144stwo i szlachta, \u017bydzi oraz ch\u0142opi. Werble zwiastuj\u0105 podnios\u0142\u0105 chwil\u0119. Dr\u017cy marcowe powietrze. Nastaje cisza. W ko\u0144cu rozlega si\u0119 g\u0142os Aleksandra Linowskiego czytaj\u0105cego Akt Powstania. Ko\u0144czy si\u0119 on s\u0142owami uznaj\u0105cymi Tadeusza Ko\u015bciuszk\u0119 za najwy\u017cszego i jedynego Naczelnika i rz\u0105dc\u0119 ca\u0142ego zbrojnego powstania.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n\n\n

Przysi\u0119ga na Rynku w Krakowie, mal. Walery E. Radzikowski <\/p>\n\n\n\n

Nast\u0119pnie Ko\u015bciuszko z\u0142o\u017cy\u0142 przysi\u0119g\u0119:<\/p>\n\n\n

“Ja, Tadeusz Ko\u015bciuszko, przysi\u0119gam w obliczu Boga ca\u0142emu Narodowi Polskiemu, i\u017c powierzonej mi w\u0142adzy na niczyj prywatny ucisk nie u\u017cyj\u0119, lecz jedynie jej dla obrony ca\u0142o\u015bci granic, odzyskania samow\u0142adno\u015bci Narodu i ugruntowania powszechnej wolno\u015bci u\u017cywa\u0107 b\u0119d\u0119. Tak mi Panie Bo\u017ce dopom\u00f3\u017c i niewinna m\u0119ka Syna Jego.”<\/p>\n

\"\"
Tablica upami\u0119tniaj\u0105ca przysi\u0119g\u0119 Tadeusza Ko\u015bciuszki na Rynku G\u0142\u00f3wnym<\/figcaption><\/figure>\n

Akt powstania wys\u0142ano do rz\u0105d\u00f3w Francji, Anglii, Danii, Szwecji, Turcji, USA oraz znienawidzonych zaborc\u00f3w: Rosji, Prus i Austrii. Po uroczysto\u015bciach 24 marca na krakowskim Rynku, Naczelnik Tadeusz Ko\u015bciuszko powt\u00f3rzy\u0142 przysi\u0119g\u0119 w Ko\u015bciele Mariackim, a nast\u0119pnie uda\u0142 si\u0119 do Ratusza i podpisa\u0142 “Akt powstania obywatel\u00f3w mieszka\u0144c\u00f3w wojew\u00f3dztwa krakowskiego\u201d. Naczelnik wyda\u0142 3 odezwy: \u201eDo obywatel\u00f3w\u201d, \u201eDo wojska polskiego i litewskiego\u201d, \u201eDo kobiet polskich\u201d, w kt\u00f3rych zach\u0119ca do wsparcia powstania, do walki o niepodleg\u0142o\u015b\u0107 Ojczyzny. Celem powstania by\u0142o: “Uwolnienie Polski od obcego \u017co\u0142nierza, przywr\u00f3cenie i zabezpieczenie ca\u0142o\u015bci jej granic, wyt\u0119pienie wszelkiej przemocy i uzurpacji tak obcej, jak i domowej, ugruntowanie wolno\u015bci narodowej i niepodleg\u0142o\u015bci Rzeczypospolitej, ten jest cel \u015bwi\u0119ty powstania naszego”.<\/p>\n

\"\"
Berek Joselewicz na obrazie Juliusza Kossaka<\/figcaption><\/figure>\n

Ko\u015bciuszko, bohater, kt\u00f3ry wyprzedza\u0142 swoje czasy widzia\u0142 nie tylko potrzeb\u0119 bicia si\u0119 za szlacht\u0119, ale za wszystkich obywateli. Osobi\u015bcie stawi\u0142 si\u0119 na Kazimierz, gdzie pod Star\u0105 Synagog\u0105 zwr\u00f3ci\u0142 si\u0119 do ludno\u015bci \u017cydowskiej, aby wspar\u0142a powstanie przeciwko pa\u0144stwom rozbiorowym. Stworzy\u0142 \u017cydowski pu\u0142k kawalerii, kt\u00f3rym dowodzi\u0142 Berek Joselewicz. Wyda\u0142 Uniwersa\u0142 po\u0142aniecki, akt prawny, kt\u00f3rego celem by\u0142a poprawa sytuacji ch\u0142op\u00f3w pa\u0144szczy\u017anianych. By\u0142 tak\u017ce rzecznikiem praw kobiet uwa\u017caj\u0105c \u2013 inaczej ni\u017c jego wsp\u00f3\u0142cze\u015bni – \u017ce przys\u0142uguj\u0105 im takie same prawa jak m\u0119\u017cczyznom.<\/p>\n\n\n

