{"id":32467,"date":"2022-06-29T12:08:53","date_gmt":"2022-06-29T10:08:53","guid":{"rendered":"http:\/\/patriotycznykrakow.pl\/?p=32467"},"modified":"2022-06-29T12:09:32","modified_gmt":"2022-06-29T10:09:32","slug":"kaplan-naukowiec-artysta-pamiatki-po-ks-prof-jozefie-kaczmarczyku-w-zasobie-archiwalnym-krakowskiego-oddzialu-ipn","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/2022\/06\/29\/kaplan-naukowiec-artysta-pamiatki-po-ks-prof-jozefie-kaczmarczyku-w-zasobie-archiwalnym-krakowskiego-oddzialu-ipn\/","title":{"rendered":"Kap\u0142an, naukowiec, artysta – pami\u0105tki po ks. prof. J\u00f3zefie Kaczmarczyku w zasobie archiwalnym krakowskiego Oddzia\u0142u IPN"},"content":{"rendered":"\n

<\/p>\n\n\n\n

Realizowany przez krakowski Oddzia\u0142 Instytutu Pami\u0119ci Narodowej projekt Archiwum Pe\u0142ne Pami\u0119ci umo\u017cliwia archiwizowanie w Instytucie dokument\u00f3w i pami\u0105tek po cz\u0142onkach rodziny, kt\u00f3rych losy na trwa\u0142e wpisa\u0142y si\u0119 w wydarzenia historyczne XX wieku. W\u015br\u00f3d nich znalaz\u0142y si\u0119 ostatnio dwie, niezwykle cenne pami\u0105tki po wybitnym przedstawicielu polskiej nauki i sztuki, ksi\u0119dzu profesorze J\u00f3zefie Kaczmarczyku.<\/p><\/p>\n\n\n\n

Pani Maria Feleksy-Bielak przekaza\u0142a na r\u0119ce zast\u0119pcy prezesa IPN, dr. Mateusza Szpytmy, kartk\u0119 pocztow\u0105 z okresu uwi\u0119zienia ks. prof. Kaczmarczyka w KL Sachsenhausen oraz wystawion\u0105 na jego nazwisko legitymacj\u0119 Polskiego Zwi\u0105zku By\u0142ych Wi\u0119\u017ani\u00f3w Politycznych Hitlerowskich Wi\u0119zie\u0144 i Oboz\u00f3w Koncentracyjnych.<\/p><\/p>\n\n\n\n

Mi\u0119dzy talentem a powo\u0142aniem \u2013 wyb\u00f3r \u015bcie\u017cki \u017cycia<\/h5>\n\n\n\n

J\u00f3zef Kaczmarczyk, syn Franciszka i Katarzyny, urodzi\u0142 si\u0119 1 wrze\u015bnia 1871 r. w Nowym Targu. Ju\u017c od najm\u0142odszych lat przejawia\u0142 du\u017ce zami\u0142owanie do nauki, a tak\u017ce nieprzeci\u0119tne zdolno\u015bci plastyczne. Dlatego po uko\u0144czeniu szko\u0142y powszechnej w Nowym Targu rodzice zdecydowali si\u0119 wys\u0142a\u0107 go do Krakowa w celu kontynuowania edukacji w Gimnazjum \u015bw. Jacka. To tutaj przez kolejne lata rozwija\u0142 swoje liczne talenty, zwracaj\u0105c na siebie uwag\u0119 m.in. samego mistrza Jana Matejki, jednego z najwybitniejszych polskich malarzy. Wkr\u00f3tce odkry\u0142 w sobie tak\u017ce powo\u0142anie do kap\u0142a\u0144stwa. W zwi\u0105zku z tym po zdaniu matury w 1890 r. wst\u0105pi\u0142 do Wy\u017cszego Seminarium Duchownego w Krakowie, a tak\u017ce rozpocz\u0105\u0142 studia na Wydziale Teologicznym Uniwersytetu Jagiello\u0144skiego Cztery lata p\u00f3\u017aniej uko\u0144czy\u0142 nauk\u0119 i przyj\u0105\u0142 \u015bwi\u0119cenia kap\u0142a\u0144skie.<\/p><\/p>\n\n\n\n

\"\"
Kartka pocztowa ks. prof. J\u00f3zefa Kaczmarczyka z KL Sachsenhausen z 1940 r. <\/strong><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Prac\u0119 duszpastersk\u0105 rozpocz\u0105\u0142 jako wikary w parafii pw. \u015bw. Macieja w Andrychowie. Zaledwie po roku powr\u00f3ci\u0142 do Krakowa, aby zosta\u0107 kapelanem i kierownikiem szko\u0142y sierot fundacji Lubomirskich. Od 1901 r. pe\u0142ni\u0142 ponadto funkcj\u0119 wicedyrektora Seminarium Duchownego w Krakowie. Nat\u0142ok obowi\u0105zk\u00f3w nie przeszkodzi\u0142 mu jednak, aby r\u00f3wnolegle prowadzi\u0107 intensywne prace badawcze z zakresu biblistyki, czego efektem sta\u0142a si\u0119 b\u0142yskotliwa kariera naukowa. W 1899 r. uzyska\u0142 doktorat, a w 1903 r. habilitacj\u0119 na Wydziale Teologicznym Uniwersytetu Jagiello\u0144skiego. Otrzymany kilka lat p\u00f3\u017aniej tytu\u0142 profesora otworzy\u0142 mu natomiast drog\u0119 do obj\u0119cia funkcji dziekana swojego macierzystego wydzia\u0142u, kt\u00f3rym wybierany by\u0142 a\u017c czterokrotnie.<\/p><\/p>\n\n\n\n

