{"id":33118,"date":"2022-10-27T11:31:57","date_gmt":"2022-10-27T09:31:57","guid":{"rendered":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/?p=33118"},"modified":"2022-10-27T11:32:00","modified_gmt":"2022-10-27T09:32:00","slug":"niepodleglosc-zaczela-sie-w-podgorzu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/2022\/10\/27\/niepodleglosc-zaczela-sie-w-podgorzu\/","title":{"rendered":"\u201eNiepodleg\u0142o\u015b\u0107 zacz\u0119\u0142a si\u0119 w Podg\u00f3rzu\u201d"},"content":{"rendered":"\n

Niepodleg\u0142a Polska oficjalnie wr\u00f3ci\u0142a na map\u0119 Europy 11 listopada 1918 r. Jednak ju\u017c kilkana\u015bcie dni wcze\u015bniej spod w\u0142adzy zaborczej wyswobodzi\u0142 si\u0119 Krak\u00f3w, a impuls do tego zrywu wyszed\u0142 z Podg\u00f3rza. Z okazji przypadaj\u0105cej w tym roku 104. rocznicy tych wydarze\u0144 Centrum Kultury Podg\u00f3rza i Rada Dzielnicy XIII Podg\u00f3rze zapraszaj\u0105 na widowisko patriotyczne, \u0142\u0105cz\u0105ce koncert solist\u00f3w operowych, orkiestry symfonicznej oraz ch\u00f3ru z elementami rekonstrukcji historycznej. Koncert \u201eNiepodleg\u0142o\u015b\u0107 zacz\u0119\u0142a si\u0119 w Podg\u00f3rzu\u201d ju\u017c 6 listopada, o godz. 15.00 na placu Niepodleg\u0142o\u015bci.<\/p><\/p>\n\n\n\n

Zgodnie z tradycj\u0105, obchody rocznicy wyzwolenia Krakowa spod w\u0142adzy zaborczej rozpoczn\u0105 si\u0119 w Podg\u00f3rzu w ostatnich dniach pa\u017adziernika (pi\u0105tek, 28 pa\u017adziernika), przed budynkiem magistratu (Rynek Podg\u00f3rski 1) z\u0142o\u017ceniem przez przedstawicieli w\u0142adz miasta i dzielnicy kwiat\u00f3w pod tablic\u0105 pami\u0105tkow\u0105, po\u015bwi\u0119con\u0105 podg\u00f3rskim legionistom poleg\u0142ym za ojczyzn\u0119 (godz. 11.45).<\/p><\/p>\n\n\n\n

Nast\u0119pnie udamy si\u0119 na plac Niepodleg\u0142o\u015bci (godz. 12.00), gdzie oficjalne uroczysto\u015bci rozpocznie sygna\u0142 tr\u0105bkowy oraz symboliczne wci\u0105gni\u0119cie na maszt polskiej flagi (w miejsce flagi zaborcy). Po wyst\u0105pieniach przyby\u0142ych go\u015bci zostan\u0105 z\u0142o\u017cone kwiaty pod pomnikiem upami\u0119tniaj\u0105cym walk\u0119 wyzwole\u0144cz\u0105 \u017co\u0142nierzy pod dow\u00f3dztwem por. Antoniego Stawarza \u2013 stoj\u0105cym w miejscu dawnych austriackich koszar. Potem zaprosimy wszystkich zgromadzonych do wys\u0142uchania programu artystycznego przygotowanego przez uczni\u00f3w IV LO im. Tadeusza Ko\u015bciuszki oraz Szko\u0142y Muzycznej I i II st. im. Bronis\u0142awa Rutkowskiego. Obchody rocznicowe zwie\u0144czy natomiast wyj\u0105tkowe widowisko patriotyczne, kt\u00f3re odb\u0119dzie si\u0119 \u2013 r\u00f3wnie\u017c na placu Niepodleg\u0142o\u015bci \u2013 kilka dni p\u00f3\u017aniej, w niedziel\u0119, 6 listopada, o godz. 15.00.<\/p><\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure><\/div>\n\n\n\n

