![\"\"](\"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/20-6.jpg\")
<\/figure>\n\n\n\n<\/p>
Kapliczka zosta\u0142a wzniesiona w 1881 roku. Znajduje si\u0119 w niej figura Matki Boskiej Niepokalanie Pocz\u0119tej. Zasadniczymi elementami kompozycji s\u0105 kamienny postument i drewniana nastawa przeszklona z trzech stron. We frontowej \u015bcianie postumentu umieszczona jest kamienna p\u0142yta z poz\u0142acan\u0105 inskrypcj\u0105: \u201eDAJ MARYJO MATKO BO\u017bA BY W NASZYM NARODZIE SZLACHCIC MIESZCZANIN I WIE\u015aNIAK \u017bYLI W BRATNIEJ ZGODZIE\u201d.<\/em><\/p> \n\n\n\n Kapliczka, wpisana do gminnej ewidencji zabytk\u00f3w, stanowi w\u0142asno\u015b\u0107 prywatn\u0105 z uwagi na lokalizacj\u0119 na nieruchomo\u015bci nale\u017c\u0105cej do osoby fizycznej.<\/p>\n\n\n\n <\/p> Po wst\u0119pnych ogl\u0119dzinach stan zachowania kapliczki zosta\u0142 okre\u015blony jako z\u0142y i wskazuj\u0105cy na konieczno\u015b\u0107 niezw\u0142ocznego podj\u0119cia prac konserwatorskich. Zar\u00f3wno powierzchnia kamienia, jak i elementy drewniane przemalowane by\u0142y kilkoma warstwami farby olejnej, kt\u00f3ra w wielu miejscach by\u0142a sp\u0119kana i z\u0142uszczona. Sama figura Matki Bo\u017cej tak\u017ce by\u0142a wt\u00f3rnie przemalowywana farbami olejnymi powoduj\u0105cymi destrukcj\u0119 kamienia. Liczne przemalowania utworzy\u0142y na powierzchni kamienia grub\u0105 pow\u0142ok\u0119, kt\u00f3ra zaburzy\u0142a czytelno\u015b\u0107 formy rze\u017abiarskiej.<\/p> \n\n\n\n <\/p> Przyst\u0105pienie do prac konserwatorskich mog\u0142o nast\u0105pi\u0107 po demonta\u017cu kapliczki i przetransportowaniu jej element\u00f3w do pracowni konserwatorskiej. Ca\u0142o\u015bci prac obejmuj\u0105cych m.in. ocen\u0119 stanu zachowania, opracowanie programu prac konserwatorskich, demonta\u017c i przeprowadzenie pe\u0142nego zakresu prac konserwatorskich podj\u0119\u0142a si\u0119 Ma\u0142gorzata Zag\u00f3rska-Slanina, konserwator dzie\u0142 sztuki z wieloletnim do\u015bwiadczeniem i znajomo\u015bci\u0105 tego typu obiekt\u00f3w.<\/p> \n\n\n\n <\/p> \u2212 Prace przy rze\u017abie rozpocz\u0119\u0142am od zbadania warstw przemalowa\u0144, rutynowo \u2013 najpierw z po\u0142owy twarzy Madonny. Wapie\u0144 okaza\u0142 si\u0119 bardzo twardy, do tego stopnia, i\u017c ods\u0142ania\u0142am skalpelem milimetr po milimetrze, \u017ceby nie naruszy\u0107 jego struktury. Prawdopodobnie wapie\u0144 ten zosta\u0142 specjalnie wybrany w kamienio\u0142omie przez autora rze\u017aby. Ods\u0142aniaj\u0105c stopniowo kolejne warstwy przemalowa\u0144 okazywa\u0142o si\u0119, i\u017c twarz Madonny wyrze\u017abiona zosta\u0142a z niezwyk\u0142ym wyczuciem i znajomo\u015bci\u0105 anatomii. Rze\u017abiarz niew\u0105tpliwie wzorowa\u0142 si\u0119 na twarzach z antycznych pos\u0105g\u00f3w i gotyckich \u201ePi\u0119knych Madonn\u201d. Opracowanie oczu, ust, nosa, w\u0142os\u00f3w, g\u0142\u0119bokie podci\u0119cia chusty wok\u00f3\u0142 twarzy u\u015bwiadamia\u0142o mi, \u017ce jest to dzie\u0142o wy\u015bmienitego artysty, niemaj\u0105cego nic wsp\u00f3lnego z rzemie\u015blniczymi warsztatami cechowymi, kt\u00f3re dzia\u0142a\u0142y w drugiej po\u0142owie XIV wieku na terenie po\u0142udniowej Polski i specjalizowa\u0142y si\u0119 w tworzeniu kamiennych kapliczek \u2013 wspomina pocz\u0105tki prac Ma\u0142gorzata Zag\u00f3rska-Slanina.