Pomimo sprawowania wielu odpowiedzialnych i niezwykle anga\u017cuj\u0105cych funkcji nigdy nie zrezygnowa\u0142 ze swojej najwi\u0119kszej pasji, jak\u0105 by\u0142o malarstwo. Jego dzie\u0142a do dzi\u015b mo\u017cna podziwia\u0107 w wielu ko\u015bcio\u0142ach, na czele z Katedr\u0105 Wawelsk\u0105. By\u0142 r\u00f3wnie\u017c aktywny jako konserwator dzie\u0142 sztuki, dlatego biskup Adam Stefan Sapieha zaproponowa\u0142 mu cz\u0142onkostwo w Komisji Artystycznej przy Kurii Metropolitalnej, zajmuj\u0105cej si\u0119 m.in. ocen\u0105 konieczno\u015bci renowacji zabytkowych obiekt\u00f3w i przedmiot\u00f3w sakralnych.<\/p><\/p>\n\n\n\n

Pozdrowienia z Sachsenhausen<\/h5>\n\n\n\n

Tu\u017c po wybuchu II wojny \u015bwiatowej ks. prof. J\u00f3zef Kaczmarczyk zosta\u0142 aresztowany przez Niemc\u00f3w wraz z innymi wyk\u0142adowcami Uniwersytetu Jagiello\u0144skiego w ramach operacji Sonderaktion Krakau, a nast\u0119pnie wywieziony do obozu koncentracyjnego w Sachsenhausen nieopodal Berlina. Przekazana do Instytutu kartka pocztowa nadana przez niego w styczniu 1940 r. do zamieszka\u0142ego w Krakowie Kazimierza Danka stanowi typowy przyk\u0142ad korespondencji obozowej, kt\u00f3rej liczne przyk\u0142ady odnajdziemy w zasobie archiwalnym krakowskiego Oddzia\u0142u IPN (zob. m.in.: R. Kurek, , Listy z \u201epiek\u0142a kobiet\u201d. Korespondencja Jadwigi Seifert z FKL Ravensbr\u00fcck; tego\u017c, Listy i kartki z KL Auschwitz). Na pierwszej stronie kartki widnieje m.in. kr\u00f3tki wyci\u0105g z regulaminu obozu dotycz\u0105cy zasad prowadzenia korespondencji, numer obozowy nadawcy, a tak\u017ce oznaczenie bloku w kt\u00f3rym zosta\u0142 on osadzony. Na odwrocie znajduje si\u0119 natomiast – zgodna z wymaganiami regulaminu i cenzury obozowej \u2013 kr\u00f3tka i pow\u015bci\u0105gliwa w formie tre\u015b\u0107 w j\u0119zyku niemieckim, zako\u0144czona pozdrowieniami dla Kazimierza Danka i jego rodziny.<\/p><\/p>\n\n\n\n

W skutek mi\u0119dzynarodowych protest\u00f3w w lutym 1940 r. zwolniono wi\u0119kszo\u015b\u0107 aresztowanych wyk\u0142adowc\u00f3w. Po powrocie do Krakowa ks. prof. J\u00f3zef Kaczmarczyk aktywnie zaanga\u017cowa\u0142 si\u0119 w tajne nauczanie, a w\u015br\u00f3d jego uczni\u00f3w znalaz\u0142 si\u0119 m.in. Karol Wojty\u0142a, p\u00f3\u017aniejszy papie\u017c Jan Pawe\u0142 II. Oderwaniem od okupacyjnej rzeczywisto\u015bci by\u0142o dla ks. prof. Kaczmarczyka malarstwo, kt\u00f3remu w tamtym czasie m\u00f3g\u0142 po\u015bwi\u0119ci\u0107 nieco wi\u0119cej czasu.<\/p><\/p>\n\n\n\n

\"\"
Legitymacja Polskiego Zwi\u0105zku By\u0142ych Wi\u0119\u017ani\u00f3w Politycznych Hitlerowskich Wi\u0119zie\u0144 i\u00a0Oboz\u00f3w Koncentracyjnych<\/strong><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
W powojennej rzeczywisto\u015bci<\/h5>\n\n\n\n