Symfonicznie i w zgodzie z duchem epoki<\/strong><\/h3>\n\n\n\n

Plenerowe widowisko zatytu\u0142owane \u201eNiepodleg\u0142o\u015b\u0107 zacz\u0119\u0142a si\u0119 w Podg\u00f3rzu\u201d,<\/strong> b\u0119dzie po\u0142\u0105czeniem koncertu z elementami rekonstrukcji historycznej. Soli\u015bci operowi, Magdalena Niedba\u0142a-Solarz (mezzosopran) i Piotr Kwinta (baryton) wykonaj\u0105 znane pie\u015bni patriotyczne, m.in. takie jak: \u201eRota\u201d, \u201eMaszeruj\u0105 strzelcy\u201d, \u201eRozszumia\u0142y si\u0119 wierzby p\u0142acz\u0105ce\u201d, \u201ePrzybyli u\u0142ani pod okienko\u201d, \u201eO m\u00f3j rozmarynie\u201d, \u201eRozkwita\u0142y p\u0105ki bia\u0142ych r\u00f3\u017c\u201d, \u201eCzerwone maki na Monte Casino\u201d, czy \u201ePierwsza brygada\u201d. Towarzyszy\u0107 im b\u0119dzie kilkudziesi\u0119cioosobowa Krakowska M\u0142oda Filharmonia \u2013 Ch\u00f3r i Orkiestra Symfoniczna ZPSM im. M. Kar\u0142owicza w Krakowie, pod batut\u0105 Tomasza Chmiela (przygotowanie ch\u00f3ru: Marek Kluza) oraz Boche\u0144ski Ch\u00f3r Kameralny Salt Singers (dzia\u0142aj\u0105cy przy Miejskim Domu Kultury w Bochni, przygotowanie ch\u00f3ru: Maciej Koz\u0142owski).<\/p><\/p>\n\n\n\n

Kr\u00f3tki rys historyczny wydarze\u0144 sprzed wieku przedstawi\u0105 Lidia Jazgar oraz Piotr Piecha.<\/strong> Natomiast dzi\u0119ki Grupie Rekonstrukcji Historycznej 1. Pu\u0142ku Piechoty I Brygady Legion\u00f3w Polskich J\u00f3zefa Pi\u0142sudskiego w Krakowie b\u0119dzie mo\u017cna przenie\u015b\u0107 si\u0119 w czasie do 1918 r. i zosta\u0107 naocznym \u015bwiadkiem wydarze\u0144, kt\u00f3re zapocz\u0105tkowa\u0142y zwyci\u0119sk\u0105 walk\u0119 o niepodleg\u0142o\u015b\u0107 naszego kraju. Rekonstruktorzy odtworz\u0105 m.in. wymown\u0105 scen\u0119 szycia kokardek w barwach narodowych dla pierwszych \u017co\u0142nierzy Polski Niepodleg\u0142ej, kt\u00f3ra mia\u0142a miejsce w willi Marii Wis\u0142ockiej (obecnie pl. Lasoty 3) oraz brawurowe, bezkrwawe przej\u0119cie austriackich koszar przy ul. Kalwaryjskiej przez p\u0142k. Stawarza i jego \u017co\u0142nierzy. Ca\u0142o\u015b\u0107 zako\u0144czy marsz poleg\u0142ych z odczytaniem nazwisk bohaterskich legionist\u00f3w podg\u00f3rskich, kt\u00f3rzy oddali \u017cycie za ojczyzn\u0119, a rekonstruktorzy odmaszeruj\u0105 uroczy\u015bcie opuszczaj\u0105c plac Niepodleg\u0142o\u015bci przy d\u017awi\u0119kach \u201eTe Deum laudamus\u201d.<\/p><\/p>\n\n\n\n