Popularno\u015b\u0107 zyskuje wierszyk zagrzewaj\u0105cy do walki;<\/p>\n\n\n\n

Do broni, \u017cywo do broni!
\u017byje Polska, \u017cyje s\u0142awa,
Chwytaj zbroj\u0119, siod\u0142aj konia,
Dobra nasza z Bogiem sprawa!<\/p>\n\n\n\n

Hej bracia, \u017cywo i \u015bmiele
W kim dusza gore cnotliwa,
Dzielny Ko\u015bciuszko na czele
I Ojczyzna nas wzywa.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Modlitwa ch\u0142op\u00f3w przed bitw\u0105 , mal. J\u00f3zef Che\u0142mo\u0144ski<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n

<\/p>\n

<\/p>\n

4 kwietnia rozegra\u0142a si\u0119 zwyci\u0119ska bitwa pod Rac\u0142awicami. Naczelnik osobi\u015bcie poprowadzi\u0142 do ataku kosynier\u00f3w \u2013 ch\u0142op\u00f3w uzbrojonych w kosy i piki. Wojskiem rosyjskim dowodzi\u0142 genera\u0142 Aleksander Pietrowicz Tormasow. Oko\u0142o godziny 15.00 przeprowadzi\u0142 atak i mimo przewagi ostrza\u0142u artyleryjskiego, nie uda\u0142o mu si\u0119 rozgromi\u0107 powsta\u0144c\u00f3w. Pierwszy dopad\u0142 armaty Wojciech Bartosz, kt\u00f3ry ubieg\u0142 kanoniera zapalaj\u0105cego lont i zgasi\u0142 go zerwan\u0105 z g\u0142owy czapk\u0105 krakusk\u0105. Kolumna rosyjska zostaje rozbita. Sam Naczelnik tak relacjonowa\u0142 przebieg bitwy: \u201epiki, kosy i bagnety z\u0142ama\u0142y piechot\u0119, opanowa\u0142y armaty i znios\u0142y t\u0119 kolumn\u0119 (\u2026) Batalia ta pod Rac\u0142awicami trwa\u0142a do godziny \u00f3smej wiecz\u00f3r. Skutek jej jest zupe\u0142ne zwyci\u0119stwo. (\u2026) wojsko zwyci\u0119skie wykrzykn\u0119\u0142o na placu bitwy \u2013 Wiwat nar\u00f3d! Wiwat wolno\u015b\u0107!\u201d.<\/p>\n

<\/p>\n

<\/p>\n

\"\"
                                                   Ko\u015bciuszko pod Rac\u0142awicami, mal. Jan Matejko<\/figcaption><\/figure>\n

Bitw\u0119 uwieczni\u0142 m.in. Jan Matejko w obrazie \u201eKo\u015bciuszko pod Rac\u0142awicami\u201d, J\u00f3zef Che\u0142mo\u0144ski maluj\u0105c \u201eModlitw\u0119 ch\u0142op\u00f3w przed bitw\u0105 Rac\u0142awick\u0105\u201d, a przede wszystkim upami\u0119tnia j\u0105 wielkie dzie\u0142o Jana Styki i Wojciecha Kossaka \u2013 \u201ePanorama Rac\u0142awicka\u201d.<\/p>\n

<\/p>\n

<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

W stulecie Insurekcji w 1894 roku w Janowiczkach zasadzono 5 lip symbolizuj\u0105cych dow\u00f3dc\u00f3w bitwy pod Rac\u0142awicami. Byli to: Ko\u015bciuszko, Madali\u0144ski, Ma\u0142achowski, Zaj\u0105czek, Wodzicki.<\/p>\n

<\/p>\n

<\/p>\n

Tekst Jolanta Pikul – Mlekodaj<\/p>\n

<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

24 marca, w pi\u0105tek, przypadnie 229 rocznica \u015blubowania Tadeusza Ko\u015bciuszki na krakowskim Rynku, kt\u00f3re to wydarzenie oficjalnie rozpocz\u0119\u0142o powstanie zwane Insurekcj\u0105 Ko\u015bciuszkowsk\u0105. Ojczyzna by\u0142a w dramatycznej sytuacji! W 1793 roku … <\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":34639,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3,11,2],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/34606"}],"collection":[{"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=34606"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/34606\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/34639"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=34606"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=34606"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=34606"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}