“Ksi\u0105dz Stanis\u0142aw Stoja\u0142owski by\u0142 jedn\u0105 z najwybitniejszych postaci \u017cycia spo\u0142ecznego i politycznego Galicji prze\u0142omu XIX i XX wieku. Mo\u017cna doda\u0107, \u017ce tak\u017ce jedn\u0105 z najbardziej kontrowersyjnych. Dla cz\u0119\u015bci historyk\u00f3w, publicyst\u00f3w czy ludzi pi\u00f3ra by\u0142 to wybitny kap\u0142an, kt\u00f3ry jako pierwszy poprowadzi\u0142 galicyjskich ch\u0142op\u00f3w do spo\u0142ecznej i politycznej emancypacji, a tak\u017ce narodowego przebudzenia. Dla innych, by\u0142 to walcz\u0105cy z w\u0142adz\u0105 \u015bwieck\u0105 i ko\u015bcieln\u0105 zbuntowany rewolucjonista. Jeszcze inni widz\u0105 w nim pe\u0142nego przebieg\u0142o\u015bci dzia\u0142acza, kt\u00f3ry rzekomo wyst\u0119puj\u0105c w obronie ludno\u015bci, a jednocze\u015bnie do utrzymania ludu w pos\u0142usze\u0144stwie wobec chrze\u015bcija\u0144skich warto\u015bci w istocie usi\u0142owa\u0142 zatrzyma\u0107 obiektywny post\u0119p spo\u0142eczny.<\/p>\n
Publikacja nie ma za zadanie przedstawi\u0107 pe\u0142nej biografii ksi\u0119dza Stanis\u0142awa Stoja\u0142owskiego, na kt\u00f3r\u0105 zreszt\u0105 kap\u0142an ten w pe\u0142ni zas\u0142uguje. Zadania, przed jakimi stan\u0105\u0142 autor by\u0142y znacznie skromniejsze. Przede wszystkim stara\u0142 si\u0119 on ukaza\u0107 \u017cycie tego najs\u0142ynniejszego ksi\u0119dza-spo\u0142ecznika na tle historii Galicji, zak\u0142adaj\u0105c, \u017ce jest to konieczne, by w pe\u0142ni zrozumie\u0107 warunki -polityczne, ale tak\u017ce spo\u0142eczne czy kulturowe \u2013 w jakich przysz\u0142o dzia\u0142a\u0107 ks. Stoja\u0142owskiemu. Stara\u0142 si\u0119 zatem patrze\u0107 na t\u0119 posta\u0107 szeroko, ale nie trac\u0105c z oczu konkretnych dzia\u0142a\u0144 kap\u0142ana, wpisuj\u0105cych si\u0119 w misj\u0119, kt\u00f3r\u0105 sam sobie wyznaczy\u0142 \u2013 u\u015bwiadamianie spo\u0142eczne, narodowe i religijne ludu polskiego. Praca nie ma r\u00f3wnie\u017c ambicji bycia stricte <\/em>naukow\u0105, ale ma charakter popularno-naukowy, chocia\u017c opatrzono prac\u0119 przypisami, a cz\u0119\u015b\u0107 ustale\u0144 ma charakter nowy. Autor nie ucieka tak\u017ce od polemiki z niekt\u00f3rymi dotychczasowymi opiniami historiografii o ks. Stoja\u0142owskim, zw\u0142aszcza tymi, kt\u00f3re pisane by\u0142y ( i s\u0105 nadal pisane!) z perspektywy marksistowskiej.<\/p>\n Uk\u0142ad pracy jest chronologiczno-problemowy. Jest ona podzielona na siedem rozdzia\u0142\u00f3w. W pierwszym przedstawiono sytuacj\u0119 spo\u0142eczn\u0105 i polityczn\u0105 Galicji w momencie narodzin ks. Stoja\u0142owskiego i jego wczesnej m\u0142odo\u015bci. By\u0142 to okres wa\u017cny dla naszego bohatera, pe\u0142ny wydarze\u0144 i zwrot\u00f3w akcji. Jest on niezb\u0119dny, by rozumie\u0107 jego dalsze wybory \u017cyciowe. W kolejnym om\u00f3wiono \u017cyciorys Stoja\u0142owskiego do roku 1880 czyli momentu powo\u0142ania go na funkcj\u0119 proboszcza w Kulikowie, skupiaj\u0105c si\u0119 na zagadnieniach buduj\u0105cych \u015bwiatopogl\u0105d naszego bohatera jak formacja patriotyczna czy fascynacja nauk\u0105 spo\u0142eczn\u0105 Ko\u015bcio\u0142a skutkuj\u0105ca wyborem p\u00f3\u017aniejszej