Re\u017cyserk\u0105 i autork\u0105 scenariusza widowiska patriotycznego jest Lidia Jazgar. Konsultantem historycznym projektu by\u0142 Tomasz Jamr\u00f3z-Pi\u0142sudski.<\/p>\n\n\n\n

Z kart historii<\/h3>\n\n\n\n

Powstanie Polskiej Komisji Likwidacyjnej oraz kl\u0119ska wojsk pa\u0144stw centralnych na frontach I wojny \u015bwiatowej sta\u0142a si\u0119 dla wszystkich sygna\u0142em do dzia\u0142ania. Dla zwyci\u0119stwa by\u0142y wa\u017cne nie tylko polityczne zabiegi na salonach w Wiedniu, ale i zaanga\u017cowanie r\u00f3\u017cnorodnych warstw spo\u0142ecznych: m.in. \u017co\u0142nierzy, pracownik\u00f3w z miast i wsi, kolejarzy, harcerzy, m\u0142odzie\u017cy szkolnej i akademickiej.<\/p><\/p>\n\n\n\n

Szykowano si\u0119 na wyswobodzenie Krakowa spod w\u0142adzy austriackiej. Wszystkich powstrzymywa\u0142a jednak obecno\u015b\u0107 w mie\u015bcie dwunastotysi\u0119cznego austriackiego garnizonu wojskowego, kt\u00f3ra nios\u0142a ze sob\u0105 ryzyko eskalacji walk, zniszczenia Krakowa i ofiar w\u015br\u00f3d cywil\u00f3w. Jedyn\u0105 nadziej\u0105 na sukces wydawa\u0142a si\u0119 by\u0107 dzia\u0142alno\u015b\u0107 konspiracyjna i zbudowany przez ni\u0105 efekt zaskoczenia.<\/p><\/p>\n\n\n\n

1 wrze\u015bnia 1918 roku por. Antoni Stawarz wraz z kompani\u0105 zameldowa\u0142 si\u0119 w koszarach krakowskich, kt\u00f3re w\u00f3wczas znajdowa\u0142y si\u0119 w Podg\u00f3rzu, przy ulicy Kalwaryjskiej. Tam obj\u0105\u0142 dow\u00f3dztwo plutonu ci\u0119\u017ckich karabin\u00f3w maszynowych. Do za\u0142o\u017conej wcze\u015bniej przez Stawarza siatki konspiracyjnej, sk\u0142adaj\u0105cej si\u0119 z ppor. Ignacego \u015anigowskiego, ppor. Jana Banacha i licznych kolejarzy, do\u0142\u0105czy\u0142 plutonowy Zapart, a nieco p\u00f3\u017aniej prawie wszyscy podoficerowie i \u017co\u0142nierze Polscy w obu podg\u00f3rskich batalionach (drugi znajdowa\u0142 si\u0119 przy ul. Wielickiej). Dzi\u0119ki zdobytym przez brata i szwagra Stawarza kontaktom, uda\u0142o mu si\u0119 nawet um\u00f3wi\u0107 z Badziochem \u2013 miejscowym przyw\u00f3dc\u0105 grupy dezerter\u00f3w i cywili napadaj\u0105cych na austriackie transporty kolejowe, \u017ceby jego ludzie zdobywali wi\u0119cej broni i amunicji na rzecz wyzwolenia Polski.<\/p><\/p>\n\n\n\n

