{"id":33893,"date":"2023-01-17T13:54:47","date_gmt":"2023-01-17T12:54:47","guid":{"rendered":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/?p=33893"},"modified":"2023-01-17T14:19:59","modified_gmt":"2023-01-17T13:19:59","slug":"z-krakowskiej-kolekcji-obraz-henryka-siemiradzkiego-pochodnie-nerona1876","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/2023\/01\/17\/z-krakowskiej-kolekcji-obraz-henryka-siemiradzkiego-pochodnie-nerona1876\/","title":{"rendered":"Z krakowskiej kolekcji. Obraz Henryka Siemiradzkiego “Pochodnie Nerona”(1876)"},"content":{"rendered":"

Przez wieki papieski Rzym cieszy\u0142 si\u0119 s\u0142aw\u0105 miasta artyst\u00f3w. Trendy wyznacza\u0142a w nim szacowna instytucja – Akademia \u015bw. \u0141ukasza.\u00a0 Zast\u0105pi\u0142a ona \u015bredniowieczne struktury rzymskich cech\u00f3w: malarzy, miniaturzyst\u00f3w, rze\u017abiarzy, hafciarzy oraz architekt\u00f3w.\u00a0 Wzorcem dla tej rzymskiej Akademii by\u0142a florencka Accademia delle Arti del Disegno, kt\u00f3r\u0105 za\u0142o\u017cono w 1562 r. Powstanie rzymskiej Akademii nast\u0105pi\u0142o z inicjatywy malarza Girolamo Muziano, zatwierdzi\u0142 j\u0105 dokumentem\u00a0 z 15 pa\u017adziernika 1577 r. papie\u017c Grzegorz XIII.<\/p>\n

\"\"
Frederico Zuccaro, autoportret (1604)<\/figcaption><\/figure>\n

\u00a0<\/p>\n

W 1593 r. Federico Zuccaro, jako\u00a0 prze\u0142o\u017cony Akademii oraz kardyna\u0142 Fryderyk Boromeusz przeprowadzili reform\u0119 Akademii (data ta uwa\u017cana jest niekiedy za jej odnowienie). W 1607 r. dosz\u0142o do zatwierdzenia\u00a0 jej statutu. Akademia skupia\u0142a malarzy i rze\u017abiarzy, do kt\u00f3rych z czasem do\u0142\u0105czyli architekci.\u00a0 Prowadzi\u0142a tak\u017ce dzia\u0142alno\u015b\u0107 dydaktyczn\u0105. Przez wieki wytycza\u0142a trendy w sztuce. Wielu europejskich malarzy udawa\u0142o si\u0119 do Rzymu, aby doskonali\u0107 sw\u00f3j warsztat artystyczny i nawi\u0105zywa\u0107 kontakty.<\/p>\n

W 1871 r. nast\u0105pi\u0142a wielka zmiana w sytuacji Rzymu. Przesta\u0142 by\u0107 stolic\u0105 zlikwidowanego Pa\u0144stwa Ko\u015bcielnego, a sta\u0142 si\u0119 stolic\u0105 Kr\u00f3lestwa W\u0142och. W tym czasie, kiedy nast\u0119powa\u0142y zmiany polityczne, zmar\u0142o dw\u00f3ch najwybitniejszych artyst\u00f3w \u015brodowiska rzymskiego, niemiecki malarz i grafik Johann Friedrich Overbeck (1789-1869) i w\u0142oski malarz i teoretyk sztuki Tommaso Minardi (1787-1871). Pomimo niew\u0105tpliwej straty, rzymskie \u015brodowisko artystyczne, zachowa\u0142o sw\u00f3j dotychczasowy poziom, ale i wielonarodowy charakter.\u00a0<\/p>\n

\"\"
Rzym w XIX w.<\/figcaption><\/figure>\n

\u00a0<\/p>\n

Henryk Siemiradzki przyby\u0142 do Rzymu w maju 1872 r. wynaj\u0105\u0142 pracowni\u0119 w kamienicy przy romantycznej via Margutta. Pierwszym dzie\u0142em, kt\u00f3re wykona\u0142, by\u0142 obraz “Chrystus i Jawnogrzesznica”. Obraz ten wzbudzi\u0142 zachwyt, ale jak to bywa i krytyk\u0119. To jednak nie przeszkodzi\u0142o w jego zakupie, przez przysz\u0142ego cara Aleksandra III oraz w zdobyciu s\u0142awy przez dobrze zapowiadaj\u0105cego si\u0119 jego tw\u00f3rc\u0119. <\/p>\n

