W Filharmonii Krakowskiej sze\u015bciu laureat\u00f3w XI edycji nagrody \u015awiadek Historii dla wojew\u00f3dztw ma\u0142opolskiego i \u015bwi\u0119tokrzyskiego odbierze 16 grudnia 2022 r. honorowe wyr\u00f3\u017cnienia z r\u0105k zast\u0119pcy prezesa IPN dr. Mateusza Szpytmy.<\/p><\/p>\n\n\n\n
W 2022 r. Kapitu\u0142a Nagrody, kt\u00f3rej przewodniczy prezes IPN dr Karol Nawrocki, postanowi\u0142a nagrodzi\u0107 cztery osoby oraz dwie instytucje, szczeg\u00f3lnie zas\u0142u\u017cone dla upami\u0119tniania historii narodu polskiego w regionie oraz wspieraj\u0105ce pion edukacyjny Instytutu w dziele edukacji historycznej na obszarze dzia\u0142ania Oddzia\u0142u IPN w Krakowie i Delegatury IPN w Kielcach.<\/p><\/p>\n\n\n\n
Wst\u0119p na uroczysto\u015b\u0107 w Filharmonii tylko dla os\u00f3b zaproszonych.<\/p>\n\n\n\n
Laureaci XI edycji nagrody \u015awiadek Historii
Krystian Brodacki (ur. 1937 r., Warszawa)
W wieku dw\u00f3ch i p\u00f3\u0142 roku zosta\u0142 sierot\u0105 (ojciec zmar\u0142 od ran w 1939 r., matka zosta\u0142a rozstrzelana przez Niemc\u00f3w za pomoc Polakowi \u017cydowskiego pochodzenia). Absolwent Politechniki Krakowskiej i dziennikarstwa na Uniwersytecie Warszawskim. W latach 70. wsp\u00f3\u0142redagowa\u0142 bezdebitowe pismo \u201eU Progu\u201d. W 1980 r. za\u0142o\u017cy\u0142 w redakcji \u201ePrzegl\u0105du Technicznego\u201d ko\u0142o \u201eSolidarno\u015bci\u201d.<\/p><\/p>\n\n\n\n
Po transformacji ustrojowej publikowa\u0142 m.in. w \u201eCzasie Krakowskim\u201d, \u201eGazecie Polskiej\u201d i \u201eNiedzieli\u201d, a przede wszystkim w \u201eTygodniku Solidarno\u015b\u0107\u201d. Zanim powsta\u0142 IPN przypomina\u0142 czytelnikom wa\u017cne postaci oporu antykomunistycznego z kraju i emigracji. Z prof. Wojciechem Nar\u0119bskim nagra\u0142 piosenki \u015bpiewane w Armii Andersa. Dzia\u0142a w Polskim Stowarzyszeniu Jazzowym, jest autorem wielu publikacji nt. historii i gwiazd polskiego jazzu.<\/p>\n\n\n\n
Marek Godlewski (ur. 1970 r., J\u0119drzej\u00f3w)
Pracownik Urz\u0119du Miejskiego w J\u0119drzejowie. Regionalista, pasjonat historii lokalnej. Dzi\u0119ki jego zaanga\u017cowaniu upami\u0119tniane s\u0105 zapomniane osoby, kt\u00f3rych \u017cycie wp\u0142yn\u0119\u0142o na bieg dziej\u00f3w. Zainicjowa\u0142 tworzenie tablic po\u015bwi\u0119conych bohaterom bitew powstania styczniowego, stoczonych w okolicach J\u0119drzejowa. Organizuje \u017cywe lekcje historii, prowadzi prelekcje dla m\u0142odzie\u017cy, aktywizuj\u0105c j\u0105 oraz nauczycieli.<\/p>\n\n\n\n
Jest organizatorem uroczysto\u015bci rocznicowych, podczas kt\u00f3rych opowiada o historii. Wsp\u00f3\u0142pracuje z lokalnymi stacjami radiowymi i pras\u0105. Podejmuje szereg inicjatyw, takich jak inwentaryzacja nekropolii, ustawienie obelisku na mogile pomordowanych w Mi\u0105sowej czy tablicy pami\u0105tkowej w Nag\u0142owicach. Prowadzi portal historyczny andreovia.pl o regionie, w kt\u00f3rym mieszka.<\/p>\n\n\n\n