drogi kap\u0142a\u0144skiej i dzia\u0142alno\u015bci spo\u0142ecznej, a kt\u00f3rej pocz\u0105tki przypadaj\u0105 na ten okres. W kolejnym poruszono okres proboszczowania na kulikowskiej parafii, wa\u017cny ze wzgl\u0119du na wdra\u017canie wielu spo\u0142ecznych rozwi\u0105za\u0144 w realiach ma\u0142ej spo\u0142eczno\u015bci, wymagaj\u0105cej konkretnych i\u00a0 praktycznych rozwi\u0105za\u0144. W czwartym poruszono kwestie dzia\u0142alno\u015bci politycznej i parlamentarnej Stoja\u0142owskiego, zwyci\u0119stwa i pora\u017cki w walce wyborczej a tak\u017ce zaanga\u017cowanie w tworzenie ugrupowa\u0144 politycznych, kt\u00f3re mia\u0142y zachowa\u0107 charakter chrze\u015bcija\u0144sko-spo\u0142eczny. Niezwykle wa\u017cny jest kolejny rozdzia\u0142, w kt\u00f3rym poruszono sprawy wzajemnego stosunku w\u0142adzy <\/strong>\u015bwieckiej i ko\u015bcielnej wobec ks. Stoja\u0142owskiego. S\u0105 to zagadnienia szczeg\u00f3lnie trudne i bolesne, niemniej nie mo\u017cna ukrywa\u0107 faktu, \u017ce dzia\u0142alno\u015b\u0107 ksi\u0119dza spotka\u0142a si\u0119 z gwa\u0142townym przeciwdzia\u0142aniem skutkuj\u0105cym cz\u0119sto dramatycznymi wydarzeniami jak wielokrotne wi\u0119zienie i kl\u0105twa ko\u015bcielna. Przedostatni rozdzia\u0142 po\u015bwi\u0119cono dzia\u0142alno\u015bci Stoja\u0142owskiego w ostatnich dw\u00f3ch dekadach \u017cycia na obszarze pogranicza galicyjsko-cieszy\u0144skiego (rejon Bia\u0142ej i Bielska), niezwykle wa\u017cnej, gdy\u017c skutecznie przeciwstawiaj\u0105cej si\u0119 germanizacji tego obszaru i owocuj\u0105cej budow\u0105 tam\u017ce silnej polskiej to\u017csamo\u015bci narodowej. Kwestie te warte s\u0105 przypomnienia tym bardziej, \u017ce poza owym pograniczem s\u0105 one szerzej ma\u0142o znane, a w biografiach Stoja\u0142owskiego cz\u0119sto pomijane, b\u0105d\u017a traktowane marginalnie. W ko\u0144cz\u0105cym prace rozdziale przypomniano ostatnie chwile Stoja\u0142owskiego oraz jego dziedzictwo i recepcj\u0119 pogl\u0105d\u00f3w w \u017cyciu spo\u0142ecznym i politycznym zar\u00f3wno w Galicji, jak i tam, gdzie by\u0142y one szczeg\u00f3lnie \u017cywe- na wspomnianym wy\u017cej pograniczu \u015bl\u0105sko-ma\u0142opolskim.(…)”<\/p>\n <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" “Ksi\u0105dz Stanis\u0142aw Stoja\u0142owski by\u0142 jedn\u0105 z najwybitniejszych postaci \u017cycia spo\u0142ecznego i politycznego Galicji prze\u0142omu XIX i XX wieku. Mo\u017cna doda\u0107, \u017ce tak\u017ce jedn\u0105 z najbardziej kontrowersyjnych. Dla cz\u0119\u015bci historyk\u00f3w, publicyst\u00f3w … <\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":33499,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3,2,17],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/33498"}],"collection":[{"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=33498"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/33498\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/33499"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=33498"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=33498"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=33498"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}