{"id":32184,"date":"2022-05-27T14:57:44","date_gmt":"2022-05-27T12:57:44","guid":{"rendered":"http:\/\/patriotycznykrakow.pl\/?p=32184"},"modified":"2022-05-27T14:59:44","modified_gmt":"2022-05-27T12:59:44","slug":"niechciana-stolecznosc-architektura-i-urbanistyka-krakowa-w-czasie-okupacji-niemieckiej-1939-1945-album","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/2022\/05\/27\/niechciana-stolecznosc-architektura-i-urbanistyka-krakowa-w-czasie-okupacji-niemieckiej-1939-1945-album\/","title":{"rendered":"Niechciana sto\u0142eczno\u015b\u0107. Architektura i urbanistyka Krakowa w czasie okupacji niemieckiej 1939\u20131945. Album"},"content":{"rendered":"\n

Kiedy decyzj\u0105 Adolfa Hitlera Krak\u00f3w zosta\u0142 wyznaczony na stolic\u0119 Generalnego Gubernatorstwa i uznany za prastare miasto niemieckie, sta\u0142 si\u0119 miejscem jedynego w swoim rodzaju eksperymentu, zwi\u0105zanego z przebudow\u0105 i symbolicznym zagarni\u0119ciem przestrzeni. To jeden z tragicznych i ma\u0142o zbadanych rozdzia\u0142\u00f3w w historii miasta. Przez wiele lat o tym milczano \u2014 w czasach PRL temat by\u0142 przez badaczy ignorowany, a przez cenzur\u0119 zakazany. Opowiada o tym wystawa \u201eNiechciana sto\u0142eczno\u015b\u0107. Architektura i urbanistyka Krakowa w czasie okupacji niemieckiej 1939-1945\u201d<\/p><\/p>\n\n\n\n

Mi\u0119dzynarodowe Centrum Kultury niemal od pocz\u0105tku swojej dzia\u0142alno\u015bci zajmuje si\u0119 zagadnieniem k\u0142opotliwego dziedzictwa, w tym tak\u017ce spu\u015bcizn\u0105 Trzeciej Rzeszy. Pionierskie badania zapocz\u0105tkowa\u0142o w 1994 roku wydanie ksi\u0105\u017cki Piotra Krakowskiego \u201eSztuka Trzeciej Rzeszy\u201d. P\u00f3\u017aniej zorganizowano mi\u0119dzynarodow\u0105 konferencj\u0119 \u201eK\u0142opotliwe dziedzictwo Trzeciej Rzeszy w Polsce\u201d (2018), a tak\u017ce wydano ksi\u0105\u017ck\u0119 \u201eK\u0142opotliwe dziedzictwo? Architektura Trzeciej Rzeszy w Polsce\u201d(2020). Kolejnym, naturalnym krokiem jest wystawa, kt\u00f3r\u0105 mo\u017cna b\u0119dzie zobaczy\u0107 w Galerii MCK od 5 marca do 5 czerwca 2022 r. Celem wystawy jest nie tylko przedstawienie pr\u00f3b przebudowania Krakowa w czasie II wojny, uczynienia z niego Norymbergi Wschodu, ale przede wszystkim zach\u0119ta do refleksji nad wsp\u00f3\u0142czesnym stosunkiem do niechcianego dziedzictwa.<\/p><\/p>\n\n\n\n

 Na wystawie prezentowane s\u0105 plany urbanistyczne i infrastrukturalne, w tym najwa\u017cniejsze projekty architektoniczne i ich realizacje, kt\u00f3re mia\u0142y zmieni\u0107 przedwojenne polskie miasto we wzorowe miasto niemieckie. Krak\u00f3w mia\u0142 sta\u0107 si\u0119 najdalej wysuni\u0119tym na wsch\u00f3d przycz\u00f3\u0142kiem Tysi\u0105cletniej Rzeszy i jako stolica Generalnego Gubernatorstwa otrzyma\u0107 nowy szlif urbanistyczny. Architektura zosta\u0142a wykorzystana r\u00f3wnie\u017c jako narz\u0119dzie brutalnej i krwawej polityki wymierzonej w miasto i jego mieszka\u0144c\u00f3w. Niszczono polskie elity, instytucje kulturalne i naukowe, rabowano dzie\u0142a sztuki. Likwidowano pomniki i polskie symbole narodowe, zmieniano nazwy w\u0142asne plac\u00f3w i ulic, nadaj\u0105c im germa\u0144skie brzmienia. Nad nimi za\u015b unosi\u0142y si\u0119 wszechobecne swastyki, z ulicznych g\u0142o\u015bnik\u00f3w p\u0142yn\u0119\u0142y nazistowskie komunikaty.<\/p><\/p>\n\n\n\n