\"\"
Obraz Henryka Siemiradzkiego, Chrystus i jawnogrzesznica<\/figcaption><\/figure>\n



Po sukcesie tego obrazu Siemiradzki zacz\u0105\u0142 malowa\u0107 kolejny. Traktowa\u0142 go bardzo powa\u017cnie, gdy\u017c jak twierdzi\u0142, mia\u0142 on zadecydowa\u0107 o jego przysz\u0142o\u015bci. Za temat pos\u0142u\u017cy\u0142o mu prze\u015bladowanie chrze\u015bcijan, maj\u0105ce miejsce za czas\u00f3w Nerona, st\u0105d te\u017c tytu\u0142 p\u0142\u00f3tna “Pochodnie Nerona”. Malarz rozpocz\u0105\u0142 prac\u0119 w 1873 r. W czasie, kiedy go malowa\u0142, pracowni\u0119 odwiedzali \u00f3wcze\u015bni arty\u015bci rzymscy, jak r\u00f3wnie\u017c osoby zamo\u017cne i z wy\u017cszych sfer.<\/p>\n

\"\"
Via Margutta, fot. z zasob\u00f3w Flickr<\/figcaption><\/figure>\n

\u00a0<\/p>\n

Obraz z ka\u017cdym miesi\u0105cem budzi\u0142 zainteresowanie, a pod koniec jego uko\u0144czenia korespondent \u201eGazzetta d\u2019Italia\u201d z 11 kwietnia 1876 r. pisa\u0142: \u201eOd niejakiego czasu w k\u00f3\u0142kach artystycznych o niczym innym prawie nie m\u00f3wi\u0105, jak tylko o wielkim obrazie Henryka Siemiradzkiego, kt\u00f3ry przedstawia m\u0119cze\u0144stwo chrze\u015bcijan, palonych \u017cywcem w ogrodach Nerona. Henryk Siemiradzki jest Polakiem, lat oko\u0142o trzydziestu, bladej twarzy, bardzo szlachetnej, o\u015bwieconej b\u0142yskiem geniuszu. Od trzech lat bawi w Rzymie, a od dw\u00f3ch pracuje nad ogromnym obrazem, kt\u00f3ry za miesi\u0105c uko\u0144czonym zostanie, cho\u0107 od kilku tygodni zwabia pod nr 5 via Margutta (\u2026) wielkie t\u0142umy admirator\u00f3w. Idzie si\u0119 tam pod wra\u017ceniem og\u00f3lnego zachwytu i stoi przed obrazem z niemym podziwem. (\u2026) Jednym s\u0142owem, p. Siemiradzki stworzy\u0142 dzie\u0142o, kt\u00f3re b\u0119dzie dla niego s\u0142aw\u0105\u201d. Sam Siemiradzki pisa\u0142: \u201eNeron m\u00f3j, chocia\u017c pod wzgl\u0119dem pieni\u0119\u017cnym przynosi mi dotychczas tylko wydatki, za to zjedna\u0142 mi ju\u017c w Rzymie takie stanowisko pomi\u0119dzy artystami, o jakim nawet marzy\u0107 nie \u015bmia\u0142em\u201d.<\/p>\n

\"\"
Rzym, siedziba Akademii \u015bw. \u0141ukasza, obecnie Akademii Sztuk Pi\u0119knych<\/figcaption><\/figure>\n

