10 wrze\u015bnia 2022 r. minie 75 lat od wydania wyrok\u00f3w w procesie krakowskim, zwanym te\u017c procesem Niepok\u00f3lczyckiego, Mierzwy i innych, kt\u00f3ry wpisywa\u0142 si\u0119 w seri\u0119 publicznych rozpraw pokazowych, organizowanych w pierwszym dziesi\u0119cioleciu Polski Ludowej.<\/p><\/p>\n\n\n\n
Oddzia\u0142 IPN w Krakowie zaprasza na uroczysto\u015b\u0107 po\u015bwi\u0119con\u0105 dzia\u0142aczom Zrzeszenia \u201eWolno\u015b\u0107 i Niezawis\u0142o\u015b\u0107\u201d oraz Polskiego Stronnictwa Ludowego, skazanym w procesie krakowskim w 1947 r. Spotkanie, po\u0142\u0105czone ze z\u0142o\u017ceniem kwiat\u00f3w pod tablic\u0105 pami\u0119ci, odb\u0119dzie si\u0119 w przeddzie\u0144 75. rocznicy wydania wyrok\u00f3w \u2013 9 wrze\u015bnia 2022 r. na ul. Senackiej 3 w Krakowie. Pocz\u0105tek o godz. 12.00.<\/p><\/p>\n\n\n\n
Tablica pami\u0119ci ofiar pokazowego procesu cz\u0142onk\u00f3w II Zarz\u0105du Zrzeszenia \u201eWolno\u015b\u0107 i Niezawis\u0142o\u015b\u0107\u201d oraz Polskiego Stronnictwa Ludowego umieszczona jest na \u015bcianie budynku przy ul. Senackiej, zajmowanego dzi\u015b przez Muzeum Archeologiczne w Krakowie. Po II wojnie \u015bwiatowej urz\u0119dowa\u0142 tam m.in. komunistyczny Wojskowy S\u0105d Rejonowy, kt\u00f3ry skazywa\u0142 \u017co\u0142nierzy i dzia\u0142aczy niepodleg\u0142o\u015bciowej konspiracji.<\/p><\/p>\n\n\n\n
Proces krakowski by\u0142 jednym z wielu publicznych rozpraw pokazowych, organizowanych w pierwszym dziesi\u0119cioleciu Polski Ludowej. Odbywa\u0142y si\u0119 one zazwyczaj przed s\u0105dami wojskowymi, a ich celem by\u0142o uzyskanie odpowiedniego efektu propagandowego. Szeroko relacjonowane w prasie i radiu s\u0142u\u017cy\u0142y skompromitowaniu opozycji jawnej, jak i pozostaj\u0105cej w konspiracji. Szczeg\u00f3lne nasilenie publicznych rozpraw odnotowano w okresach poprzedzaj\u0105cych referendum z czerwca 1946 r. i wybory ze stycznia 1947 r.
Sk\u0142adowi s\u0105dz\u0105cemu w Krakowie przewodniczy\u0142 pp\u0142k Ludowego Wojska Polskiego dr Romuald Klimowiecki, delegowany z Warszawy. \u0141awnikami byli: J\u00f3zef Ma\u0142achowski i Jan Zab\u0142ocki, na \u0142awnika zapasowego wyznaczono J\u00f3zefa Bogaczewicza. Oskar\u017ca\u0142 zast\u0119pca naczelnego prokuratora Wojska Polskiego, otoczony ponur\u0105 s\u0142aw\u0105 Stanis\u0142aw Zarakowski.