Hitlerowcy rozszerzyli powierzchni\u0119 miasta, przebudowali i zmodernizowali system komunikacyjny, koleje i drogi. Rola stolicy tej pierwszej wschodniej kolonii wymaga\u0142a stworzenia miejsca dla nowej, niemieckiej administracji \u2014 planowano budow\u0119 dzielnicy rz\u0105dowej na D\u0119bnikach czy dzielnicy administracyjnej na B\u0142oniach, co wymaga\u0142oby zniszczenia kopca Ko\u015bciuszki. W zachodniej cz\u0119\u015bci miasta powsta\u0142a niemiecka dzielnica mieszkaniowa, a przy ulicy Kr\u00f3lewskiej nowe osiedle przeznaczone dla rodzin wojskowych i urz\u0119dnik\u00f3w. Du\u017ce zmiany dotkn\u0119\u0142y te\u017c Zamek Kr\u00f3lewski na Wawelu i zabytkowe centrum Krakowa, gdzie tworzono eleganckie hotele, restauracje, kasyna, tereny rekreacyjne i sportowe dla niemieckiej spo\u0142eczno\u015bci, przede wszystkim dla rzeszy urz\u0119dnik\u00f3w w mundurach.<\/p><\/p>\n\n\n\n

Architektura odgrywa\u0142a r\u00f3wnie\u017c istotn\u0105 rol\u0119 w realizacji Zag\u0142ady. Krak\u00f3w jest jedynym miastem na \u015bwiecie, na kt\u00f3rego terenie Niemcy umie\u015bcili ob\u00f3z koncentracyjny \u2014 KL Plaszow. Zlokalizowano go celowo na terenie dw\u00f3ch cmentarzy \u017cydowskich, w miejscu oddalonym o zaledwie kilka kilometr\u00f3w od modernizowanego przez okupacyjne w\u0142adze centrum.<\/p><\/p>\n\n\n\n

Wystawie towarzyszy obszerny album, zbi\u00f3r aktualnej wiedzy na temat dziedzictwa Trzeciej Rzeszy w Krakowie. Zebrany tu materia\u0142 jest efektem bada\u0144 archiwalnych i terenowych prowadzonych przez zesp\u00f3\u0142 badawczy MCK pod kierunkiem prof. Jacka Purchli oraz ekspert\u00f3w z innych krakowskich instytucji z Krakowa, ale te\u017c mi\u0119dzy innymi Berlina, Monachium, Warszawy, Wiednia i Wroc\u0142awia.<\/p><\/p>\n\n\n\n

Wystawa zosta\u0142a przygotowana we wsp\u00f3\u0142pracy z Archiwum Narodowym w Krakowie, Narodowym Archiwum Cyfrowym, Muzeum\u2013Miejscem Pami\u0119ci KL Plaszow oraz Duke University (USA). Materia\u0142y pochodz\u0105 m. in. z Zamku Kr\u00f3lewskiego na Wawelu, Muzeum Narodowego w Krakowie, Muzeum Krakowa, Muzeum Architektury we Wroc\u0142awiu oraz Architekturzentrum Wien, Architekturmuseum der Technischen Universit\u00e4t M\u00fcnchen i kolekcji Bundesarchiv.<\/p><\/p>\n\n\n\n

Przy wsparciu finansowym
<\/strong>
\"\"\"\"
    <\/p>\n\n\n\n

Tekst i foto: MCK.KRAK\u00d3W.PL<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Kiedy decyzj\u0105 Adolfa Hitlera Krak\u00f3w zosta\u0142 wyznaczony na stolic\u0119 Generalnego Gubernatorstwa i uznany za prastare miasto niemieckie, sta\u0142 si\u0119 miejscem jedynego w swoim rodzaju eksperymentu, zwi\u0105zanego z przebudow\u0105 i symbolicznym … <\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":32185,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[2,17],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/32184"}],"collection":[{"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=32184"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/32184\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/32185"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=32184"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=32184"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/patriotycznykrakow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=32184"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}