Kpt. Stanis\u0142aw Pazurkiewicz (ur. 1928 r., Krak\u00f3w)
Urodzi\u0142 si\u0119 w Krakowie jako syn Adeli i Stanis\u0142awa Pazurkiewicz\u00f3w. W czasie II wojny \u015bwiatowej pracowa\u0142 od 14. roku \u017cycia jako sprzedawca i goniec w sklepie w Sukiennicach. Maj\u0105c 16 lat wst\u0105pi\u0142 w szeregi Armii Krajowej. Po z\u0142o\u017ceniu przysi\u0119gi przyj\u0105\u0142 pseudonim \u201eMaks\u201d. Uko\u0144czy\u0142 kurs podoficerski i otrzyma\u0142 stopie\u0144 kaprala. Kierowa\u0142 sekcj\u0105, kt\u00f3ra mia\u0142a w szeregach \u017co\u0142nierzy starszych od niego.<\/p>\n\n\n\n
Po wojnie uczy\u0142 si\u0119 na trzyletnich kursach maturalnych dla doros\u0142ych. W 1948 r. zacz\u0105\u0142 studiowa\u0107 architektur\u0119 na Politechnice Krakowskiej. 18 pa\u017adziernika 1949 r., b\u0119d\u0105c na drugim roku studi\u00f3w, w\u0142\u0105czy\u0142 si\u0119 w dzia\u0142alno\u015b\u0107 organizacji m\u0142odzie\u017cowej \u201eSuwerenno\u015b\u0107 \u2013 Honor \u2013 Praca\u201d. Po aresztowaniu przez funkcjonariuszy UB zosta\u0142 osadzony w wi\u0119zieniu przy pl. Inwalid\u00f3w, a potem przy ul. Montelupich.<\/p>\n\n\n\n
Przed komunistycznym Wojskowym S\u0105dem Rejonowym w Krakowie zosta\u0142 oskar\u017cony o d\u0105\u017cenie do obalenia ustroju komunistycznego oraz posiadanie broni. 23 grudnia 1949 r. skazano go na 10 lat wi\u0119zienia. Wyrok odbywa\u0142 w wi\u0119zieniu w Tarnowie, a od 22 listopada 1951 r. w Rawiczu. Zosta\u0142 zwolniony 27 grudnia 1954 r.<\/p>\n\n\n\n
By\u0142 nadal inwigilowany przez UB\/SB (sprawa kryptonim \u201eNiepokorny\u201d), nie pozwolono mu kontynuowa\u0107 studi\u00f3w na Politechnice Krakowskiej. Uczy\u0142 si\u0119 w Technikum Budowlanym, a nast\u0119pnie podj\u0105\u0142 prac\u0119 jako asystent projektanta architekta, p\u00f3\u017aniej jako projektant. Zesp\u00f3\u0142, w kt\u00f3rym pracowa\u0142, projektowa\u0142 m.in. os. na Pr\u0105dniku Czerwonym w Krakowie.<\/p>\n\n\n\n
W latach 1977-1988 przewozi\u0142 na trasie Krak\u00f3w \u2013 Nowy S\u0105cz pras\u0119 drukowan\u0105 poza cenzur\u0105, w tym bezdebitowe pisma wydawane przez NSZZ \u201eSolidarno\u015b\u0107\u201d. W tym okresie by\u0142 w sta\u0142ym kontakcie z przyjaci\u00f3\u0142mi z wi\u0119zienia w Rawiczu \u2013 Bogumi\u0142em Studzi\u0144skim ze Zrzeszenia \u201eWolno\u015b\u0107 i Niezawis\u0142o\u015b\u0107\u201d, p\u00f3\u017aniejszym dzia\u0142aczem Ruchu Obrony Praw Cz\u0142owieka i Obywatela oraz Henrykiem Ferencem z Polskiej Podziemnej Armii Niepodleg\u0142o\u015bciowc\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n
W 1981 r. zosta\u0142 zwolniony z pracy za dzia\u0142alno\u015b\u0107 w \u201eSolidarno\u015bci\u201d i wsp\u00f3\u0142organizacj\u0119 strajku w biurze. Po stanie wojennym, nie b\u0119d\u0105c ju\u017c pracownikiem, razem z kolegami reaktywowa\u0142 \u201eSolidarno\u015b\u0107\u201d w swojej dawnej firmie. Od 1989 r. nale\u017ca\u0142 do \u015awiatowego Zwi\u0105zku \u017bo\u0142nierzy Armii Krajowej i Zwi\u0105zku Wi\u0119\u017ani\u00f3w Politycznych Okresu Stalinowskiego w Krakowie.<\/p>\n\n\n\n