Na \u0142awie oskar\u017conych zasiad\u0142o siedemnastu dzia\u0142aczy WiN i PSL. W\u015br\u00f3d winowc\u00f3w najwa\u017cniejszym oskar\u017conym by\u0142 prezes II Zarz\u0105du G\u0142\u00f3wnego WiN p\u0142k Franciszek Niepok\u00f3lczycki, obok niego s\u0105dzono: J\u00f3zefa Ostafina, Alojzego Kaczmarczyka, Waleriana Tumanowicza, Edwarda Bzymka, Jana Kota, Eugeniusza Ralskiego i jego brata Stefana, Wiktora Langnera, Miros\u0142awa Kowalskiego, Henryka M\u00fcncha oraz Tadeusza Wilczy\u0144skiego. Spo\u015br\u00f3d dzia\u0142aczy ludowych najistotniejszy by\u0142 Stanis\u0142aw Mierzwa, wiceprezes Zarz\u0105du Wojew\u00f3dzkiego PSL w Krakowie, oraz zast\u0119pca generalnego sekretarza Naczelnego Komitetu Wykonawczego tej partii, s\u0105dzony wcze\u015bniej w procesie szesnastu przyw\u00f3dc\u00f3w polskiego Pa\u0144stwa Podziemnego w Moskwie. Obok niego zasiedli: Karol Buczek, Mieczys\u0142aw Kabat, Karol Starmach oraz Jerzy Kunce.
Re\u017cyserem procesu pokazowego dzia\u0142aczy WiN i PSL w Krakowie by\u0142 J\u00f3zef R\u00f3\u017ca\u0144ski, dyrektor Departamentu \u015aledczego MBP. Przeprowadza\u0142 on z oskar\u017canymi rozmowy zar\u00f3wno przed, jak i w trakcie procesu oraz pilnowa\u0142, by rozprawa przebiega\u0142a zgodnie z oczekiwaniami bezpieki. Za scenarzyst\u0119 nale\u017cy natomiast uzna\u0107 Romana Werfla, kt\u00f3ry sprokurowa\u0142 akt oskar\u017cenia, komentowa\u0142 proces w prasie, a tak\u017ce opracowa\u0142 i wyda\u0142 w 1948 r. stenogram rozprawy s\u0105dowej w postaci ksi\u0105\u017cki \u201eNiepok\u00f3lczycki, Mierzwa i inni przed s\u0105dem Rzeczypospolitej\u201d.
Wyrok zapad\u0142 10 wrze\u015bnia 1947 r., po przesz\u0142o miesi\u0105cu procesu, w czasie kt\u00f3rego s\u0105d zebra\u0142 si\u0119 19 razy. Uzna\u0142, i\u017c na kar\u0119 \u015bmierci zas\u0142u\u017cyli dzia\u0142acze WiN: Franciszek Niepok\u00f3lczycki, Alojzy Kaczmarczyk, J\u00f3zef Ostafin, Walerian Tumanowicz, Edward Bzymek, Jan Kot, Eugeniusz Ralski i Wiktor Langner. Na kar\u0119 do\u017cywotniego wi\u0119zienia skazano Miros\u0142awa Kowalskiego, na 15 lat Karola Buczka i Henryka M\u00fcncha, na 10 \u2013 Stanis\u0142awa Mierzw\u0119, Karola Starmacha oraz Stefana Ralskiego. S\u0105d orzek\u0142, \u017ce na 6 lat nale\u017cy pozbawi\u0107 wolno\u015bci Mieczys\u0142awa Kabata, a na 5 lat Tadeusza Wilczy\u0144skiego. Jerzego Kunce uniewinniono.
Kary \u015bmierci orzeczone wobec Kaczmarczyka, Ostafina i Tumanowicza wykonano w wi\u0119zieniu Montelupich w Krakowie 13 listopada 1947 r. Plutonem egzekucyjnym dowodzi\u0142 stra\u017cnik wi\u0119zienny Henryk Michalik. Pozosta\u0142ych skazanych, poza Jerzym Kunce, kt\u00f3rego zwolniono z aresztu po rozprawie, osadzono w wi\u0119zieniu na d\u0142ugie lata. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 z nich wysz\u0142a na wolno\u015b\u0107 dopiero w czasie odwil\u017cy 1956 r.<\/p><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
10 wrze\u015bnia 2022 r. minie 75 lat od wydania wyrok\u00f3w w procesie krakowskim, zwanym te\u017c procesem Niepok\u00f3lczyckiego, Mierzwy i innych, kt\u00f3ry wpisywa\u0142 si\u0119 w seri\u0119 publicznych rozpraw pokazowych, organizowanych w … <\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":32802,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3,2,1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/32801"}],"collection":[{"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=32801"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/32801\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/32802"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=32801"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=32801"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=32801"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}