Wiadomo\u015b\u0107 o rozbrojeniu Austriak\u00f3w w Pradze i powstaniu Czechos\u0142owacji zmotywowa\u0142a Stawarza do zamkni\u0119cia etapu przygotowa\u0144 konspiracyjnych i przyst\u0105pienia do aktywnych dzia\u0142a\u0144. W nocy z 29 na 30 pa\u017adziernika 1918 r. Stawarz poszed\u0142 do swojej gospodyni Marii Wis\u0142ockiej i poprosi\u0142 j\u0105 o przygotowanie (na nast\u0119pny dzie\u0144) kilkuset bia\u0142o-czerwonych kokardek oraz jednej czapki legionowej, a sam skierowa\u0142 si\u0119 do stacji P\u0142asz\u00f3w, gdzie um\u00f3wi\u0142 si\u0119 z Badziochem na ca\u0142kowit\u0105 gotowo\u015b\u0107 jego uzbrojonych ludzi na rano. Kolejnym punktem programu Stawarza by\u0142o wys\u0142anie depeszy do wszystkich stacji Galicji, \u017ce w Krakowie powsta\u0142 ju\u017c polski rz\u0105d. Rozkaza\u0142, \u017ceby wszystkie poci\u0105gi, kt\u00f3re by\u0142y ju\u017c w drodze, przekierowywano do Krakowa, a bez jego zgody nie wysy\u0142ano nic kolej\u0105. To spowodowa\u0142o natychmiastowe rozbrojenie Austriak\u00f3w i przej\u0119cie komend przez najstarszych stopniem polskich oficer\u00f3w.<\/p><\/p>\n\n\n\n

Nad ranem porucznik wr\u00f3ci\u0142 do koszar podg\u00f3rskich, gdzie um\u00f3wi\u0142 si\u0119 z wyznaczon\u0105 grup\u0105 \u017co\u0142nierzy na zasadzk\u0119, po czym zarz\u0105dzi\u0142 alarmow\u0105 zbi\u00f3rk\u0119 batalionu bez broni. Batalion podzieli\u0142 na S\u0142owian oraz Niemc\u00f3w i Austriak\u00f3w, \u017ceby rzekomo \u201ewyt\u0142umaczy\u0107 przyczyn\u0119 alarmu w j\u0119zykach narodowych\u201d. Nast\u0119pnie Stawarz zwr\u00f3ci\u0142 si\u0119 ze swoj\u0105 przemow\u0105 do tych drugich i oznajmi\u0142 im powstanie Polskiej Republiki, a \u017co\u0142nierze zaanga\u017cowani w zasadzk\u0119 skierowali swoj\u0105 bro\u0144 w ich stron\u0119, t\u0142umi\u0105c tym samym w zarodku op\u00f3r Niemc\u00f3w i Austriak\u00f3w. Obietnica wyrwania si\u0119 z wojennej zawieruchy i bezpiecznego powrotu do domu przekonywa\u0142a ka\u017cdego do pokojowego poddania si\u0119. Nast\u0119pnie, mi\u0119dzy godz. 10.00 a 11.30 \u017co\u0142nierze Stawarza rozbroili Austriak\u00f3w pe\u0142ni\u0105cych wart\u0119 na odwachu na Rynku G\u0142\u00f3wnym. Nadesz\u0142a orkiestra kolejowa, odegra\u0142a hymn Polski i szereg innych narodowych pie\u015bni. Zwalono or\u0142a austriackiego, a jego miejsce zaj\u0119\u0142a chor\u0105giew Stowarzyszenia M\u0142odzie\u017cy Rzemie\u015blniczej \u201eGwiazda\u201d i to by\u0142 pierwszy od lat polski sztandar nad polsk\u0105 wart\u0105.<\/p><\/p>\n\n\n\n

Fot. Centrum Kultury Podg\u00f3rza \/ materia\u0142y prasowe<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Niepodleg\u0142a Polska oficjalnie wr\u00f3ci\u0142a na map\u0119 Europy 11 listopada 1918 r. Jednak ju\u017c kilkana\u015bcie dni wcze\u015bniej spod w\u0142adzy zaborczej wyswobodzi\u0142 si\u0119 Krak\u00f3w, a impuls do tego zrywu wyszed\u0142 z Podg\u00f3rza. … <\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":33119,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3,2,1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/33118"}],"collection":[{"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=33118"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/33118\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/33119"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=33118"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=33118"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=33118"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}