W tym roku przypada 160. rocznica wybuchu powstania styczniowego, najd\u0142u\u017cej trwaj\u0105cego polskiego zrywu niepodleg\u0142o\u015bciowego w okresie zabor\u00f3w. Z tej okazji Muzeum Krakowa przygotowa\u0142o okoliczno\u015bciow\u0105 prezentacj\u0119 pami\u0105tek zwi\u0105zanych z tym wydarzeniem. Mo\u017cna je ogl\u0105da\u0107 w ramach wystawy sta\u0142ej w pa\u0142acu Krzysztofory przy Rynku G\u0142\u00f3wnym 35.<\/p><\/p>\n\n\n\n
Walki w powstaniu styczniowym prowadzone by\u0142y na terenie zaboru rosyjskiego oraz na ziemiach bezpo\u015brednio wcielonych do Rosji. Krak\u00f3w, po\u0142o\u017cony w monarchii austriackiej, kilkana\u015bcie kilometr\u00f3w na po\u0142udnie od granic zaboru rosyjskiego, sta\u0142 si\u0119 wa\u017cn\u0105 baz\u0105 i zapleczem zaopatrzeniowym powstania styczniowego.<\/p><\/p>\n\n\n\n
Po wybuchu powstania wielu m\u0142odych ludzi, w tym student\u00f3w, przedziera\u0142o si\u0119 do oddzia\u0142\u00f3w powsta\u0144czych. Pierwsza wi\u0119ksza grupa powsta\u0144cza z Krakowa wyruszy\u0142a 6 lutego 1863 r. do pobliskiego Ojcowa, kilkana\u015bcie dni p\u00f3\u017aniej, 17 lutego dosz\u0142o do bitwy o Miech\u00f3w. Oddzia\u0142y powsta\u0144cze nieudolnie dowodzone ponios\u0142y ca\u0142kowit\u0105 kl\u0119sk\u0119. Krak\u00f3w okry\u0142 si\u0119 \u017ca\u0142ob\u0105. Ta kl\u0119ska zawa\u017cy\u0142a na kolejnych wyprawach zbrojnych organizowanych w mie\u015bcie. Tylko od kwietnia do sierpnia 1863 r. zorganizowano z Krakowa 11 wypraw zbrojnych, do powstania posz\u0142o ponad 3000 ochotnik\u00f3w. Jednak wszystkie krakowskie wyprawy zosta\u0142y szybko rozbite przez Rosjan.<\/p><\/p>\n\n\n\n
Krak\u00f3w odgrywa\u0142 tak\u017ce istotn\u0105 rol\u0119 polityczn\u0105 jako o\u015brodek konspiracyjny. W styczniu 1863 r. Marian Langiewicz mianowany zosta\u0142 naczelnikiem wojskowym wojew\u00f3dztwa sandomierskiego i krakowskiego. Cieszy\u0142 si\u0119 du\u017cym uznaniem krakowskiego \u015brodowiska konserwatywnego skupionego wok\u00f3\u0142 \u201eCzasu\u201d, sta\u0142 si\u0119 w Galicji najbardziej znanym i popularnym dow\u00f3dc\u0105 powsta\u0144czym. Na pocz\u0105tku marca walczy\u0142 pod Pieskow\u0105 Ska\u0142\u0105 oraz z powodzeniem atakowa\u0142 Rosjan w Skale, a 6 marca dotar\u0142 do podkrakowskiej Goszczy. Wkr\u00f3tce potem obj\u0105\u0142 dyktatur\u0119 powstania styczniowego, z kt\u00f3rej jednak po bitwie pod Grochowiskami (18 marca) szybko zrezygnowa\u0142. We wrze\u015bniu 1863 r. do Krakowa na tajne posiedzenie przybyli najwa\u017cniejsi dow\u00f3dcy powsta\u0144czy. Byli w\u015br\u00f3d nich m.in. J\u00f3zef Hauke-Bosak, Micha\u0142 Heidenreich \u201eKruk\u201d, Dionizy Czachowski oraz Romuald Traugutt, by\u0142y pu\u0142kownik rosyjski, typowany na naczelnika powstania.<\/p><\/p>\n\n\n\n
Z Krakowa r\u00f3wnie\u017c sz\u0142y do powstania transporty broni kupowanej w Wiedniu, tu dzia\u0142a\u0142y fabryki amunicji i jej sk\u0142ady mieszcz\u0105ce si\u0119 w wielu prywatnych domach. Dzi\u0119ki krakowskim lekarzom i studentom medycyny dzia\u0142a\u0142y szpitale w miasteczkach i dworach wzd\u0142u\u017c granicy, a tak\u017ce w samym Krakowie w domach prywatnych i klasztorach. Ofiarnie dzia\u0142a\u0142 Komitet Niewiast Polskich, kt\u00f3rego cz\u0142onkinie pe\u0142ni\u0142y obok pracy w szpitalach tak\u017ce funkcje kurierek, gromadzi\u0142y leki i \u015brodki opatrunkowe, jak r\u00f3wnie\u017c zaopatrywa\u0142y powsta\u0144c\u00f3w w \u017cywno\u015b\u0107 i odzie\u017c.<\/p><\/p>\n\n\n\n