\u00a0<\/p>\n

Obraz zosta\u0142 zaprezentowany publicznie po raz pierwszy,\u00a0 w maju 1876 r. w sali budynku Akademii \u015bw. \u0141ukasza przy via Ripetta. Spotka\u0142 si\u0119 z \u017cyczliwym przyj\u0119ciem. O jego randze mo\u017ce \u015bwiadczy\u0107 fakt, i\u017c na otwarcie wystawy przyby\u0142 w\u0142oski minister o\u015bwiaty oraz rosyjski ambasador. Obecno\u015b\u0107 ambasadora by\u0142a zwi\u0105zana z tym, \u017ce Siemiradzki znalaz\u0142 si\u0119\u00a0 w Rzymie\u00a0 jako obywatel carskiej Rosji.\u00a0 Ca\u0142kowity doch\u00f3d z bilet\u00f3w przeznaczy\u0142 malarz na wsparcie budowy Pa\u0142acu Wystawienniczego – Palazzo delle Esposizioni – przy via Nazionale. Wystawa w Akademii \u015bw. \u0141ukasza rezonowa\u0142a we w\u0142oskiej krytyce artystycznej. Okre\u015blono obraz mianem poematu, w kt\u00f3rym zawarty zosta\u0142 ca\u0142y duch czas\u00f3w oraz wyra\u017cono \u017cal, \u017ce Siemiradzki nie jest W\u0142ochem.<\/p>\n

\"\"
Henryk Siemiradzki 1843-1902<\/figcaption><\/figure>\n

\u00a0<\/p>\n

W tym samym roku “Pochodnie Heroda” pokazano na wystawach w Wiedniu, Monachium, a w kolejnym w Berlinie, Warszawie, Petersburgu. W 1878 r. zosta\u0142 wystawiony we Lwowie, a potem na wystawie \u015bwiatowej w Pary\u017cu, gdzie zdoby\u0142 zloty medal. W pa\u017adzierniku 1879 r. w Krakowie Henryk Siemiradzki wzi\u0105\u0142 udzia\u0142 w obchodach 50\u2013lecia pracy literackiej J\u00f3zefa Ignacego Kraszewskiego. Wtedy to og\u0142osi\u0142, \u017ce podaruje “Pochodnie Nerona” miastu \u201ena po\u017cytek krajowi\u201d. I faktycznie obraz trafi\u0142 pod Wawel, gdzie zapocz\u0105tkowa\u0142 kolekcj\u0119 dzie\u0142 sztuki Muzeum Narodowego w Krakowie. Co ciekawe nosi on numer pierwszy w inwentarzu Muzeum. O fakcie przekazania narodowi obrazu tak jego autor pisa\u0142 do swej matki Michaliny: “[\u2026] tyle prze\u017cy\u0142em wra\u017ce\u0144, tylem widzia\u0142 i s\u0142ysza\u0142, tyle sam ha\u0142asu narobi\u0142em darowaniem do Sukiennic \u00bb\u015awiecznik\u00f3w chrze\u015bcija\u0144stwa\u00ab, \u017ce mi si\u0119 w g\u0142owie m\u0105ci. [\u2026] Los szcz\u0119\u015bliwy chcia\u0142, abym zelektryzowa\u0142 kraj ca\u0142y, abym rozbudzi\u0142 ducha ofiarno\u015bci. [\u2026] Zosta\u0142em za to wynagrodzony tak jak tylko wynagrodzi\u0107 podobna: mam mi\u0142o\u015b\u0107 ca\u0142ego kraju, staj\u0119 obok Kraszewskiego w jego uznaniu. [\u2026] Jakie to dla mnie szcz\u0119\u015bcie czu\u0107, \u017ce ja tu potrzebny, \u017ce s\u0142u\u017c\u0119 krajowi, \u017ce czynem \u015bwiadcz\u0119 o jego \u017cywotno\u015bci. [\u2026] A poch\u00f3d z pochodniami, w kt\u00f3rym przyj\u0119\u0142o udzia\u0142 przesz\u0142o tysi\u0105c os\u00f3b nios\u0105cych smolne pochodnie (w tej liczbie arystokracja) i t\u0142um ogromny krzycz\u0105cy \u00bbNiech \u017cyje Siemiradzki!\u00ab, a nast\u0119pnie udaj\u0105cy si\u0119 na moje wezwanie do Kraszewskiego z r\u00f3wnym zapa\u0142em! Wszystko to za olbrzymie, za wstrz\u0105saj\u0105ce!” Siemiradzi pisa\u0142 o pochodzie krakowian, kt\u00f3rzy zebrali si\u0119 pod hotelem, w kt\u00f3rym mieszka\u0142 artysta a na jego wezwanie i wraz z nim udali si\u0119 pod hotel, gdzie przebywa\u0142 J\u00f3zef Ignacy Kraszewski.\u00a0<\/p>\n