<\/p> \n\n\n\n <\/p> Obserwacja (prze lup\u0119) ods\u0142oni\u0119tego orygina\u0142u kamienia pozwoli\u0142a dostrzec, \u017ce warstwa pierwotna nigdy nie by\u0142a polichromowana, o czym \u015bwiadczy\u0142a zachowana na jego powierzchni warstewka naturalnej patyny z kurzu i brudu (pierwotnie rze\u017aba eksponowana by\u0142a na zewn\u0105trz bez os\u0142ony drewnianej nastawy).<\/p> \n\n\n\n <\/p> \u2212 Przy korpusie rze\u017aby praca by\u0142a nadal bardzo mozolna i wymagaj\u0105ca niezwyk\u0142ej precyzji, dlatego oczyszczenie graniastej, sze\u015bciobocznej podstawy pozostawi\u0142am na zako\u0144czenie praz zwi\u0105zanych z usuwaniem wt\u00f3rnych przemalowa\u0144, zw\u0142aszcza \u017ce by\u0142a to praca w bardzo niewygodnej pozycji, kt\u00f3r\u0105 okre\u015blamy jako \u201e\u017cabia perspektywa\u201d. Ze wzgl\u0119du na ogromny ci\u0119\u017car rze\u017aba ustawiona by\u0142a na posadzce. Kiedy postanowi\u0142am ostatecznie zmierzy\u0107 si\u0119 z zako\u0144czeniem \u017cmudnego procesu oczyszczania z wt\u00f3rnych przemalowa\u0144, okaza\u0142o si\u0119, \u017ce schodzi\u0142y one nad wyraz opornie. Do tego we znaki dawa\u0142a si\u0119 bardzo niewygodna pozycja, w kt\u00f3rej pracowa\u0142am. Zasta\u0142 mnie wiecz\u00f3r, kiedy ods\u0142ania\u0142am ostatni\u0105, boczn\u0105 \u015bciank\u0119 podstawy rze\u017aby. Nagle, ku mojemu zdziwieniu, d\u0142uto ods\u0142oni\u0142o w ca\u0142o\u015bci regularne wg\u0142\u0119bne linie, kt\u00f3re w \u015bwietle halogenu okaza\u0142y si\u0119 wkl\u0119s\u0142ymi drukowanymi literami. Po chwili ukaza\u0142 si\u0119 napis \u201eF.M. WYSPIA\u0143SKI\u201d. Rozpoznanie nie pozostawia\u0142o z\u0142udze\u0144 \u2013 to sygnatura Franciszka Micha\u0142a Wyspia\u0144skiego. <\/sup>Spojrza\u0142am do kalendarza: by\u0142 10 listopada 2021 r. Franciszek Wyspia\u0144ski zmar\u0142 10 listopada 1901 roku \u2212 Ma\u0142gorzata Zag\u00f3rska-Slanina przybli\u017ca okoliczno\u015bci odkrycia autorstwa rze\u017aby.<\/p> \n\n\n\n <\/p> Franciszek Micha\u0142 Wyspia\u0144ski (ur. 26 wrze\u015bnia 1836 r. we Lwowie, zm. 10 listopada 1901 r. w Krakowie) by\u0142 rze\u017abiarzem. Jako syn austriackiego urz\u0119dnika podatkowego, dzieci\u0144stwo i m\u0142odo\u015b\u0107 sp\u0119dzi\u0142 przemierzaj\u0105c wraz z rodzicami i reszt\u0105 rodziny niemal ca\u0142\u0105 Galicj\u0119. Po kilku latach sp\u0119dzonych w rodzinnym Lwowie, zamieszka\u0142 w Chwa\u0142owicach, nast\u0119pnie w Kury\u0142\u00f3wce, potem w Wadowicach (gdzie w roku szkolnym 1851\/1852 ucz\u0119szcza\u0142 do ni\u017cszej szko\u0142y realnej), a w 1852 roku ostatecznie osiad\u0142 w Krakowie.