W grudniu 1863 r. za sprzyjanie powstaniu w\u0142adze austriackie nasili\u0142y represje. 29 lutego 1864 r. Austriacy og\u0142osili stan obl\u0119\u017cenia w Krakowie i ca\u0142ej Galicji, trwaj\u0105cy przez ponad rok. Przez dziesi\u0105tki lat pami\u0119\u0107 w Krakowie o by\u0142ych powsta\u0144cach styczniowych by\u0142a \u017cywa, m.in. za spraw\u0105 domu weteran\u00f3w. W Krakowie mieszka\u0142o wielu by\u0142ych uczestnik\u00f3w, w tym Adam Chmielowski (Brat Albert), Marian Dubiecki, czy te\u017c gen. Edmund R\u00f3\u017cycki.<\/p><\/p>\n\n\n\n
Od 17 stycznia w pa\u0142acu Krzysztofory w Krakowie na wystawie sta\u0142ej \u201eKrak\u00f3w od pocz\u0105tku, bez ko\u0144ca\u201d mo\u017cna ogl\u0105da\u0107 okoliczno\u015bciow\u0105 prezentacj\u0119 pami\u0105tek zwi\u0105zanych z powstaniem styczniowym ze zbior\u00f3w Muzeum Krakowa. W\u015br\u00f3d prezentowanych obiekt\u00f3w znajduje si\u0119 m.in. bi\u017cuteria patriotyczna, makata powsta\u0144cz\u0105 z or\u0142em i napisem \u201eBo\u017ce zbaw Polsk\u0119\u201d, piecz\u0119\u0107 z okresu powstania. Prezentowane s\u0105 kajdany wi\u0119zienne na nogi oraz rekonstrukcja munduru \u201e\u017cuawa \u015bmierci\u201d. Znakomitym przyk\u0142adem broni palnej jest strzelba wykonana przez Ignacego H\u00f6felmajera, s\u0142ynnego krakowskiego rusznikarza. W reprezentacyjnej sali Baltazara Fontany mo\u017cna tak\u017ce zobaczy\u0107 sugestywny obraz \u201ePogrzeb powsta\u0144ca 1863 na Kazimierzu w Krakowie\u201d Wac\u0142awa Koniuszki, a tak\u017ce portret zamo\u017cnego przedsi\u0119biorcy, Henryka Kieszkowskiego, kt\u00f3ry ofiarnie wspomaga\u0142 powstanie. Obraz namalowa\u0142 Tadeusz Ajdukiewicz. W\u015br\u00f3d obiekt\u00f3w znajduj\u0105 si\u0119 tak\u017ce portrety by\u0142ych powsta\u0144c\u00f3w, p\u00f3\u017aniej wybitnych dzia\u0142aczy spo\u0142ecznych w Krakowie: Adama Chmielowskiego (Brata Alberta), wykonany przez Zygmunta Soko\u0142owskiego oraz Edmunda Klemensiewicza, namalowany przez J\u00f3zefa M\u0119cin\u0119-Krzesza.<\/p><\/p>\n\n\n\n
Pami\u0105tki powsta\u0144cze mo\u017cna ogl\u0105da\u0107 w pa\u0142acu Krzysztofory do ko\u0144ca lutego. Fot. Pogrzeb powsta\u0144ca styczniowego na Kazimierzu, mal. Wac\u0142aw Koniuszko \/ ze zbior\u00f3w Muzeum Krakowa<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" W tym roku przypada 160. rocznica wybuchu powstania styczniowego, najd\u0142u\u017cej trwaj\u0105cego polskiego zrywu niepodleg\u0142o\u015bciowego w okresie zabor\u00f3w. Z tej okazji Muzeum Krakowa przygotowa\u0142o okoliczno\u015bciow\u0105 prezentacj\u0119 pami\u0105tek zwi\u0105zanych z tym wydarzeniem. … <\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":34105,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3,57,2,1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/34104"}],"collection":[{"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=34104"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/34104\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":37173,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/34104\/revisions\/37173"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/34105"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=34104"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=34104"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=34104"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
Piotr Hapanowicz, Muzeum Krakowa<\/em><\/p>\n\n\n\n