W ci\u0105gu lat zosta\u0142 awansowany na kolejne stopnie oficerskie, obecnie jest kapitanem. W Zwi\u0105zku Wi\u0119\u017ani\u00f3w Politycznych Okresu Stalinowskiego pe\u0142ni\u0142 m.in. funkcj\u0119 wiceprezesa. Uczestniczy\u0142 w zjazdach by\u0142ych wi\u0119\u017ani\u00f3w w Rawiczu.<\/p>\n\n\n\n
Dzi\u015b, ze wzgl\u0119du na stan zdrowia, rzadko w\u0142\u0105cza si\u0119 w dzia\u0142alno\u015b\u0107 publiczn\u0105, natomiast we wcze\u015bniejszych latach by\u0142 zaanga\u017cowany w dzia\u0142alno\u015b\u0107 organizacji kombatanckich. Uczestniczy\u0142 w spotkaniach z m\u0142odzie\u017c\u0105. Z\u0142o\u017cy\u0142 relacj\u0119 dla Instytutu im. Pileckiego (w ramach projektu \u015awiadkowie Epoki). Niezwyk\u0142ym \u015bwiadectwem wojennej dzia\u0142alno\u015bci kpt. Pazurkiewicza s\u0105 spisane w\u0142asnor\u0119cznie wspomnienia pt. \u201eDwa i p\u00f3\u0142 roku mojego \u017cycia w latach od lipca 1942 do stycznia 1945 roku\u201d.<\/p>\n\n\n\n
Danuta Szegda-Pestka (ur. 1951 r., Workuta w ZSRS)
Sybiraczka urodzona w obozie podczas zes\u0142ania jej rodziny. Repatriowana w 1957 r. do Sandomierza. Zawodowo zwi\u0105zana z Wy\u017csz\u0105 Szko\u0142\u0105 Pedagogiczn\u0105 w Cz\u0119stochowie. Nauczycielka j\u0119zyka polskiego. Od 2007 r. redaktor naczelna miesi\u0119cznika \u201eNasza Jedlnia\u201d po\u015bwi\u0119conego lokalnej kulturze i historii. Pomys\u0142odawca i wykonawca projekt\u00f3w dotycz\u0105cych upowszechniania lokalnej historii, a tak\u017ce konkurs\u00f3w, warsztat\u00f3w i festyn\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n
Kieruje sandomierskim Ko\u0142em Sybirak\u00f3w. Dokumentuje i upowszechnia ich losy oraz opiekuje si\u0119 grobami. Tworzy \u201eBiuletyn Informacyjny Sybirak\u00f3w\u201d i system wzajemnej pomocy, a tak\u017ce wsparcia. Jest inicjatork\u0105 i g\u0142\u00f3wn\u0105 redaktork\u0105 albumu z archiwalnymi zdj\u0119ciami \u201e\u015alad w pami\u0119ci\u201d oraz wielu innych wydawnictw. Jej prac\u0119 doceni\u0142o wiele instytucji, honoruj\u0105c j\u0105 odznaczeniami i nagrodami.<\/p>\n\n\n\n
Fundacja Pobliskie Miejsca Pami\u0119ci Auschwitz-Birkenau (Brzeszcze)
Zosta\u0142a powo\u0142ana w 2013 r. w celu inwentaryzacji, ratowania przed zniszczeniem, konserwacji oraz zachowania do cel\u00f3w muzealnych artefakt\u00f3w zwi\u0105zanych z by\u0142ym niemieckim nazistowskim obozem koncentracyjnym i zag\u0142ady Auschwitz-Birkenau oraz z jego podobozami na terenach b\u0119d\u0105cych obecnie w r\u0119kach prywatnych. Fundacja prowadzi dzia\u0142alno\u015b\u0107 wystawiennicz\u0105, wydawnicz\u0105, naukow\u0105, kulturalna oraz edukacyjn\u0105 w zakresie Holokaustu, martyrologii, ludob\u00f3jstwa i oboz\u00f3w koncentracyjnych. Wypo\u017cycza eksponaty i artefakty pochodz\u0105ce z kolekcji prywatnych.<\/p>\n\n\n\n