<\/p> \n\n\n\n <\/p> Nauki pobiera\u0142 w Instytucie Technicznym przy Szkole Sztuk Pi\u0119knych w Krakowie, najpierw w Oddziale Rysunku i Malarstwa, a nast\u0119pnie w Oddziale Rze\u017aby przy w pracowni Henryka Kossowskiego. Debiutowa\u0142 jeszcze jako student w 1857 roku na wystawie organizowanej przez Towarzystwo Przyjaci\u00f3\u0142 Sztuk Pi\u0119knych (TPSP), pokazuj\u0105c na niej \u201ePortret kobiety\u201d i \u201ePortret m\u0119\u017cczyzny\u201d, a w 1859 r. zaprezentowa\u0142 dwa popiersia: kobiety i m\u0119\u017cczyzny. Wiedz\u0119 uzupe\u0142nia\u0142 na studiach w Wiedniu. Przyja\u017ani\u0142 si\u0119 z Janem Matejk\u0105, W\u0142adys\u0142awem \u0141uszczkiewiczem, Aleksandrem Kotsisem.<\/p> \n\n\n\n <\/p> Szeroki rozg\u0142os uzyska\u0142 po wystawieniu w 1861 roku na wystawie TPSP popiersi Adama Mickiewicza oraz Miko\u0142aja Kopernika. Popiersie Kopernika zapocz\u0105tkowa\u0142o karier\u0119 artystyczn\u0105 i sta\u0142o si\u0119 \u201ewizyt\u00f3wk\u0105\u201d rze\u017abiarza. Na zlecenie w\u0142adz Uniwersytetu jagiello\u0144skiego Wyspia\u0144ski wykona\u0142 cztery kopie tej rze\u017aby, kt\u00f3re mia\u0142y by\u0107 podarunkami dla innych uczelni w zwi\u0105zku z planowanymi uroczystymi obchodami 500-lecia fundacji Uniwersytetu.<\/p> \n\n\n\n <\/p> Franciszek Wyspia\u0144ski wykonywa\u0142 rze\u017aby kr\u00f3l\u00f3w, \u015bwi\u0119tych (m.in. \u015bw. Jan Kanty do ko\u015bcio\u0142a \u015bw. Anny), artyst\u00f3w i uczonych, np. Jana D\u0142ugosza \u2212 zrealizowana z okazji 400-lecia \u015bmierci dziejopisarza w 1880 roku, ofiarowana p\u00f3\u017aniej powstaj\u0105cemu w\u00f3wczas Muzeum Narodowemu w Krakowie. W latach 1857\u20131870 wykonywa\u0142 dla Juliusza Florkiewicza pos\u0105gi maj\u0105ce zdobi\u0107 park zamkowy w M\u0142oszowej, mi\u0119dzy innymi pomnik Jana III Sobieskiego, wzorowany na pomniku z warszawskich \u0141azienek (niezachowany do dzi\u015b). W 1867 roku wyrze\u017abi\u0142 figur\u0119 Matki Bo\u017cej z Dzieci\u0105tkiem \u2013 uwa\u017can\u0105 za rze\u017abiarski portret \u017cony \u2212 Marii z Rogowskich. Rze\u017aba znajduje si\u0119 w Muzeum Narodowym w Krakowie (wcze\u015bniej eksponowana by\u0142a przy ul. Szujskiego).<\/p> \n\n\n\n <\/p> 25 kwietnia 1868 r. Wyspia\u0144ski po\u015blubi\u0142 Mari\u0119 Rogowsk\u0105, 15 stycznia 1869 r. urodzi\u0142 si\u0119 ich syn Stanis\u0142aw, a 20 lutego 1871 r. Tadeusz (zm. 16 stycznia 1875). Od 1873 roku rodzina mieszka\u0142a w Domu D\u0142ugosza przy ul. Kanoniczej, gdzie znajdowa\u0142a si\u0119 r\u00f3wnie\u017c pracownia (o Domu D\u0142ugosza tak\u017ce pisali\u015bmy w cyklu #krakowheritage \u2013 bezpo\u015bredni link tutaj<\/a><\/strong>).