\n

“Pochodnie Nerona” nazywane s\u0105 r\u00f3wnie\u017c “<\/span>\u015awiecznikami chrze\u015bcija\u0144stwa” uchodz\u0105 za\u00a0<\/span>arcydzie\u0142o. Autor przygotowywa\u0142 si\u0119 do jego namalowania poprzez wnikliw\u0105 obserwacj\u0119\u00a0 rzymskim i wczesnochrze\u015bcija\u0144skich zabytk\u00f3w oraz analiz\u0119 tekst\u00f3w \u017ar\u00f3d\u0142owych, w tym dzie\u0142 Seneki oraz “Rocznik\u00f3w” <\/span>Tacyta.\u00a0 Siemiradzki m\u00f3g\u0142 zna\u0107 tak\u017ce dzie\u0142o J\u00f3zefa I. Kraszewskiego pt. “Rzym za Nerona” wydane w 1866 r.\u00a0<\/span><\/p>\n

\"\"
Fragment obrazu pochodnie Nerona<\/figcaption><\/figure>\n

\u00a0<\/p>\n

Dzie\u0142o malarza przedstawia m\u0119cze\u0144stwo chrze\u015bcijan (pochodni) oskar\u017conych przez Nerona o podpalenie stolicy Imperium w 64 r.\u00a0 Artysta zaprezentowa\u0142 moment wykonania wyroku. Przedstawi\u0142 chrze\u015bcijan przywi\u0105zanych do s\u0142up\u00f3w ozdobionych girlandami z kwiat\u00f3w, tu\u017c przed ich podpaleniem.\u00a0 Na s\u0142upach zawieszono tabliczki z \u0142aci\u0144skim napisem \u201eChrze\u015bcijanin podpalacz miasta i wr\u00f3g publiczny\u201d (Christianus incendiator urbis hostis generisque humani<\/em>). S\u0142owo \u201eincendiator\u201d nie jest s\u0142owem \u0142aci\u0144skim, ale terminem w\u0142oskim.\u00a0 W \u015brodkowej cz\u0119\u015bci obrazu znajduje si\u0119 Neron w lektyce trzymanej przez\u00a0 niewolnik\u00f3w. Obok cesarza siedzi jego \u017cona Poppea Sabina. W lewej cz\u0119\u015bci obrazu namalowane zosta\u0142y osoby\u00a0 ubrane w ciemne szaty – to czciciele Bachusa, bo\u017cka wina i zabawy.
Obraz jest monumentalny o wysoko\u015bci 3 m i 85 cm oraz szeroko\u015bci 7 m i 4 cm, znajduje si\u0119 w Sukiennicach.<\/span><\/p>\n<\/div>\n\n\n

\"\"
“Pochodnie Nerona” w Sukiennicach, fot. Marcin Szala <\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Opracowanie Mariusz Jab\u0142o\u0144ski<\/p>\n\n\n\n

Literatura:
Andrzej Bia\u0142kiewicz, Akademia \u015bw. \u0141ukasza w Rzymie jako symbol uczelni architektonicznych<\/em>, w: Czasopismo techniczne Architektura 9-A\/2014
Maria Nitka, Rzymska recepcja tw\u00f3rczo\u015bci Henryka Siemiradzkiego \u2013 rekonesans<\/em>
w: Sztuka Europy Wschodniej 3, 27-35, 2015
Jakub Zarzycki, Henryk Siemiradzki, “\u015awieczniki chrze\u015bcija\u0144stwa (Pochodnie Nerona)”<\/em>
w: https:\/\/culture.pl\/pl\/dzielo\/henryk-siemiradzki-swieczniki-chrzescijanstwa-pochodnie-nerona <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Przez wieki papieski Rzym cieszy\u0142 si\u0119 s\u0142aw\u0105 miasta artyst\u00f3w. Trendy wyznacza\u0142a w nim szacowna instytucja – Akademia \u015bw. \u0141ukasza.\u00a0 Zast\u0105pi\u0142a ona \u015bredniowieczne struktury rzymskich cech\u00f3w: malarzy, miniaturzyst\u00f3w, rze\u017abiarzy, hafciarzy oraz … <\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":33896,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3,11,2],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/33893"}],"collection":[{"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=33893"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/33893\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/33896"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=33893"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=33893"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=33893"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}