Organizuje spotkania, seminaria, konferencje, szkolenia i prelekcje. Podejmuje wsp\u00f3\u0142prac\u0119 z organizacjami, osobami fizycznymi i prawnymi, prowadz\u0105cymi dzia\u0142alno\u015b\u0107 zbie\u017cn\u0105 z jej celami, a tak\u017ce z w\u0142adzami samorz\u0105dowymi, rz\u0105dowymi, organizacjami pozarz\u0105dowymi i o\u015brodkami akademicko-badawczymi w Polsce i na \u015bwiecie. Inicjuje i finansuje w\u0142asne projekty, w tym we wsp\u00f3\u0142pracy z Muzeum Auschwitz-Birkenau oraz innymi organizacjami i muzeami.<\/p>\n\n\n\n
Wydaje i kolportuje broszury, foldery, plakaty, materia\u0142y audiowizualne, prowadzi strony internetowe. Urz\u0105dza \u015bcie\u017cki i trasy edukacyjne w pobliskich miejscach pami\u0119ci zwi\u0105zanych z by\u0142ym obozem koncentracyjnym, na terenach nie wchodz\u0105cych w obszar Pa\u0144stwowego Muzeum Auschwitz-Birkenau w O\u015bwi\u0119cimiu.<\/p>\n\n\n\n
Zesp\u00f3\u0142 Szk\u00f3\u0142 nr 2 im. Sybirak\u00f3w w Nowym S\u0105czu
Od wielu lat wsp\u00f3\u0142pracuje z Oddzia\u0142em Zwi\u0105zku Sybirak\u00f3w w Nowym S\u0105czu. W szkole stworzono Izb\u0119 Pami\u0119ci Sybirak\u00f3w, w kt\u00f3rej zgromadzono dokumenty z czas\u00f3w zes\u0142a\u0144, pami\u0105tki, publikacje. Patronat na izb\u0105 obj\u0119\u0142o Muzeum Okr\u0119gowe w Nowym S\u0105czu. Ka\u017cdego roku w tym miejscu Sybiracy spotykaj\u0105 si\u0119 z uczniami.<\/p>\n\n\n\n
Od 2001 r. uczniowie ZS nr 2 w Nowym S\u0105czu bior\u0105 udzia\u0142 w Mi\u0119dzynarodowym Marszu Pami\u0119ci Zes\u0142a\u0144c\u00f3w Sybiru w Bia\u0142ymstoku. Ka\u017cda klasa pomaga w \u017cyciu codziennym jednemu z \u017cyj\u0105cych Sybirak\u00f3w, m\u0142odzie\u017c opiekuje si\u0119 tak\u017ce grobami zmar\u0142ych zes\u0142a\u0144c\u00f3w. Szko\u0142a wsp\u00f3\u0142organizowa\u0142a ods\u0142oni\u0119cie Obelisku Pami\u0119ci Sybirak\u00f3w oraz nadanie imienia Sybirak\u00f3w mostowi na Kamienicy.<\/p>\n\n\n\n
Z inicjatywy szko\u0142y i Sybirak\u00f3w powsta\u0142o pierwsze w Polsce Stowarzyszenie Pami\u0119ci Zes\u0142anych na Sybir, a w 2011 r. odby\u0142 si\u0119 I Og\u00f3lnopolski Zjazd Dyrektor\u00f3w Szk\u00f3\u0142 i Plac\u00f3wek oraz Prezes\u00f3w Stowarzysze\u0144 nosz\u0105cych imiona upami\u0119tniaj\u0105ce Zes\u0142a\u0144c\u00f3w Sybiru.<\/p>\n\n\n\n
Zwi\u0105zek Sybirak\u00f3w przekaza\u0142 szkole pod opiek\u0119 sw\u00f3j sztandar. W ZS kilka sal lekcyjnych nosi imiona zmar\u0142ych Sybirak\u00f3w s\u0105deckich \u2013 prezentowane s\u0105 tam ich biografie i zdj\u0119cia. W 2021 r. szko\u0142a zorganizowa\u0142a I Rajd Rowerowy Pami\u0119ci Sybirak\u00f3w z Nowego S\u0105cza. Przeprowadza tak\u017ce konkursy wiedzy o patronie, mi\u0119dzyszkolny konkurs recytatorski poezji sybirackiej im. M. Jonkajtysa i nowos\u0105decki Marsz Pami\u0119ci Sybirak\u00f3w. Ponadto bierze udzia\u0142 w wielu patriotycznych inicjatywach, uczniowie startuj\u0105 w konkursach historycznych, a klasy mundurowe s\u0105 obecne na uroczysto\u015bciach rocznicowych.<\/p>\n\n\n\n