<\/p> \n\n\n\n <\/p> 16 maja 1875 r. zmar\u0142 ojciec rze\u017abiarza, a 18 sierpnia 1876 r. umar\u0142a jego \u017cona. Choroba i \u015bmier\u0107 \u017cony spowodowa\u0142y, \u017ce Franciszek Wyspia\u0144ski popad\u0142 w alkoholizm. Oko\u0142o 1879 roku zerwanie umowy na wykonanie pi\u0119ciu pos\u0105g\u00f3w nowego o\u0142tarza wawelskiej katedry rozpocz\u0119\u0142o koniec kariery Wyspia\u0144skiego. Syn Stanis\u0142aw najpierw by\u0142 wychowywany przez siostr\u0119 i matk\u0119 Franciszka Wyspia\u0144skiego, a w 1880 roku zosta\u0142 zabrany na dalsze wychowanie przez szwagierk\u0119, siostr\u0119 zmar\u0142ej \u017cony \u2013 Joann\u0119 Stankiewiczow\u0105.<\/p> \n\n\n\n <\/p> W 1882 roku Wyspia\u0144ski zlikwidowa\u0142 swoj\u0105 pracowni\u0119, mieszka\u0142 pok\u0105tnie w Tarnowie, Bochni i Krakowie (pod r\u00f3\u017cnymi adresami). W wyniku interwencji Stankiewicz\u00f3w 4 stycznia 1892 r. zosta\u0142 umieszczony w Domu Ubogich im. Helcl\u00f3w, gdzie wegetowa\u0142 blisko dekad\u0119. Zmar\u0142 10 listopada 1901 r. Jego gr\u00f3b, znajduj\u0105cy si\u0119 na cmentarzu Rakowickim (kwatera IX 16, 31), nie zachowa\u0142 si\u0119 do dzi\u015b. Zachowa\u0142o si\u0119 natomiast kilka fotografii oraz dwa portrety autorstwa Stanis\u0142awa Wyspia\u0144skiego: jeden z prze\u0142omu 1894\u20131895, kt\u00f3ry znajduje si\u0119 w Muzeum Narodowym w Warszawie, a drugi \u2212 z 1900 r. jest w\u0142asno\u015bci\u0105 prywatn\u0105.<\/p> \n\n\n\n <\/p> W 2021 roku przeprowadzono pe\u0142ny zakres prac konserwatorskich kapliczki (demonta\u017c i ponowny monta\u017c w miejscu docelowym). Dofinansowanie prac bud\u017cetu Miasta Krakowa wynios\u0142o 50 tys. z\u0142, co stanowi\u0142o 90 proc. poniesionych koszt\u00f3w.<\/p> \n\n\n\n Opisy przygotowano w oparciu o dost\u0119pne \u017ar\u00f3d\u0142a historyczne, rys historyczny zawarty w programie prac konserwatorskich oraz informacje od wykonawczyni prac konserwatorskich.<\/p>\n\n\n\n <\/p> W cyklu #krakowheritage<\/strong> prezentujemy krakowskie zabytki odnowione przy wsparciu miasta. Zach\u0119camy do spacer\u00f3w szlakiem krakowskich renowacji i poznawania lub okrywania na nowo najpi\u0119kniejszych obiekt\u00f3w, a tak\u017ce oznaczania ich hasztagiem #krakowheritage \u2013 wsp\u00f3lnie poka\u017cmy, \u017ce jeste\u015bmy dumni z efekt\u00f3w opieki nad zabytkami naszego miasta.<\/p> \n\n\n\nZ\u0142y stan kapliczki przed konserwacj\u0105<\/h3>\n\n\n\n
![\"\"](\"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/20-1.jpg\")
<\/figure>\n\n\n\nNiezwyk\u0142e odkrycie<\/h3>\n\n\n\n
Wyspia\u0144scy: Franciszek, ojciec Stanis\u0142awa<\/h3>\n\n\n\n
![\"\"](\"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/20-5.jpg\")
<\/figure>\n\n\n\n![\"\"](\"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/20-4.jpg\")
<\/figure>\n\n\n\n![\"\"](\"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/20-3.jpg\")
<\/figure>\n\n\n\nRemont zrealizowany przy wparciu miasta<\/h3>\n\n\n\n
\n\n\n\n