{"id":34432,"date":"2023-03-06T13:32:56","date_gmt":"2023-03-06T12:32:56","guid":{"rendered":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/?p=34432"},"modified":"2023-03-06T13:32:59","modified_gmt":"2023-03-06T12:32:59","slug":"zanim-wyrosly-mury-zydzi-w-podgorzu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/2023\/03\/06\/zanim-wyrosly-mury-zydzi-w-podgorzu\/","title":{"rendered":"\u201eZanim wyros\u0142y mury. \u017bydzi w Podg\u00f3rzu\u201d"},"content":{"rendered":"\n

\u201eZanim wyros\u0142y mury. \u017bydzi w Podg\u00f3rzu\u201d \u2013 to tytu\u0142 nowej wystawy w Muzeum Podg\u00f3rza. Wernisa\u017c odb\u0119dzie si\u0119 ju\u017c w czwartek,\u00a09 marca<\/strong>, o godz. 17.00. Wystaw\u0119 b\u0119dzie mo\u017cna ogl\u0105da\u0107 do grudnia br.<\/p>\n\n\n\n

Tytu\u0142 wystawy nawi\u0105zuje przede wszystkim do czasu sprzed powstania mur\u00f3w krakowskiego getta w Podg\u00f3rzu, kt\u00f3re oddzieli\u0142y \u017byd\u00f3w od \u015bwiata zewn\u0119trznego w okresie II wojny \u015bwiatowej, ale mo\u017ce by\u0107 odczytywany tak\u017ce w spos\u00f3b wieloznaczny.<\/p><\/p>\n\n\n\n

Celem wystawy jest przedstawienie specyfiki spo\u0142eczno\u015bci \u017cydowskiej Podg\u00f3rza poprzez ukazanie jej wielowymiarowo\u015bci, jak r\u00f3wnie\u017c pokazanie jak rozwijaj\u0105ce si\u0119 pr\u0119\u017cnie miasto wp\u0142ywa\u0142o na jego \u017cydowskich mieszka\u0144c\u00f3w i odwrotnie – jak spo\u0142eczno\u015b\u0107 \u017cydowska pracowa\u0142a nie tylko dla siebie, lecz dla og\u00f3\u0142u mieszka\u0144c\u00f3w Podg\u00f3rza, a nast\u0119pnie Krakowa.<\/p><\/p>\n\n\n\n

Opowie\u015b\u0107 o podg\u00f3rskiej spo\u0142eczno\u015bci \u017cydowskiej rozpoczyna si\u0119 w czasach, kiedy by\u0142a ona jeszcze cz\u0119\u015bci\u0105 gminy \u017cydowskiej na wielickim Kla\u015bnie. Namiastka kaha\u0142u w Podg\u00f3rzu powsta\u0142a dopiero w 1891 r. I to w\u0142a\u015bnie od tego momentu mo\u017cna liczy\u0107 dynamiczny rozw\u00f3j spo\u0142eczno\u015bci \u017cydowskiej w Podg\u00f3rzu. Wystawa podzielona na kilka cz\u0119\u015bci opowiada o powstaniu i dzia\u0142alno\u015bci gminy wyznaniowej, organizacji i stowarzysze\u0144 religijnych i filantropijnych. Osobn\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 po\u015bwi\u0119cono dzia\u0142alno\u015bci ekonomicznej podg\u00f3rskich \u017byd\u00f3w, kt\u00f3rzy wnie\u015bli sw\u00f3j niebagatelny wk\u0142ad w rozw\u00f3j przemys\u0142owy Podg\u00f3rza, a p\u00f3\u017aniej Krakowa.<\/p><\/p>\n\n\n\n

Wyj\u0105tkowy charakter ma cz\u0119\u015b\u0107 wystawy zatytu\u0142owana \u201eRodzina\u201d. To pewnego rodzaju studium z zakresu mikrohistorii pi\u0119ciu \u017cydowskich rod\u00f3w z terenu Podg\u00f3rza \u2013 Monderer\u00f3w, Lewkowicz\u00f3w, Sterngast\u00f3w, Feldman\u00f3w i Offen\u00f3w. Dzi\u0119ki bogatej ikonografii pochodz\u0105cej przede wszystkim ze zbior\u00f3w rodzinnych, oczom odbiorc\u00f3w ukazuje si\u0119 prywatny, domowy \u015bwiat pi\u0119ciu podg\u00f3rskich rodzin, kt\u00f3re w ci\u0105gu dw\u00f3ch pokole\u0144 przechodz\u0105 metamorfoz\u0119 kulturowo-obyczajow\u0105. Wype\u0142niony prawami Tory religijny \u015bwiat rodzic\u00f3w ust\u0119puje miejsca nowoczesnym ideom w \u015bwiecie \u017cydowskim takim, jak syjonizm i socjalizm.<\/p><\/p>\n\n\n\n

Ostatnia cz\u0119\u015b\u0107 wystawy, zatytu\u0142owana \u201eElita\u201d, prezentuje najwa\u017cniejsze grupy i pojedyncze postaci z \u017cycia spo\u0142eczno\u015bci \u017cydowskiej w Podg\u00f3rzu, maj\u0105ce ogromny wp\u0142yw nie tylko na \u017byd\u00f3w podg\u00f3rskich, lecz tak\u017ce ca\u0142\u0105 populacj\u0119 miasta. Byli to rabini z rodziny Fr\u00e4nkl\u00f3w, radni miejscy Podg\u00f3rza, jednocze\u015bnie wybitni prawnicy i lekarze, tacy jak m.in. Samuel Aronsohn, Jakub Westfried, Salomon Oberlaender, Henryk Pisek, a tak\u017ce spo\u0142ecznicy i nauczyciele jak m.in. Amalia Wasserberger, Henryk Fr\u00e4nkel i zas\u0142u\u017cony dla edukacji podg\u00f3rzan i krakowian Salomon Spitzer. Wiele miejsca po\u015bwi\u0119cono r\u00f3wnie\u017c budowniczym i architektom zwi\u0105zanym i realizuj\u0105cym swoje projekty w Podg\u00f3rzu, takim jak m.in. Ignacy Tislowitz, Ferdynand Liebling i Adolf Si\u00f3dmak.<\/p><\/p>\n\n\n\n

Szczeg\u00f3\u0142y na stronie internetowej\u00a0Muzeum Krakowa<\/strong><\/a>.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Fot. Muzeum Krakowa \/ materia\u0142y prasowe<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

\u201eZanim wyros\u0142y mury. \u017bydzi w Podg\u00f3rzu\u201d \u2013 to tytu\u0142 nowej wystawy w Muzeum Podg\u00f3rza. Wernisa\u017c odb\u0119dzie si\u0119 ju\u017c w czwartek,\u00a09 marca, o godz. 17.00. Wystaw\u0119 b\u0119dzie mo\u017cna ogl\u0105da\u0107 do grudnia … <\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":34440,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3,2,1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/34432"}],"collection":[{"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=34432"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/34432\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/34440"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=34432"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=34432"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=34432"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}