Laureaci nagrody \u015awiadek Historii z lat poprzednich
2012 \u2013 ks. Kardyna\u0142 Franciszek Macharski, Stanis\u0142aw Malara, Pawe\u0142 Perchel, Adam Roli\u0144ski, pp\u0142k. Jerzy Weso\u0142owski, W\u0142adys\u0142aw Skalski (po\u015bmiertnie)
2013 \u2013 Kazimierz Cholewa, Andrzej Jankowski, J\u00f3zef Jarno, Anna \u0141akomiec, ks. W\u0142adys\u0142aw Palmowski, Bogus\u0142aw Sonik, Zofia Dubjelova (po\u015bmiertnie)
2014 \u2013 Stanis\u0142aw Handzlik, Ma\u0142gorzata Janiec, Tadeusz Kowalczyk, Zbigniew Paliwoda, Andrzej Szkaradek, Pelagia Potocka (po\u015bmiertnie)
2015 \u2013 Jan Bana\u015bkiewicz, Micha\u0142 Siwiec-Cielebon, Wojciech Grzeszek, Robert Mazur, Wac\u0142aw Szaco\u0144, Stanis\u0142aw Szuro
2016 \u2013 Tadeusz Bie\u0144kowicz, Jadwiga Duda, Wojciech Lubawski, Wojciech Nar\u0119bski, Danuta \u017bbikowska, Stowarzyszenie Ochrony Dziedzictwa Narodowego w Kielcach
2017 \u2013 Stanis\u0142aw M. Jankowski, Karol Tendera, Aleksandra Szemioth, Ryszard Majdzik, Zofia Wieczorek-Nowak, \u015arodowisko \u015awi\u0119tokrzyskich Zgrupowa\u0144 Partyzanckich Armii Krajowej \u201ePonury\u201d \u2013 \u201eNurt\u201d
2018 \u2013 Wanda P\u00f3\u0142tawska, Amelia Dunin, Jerzy Bukowski, Antoni Wiatr, J\u00f3zef Wieczorek, Wojciech Zapa\u0142a
2019 \u2013 Adrienne K\u00f6rmendy, Jolanta Kuli\u0144ska, Urszula Oettingen, Janusz Baster, o. Jerzy Paj\u0105k OFMCap, Stowarzyszenie NZS 1980
2020 \u2013 dr Maria \u017bychowska, pp\u0142k dr Janusz Kamocki \u201eMamut\u201d, pp\u0142k Janusz Sermanowicz \u201eDyzma\u201d, Jacek Smagowicz, Jerzy Giza, Regionalna Dyrekcja Las\u00f3w Pa\u0144stwowych w Radomiu
2021 \u2013 Jerzy Basiaga, Andrzej Kostrzewski, \u0141ukasz \u0141aganowski, Zbigniew Stanis\u0142aw Sieka\u0144ski, Polskie Towarzystwo Historyczne Oddzia\u0142 w Nowym S\u0105czu, Towarzystwo Przyjaci\u00f3\u0142 Nowej S\u0142upi<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
W Filharmonii Krakowskiej sze\u015bciu laureat\u00f3w XI edycji nagrody \u015awiadek Historii dla wojew\u00f3dztw ma\u0142opolskiego i \u015bwi\u0119tokrzyskiego odbierze 16 grudnia 2022 r. honorowe wyr\u00f3\u017cnienia z r\u0105k zast\u0119pcy prezesa IPN dr. Mateusza Szpytmy. … <\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":33609,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3,2,1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/33608"}],"collection":[{"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=33608"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/33608\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/33609"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=33608"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=33608"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=33608"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}