Po zako\u0144czeniu wojny powr\u00f3ci\u0142 do aktywnej pracy naukowej oraz oficjalnego nauczania na Wydziale Teologicznym UJ. W czerwcu 1946 r. mia\u0142 okazj\u0119 egzaminowa\u0107 swojego najbardziej znamienitego ucznia. B\u0119d\u0105cy w\u00f3wczas na czwartym roku studi\u00f3w teologicznych Karol Wojty\u0142a zas\u0142u\u017cy\u0142 w jego oczach na ocen\u0119 bardzo dobr\u0105. Na emerytur\u0119 przeszed\u0142 nied\u0142ugo potem – 31 grudnia 1948 r. Wci\u0105\u017c pozostawa\u0142 jednak aktywny naukowo, jako uznany w \u015bwiecie autorytet w dziedzinie biblistyki.<\/p><\/p>\n\n\n\n

W 1947 r. ks. prof. Kaczmarczyk wst\u0105pi\u0142 do utworzonego rok wcze\u015bniej z inicjatywy by\u0142ych wi\u0119\u017ani\u00f3w niemieckich oboz\u00f3w koncentracyjnych Polskiego Zwi\u0105zku By\u0142ych Wi\u0119\u017ani\u00f3w Politycznych Hitlerowskich Wi\u0119zie\u0144 i Oboz\u00f3w Koncentracyjnych. Przekazana do Instytutu legitymacja Zwi\u0105zku zosta\u0142a wydana przez Okr\u0119g Wojew\u00f3dzki Krak\u00f3w i nosi numer 751. Szczeg\u00f3ln\u0105 uwag\u0119 warto zwr\u00f3ci\u0107 na piecz\u0105tki przed\u0142u\u017caj\u0105ce jej wa\u017cno\u015b\u0107. Ostatnia nabita zosta\u0142 w czerwcu 1949 r., a zatem zaledwie par\u0119 miesi\u0119cy przed tym jak komuni\u015bci zdecydowali o likwidacji wszystkich stowarzysze\u0144 kombatanckich i utworzeniu w to miejsce uzale\u017cnionego od nich Zwi\u0105zku Bojownik\u00f3w o Wolno\u015b\u0107 i Demokracj\u0119 (ZBoWiD).<\/p><\/p>\n\n\n\n

Ks. prof. J\u00f3zef Kaczmarczyk zmar\u0142 29 czerwca 1951 r. w Krakowie. Jako kanonik Kapitu\u0142y Katedralnej (godno\u015b\u0107 t\u0119 sprawowa\u0142 od 1945 r.) pochowany zosta\u0142 w grobowcu kapitulnym na Cmentarzu Rakowickim w Krakowie. W swoim wspomnieniu ks. prof. Aleksy Klawek zapisa\u0142 o nim: \u201eWszystko, co posiada\u0142, rozdawa\u0142 biednym, a w testamencie przekazuje ca\u0142e swoje mienie na rzecz akcji charytatywnej. By\u0142 to naprawd\u0119 dobry cz\u0142owiek, pe\u0142en wiary w stosunku do Boga a pe\u0142en dobroci w stosunku do ludzi, kochaj\u0105cy pi\u0119kno w sztuce i przyrodzie jako odzwierciedlenie Majestatu Bo\u017cego, a oddany ca\u0142\u0105 dusz\u0105 uczniom, kolegom i przyjacio\u0142om\u201d.<\/p><\/p>\n\n\n\n

Tekst Rados\u0142aw Kurek<\/p>\n\n\n\n

Archiwum Pe\u0142ne Pami\u0119ci<\/p>\n\n\n\n

Misj\u0105 IPN jest zachowanie pami\u0119ci o dziejach Polski i Polak\u00f3w w XX wieku. W szczeg\u00f3lny spos\u00f3b jest ona realizowana poprzez projekt Archiwum Pe\u0142ne Pami\u0119ci, skierowany do os\u00f3b prywatnych i instytucji, kt\u00f3re chc\u0105 przekaza\u0107 IPN-owi zgromadzone materia\u0142y historyczne i pami\u0105tki z epoki. Ocalone od zapomnienia s\u0105 starannie zabezpieczane i opisywane przez pracownik\u00f3w Instytutu, aby przez kolejne lata mog\u0142y s\u0142u\u017cy\u0107 badaczom najnowszej historii lub jako pomoc edukacyjna dla najm\u0142odszych pokole\u0144 Polak\u00f3w.<\/p><\/p>\n\n\n\n

Informacje o projekcie Archiwum Pe\u0142ne Pami\u0119ci \u2013 tel. 12 289 14 12 oraz w Internecie: https:\/\/archiwumpamieci.pl<\/p>\n\n\n\n

Fotografie: IPN Krak\u00f3w<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Realizowany przez krakowski Oddzia\u0142 Instytutu Pami\u0119ci Narodowej projekt Archiwum Pe\u0142ne Pami\u0119ci umo\u017cliwia archiwizowanie w Instytucie dokument\u00f3w i pami\u0105tek po cz\u0142onkach rodziny, kt\u00f3rych losy na trwa\u0142e wpisa\u0142y si\u0119 w wydarzenia historyczne … <\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":32468,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3,11,2],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/32467"}],"collection":[{"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=32467"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/32467\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/32468"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=32467"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=32467"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=32467"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}